Archief voor 12 oktober 2018

Vaticaanse munten met Paulus VI, Johannes Paulus I en pater Pio

Posted in Romenieuws on 12 oktober 2018 by Eric

Goed nieuws voor verzamelaars: het Ufficio Filatelico e Numismatico van het Vaticaan brengt hulde aan de pausen Paulus VI en Johannes Paulus I en aan de twee jaar geleden heilig verklaarde Italiaanse pater Pio.

Er is een nieuwe Vaticaanse munt beschikbaar met de afbeelding van paus Paulus VI (1963-1978). De munt is geslagen in het vooruitzicht van diens heiligverklaring op zondag 14 oktober. De zilverkleurige munt heeft een waarde van 5 euro en werd ontworpen door de Italiaanse kunstenaars Patrizio Daniele en Valerio De Seta.

Ook enkele andere katholieke prominenten uit de vorige eeuw worden met een munt gehuldigd. Het muntstuk van de heilige Johannes Paulus I (1978) is geslagen ter gelegenheid van de veertigste verjaardag van zijn overlijden.

Er is bovendien ook een munt van pater Pio, die vijftig jaar geleden (in 1968) in San Giovanni Rotondo overleed. De munt, met de afbeelding van de heilige en stigmaticus, heeft een waarde van 2 euro wordt op 76.000 exemplaren in omloop gebracht.

Het Ufficio Filatelico e Numismatico kondigt ook een nieuwe reeks gouden munten aan, gewijd aan de Handelingen van de Apostelen. De munt van 20 euro bevat een afbeelding van de hemelvaart van Christus. Op de munt van 50 euro staat een pinksterscène

Brug uit de tweede eeuw ontdekt in Utrecht

Posted in Romenieuws on 12 oktober 2018 by Eric

Tijdens een archeologisch onderzoek in de nieuwbouwwijk Leidsche Rijn in Utrecht (Nederland) is woensdag vlakbij het knooppunt Oudenrijn een brug uit de Romeinse tijd  ontdekt. De nieuwe opgraving ligt in Strijkviertel, nabij het sportpark Rijnvliet. De brug is meer dan 5 m breed en werd vermoedelijk gebouwd in het begin van de tweede eeuw na Chr.

De brug was een onderdeel van de doorgaande weg op de zuidelijke oever van de Rijn, waar vanaf 40 na Chr. een reeks forten de grens van het Romeinse rijk bewaakte. De brug is aangelegd om de grensweg over een zijriviertje van de Rijn te leiden. Alle zestien eikenhouten brugpijlers zijn bewaard gebleven. Het gaat om een zogenaamde paaljukbrug, gedragen door een rooster van vier bij vier palen. Ook de twee landhoofden waar de brug op uitkwam bleven gedeeltelijk bewaard.

Opvallend is het feit dat de Romeinen voor de aanleg basaltbrokken uit de buurt van de Duitse stad Bonn hebben gebruikt, vermoedelijk om de landhoofden te beschermen tegen erosie. Het materiaalgebruik wijst erop dat de brug waarschijnlijk gebouwd is tijdens één van de grote bouwcampagnes langs de Romeinse grens (de limes) in de periode tussen 100 en 125 na Chr.

Precies twintig jaar geleden werd in Leidsche Rijn ook al een dergelijke paaljukbrug ontdekt. Dat gebeurde toen in Velthuizen, enkele kilometers ten westen van de nu ontdekte brug. Die eerdere ontdekking dateerde uit het jaar 125 en was, net als de nu gevonden brug, zowat 5,20 m breed, precies 18 Romeinse voeten.

De huidige stad Utrecht lag aan de noordgrens van het Romeinse rijk, de limes. Op en rond het huidige Domplein legden de Romeinen omstreeks 50 na Chr. de basis voor de stad. Aan de oever van de Rijn bouwden ze het castellum Traiectum van hout en aarde. Dit fort was een onderdeel van de verdedigingsgordel langs de noordgrens van het Romeinse rijk. Tussen 50 en 270 na Chr. werd het castellum viermaal herbouwd. Na het vertrek van de Romeinen streden de Friezen en de Franken lange tijd om de vesting. De overgebleven ommuring leefde voort als de burcht Trecht.

De kamer van Andrea Mantegna

Posted in Romenieuws on 12 oktober 2018 by Eric

In Palazzo Barberini in Rome is tot 27 januari 2019 de kleine tentoonstelling La stanza di Mantegna te bezoeken. In de collectie bevinden zich een zestal meesterwerken afkomstig van het Jacquemart-André Museum in Parijs en is er met twee absolute topstukken speciale aandacht voor de Italiaanse kunstschilder en graveur Andrea Mantegna. De werken zijn slechts tijdelijk in Rome. De tentoonstelling is immers het resultaat van een uitwisseling met het Franse museum.

Andrea Mantegna verbleef in Rome van 1488 tot 1490 op uitnodiging van paus Innocentius VIII om de kapel van het nieuwe Belvedere-gebouw te versieren. Zijn Romeinse schilderijen met afbeeldingen van onder meer Johannes de Doper en Christus gingen verloren tijdens renovaties in de achttiende eeuw. Sindsdien is (voor zover we weten) in Rome geen schilderij van Mantegna meer te vinden. Daarom is deze tentoonstelling een unieke gelegenheid om in onze stad nog eens een paar doeken van deze bijzondere schilder te bewonderen.

Met name L’Ecce Homo is een absoluut meesterwerk. Een dunne tempera, met kristallijne transparanten (kijk naar de halo) en de uitdrukking van Christus die gekweld door zijn beulen vooral mededogen oproept bij de toeschouwer. Een ander werk van Mantegna dat je momenteel in Rome kan bekijken, is Bambino tra i santi Gerolamo e Ludovico di Tolosa, een fraai werk met de afbeelding van een jeugdige Madonna met kind tussen de heiligen Jerome en Louis van Toulouse.

Andrea Mantegna werd in 1431 geboren in Isola di Carturo (vlakbij Padua) dat in 1963 zijn naam wijzigde in Isola di Mantegna, ter ere van de beroemde schilder. Hij was de aangenomen zoon en leerling van de schilder Francesco Squarcione (1395-1468) in Padua. Voor de ontwikkeling van zijn eigen stijl was vooral de kennismaking met het werk van Donatello in Padua van grote betekenis. Deze invloed van de Florentijnse beeldhouwkunst voegde zich bij de Noord-Italiaanse en Venetiaanse elementen, die Mantegna zich reeds eigen had gemaakt.

Zo vond hij zijn weg naar een strenge, monumentale vormentaal die door tamelijk scherpe lijnen en harde kleuren bepaald wordt en die zijn streven naar krachtige plastische en perspectivische effecten steeds duidelijker laat zien. Daarnaast had Mantegna grote belangstelling voor antieke motieven, die hij graag als accessoires toepaste. Zijn reis naar en zijn verblijf in Rome beschouwde hij dan ook als één van de hoogtepunten in zijn leven.

Het duidelijkste bewijs voor Mantegna’s ‘archeologische’ belangstelling vind je in de negen grote doeken (vervaardigd in de periode 1488-1492) die de triomfen van Julius Caesar voorstellen en te zien zijn in Hampton Court Palace in Londen (foto hieronder, let op de vermelding ‘SPQR’ op de banier!).

Mantegna’s kennis van de lineaire perspectief wordt het best gedemonstreerd in de beroemde wandschilderingen van de Camera degli Sposi in het Palazzo Ducale in Mantua (1468-1474), waar hij het plafond in een illusionistisch effect betrok. Dit voorbeeld zou van grote betekenis worden voor de ontwikkeling van de Italiaanse plafondschilderingen in de zestiende en de zeventiende eeuw.

Tot Mantegna’s vroegste werken behoorden de imposante (in de Tweede Wereldoorlog bijna geheel vernielde) fresco’s in de Cappella Ovetari (Eremitani, Padua). Ook elders, onder andere in het Vaticaan, heeft hij wandschilderingen gemaakt, die zoals verteld helaas niet bewaard bleven, maar uit zijn vele altaarstukken en panelen blijkt overtuigend zijn geniale visie.

Tot de bekendste daarvan behoort het grote retabel uit 1459 op het hoogaltaar van de San Zeno in Verona. Mantegna’s madonna’s bezitten een mengeling van tederheid en diepe ernst; zijn scènes uit het leven van Christus zijn dikwijls aangrijpend. De kunstenaar was ook werkzaam als graveur. Er zijn nog slechts zeven prenten van zijn hand bekend. Ze laten een fraai, expressief lijnenspel zien. Andrea Mantegna overleed in 1506 in Mantua.

Gallerie Nazionali d’Arte Antica Palazzo Barberini

Lezing over Sagalassos in Berlaar

Posted in Romenieuws on 12 oktober 2018 by Eric

Professor Jeroen Poblome geeft op donderdag 8 november om 20.30 uur een lezing in de bibliotheek van Berlaar (Dorpsstraat 84, 2590 Berlaar). Het thema is ‘De kunst van het kleine: verhalen over objecten uit het antieke Sagalassos’.

Sagalassos is een antieke stadsruïne in Anatolië, het huidige Turkije. Omstreeks 590 na Christus verwoestte een aardbeving de stad. De hoge ligging in het Aglasungebergte en de afscherming door de puinlaag behoedde de ruïne van plundering en erosie. Hierdoor bewaarde veel materiaal tot op vandaag. Ondertussen zijn vele archeologische resten opgegraven.

Deze lezing vertrekt van een selectie foto’s van opgegraven objecten, die het verhaal illustreren van Sagalassos en zijn bevolking tussen de late vijfde eeuw voor en de dertiende eeuw na Christus. Professor Jeroen Poblome geeft daarbij boeiende achtergrondinformatie over de aard van de objecten en hun betekenis in het bijzondere verhaal van Sagalassos. Deze lezing bijwonen kost 5 euro. Inschrijven kan via deze link.