Archief voor september, 2018

Vrijwel intacte Romeinse weg ontdekt langs N206 in Katwijk

Posted in Romenieuws on 29 september 2018 by Eric

Langs de Ingenieur G. Tjalmaweg (N206) tussen Leiden en Katwijk (Nederland) is bij archeologische opgravingen een zeer goed bewaarde en zelfs gedeeltelijk  intacte weg van ongeveer 125 m uit de Romeinse tijd gevonden. De bijhorende Romeinse nederzetting bevat huisplattegronden, een grachtensysteem en een grafveld. De waardevolle vondsten geven een completer beeld geven van de bewoningsgeschiedenis van dit deel van Zuid-Holland en de Romeinse Limes. Tijdens de Nationale Archeologiedagen op zaterdag 13 oktober kunnen belangstellenden de opgraving bezoeken.

De gaafheid en volledigheid van de Romeinse weg zijn een grote verrassing voor de archeologen Ook de lengte van de aangetroffen weg is bijzonder. De bermgreppels en de verticale houten palen die dienden om de weg niet te laten verzakken zijn na bijna 2000 jaar nog aanwezig. Sommige van de eikenhouten palen zijn manshoog. De Romeinse weg werd vermoedelijk omstreeks het jaar 125 na Chr. aangelegd.

Naast de Romeinse weg en het pleisterwerk zijn onder andere ook nog huisplattegronden, greppels en grachten, en een grafveld met crematiegraven en gewone graven gevonden. In de grachten zijn grote hoeveelheden aardewerk, fragmenten van leren schoeisel, munten, houten voorwerpen, dakpannen en een visfuik aangetroffen.

Een absolute topvondst is een stuk Romeins bouwmateriaal waarop nog pleisterwerk en een schildering te zien zijn. Dergelijke vondsten zijn zeldzaam. De vondst kwam aan het licht tijdens archeologisch onderzoek dat de provincie Zuid-Holland langs de Ingenieur G. Tjalmaweg in Katwijk uitvoert, ter voorbereiding op de werkzaamheden voor de zogenaamde RijnlandRoute, een nieuwe wegverbinding van Katwijk (via de A44) naar de A4 bij Leiden. De weg lost een aantal knelpunten op en draagt bij aan een betere doorstroming in de regio Holland Rijnland, met name rondom Leiden en Katwijk.

Het onderzoek langs de N206 wordt uitgevoerd door ADC Archeoprojecten uit Amersfoort met steun van medewerkers van de Universiteit Leiden en vrijwilligers. De opgraving duurt nog enkele weken. Het archeologisch onderzoek wordt in principe dit jaar afgerond. In 2019 worden de resultaten van het onderzoek gepubliceerd. Het archeologisch onderzoek heeft geen gevolgen voor de planning van de werkzaamheden aan de Ingenieur G. Tjalmaweg. Deze werkzaamheden starten volgens planning in de tweede helft van volgend jaar.

Op zaterdag 13 oktober, tijdens de Nationale Archeologiedagen, organiseert de provincie Zuid-Holland met de gemeente Katwijk een speciale publieksdag. Bezoekers kunnen dan de opgraving langs de Ingenieur G. Tjalmaweg bezoeken. Zij moeten zich hiervoor wel vooraf aanmelden op www.rijnlandroute.nl. De belangrijkste vondsten zullen vanaf begin volgend jaar in het Informatiecentrum van de RijnlandRoute tentoongesteld worden.

De opgravingen zijn een onderdeel van de Romeinse Limes, de oude noordgrens van het Romeinse Rijk. Vanwege de grote archeologische betekenis is de Limes voorgedragen om benoemd te worden tot UNESCO-Werelderfgoed. De planning is om in 2020 het nominatiedossier aan te bieden aan het Werelderfgoedcentrum van UNESCO in Parijs. In 2021 besluit het Werelderfgoedcomité dan of het Nedergermaanse deel van de Romeinse Limes op de Werelderfgoedlijst wordt geplaatst. Voor het verkrijgen van de Werelderfgoedstatus is het nodig dat de terreinen die worden voorgedragen de hoogst mogelijke beschermingsstatus hebben. In Nederland betekent dat de status van Archeologisch Rijksmonument. De Limes is zo bijzonder dat men deze voor de volgende generaties wil behouden.

Italiaans lunch-evenement van S.P.Q.R.

Posted in Romenieuws on 28 september 2018 by Eric

S.P.Q.R. nodigt je uit voor een fantastische Italiaanse lunch. Een topkok stelde net als de vorige jaren andermaal een zeer fraaie menu samen (zie hierna) en al die lekkernijen presenteren we jullie graag in de vorm van een overheerlijk driedelig buffet op zondag 28 oktober om 12 uur. Onze reputatie indachtig zorgen we uiteraard ook voor enkele lekkere Italiaanse wijnen. Locatie: zaal Sint Geertrui – Sint-Geertruiabdij 6, 3000 Leuven (Halfmaartstraat, zijstraat Mechelsestraat) Een routeplan vind je hier. OPGELET: geen toegang zonder voorinschrijving!

Dit gezellige culinaire evenement, waar je andere Rome- en Italiëliefhebbers kan ontmoeten en ongetwijfeld nieuwe vrienden en vriendinnen kan maken, is immers zoveel meer dan alleen maar een lunch. De uitgebreide waaier aan Italiaanse gerechten bezorgt je ongetwijfeld (opnieuw) een vakantiegevoel.

Dit lekkers krijg je in opeenvolgende buffetten aangeboden: antipasti-schotel met aangepaste garnituren, taboulé op Milanese wijze, panzanella, carpaccio van tonijn, vitello tonato, salade caprese, bloemkoolsoep met pesto, risotto al funghi e asparagi, pasta al ragù, groentenlasagne, lamsvlees in kruidenkorst met mediterraanse groentjes, ossobuco met gremolata, aardappelen uit de oven, aardappelpuree met truffel, brood en boter, panna cotta, tiramisu, citroen-ricottataart en fruitsalade. Alleen je drankjes zijn niet inbegrepen in de prijs.

  • Kostprijs voor S.P.Q.R.-leden: 35 euro per volwassene
  • Kostprijs voor niet-leden : 40 euro per volwassene
  • Kinderen jonger dan 12 jaar betalen op basis van hun leeftijd (bv. 11 jaar = 11 euro; 7 jaar = 7 euro, …

Vooraf inschrijven is verplicht bij chris@spqr.be met vermelding van het aantal personen (en hun naam), of jullie clublid zijn of geen lid, en bij de kinderen, hun leeftijd.

Je betaling op rekeningnummer BE58 6528 3976 7579 op naam van SPQR Events in 3000 Leuven geldt als bewijs van inschrijving. Afsluiting van de inschrijvingen en stortingen: 20 oktober 2018. Wees er zeer snel bij, want het aantal plaatsen is beperkt.

Kom genieten van dit zeer gezellige samenzijn en maak in een ontspannen sfeer kennis met andere Rome- en Italiëliefhebbers. Heel graag tot dan! Voor meer info : e-mail: chris@spqr.be.

Ondergrondse bunker Villa Torlonia opnieuw open voor publiek bezoek

Posted in Romenieuws on 28 september 2018 by Eric

De fraaie Villa Torlonia uit 1830 aan de Via Nomentana in Rome is sinds zijn restauratie, nu al ruim tien jaar geleden, toegankelijk voor het publiek. Het imposante landhuis is vooral bekend als de woning waar de Italiaanse dictator Benito Mussolini van 1925 tot 1943 heeft verbleven. ‘Il Duce’ huurde het statige landgoed vanaf 1925 voor het symbolische bedrag van 1 lire per jaar en woonde er tot kort voor zijn dood.

Hij gaf er geregeld feesten voor gasten, maar liet er ook twee ondergrondse bunkers aanleggen die hem moesten beschermen tegen luchtaanvallen en giftige gassen, iets waarvoor de dictator zeer bevreesd was. Die schuilkelders werden destijds in het diepste geheim aangelegd. Ze waren in het verleden sporadisch toegankelijk voor een bezoek, maar werden een tijdje geleden op permanente basis opengesteld voor publiek bezoek.

Het publiek maakt tijdens het bezoek zelfs een simulatie mee van een luchtbombardement: speciale effecten en geluiden moeten de bezoekers een idee geven van hoe het er tijdens een bombardement in zo’n bunker aan toe ging. Originele documenten en krantenartikels tonen hoe de buitenlandse pers destijds verslag uitbracht van het verloop van de oorlog en de bombardementen. Een documentaire toont het nooit uitgevoerde plan om Mussolini in Rome letterlijk uit te roken door een gecoördineerde en simultane luchtaanval uit te voeren op zowel Villa Torlonia als Palazzo Venezia.

Het domein waarin zich vandaag Villa Torlonia bevindt was destijds een wijngaard die eigendom was van de machtige familie Colonna. Markies Giovanni Torlonia kocht het landgoed in 1797 en nam Giuseppe Valadier in dienst die in de periode 1802-1806 eerst de bestaande woning verbouwde. Vanaf 1830 werd het oude pand grotendeels afgebroken en werd de huidige villa gebouwd voor de familie Torlonia. Toen Mussolini het pand vanaf 1925 betrok, verhuisden de laatste nazaten van de familie Torlonia naar het vlakbij gelegen sprookjesachtige Huis van de Uilen, het huidige Museo della Casina delle Civette.

Nadat de dictator in 1943 de villa had verlaten, raakte die in verval. Het landgoed werd tegen het einde van de oorlog opgeëist door de Brits-Amerikaanse troepen die het gebruikten van 1944 tot 1947. Uit die periode dateren tevens een hele reeks beschadigingen. In 1978 kocht de stad Rome het park met de inmiddels erg vervallen panden. Het park werd als wandelgebied opengesteld voor het publiek. Maar drugsverslaafden, krakers en vandalen verschaften zich al gauw toegang tot de villa waardoor het verval en de verwaarlozing nog versnelden. In de jaren negentig van de vorige eeuw ging het park dicht en werd uiteindelijk begonnen met de restauratie van de gebouwen.

Het landhuis herbergt tal van fresco’s en is zeer fraai ingericht. De zalen zijn versierd met stucwerk, marmer, beelden en mozaïekvloeren. De renovatie heeft destijds 5,5 miljoen euro gekost. In de grote zalen van de Villa Torlonia staat een selectie van de particuliere collectie antieke beelden en sculpturen van de familie Torlonia opgesteld en die alleen al is een bezoek meer dan de moeite waard. De waarde van de verzameling wordt op 125 miljoen euro geschat.

Behalve het voormelde Museo Casina delle Civette, bevinden zich op het grote domein van Villa Torlonia ook nog verscheidene andere bezienswaardigheden, waaronder het Casino dei Principi, het gerestaureerde en opengestelde theatergebouw, een tempeltje gewijd aan Saturnus, een complex in Moorse stijl, de zogenaamde Serre en Torre Moresca, een kunstmatige grot, een fontein en nagemaakte Romeinse ruïnes uit de achttiende eeuw.

Een bezoek aan de bunker kan je reserveren via de website www.bunkertorlonia.it waarop je tevens alle praktische informatie kan terugvinden. Eerder dit jaar werd in Villa Ada (Savoia) in Rome ook al de voormalige bunker van de Italiaanse koninklijke familie opengesteld voor het publiek. Ook hier kan je een bezoek online reserveren.

Wie niet genoeg krijgt van ondergrondse bunkers kan ook een kijkje nemen in de bunker van Monte Soratte. Dit schuiloord werd in 1937 eveneens in opdracht van Benito Mussolini gebouwd en op 12 mei 1944 gebombardeerd door geallieerde gevechtsvliegtuigen. Daarna volgden jaren van verval tot de Navo het complex verbouwde tot een atoomschuilkelder en nieuwe tunnels aanlegde. Vandaag staat het complex leeg. Een culturele vereniging organiseert er rondleidingen.

www.museivillatorlonia.it

Virtueel bezoek aan Villa Torlonia

Romeinse boekwinkels vannacht open voor biografie Totti

Posted in Romenieuws on 26 september 2018 by Eric

Om middernacht openen veertien boekenwinkels in Rome de deuren voor de lancering van Un Capitano, de 512 bladzijden tellende en door de fans lang verwachte biografie van voetballer Francesco Totti. Wie vannacht in Rome op pad gaat, kan het boek dus in primeur aanschaffen. De gewone verkoop start pas morgen 27 september, niet toevallig de verjaardag van het AS Roma-icoon Francesco Totti. Het boek wordt morgen officieel voorgesteld in het Colosseum.

Francesco Totti stroomde in 1992 door vanuit de jeugdopleiding van AS Roma, waarvoor hij zijn hele carrière actief bleef. Totti debuteerde in 1998 in het Italiaanse voetbalelftal, waarmee hij in 2006 het wereldkampioenschap won. Totti groeide bij AS Roma uit tot symbool van de wederopstanding van de club, die door financieel wanbeleid in de jaren ’90 van de vorige eeuw bijna failliet verklaard werd. Zijn spel leverde hem de bijnaam Het wonderkind van Rome op en vergelijkingen met legendes uit de Romeinse mythologie. Op 28 mei 2017 speelde Totti de laatste wedstrijd vanzijn loopbaan die hij dus uitsluitend bij AS Roma doorbracht.

Vrijdag staking bij Ryanair in Italië, België en Nederland

Posted in Romenieuws on 26 september 2018 by Eric

De Ierse luchtvaartmaatschappij Ryanair annuleert vrijdag 28 september 190 vluchten als gevolg van een staking die in verschillende Europese landen, waaronder Italië, België en Nederland plaatsvindt. Opvallend: tot gisteren konden reizigers nog steeds tickets kopen voor vluchten op de al langer aangekondigde stakingsdag en leek Ryanair niet van plan hierover een mededeling te doen. Ook passagiers die eerder al een ticket hadden gekocht, bleven in het ongewisse over wat er vrijdag zou gebeuren.

Na krtiek van de vakbonden die stelden dat Ryanair totaal geen respect heeft voor de reizigers, heeft de maatschappij zijn klanten nu toch een boodschap via e-mail of sms gestuurd. De staking van 28 september is de grootste staking ooit uit de geschiedenis van Ryanair komt er op initiatief van het cabinepersoneel (stewardessen en stewards) in vijf Europese landen: België, Italië, Nederland, Spanje en Portugal.  De vakbonden eisen onder meer dat Ryanair het lokale arbeidsrecht zou toepassen. De voorbije maanden werd bij Ryanair al meermaals gestaakt.

Romeins verjaardagsfeestje voor kinderen in Tongeren

Posted in Romenieuws on 25 september 2018 by Eric

Een verjaardagsfeestje waar de kinderen nog jaren enthousiast over napraten? Dat kan je boeken in het Gallo-Romeins Museum in Tongeren. Tijdreizen, offeren aan de goden, een Romeinse selfie maken én natuurlijk de jarige lauweren: het hoort er allemaal bij. Gids Julia of Flavius voert de feestbende (van 7 tot en met 12 jaar) door de permanente tentoonstelling.

Daar verkennen ze het Gallo-Romeinse Tongeren als echte Romeinen, in een Romeinse outfit. Ze ontdekken hoe de Romeinen feestjes bouwden en welke voorwerpen ze hiervoor gebruikten. Ze steken ook zelf de handen uit de mouwen: ze offeren aan de Romeinse goden en experimenteren met een huidschraper en lekker geurende oliën.

De volgende halte is het atelier. Daar lauweren de aanwezigen de jarige officieel. Een ideaal fotomoment voor de ouders. Daarna tonen de kinderen hun creativiteit en maken ze een hip selfieportret op de Romeinse manier. Afsluiten gebeurt met een menu in het Museum Kafee of met eigen lekkers in de eetzaal: het triclinium zoals al die jonge Romeinen het intussen al zonder problemen noemen.

Alle praktische informatie vind je hier online.

Het interieur van de Santi Nereo e Achilleo

Posted in Romenieuws on 25 september 2018 by Eric

Het interieur van de basilica Santi Nereo e Achilleo waarover we het gisteren hadden, kreeg nog niet zolang geleden een restauratiebeurt en deze bijna puur romaanse ruimte is gedurende eeuwen steeds als bij wonder ontsnapt aan het barokke geweld. Hier ontdekken we een heel aparte mengeling van stijlen, vrijwel uniek in Rome, variërend van de achtste tot de zestiende eeuw. De typisch vijftiende-eeuwse achthoekige pijlers van het middenschip dateren uit de periode van de restauratie die werd uitgevoerd in opdracht van paus Sixtus IV (1471-1484).

Het was Niccolò Circignani (1517-1596), beter gekend als Pomarancio, die in opdracht van paus Clemens VIII de wanden van het schip voorzag van fresco’s met de apostelen en martelaren. ‘Showing in clinical detail how each of the apostles was martyred’ lezen we in een oude Engelse reisgids. Vroeger bestonden er verschillende Romeinse kerken met dergelijke afbeeldingen. Behalve in de Santi Nereo e Achillio vind je dergelijke scènes onder meer ook nog in de San Vitale aan de Via Nazionale en vooral in de Santo Stefano Rotondo aan de gelijknamige straat.

De schokkende ‘educatieve’ martelscènes in deze laatste basilica, tonen zowat alle mogelijke varianten van wreedheden die christenen hebben moeten ondergaan, een ware orgie van bloeddorstigheid. Kunstcriticus Robert Hughes omschreef de plek als “een soort Sixtijnse kapel voor sentimentele sadisten”. Zelfs markies de Sade die in 1775 de kerk bezocht, vond sommige scènes te gortig.

Pomarancio bleek inderdaad een specialist in het tonen van het doorboren, verbranden, geselen, villen, afranselen, ophangen, verdrinken en zelfs in hete olie koken van christelijke lichamen. Van zijn hand is ook het olieverfschilderij ‘Santa Domitilla’ boven het linkeraltaar. Pomarancio is in Rome goed vertegenwoordigd, wel mag men hem niet verwarren met zijn leerling Cristoforo (1552-1626) die de bijnaam van zijn meester, die verwees naar zijn geboortedorp, overnam.

Een familielid van paus Clemens VIII Aldobrandini ligt in de Santi Nereo e Achilleo begraven onder een met ingewikkelde Italiaans intarsia versierde zerk voor het koor. Intarsia is een vorm van inlegwerk in hout, een oppervlaktetechniek waarbij de ingelegde materialen in een massief vlak verwerkt zijn. Er wordt eerst materiaal uit het vlak verwijderd, dat vervolgens ingelegd wordt met hout, (edel)steen, of metaal. Door schuren en/of slijpen wordt het oppervlak vervolgens glad gemaakt.

Het oudste monument in de Santi Nereo e Achilleo is het mozaïek aan de buitenzijde van de triomfboog, het dateert uit de tijd van paus Leo III (795-816). Daarbij wordt van de negende eeuwse apsis gebruik gemaakt om een berg te suggereren, in het centrum zien we een voorstelling van de verheerlijking of transfiguratie van Christus. Dit is de enige voorstelling over dit onderwerp in Rome, abstractie makend van het schilderij van Rafaël.

Christus verschijnt zegenend in een mandorla met rechts en links Mozes en Elias. Aan zijn voeten zien we de apostelen Petrus, Johannes en Jacobus. Het feit dat de apostelen op de knieën zinken, bewijst dat het mozaïek onder invloed van de Byzantijnse gedachtewereld is gemaakt, omdat de knieval daar, in tegenstelling tot de Romeinse kunst, een zeer gebruikelijke voorstellingswijze was. Ook de ‘Annunciatie’ links en de ‘Verering van Maria’ rechts zijn onmiskenbaar Byzantijns. De Maria van de Verkondiging zit te spinnen, net als op het mozaïek in de Santa Maria Maggiore.

De brede kroonlijst in de apsis waarop vreemde, maskerachtige gezichten in het omringende bladwerk overgaan, is afkomstig uit een klassiek gebouw. De prachtige, middeleeuwse ambo links, met een reusachtig porfieren voetstuk dat afkomstig is uit de nabijgelegen Thermen van Caracalla, komt oorspronkelijk uit de San Paolo Fuori le Mura (Sint-Paulus buiten de Muren). Dat geldt ook voor de zestiende-eeuwse paaskandelaar.

De kooromheining en de vloer zijn cosmatenwerk, zoals ook het drieluik, de plutei, aan de frontzijde van het dertiende-eeuwse altaar. De bisschopszetel uit de zesde eeuw staat voor een marmeren nis. Op de rugleuning liet kardinaal Caesar Baronius (1538-1607) of Cesare Baronio, de biechtvader en raadgever van paus Clemens VIII (1536-1605), een vrij lange passage graveren uit de beroemde 28ste homilie van Gregorius de Grote (590-604). De paus zou deze woorden hebben uitgesproken op het graf van Nereo en Achilleo, toen nog in de Domitilla-catacombe, zittend op deze stoel.

Dat gebeurde toen Rome belegerd werd door de Longobarden. De preek weerspiegelt de nood der tijden ‘ubique mors, ubique luctus’, overal heerst de dood, overal de rouw. De zetel werd tijdens de middeleeuwen met leeuwen versierd, ze zijn uit de school van de cosmatenfamilie Vassalletto.

Ook kardinaal Baronius voerde omstreeks 1600 restauratiewerken uit aan het interieur van de basilica en nam daarbij de oude Sint-Pietersbasiliek als voorbeeld voor het inrichten van het koor, waarbij vooral aandacht werd besteed aan de opstelling van de heilige relieken. Dit gebeurde vooral om de aantrekkelijkheid van de basiliek voor pelgrims te vergroten.

Zo liet Baronius het huidige met cosmatenwerk versierde hoogaltaar overbrengen uit de crypte van de Sint-Paulus buiten de Muren en plaatste er een mooi ciborium (een altaaroverkapping op vier zuilen) overheen. Onder het hoogaltaar rusten de resten van de titelheiligen en van de heilige Domitilla.

Voorts bevat deze kerk enkele overblijfselen uit de oudheid, waaronder twee altaartjes links en rechts van de apsis. Ze zijn versierd met gevleugelde figuren waarop nog sporen van de originele polychromie zichtbaar zijn.

Na 1320 was er geen kardinaal-priester meer verbonden aan deze titelkerk. Paus Sixtus IV herstelde de kerk en de titel ter gelegenheid van het Jubeljaar 1475. De voormelde Caesar Baronius was in zijn tijd titularis van de Santi Nereo e Achilleo

De huidige titulus is de omstreden Amerikaanse kardinaal Theodore Edgar McCarrick (88). Op 28 juli jl. raakte bekend dat paus Franciscus het terugtreden als kardinaal van McCarrick had aanvaard. De kardinaal was door verschillende mannen beschuldigd van seksueel misbruik. Hiermee verloor McCarrick zijn plaats in het College van Kardinalen.

Santi Nereo e Achilleo
Viale delle Terme di Caracalla, 28, Rome