Archive for 5 september 2018

Het nachtelijke Rome van Escher in Leeuwarden

5 september 2018

In het wellicht voor heel wat lezers onbekende Fries Museum in Leeuwarden (Nederland) is nog tot 28 oktober de tentoonstelling Escher op reis te zien met bijna honderd originele werken van de bekende grafische kunstenaar Maurits Cornelis Escher (1898-1972) die meer dan tien jaar in Rome woonde. De focus van de expo ligt op de Italiaanse voorstellingen die Escher maakte tijdens en naar aanleiding van zijn vele reizen door Italië. Een afzonderlijke zaal is ingericht met werken uit zijn serie ‘Rome bij nacht’.

Escher op reis loopt al sinds dit voorjaar en is de voorbije maanden een populaire tentoonstelling gebleken, niet zo heel verwonderlijk als je weet dat Escher in Leeuwarden geboren is. Hij keert dus als het ware terug naar huis. De expo toont de geleidelijke ontwikkeling van het grafische talent van Escher die gaandeweg zou uitgroeien tot een vermaarde kunstenaar.

Met meer dan tachtig originele prenten, circa twintig tekeningen en diverse foto’s en voorwerpen treed je in de voetsporen van de reislustige graficus, die in Italië en Spanje inspiratie vond voor zijn bekendste werken.  De reis begint in het grauwe platte Nederland en voert je mee naar de zon en de bergen van de Méditerranée.

Eschers reislust blijkt bepalend voor zijn artistieke ontwikkeling. De schetsen die hij onderweg maakte, vormen de inspiratie voor de topstukken waarin hij jaren later de werkelijkheid naar zijn hand zette. De tentoonstelling eindigt met deze iconische werken die Escher zo bekend en geliefd maken.

Maurits Cornelis Escher werd geboren in het stadspaleis van Leeuwarden, waar tegenwoordig Keramiekmuseum Princessehof gevestigd is. Na zijn studie trok Escher de wijde wereld in. Hij verhuisde naar Italië, waar hij gelukkige en productieve jaren beleefde. Op een ezel trok hij de bergen in om charmante dorpjes en karakteristieke vergezichten vast te leggen.

Zodra het donker werd bond hij een zaklampje aan zijn knoopsgat en schetste hij de aanblik van Rome bij nacht. De prenten uit deze periode, waarvan een selectie op de tentoonstelling te zien is, verraden Eschers fascinatie voor opvallende perspectieven en beeldcompilaties.

Vlak na zijn vertrek naar Italië, op eerste kerstdag 1922, omschrijft Escher zijn nieuwe leefomgeving aan zijn vriend Jan.

‘De voor mij absoluut nieuwe sfeer waarin ik leef; de verrassende onverwacht hedens en ongekende stemmingen die mij in deze gezegende woonplaats iedere dag opnieuw geboden worden, zouden niet met voldoende dankbaarheid door mijn hart en met voldoende opnemingsvatbaarheid door mijn hersens verwerkt kunnen worden, zoo ik niet poogde per brief er anderen eenigermate in te laten deelen, en zoo ik niet poogde met teekenstift en houtsnee-guts de overdaad waaraan ik hier blootsta vast te leggen en voor een wijle aan de vervloekte vergetelheid te ontrukken.’

Na omzwervingen langs Zwitserland en België belandde Escher uiteindelijk in Baarn. Daar verwerkte hij zijn mediterraanse indrukken tot complexe beelden en onmogelijke werelden. Aan het einde van Eschers reis laat hij met topstukken als Belvédère (1958) en Metamorphose II (1939-1940) niet alleen zijn technische kunnen en wiskundige trucjes zien; wie goed kijkt ontdekt ook zijn voorliefde voor het Italiaanse landschap.

De tentoonstelling laat je in de voetsporen treden van Escher. Maak je eigen houtsnede in de Escherstudio, nagebouwd volgens het voorbeeld van zijn werkplaats in Rome door art-director Leo Zandvliet. Je kan ook een selfie maken met de bol waarin de studio gereflecteerd wordt. Dat is een knipoog naar het topstuk Hand met spiegelende bol (1935).

Om echt in de huid van Escher te kruipen volg je best zijn reis met de audiotour. Jarenlang deed de kunstenaar via brieven en dagboeken verslag van zijn avonturen onderweg. In de audiotour komt de meester zelf aan het woord, hier vertolkt door acteur Pierre Bokma. Hij leest voor uit de vele brieven en dagboeken waarin Escher verslag deed van zijn reizen en zijn leven. In de Engelstalige audiotour geeft de Britse filmregisseur Peter Greenaway Escher een stem.

Op de tentoonstelling kun je tevens De metamorfose van Escher bekijken. In deze interactieve documentaire van de NTR ontdek je de kleine details in Eschers werk en leer je meer over zijn techniek en zijn plaats in de kunstgeschiedenis. Ter gelegenheid van de tentoonstelling werd ook een fraai boek uitgegeven. Het boek is te koop voor 29,95 euro in de museumwinkel of in de boekhandel.

Escher op reis
Tot 28 oktober 2018
Fries Museum
Wilhelminaplein 92
8911 BS Leeuwarden
Tel.: 058 255 55 00
info@friesmuseum.nl

Online tickets boeken
Praktische informatie