Archive for 9 november 2018

Villino Hüffer in Rome opent in 2021 als museum

9 november 2018

In Villino Hüffer aan de Via Nazionale 191 in Rome is tijdens restauratiewerken een kunstwerk ontdekt van de futuristische schilder Giacomo Balla (1871-1958). De muurschildering is ongeveer 80 m² groot. De kunstenaar maakte ze toen hier in de jaren ’20 van de vorige eeuw de bekende jazz- en nachtclub Bal Tic Tac was gevestigd. Sinds 2001 is het gebouw eigendom van de Banca d’Italia die hier haar historische archief bewaart. De bank wil in 2021 in Villino Hüffer een gloednieuw museum openen.

hufferSimulatiebeeld: Studio Muzi & Associati

Over wat daar precies zal te zien zijn houden alle betrokkenen momenteel de lippen nog verzegeld. Het was zelfs helemaal niet de bedoeling dat het nieuws over het nieuwe museum nu al uitlekte, maar de ontdekking van Giacomo Balla’s muurschildering heeft opnieuw de aandacht van de media en het publiek op Villino Hüffer en de stilaan voltooide restauratiewerkzaamheden gevestigd.

Wel kon achterhaald worden dat het Romeinse ingenieursbureau Studio Muzi & Associati vorig jaar de opdracht binnenhaalde voor het ontwerp, de inrichting, de invulling en de algemene design voor het toekomstige museum en de bijhorende tuin (zie simulatiebeelden hieronder). Ook het architectenteam aan de Via di Monserrato blijft discreet over de toekomstplannen van hun klant Banca d’Italia.

Het archief van de bank dat nu al in Villino Hüffer wordt bewaard, bevat belangrijke documenten over de geschiedenis van de vroegere Italiaanse lire en over de Italiaanse economische geschiedenis in het algemeen. Aan het archief is ook een uitgebreide bibliotheek verbonden. Het archief werd in 2009 bekroond met de Europese prijs voor het best bewaarde bedrijfsarchief. De kans is behoorlijk groot dat de bank iets met die collectie gaat doen en hier in 2021 een museum over de geschiedenis van de Italiaanse munt opent. Maar voorlopig blijft dat dus afwachten.

Nadat nachtclub Bal Tic Tac de deuren sloot kreeg het pand een commerciële bestemming. Kunstkenners waren wel op de hoogte van het bestaan van de muurschildering, maar dachten dat het kunstwerk in de loop der jaren verloren was gegaan. Het zat echter verstopt achter houten panelen, een vals plafond en een laag verf. De ontdekte muurschildering van Giacomo Balla wordt momenteel gerestaureerd en volledig in ere hersteld. Ze zal na de openstelling van het gebouw ook door het publiek kunnen bezichtigd worden.

De fraaie neoklassieke villa werd ontworpen door de Franse architect Jules Antoine François Auguste Pellechet (1829-1903) en werd tussen 1880 en 1883 gebouwd voor de schatrijke Duitse zakenman Wilhelm Hüffer (1821-1895). Hüffer verdiende zijn fortuin met de invoer van Cubaanse sigaren en textielhandel. Omstreeks 1850 verwierf hij zelfs het monopolie voor de tabaksinvoer in Frankrijk. In 1870, toen de Frans-Pruisische oorlog begon, besliste de zakenman om zijn activiteiten in Duitsland op te doeken en naar Rome te verhuizen.

Hüffer vestigde zich aanvankelijk in Palazzo Borghese en wist zich met zijn vele geld gemakkelijk een plaatsje te verwerven bij de high society van Rome. Hij slaagde er zelfs in om zich de titel van baron te laten toekennen. In 1879 voelde Hüffer zich inmiddels goed thuis in Rome en kocht hij een stuk grond langs de toen pas aangelegde Via Nazionale. Daar liet hij door Jules Pellechet een eigen woning bouwen naar waar hij in 1883 verhuisde. De bouw van de nieuwe villa droeg ook bij tot de ontwikkeling van de aangrenzende gebieden, waaronder de tuinen van Palazzo del Quirinale, vandaag het presidentiële paleis.

Villino Hüffer is van de straat gescheiden door een groot smeedijzeren hek met de initialen WH en een binnenplaats met palmbomen. Pellechet ontwierp een gevel die eerder doet denken aan Parijs dan aan Rome. Het rechthoekige gebouw is verdeeld over drie verdiepingen in elegante en sobere renaissance-vormen. De begane grond bestaat uit een reeks gebogen toegangspoorten.

De eerste verdieping, met Franse hoge ramen, deed dienst als woonkamer. De drie centrale vensters worden gemarkeerd door Korinthische kolommen. De tweede verdieping is minder lang en heeft rechthoekige ramen. Het bovenste dakgedeelte is typisch Italiaans: helemaal plat en niet schuin aflopend. De binnenzijde van het gebouw ziet eruit als een groot atrium dat vooral opvalt door het veelvuldige gebruik van tweekleurig marmer, Toscaanse zuilen en prachtige bas-reliëfs. Het interieur van het gebouw lijkt op een decor voor de eerste acte van La Traviata door Giuseppe Verdi en is bijzonder luxueus uitgevoerd.

De Italiaanse schrijver, dichter en politicus Gabriele d’Annunzio sprak altijd vol lof over het gebouw vanwege de elegantie en het comfort van de kamers. In het algemeen is men er in de loop der jaren in geslaagd om de originele structuur en de decoratieve elementen van het gebouw uitstekend te behouden. Een trap, vanaf boven verlicht door een groot dakraam van ijzer en glas, leidt naar de hoofdverdieping. Rond de centrale ruimte (vroeger de balzaal), bevinden zich verschillende ruimtes waar de familie Hüffer destijds recepties en banketten organiseerde. Andere kamers dienden als rookruimte, biljartkamer, ontvangstsalon en badkamer.

Aan de muren van de woonkamer hangen schilderijen van Annibale Brugnoli (1843-1915), één van de meest gewaardeerde Perugiaanse frescoschilders van zijn tijd en die beroemd werd omwille van zijn mythologische, historische en muzikale onderwerpen. Dezelde kunstenaar schilderde in Villino Hüffer ook de allegorie van Flora in het midden van het rijkelijk versierde stucplafond. Brugnoli had in 1880 de prachtige frescoschilderingen voor de koepel van het Teatro dell’Opera di Roma (toen nog Teatro Costanzi) gemaakt en Wilhelm Hüffer was daar zo van onder de indruk dat hij zijn eigen woning ook door Annibale Brugnoli liet verfraaien.

De oorspronkelijke gebeeldhouwde decoraties en plafonds, geïnspireerd op zowel de oudheid als de renaissance bleven eveneens behouden. Het geheel doet denken aan de loge van Palazzo Borghese, waar Hüffer aan het begin van zijn verblijf in Rome een tijdlang woonde. De man vond dit wellicht zo mooi dat hij zijn architect een soortgelijke ruimte liet ontwerpen.

Wilhelm Hüffer was ondanks zijn enorme rijkdom ook begaan met kunst en sociale werken. Zo bekostigde hij in Rome een restauratiebeurt van de Trevifontein, iets wat rijke ondernemers vandaag nog altijd doen. In 1889 stichtte hij in zijn geboortestad Münster het Höfferstiftung-orthopedisch ziekenhuis.

Villino Hüffer (ook weleens Villa Huffero of Villino Huffero geheten) wordt beheerd door het Fondo Ambiente Italiano (FAI), een niet-gouvernementele organisatie zonder winstoogmerk en kan op afspraak (gedeeltelijk) worden bezocht voor zover dit de restauratiewerkzaamheden niet hindert. Omdat die in hun laatste fase verkeren is een bezoek aan het gebouw momenteel niet altijd mogelijk.

De in Turijn geboren Italiaanse schilder Giacomo Balla, een autodidact, bracht in 1900 enkele maanden in Parijs door waar hij onder de invloed kwam van impressionisme en neo-impressionisme. Daarna maakte hij in Rome kennis met de schrijver (Emilio) Filippo Tommaso Marinetti en de schilders Umberto Boccioni en Gino Severini die hem overtuigden van de kracht van het futurisme. Balla behoorde tot de ondertekenaars van het Futuristisch manifest (1910).

Balla’s Hond aan de riem (1912, Museum of Modern Art, New York) is één van de eerste karakteristieke voorbeelden van de futuristische schilderkunst, waarin de in de tijd achtereenvolgende bewegingsfasen door elkaar overlappende beelden tegelijkertijd worden weergegeven. Na enkele jaren keerde Balla zich echter meer en meer van het futurisme af en hoewel hij bij tijd en wijle nog wel figuratieve stukken schilderde is het grootste deel van zijn oeuvre geheel of half abstract. Zijn werk bevindt zich voornamelijk in particulier bezit.

Een deel van de ontdekte muurschildering van Giacomo Balla, waarover je hier een filmpje kan zien.

De geheimen van de Crypta Balbi in Rome

9 november 2018

Op woensdag 21 november 2018 om 20 u. geeft Guido Cuyt een gratis lezing met als thema De geheimen van de Crypta Balbi in Rome. Speciaal voor deze lezing brengt de spreker een maquette op schaal 1:250 mee die de hij zelf construeerde. Ze toont de eigenlijke Crypta Balbi, het theater van Balbus, de tempel van Vulcanus, de Porticus Minucia Frumentaria, met daarin de tempel van de Nimfen. De lezing heeft plaats in de UA-Stadscampus, Rodestraat 14 in  Antwerpen en wordt georganiseerd door de AVRA in samenwerking met de Vakgroep Geschiedenis van de Universiteit Antwerpen.

De Crypta Balbi in Rome is een zuilengang van Balbus uit de tijd van Augustus, verbonden aan het gelijknamige theater. Lange tijd was men niet zeker over de exacte ligging van het complex. Maar een kritische studie van de Forma Urbis, het marmeren stadsplan van Rome uit circa 200 na Chr. heeft omstreeks 1960 duidelijkheid gebracht. Dit leidde ook tot het ‘herschikken’ van een hele reeks gebouwen op het Marsveld, zoals het Circus Flaminius en de tempel van Bellona. Maar we weten nu ook dat de Porticus Minucia Frumentaria, de zuilengang die bestemd was voor de graanuitdelingen, vlak naast de Crypta Balbi lag.

Opgravingen die sinds 1981 gebeurden hebben een aantal geheimen van de Crypta Balbi opgehelderd. Archeologen hebben nu een duidelijk beeld van de overgangsperiode van de late oudheid naar de vroege middeleeuwen, een periode waarvoor men voorheen geen interesse had. Op de site is een modern archeologisch museum gebouwd, één van de mooiste in zijn soort.