De kamer van Andrea Mantegna

In Palazzo Barberini in Rome is tot 27 januari 2019 de kleine tentoonstelling La stanza di Mantegna te bezoeken. In de collectie bevinden zich een zestal meesterwerken afkomstig van het Jacquemart-André Museum in Parijs en is er met twee absolute topstukken speciale aandacht voor de Italiaanse kunstschilder en graveur Andrea Mantegna. De werken zijn slechts tijdelijk in Rome. De tentoonstelling is immers het resultaat van een uitwisseling met het Franse museum.

Andrea Mantegna verbleef in Rome van 1488 tot 1490 op uitnodiging van paus Innocentius VIII om de kapel van het nieuwe Belvedere-gebouw te versieren. Zijn Romeinse schilderijen met afbeeldingen van onder meer Johannes de Doper en Christus gingen verloren tijdens renovaties in de achttiende eeuw. Sindsdien is (voor zover we weten) in Rome geen schilderij van Mantegna meer te vinden. Daarom is deze tentoonstelling een unieke gelegenheid om in onze stad nog eens een paar doeken van deze bijzondere schilder te bewonderen.

Met name L’Ecce Homo is een absoluut meesterwerk. Een dunne tempera, met kristallijne transparanten (kijk naar de halo) en de uitdrukking van Christus die gekweld door zijn beulen vooral mededogen oproept bij de toeschouwer. Een ander werk van Mantegna dat je momenteel in Rome kan bekijken, is Bambino tra i santi Gerolamo e Ludovico di Tolosa, een fraai werk met de afbeelding van een jeugdige Madonna met kind tussen de heiligen Jerome en Louis van Toulouse.

Andrea Mantegna werd in 1431 geboren in Isola di Carturo (vlakbij Padua) dat in 1963 zijn naam wijzigde in Isola di Mantegna, ter ere van de beroemde schilder. Hij was de aangenomen zoon en leerling van de schilder Francesco Squarcione (1395-1468) in Padua. Voor de ontwikkeling van zijn eigen stijl was vooral de kennismaking met het werk van Donatello in Padua van grote betekenis. Deze invloed van de Florentijnse beeldhouwkunst voegde zich bij de Noord-Italiaanse en Venetiaanse elementen, die Mantegna zich reeds eigen had gemaakt.

Zo vond hij zijn weg naar een strenge, monumentale vormentaal die door tamelijk scherpe lijnen en harde kleuren bepaald wordt en die zijn streven naar krachtige plastische en perspectivische effecten steeds duidelijker laat zien. Daarnaast had Mantegna grote belangstelling voor antieke motieven, die hij graag als accessoires toepaste. Zijn reis naar en zijn verblijf in Rome beschouwde hij dan ook als één van de hoogtepunten in zijn leven.

Het duidelijkste bewijs voor Mantegna’s ‘archeologische’ belangstelling vind je in de negen grote doeken (vervaardigd in de periode 1488-1492) die de triomfen van Julius Caesar voorstellen en te zien zijn in Hampton Court Palace in Londen (foto hieronder, let op de vermelding ‘SPQR’ op de banier!).

Mantegna’s kennis van de lineaire perspectief wordt het best gedemonstreerd in de beroemde wandschilderingen van de Camera degli Sposi in het Palazzo Ducale in Mantua (1468-1474), waar hij het plafond in een illusionistisch effect betrok. Dit voorbeeld zou van grote betekenis worden voor de ontwikkeling van de Italiaanse plafondschilderingen in de zestiende en de zeventiende eeuw.

Tot Mantegna’s vroegste werken behoorden de imposante (in de Tweede Wereldoorlog bijna geheel vernielde) fresco’s in de Cappella Ovetari (Eremitani, Padua). Ook elders, onder andere in het Vaticaan, heeft hij wandschilderingen gemaakt, die zoals verteld helaas niet bewaard bleven, maar uit zijn vele altaarstukken en panelen blijkt overtuigend zijn geniale visie.

Tot de bekendste daarvan behoort het grote retabel uit 1459 op het hoogaltaar van de San Zeno in Verona. Mantegna’s madonna’s bezitten een mengeling van tederheid en diepe ernst; zijn scènes uit het leven van Christus zijn dikwijls aangrijpend. De kunstenaar was ook werkzaam als graveur. Er zijn nog slechts zeven prenten van zijn hand bekend. Ze laten een fraai, expressief lijnenspel zien. Andrea Mantegna overleed in 1506 in Mantua.

Gallerie Nazionali d’Arte Antica Palazzo Barberini

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.