De koning van de paparazzi

‘Rino Barillari. The King of Paparazzi’ is de titel van een nieuwe tentoonstelling die zopas in het MAXXI begonnen is en waarin voor het eerst de volledige carrière van de Romeinse fotojournalist Rino Barillari wordt belicht. Samen met de expo werd ook een prachtig boek uitgegeven over de carrière van Barillari.

De man wordt in Rome inderdaad de ‘koning van de paparazzi’ genoemd, niet alleen omdat hij al zo lang in het vak zit, maar vooral omdat hij de voorbije zestig jaar zowat elke beroemdheid op deze planeet voor de lens kreeg. Soms met kwalijke gevolgen, want de fotograaf moest meermaals op de loop voor boze filmsterren of woedende lijfwachten.

Zijn stunts zijn in Rome legendarisch. Meer dan wie ook stond hij model voor een hele generatie sensatiereporters die later paparazzi zouden worden genoemd (naar de figuur Paparazzo in Fellini’s La Dolce Vita) en die vrijwel alles doen voor een unieke foto of een primeur.

rino1

Rino Barillari (73) is vandaag nog steeds aan het werk en woont aan Piazza Navona waar je hem regelmatig op een terrasje kan vinden met een espresso. Vorig jaar huwde hij met de veel jongere Antonella Mastrosanti (29). De tentoonstelling in het MAXXI is te bezoeken tot 28 oktober en wordt georganiseerd door het Istituto Luce Cinecittà.

De tentoonstelling laat ook een aantal cruciale momenten in de geschiedenis van Italië herbeleven. Rino Barillari is immers niet alleen actief als societyfotograaf waarbij hij de internationale showbizz intens volgt, maar werkt ook als persfotograaf voor de grote kranten en persagentschappen en is doorgaans altijd zeer snel ter plaatse als er echt nieuws te rapen valt.

Barillari beleefde de geschiedenis van Italië dus niet alleen tussen de wereldberoemde acteurs, actrices, regisseurs, mediafiguren, prinsen, prinsessen, koningen en koninginnen en in de buurt van de tafels langs de Via Veneto in de Dolce Vita-jaren ’60 en ’70, maar maakte als het ware ook een dagboek van de recente Italiaanse geschiedenis, inclusief de meest pijnlijke en bloedige momenten van de voorbije decennia.

Bij zowat iedere belangrijke persoonlijkheid die de voorbije jaren Rome bezocht, was Barillari in de buurt om dat moment vast te leggen. Door zijn uitgebreide netwerk van tipgevers dat zich uitstrekt over heel Rome, beschikt de fotograaf altijd over gedetailleerde informatie die hij met plezier gebruikt om alweer een primeur binnen te halen. Tot zijn informanten behoren portiers, hoteleigenaars, uitbaters van nachtclubs, kelners, taxichauffeurs, bareigenaars, winkeliers, maar ook ambulanciers en politieagenten.

Hij weet altijd in welk restaurant de vedetten en beroemdheden die Rome bezoeken gaan eten en is ook op de hoogte waar ze overnachten of ’s nachts de bloemetjes gaan buiten zetten. Zijn verplaatsingen doorheen de stad gebeuren razendsnel, meestal per Vespa. Zijn aanpak is altijd dezelfde: eerst foto’s maken, dan pas toestemming vragen. Rino Barillari zit al zo lang in het vak dat de meeste filmsterren hem ondertussen wel kennen. Iemand anoniem benaderen zit er tegenwoordig meestal niet meer in.

rinohepburn

Als Rino Barillari aan het werk is gebeurt dat in een verschroeiend tempo en langs routes die volkomen onvoorspelbaar zijn, want zijn tipgevers bellen de hele avond. Zodra zij een bekend personage spotten rinkelt Rino’s telefoon en worden zijn plannen op hetzelfde moment aangepast.

In Rome gebeurt veel op één nacht, soms beleeft Rino dus hectische momenten. Slapen lijkt hij nooit te doen. Tussen het fotograferen door worden de interessantste beelden bovendien meteen geleverd aan gewillige redacties. Zo kunnen de ochtendkranten vaak al uitpakken met unieke foto’s die Barillari pas enkele uren voordien heeft gemaakt. Daar kan zefs geen amateur met een smartphone tegenop.

Zijn werk doet hij vandaag, ondanks zijn 73 jaar, nog altijd even gedreven, zij het aan een iets rustiger tempo. Een tijdje geleden zakten we nog eens een nachtje door met de fotograaf die we meer dan 25 jaar geleden toevallig leerden kennen.

Tijdens een lang gesprek met veel wijn, ettelijke borrels en een liter koffie blikte Barillari met plezier terug op zijn loopbaan die zich over zowat zestig jaar uitstrekt. Zijn netwerk is dankzij de moderne technologie nog gegroeid, al bekijkt hij een en ander ook met enige argwaan.

Een smartphone is best handig. Maar als je het ding laat vallen zijn je foto’s doorgaans weg, tenzij je zo slim was om ze eerder al ergens online op te slaan. Dat probleem heb ik met film nooit gehad. Iedereen met een smartphone is vandaag een potentiële getuige van nieuws. Nooit eerder werd zoveel gefotografeerd. Maar ik zou weleens willen zien of mensen dat nog zouden doen indien ze zoals vroeger moeten betalen voor het ontwikkelen en afdrukken van de beelden. De wereld draait sneller maar is ook vluchtiger en hartelozer geworden, vindt Barillari.

Ondertussen kent Rino Barillari vele beroemdheden persoonlijk en heeft hij er over het algemeen ook een goede band mee. Vele sterren die hij ooit ontmoette zijn inmiddels al overleden.

Vedetten zoals Liz Taylor, Ingrid Bergman, Jacqueline Kennedy, Barbra Streisand, Brigitte Bardot, Ava Gardner, Federico Fellini, Sophia Loren, Claudia Cardinale, Marlon Brando, Anita Ekberg, Audrey Hepburn, Romy Schneider, Kirk Douglas, Raquel Welch, Vittorio Gassman, Charles Aznavour, Anna Magnani, Alberto Sordi, Frank Sinatra, de vier Beatles, Robert De Niro, Grace Kelly, Sylvester Stallone, Claudia Schiffer, Al Pacino, Francis Ford Coppola, Michael Jackson, Demi Moore, Angelina Jolie, Bruce Willis, Elton John, Matt Damon, Madonna, Maradona, Lady Gaga, … de lijst is oneindig lang, maar hij kreeg ze allemaal voor de lens.

Met sommige beroemdheden lag Rino Barillari voortdurend overhoop, al was dat doorgaans maar tijdelijk. Met de bekende acteur Marcello Mastroianni lag hij tientallen keren in de clinch, maar even vaak gingen ze een dag later samen een glas drinken.

In mijn vakgebied is fotograferen oorlog, vindt Rino. Je moet durven doorgaan, nooit aarzelen, stelt hij. Daar moest hij soms de gevolgen van dragen. Vooral als beginnende fotograaf kwam hij meermaals onzacht in aanraking met filmvedetten die hij in tegenstelling tot zijn collega’s uit die tijd gewoon benaderde. Dat was toen ongezien. Soms leverde die brutaliteit knappe en unieke beelden op, maar evengoed kon het slechter aflopen.

rinosofia

Legendarisch is de foto, gemaakt door een collega, waarin Barillari door een boze Sonia Romanoff een ijsje in het gezicht geduwd krijgt. Een ander memorabel beeld is de foto waar hij wordt aangevallen door de reeds lang vergeten acteur Mickey Hargitay.

Een gevecht met Peter O’Toole in de Via Veneto in 1963 leverde hem niet alleen een pak slaag, maar ook veel bekendheid op. Het incident haalde de Amerikaanse kranten.

De interventies van de opdringerige Barillari werden inderdaad niet altijd door iedereen gewaardeerd. Tijdens zijn werk moest hij niet minder dan 163 keer naar de spoedafdeling voor eerste hulp. Barillari liep tijdens zijn carrière ook elf gebroken ribben op als gevolg van vechtpartijen en moest ooit zelfs een messteek incasseren. Liefst 76 van zijn camera’s werden kapotgeslagen.

In de Dolce Vita-jaren begrepen de meeste vedetten echter al snel dat een krachtige foto die in de wereldpers verscheen hun carrière zeker geen kwaad zou doen. Eén treffend beeld van Rino Barillari in de juiste bladen en er werd een week lang over hen gesproken.

Ze vertrouwden erop dat alleen professionele foto’s zouden worden gepubliceerd. Aanvankelijk gebeurde dat ook. Toen echter steeds meer paparazzi op het toneel verschenen, werden alsmaar vaker ook de meer gênante momenten en privémomenten vastgelegd. Daar konden de geviseerde vedetten niet altijd mee lachen.

Bij de tentoonstelling in het MAXXI hoort ook de vertoning van de nieuwe documentaire ‘The king of paparazzi – La vera storia’, geproduceerd door het Istituto Luce Cinecittà en Michelangelo film. De vertoning van deze film vindt eenmalig plaats in de aula van het MAXXI op 27 oktober om 21.30 uur, al zal deze documentaire later nog weleens ergens te bekijken zijn of in het filmcircuit belanden.

Aan de film werd twintig maanden gewerkt en bevat naast beelden uit de zogenaamde Dolce Vita-periode van Rino Barillari ook getuigenissen van onder meer Giuseppe Tornatore, Claudia Cardinale, Giancarlo De Cataldo, Henry Sisk, Walter Veltroni en vele anderen.

Het verhaal begint bij de familie Barillari in Limbadi (Calabrië) waar de jonge Rino in 1959 op 14-jarige leeftijd wegliep en naar Rome trok. Rino kwam terecht in een kamer die hij met vijf anderen moest delen en de honger was nooit ver weg. Allerlei kleine klusjes lieten hem met moeite overleven, sparen was er niet bij.

Met wat geld dat stiekem uit de Trevifontein werd gevist kocht hij op de rommelmarkt aan Porta Portese een oude Comet Bencini-camera en begon hij voor een kleine vergoeding toeristen te fotograferen aan de vele bezienswaardigheden in Rome.

Al gauw schakelde hij over naar het vastleggen van de gedragingen van gewone mensen die ronddwalen in de stad en kreeg zo het idee om hetzelfde te doen met meer bekende personages. Wellicht zou iemand wel willen zien wat de grote filmsterren in hun vrije tijd allemaal uitspoken?

Zo rolde Barillari nog voordat het woord was uitgevonden in het vak van paparazzo. Fellini zou in La Dolce Vita zijn personage baseren op Rino Barillari. In de daaropvolgende jaren zou Rino dankzij zijn doortastendheid en zijn nooit aflatende, soms hardnekkige, pogingen om een beroemdheid te strikken, uitgroeien tot één van de meest bekende paparazzi ooit.

Vanaf halfweg de jaren ’60 volgden de primeurs elkaar in een zeer hoog tempo op, ook in het harde nieuws, zoals met de exclusieve foto’s van de ontvoerde John Paul Getty III en de beelden van de persoonlijke bezittingen die filmregisseur Pier Paolo Pasolini bij zich droeg toen hij werd vermoord.

Barillari maakte ook beelden van aanslagen door de maffia en wist zelfs door te dringen in de Rebibbia-gevangenis om een foto te maken van de gevreesde maffiabaas Salvatore ‘Totò’ Riina die daar in absolute afzondering en onder strenge bewaking zat opgesloten. De maffiabaas was naar verluidt blij met de aandacht van de beroemde paparazzo en zwaaide zelfs naar de camera.

Nadat paus Johannes Paulus II in 1981 op het Sint-Pietersplein was neergeschoten, wist Barillari het ziekenhuis binnen te dringen en zich te verstoppen onder het doek van een draagberrie, vlak naast de kamer waar artsen bezig waren met een levensreddende operatie voor de paus. De fotograaf werd echter betrapt door veiligheidsagenten en hardhandig buiten gegooid.

Het was één van zijn weinige mislukkingen, want als Barillari eenmaal zijn zinnen had gezet op een bepaalde foto zou die hoe dan ook worden gemaakt. Zijn foto’s vonden en vinden nog steeds gretig afzet bij de grote persagentschappen zoals Ansa, Associated Press en UPI en verschenen wereldwijd in duizenden dagbladen en tijdschriften.

Zelf groeide Barillari in Rome gaandeweg ook uit tot een beroemdheid. Met zijn zwarte snor, de eeuwige sigaret, een espresso of een glas wijn in handbereik, zijn donkere indringende en altijd alerte ogen, de gevatheid en humor waarmee hij repliceert en uiteraard ook een superieure dosis zelfvertrouwen, dwong hij steevast respect af bij vrienden maar ook bij minder goede vrienden.

Zijn verschijning maakt nog altijd indruk. De man is werkelijk onvermoeibaar. Hij slaapt nooit, is alomtegenwoordig en zo hardnekkig als een bloedhond, zegt een Romeinse uitbater van een restaurant waar Rino vrijwel dagelijks eet omdat hij naar eigen zeggen niet vergiftigd wil worden.

rino2

Barillari is tegenwoordig zo bekend dat hij zelf vaak door collega’s wordt gefotografeerd als hij in actie is, maar ook als hij gewoon in de stad rondwandelt. Vorig jaar is hij gehuwd en kreeg hij een koekje van eigen deeg.

Ondanks sluwe pogingen om het nieuws geheim te houden, lekte de trouwpartij op het laatste nippertje toch uit en werden Rino en zijn jonge bruid bij het verlaten van het stadhuis opgewacht door tientallen fotografen. Hij kon er wel mee lachen. Als hij nu met zijn vrouw Antonella in het openbaar verschijnt is hij zelf steevast het doelwit van andere paparazzi.

Barillari speelde meermaals cameo’s in verschillende speelfilms. Ook in La Grande Bellezza van Paolo Sorrentino die in 2013 de Oscar voor de beste buitenlandse film kreeg, is Rino Barillari te zien.

In ruil voor zijn medewerking mocht hij onbeperkt foto’s maken op de filmset. In zijn persoonlijke archief bevinden zich momenteel meer dan 400.000 unieke foto’s. Een klein deel daarvan is nu te zien in het MAXXI.

Zijn mooiste prestatie? Niets of niemand in het bijzonder. Er is de voorbije zestig jaar zoveel gebeurd. Het zijn altijd momentopnames. Stukjes van nieuws. Morgen is er ander nieuws. Dixit Barillari.

Maar verhalen zoals die van een uitgetelde Sarah Churchill (actrice en dochter van de Britse voormalige premier en politicus Winston) die lazarus op Piazza di Spagna haar roes uitsliep, vertelt hij nog altijd graag. Die foto veroorzaakte toen in Engeland een enorm schandaal.

Daarnaast was er natuurlijk ook wel de trots dat hij er alweer als enige in geslaagd was om unieke beelden van een bepaalde gebeurtenis of een beroemdheid te maken. Al aarzelde Barillari soms niet om het lot een handje te helpen.

Zo dreigde hem ooit een grote primeur te ontglippen nadat hij (zoals meestal) als eerste bij een bepaalde gebeurtenis was gearriveerd maar meteen daarna ook een paar collega’s zag arriveren.

Met een smoesje leidde Barillari de andere paparazzi even af en slaagde erin een stuk doorzichtige kleefband voor hun lenzen te plakken. Alle foto’s die ze daarna maakten waren natuurlijk onscherp en wazig, waardoor de koning van de paparazzi alsnog met de primeur aan de haal gang. Oorlog is oorlog, jawel.

Rino Barillari
The king of paparazzi
Tot 28 oktober 2018
Gratis toegang
MAXXI – Museo nazionale delle arti del XXI secolo
Via Guido Reni 4A, Rome

Persoonlijke website: www.rinobarillari.com

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.