Maquette van het oude Rome wordt gerestaureerd in Brussel

Vanaf volgend schooljaar wacht bezoekers aan de maquette van het oude Rome in het Museum Kunst & Geschiedenis in het Jubelpark in Brussel een interactieve en meeslepende ervaring. Een nieuwe klank- en lichtinstallatie zal de maquette veel beter tot haar recht laten komen. Er worden ook nieuwe technologieën zoals 3D-animatie, apps en virtual reality ingezet. De restauratie is zopas begonnen met de schoonmaak van de maquette. De eigenlijke restauratie zal acht maanden duren en wordt gefinancierd door het Fonds Alexis Liénard, beheerd door de Koning Boudewijnstichting. Het Fonds, opgericht in 2014, wil bijdragen aan een kwaliteitsvol onderwijs van het Grieks en het Latijn in België.

maquette
De maquette van het oude Rome zoals de stad eruitzag omstreeks de vierde eeuw is één van de sleutelwerken van de afdeling Klassieke Oudheid in het Museum Kunst & Geschiedenis waaraan zich jaarlijks tienduizenden bezoekers uit de hele wereld komen vergapen. Het Fonds Alexis Liénard wil dit belangrijke stuk erfgoed en dit uitzonderlijk pedagogisch instrument in ere herstellen. De voornaamte ingreep is de restauratie van de klank- en lichtinstallatie van de maquette.

De maquette zelf is echter ook een zeldzaam stuk erfgoed. De Franse architect Paul Bigot (1870-1942) maakte vier versies van de maquette, waarvan enkel zijn originele werkmodel (momenteel in bewaring bij de universiteit van Caen, Normandië) en het exemplaar in het Jubelpark van Brussel bewaard bleven. In de kelders van het Instituut voor Kunst en Archeologie van Parijs bevindt zich wel nog een bronzen en niet helemaal afgewerkte kopie. De Brusselse maquette is de enige die ingekleurd is en tentoongesteld wordt in een groot nationaal museum. Dit schaalmodel op 1/400ste meet 11 x 4 m en vormt het hoogtepunt van elk schoolbezoek aan het Museum Kunst & Geschiedenis. De maquette heeft een grote pedagogische meerwaarde voor scholieren, studenten architectuur en archeologen.

Hoewel ze opmerkelijk goed bewaard bleef, werd het toch hoog tijd om dit schaalmodel en dan vooral de geluids- en lichtinstallatie te restaureren. Ook de verlichting en het projectiesysteem zullen een volledige transformatie ondergaan, met de integratie van nieuwe technologieën. Zo komt het museum tegemoet aan de verwachtingen van een publiek dat leeft op een dieet van technologische snufjes, met interactieve ervaringen gebaseerd op film, apps en 3D-animaties over de stadsplanning van het oude Rome en de recentste spectaculaire archeologische ontdekkingen. De kostprijs van het restauratieproject wordt geschat op 200.000 euro.

Vooraleer de eigenlijke restauratie kan beginnen, is eerst een scan nodig. Daarvoor moet de maquette schoongemaakt worden. Voor deze poetsbeurt die momenteel aan de gang is, werden aan weerszijden van de maquette twee stellingen geplaatst, overbrugd met een plank op een halve meter boven de maquette. Gelegen op deze plank maken de restaurateurs de maquette tot in de kleinste hoekjes schoon met een borsteltje. Na de schoonmaak volgt de scan. De restauratie zelf begint eind dit jaar en zal ongveer acht maanden duren. Verschillende experts zullen de maquette tijdens deze periode uitgebreid bestuderen.

Paul Bigot studeerde in Parijs architectuur aan de Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts. In 1900 won hij de Prix de Rome voor architectuur en kwam hij terecht in de Villa Medici op de Pincioheuvel in Rome, niet ver van de Spaanse Trappen. Sinds 1803 bevindt zich hier een vestiging van de Franse Academie. Jonge Franse kunstenaars die de Prix de Rome winnen mogen er enkele maanden verblijven. Sinds 1968 worden er behalve beeldende kunstenaars ook andere cultuurdragers gehuisvest zoals schrijvers, archeologen en zelfs koks.

Terwijl Paul Bigot resideerde in de Villa Medici, presenteerde hij een schaalmodel van het grootste bekende gebouw van de Romeinen, het Circus Maximus. Dat werk genoot veel bijval. Daarna maakte hij een evocatie van heel Rome. In 1908 kreeg Bigot het voorstel om zijn grote reliëfkaart te presenteren in de sectie Archeologie op de Internationale Tentoonstelling van Rome die in 1911 zou plaatsvinden.

Bigot was daar aanvankelijk niet erg voor te vinden omdat zijn maquette nog lang niet klaar was, maar uiteindelijk werd ze, nog steeds in behoorlijk ‘ruwe vorm’ toch voorgesteld in het Museo Nazionale Romano – Terme di Diocleziano. Het werk werd zeer goed ontvangen in de archeologische wereld. De commentaren waren lovend en motiveerden Bigot om de daaropvolgende jaren nu en dan voort te werken aan zijn monumentale maquette.

In 1925 werd Paul Bigot benoemd tot professor aan de Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts in Parijs. Vijf jaar later liet hij aan de Rue Michelet in Parijs een huis bouwen met de bedoeling om er een Instituut voor Kunst en Archeologie (L’Institut d’art et d’archéologie) te openen. Op de vierde verdieping werd een grote ruimte voorbehouden om zijn inmiddels erg grote maquette van Rome te installeren. Ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1937 werd het reliëf nog eens getoond aan het publiek in het Palais de Chaillot, dat door Bigot speciaal voor de Wereldexpo was ontworpen.

In die periode besliste Bigot ook om een aantal wijzigingen aan zijn maquette aan te brengen. Er waren ondertussen immers heel wat nieuwe archeologische ontdekkingen gebeurd in Rome waarvan verschillende belangrijke gebouwen zeker een plaatsje moesten krijgen op de maquette. Samen met de wijzigingen wilde Bigot zijn maquette ook herbouwen in een veel duurzamer materiaal waarbij voor brons werd gekozen. Het prestigieuze project valt echter stil door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en de dood van Paul Bigot in 1942. Onder impuls van architect Henry Lacoste werd één van Bigot’s maquettes vlak na de Tweede Wereldoorlog door het Brusselse museum verworven.

De maquette van Paul Bigot in het Brusselse museum is niet te verwarren met de grote maquette (Il Plastico) die sinds 1955 wordt bewaard in het Museo della Civiltà Romana in Rome, waar ze één van de belangrijkste bezienswaardigheden is. Ze is gemaakt uit gips en heeft een doorsnede van meer dan 18 m. Deze maquette werd in opdracht van Benito Mussolini gebouwd tussen 1933 en 1937 door de archeoloog en architect Italo Gismondi (1887-1974). Gismondi werkte echter tot 1971 aan uitbreidingen en correcties naar aanleiding van alsmaar nieuwe inzichten, waardoor de kaart van het oude Rome regelmatig moest worden bijgesteld.

Uiteindelijk bereikte de maquette de omvang van de gehele stad binnen de Aureliaanse Muur. Tussen 1990 en 1991 werd de Romeinse maquette gerestaureerd. Foto’s van de maquette worden regelmatig gebruikt in folders en boeken om een beeld te geven van hoe het oude Rome eruitzag. In Romeinse winkels en kiosken zijn ook mooie posters te koop met afbeeldingen van (een stuk van) de maquette.

De maquette van Gismondi is gebouwd op een schaal van 1:250 en heeft daarmee dezelfde afmetingen als de Forma Urbis Romae, de grote marmeren stadskaart van Rome uit het begin van de derde eeuw. De maquette in Rome is echter gebaseerd op een topografische atlas van het oude Rome van Rodolfo Lanciani (1845-1929) die eveneens Forma Urbis Romae heet en werd gepubliceerd in 1901. De maquette beeldt de stad uit aan het begin van de vierde eeuw na Chr., de tijd van keizer Constantijn de Grote (306-337), toen Rome zijn grootste omvang bereikt had. Vrijwel alle beroemde antieke monumenten stonden toen nog overeind en de bouw van de grote christelijke basilieken en kerken was nog niet begonnen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.