De San Sisto Vecchio (a Via Appia)

De San Sisto Vecchio aan Piazzale Numa Pompilio is weliswaar een titelkerk, maar voor toeristen een relatief onbekend gebouw, meteen de reden waarom ze dan ook vaak wordt genegeerd. De San Sisto Vecchio is in principe dagelijks open van 9 tot 11 uur en van 15 tot 17.30 uur. Ze wordt vaak gebruikt voor huwelijken, de maand augustus uitgezonderd. De oorsprong van de San Sisto is duister. Tot 595 wordt ze niet vermeld.

Op deze plaats bestaan meldingen van een titulus Crescentianae en een titulus Tigridae (in 258). Tijdens opgravingen en archeologisch onderzoek in de periode 1967-1968 werd vastgesteld dat de huidige achttiende-eeuwse kerk wel degelijk de structuur van een vroegchristelijke kerk verbergt. Pas tijdens het pontificaat van paus Anastasius I (399-401) werd het gebouw officieel als kerk erkend. De kerk is gewijd aan de heilige paus Sixtus II (257-258) wiens relieken zich hier bevinden.

Paus Sixtus II, de 23ste opvolger van Petrus, werd gemarteld en onthoofd aan de vlakbij gelegen Porta Appia (de huidige Porta San Sebastiano). Deze Griekse paus was direct na zijn aanstelling met keizer Valerianus (253-260) in conflict gekomen omdat de keizer strengere eisen aan de christenen oplegde voor het bijwonen van de officiële Romeinse cultus. Ook verbood de keizer alle samenkomsten in de catacomben.

De paus moest uiteindelijk vluchten en verborg zich samen met vier diakens in de catacombe van Praetextatus (Pretestato) aan de Via Appia Pignatelli. Hij werd daar op 6 augustus 258 ontdekt. Het vijftal werd ter plaatse onthoofd. Omdat Sixtus II in de catacombe van Callixtus (Callisto) begraven werd, kwam deze nabijgelegen titulus later als eerste in aanmerking om de relieken van Sixtus II op te nemen.

Paus Hadrianus I (772-795) knapte de kerk op maar slaagde er niet in het verval te stoppen omdat het water dat van de Coelius (Celio) stroomde de fundamenten van de kerk ondermijnde. In het begin van de twaalfde eeuw besloot paus Innocentius III (1198-1216) op dezelfde plaats een nieuwe kerk te bouwen (er is ook een antipaus met die naam geweest in 1179). Zijn opvolger Honorius III voltooide het werk, de campanile dateert nog uit deze periode.

Het resultaat was een kerk van kleinere afmetingen en met één schip. In het bijhorende klooster woonde de oprichter van de orde van de Dominicanen en de later heilig verklaarde Dominicus Guzman (1170-1221) tijdens zijn verblijf in Rome. De toen aangebrachte fresco’s met scènes uit het Nieuwe Testament en de Apocriefen bevinden zich nog steeds in de kerk.

Honorius III, die een Savelli was, schonk Dominicus later de Santa Sabina en het bijhorende klooster. Toen Dominicus met zijn predikheren naar het klooster op de Aventijn verhuisde dat naast de burcht van de Savelli’s gelegen was, namen hun vrouwelijke collega’s, de dominicanessen, hun plaats in. Het was hun allereerste klooster.

Een weetje: omdat Vannozza Cattenai, de geliefde van kardinaal Borgia (de latere paus Alexander VI) haar kinderen een goede opvoeding wilde geven stuurde zij haar beruchte dochter Lucrezia Borgia naar dit klooster voor haar religieuze opvoeding. De zusters verlieten het klooster in 1575 omdat de lucht in de omgeving niet gezond was, en omdat de omgeving ook toen nog regelmatig onder water liep.

Paus Sixtus V (1585-1590) maakte van het klooster dan maar een hospitaal voor bedelaars. Tijdens het pontificaat van paus Benedictus XIII (1724-1730) kreeg de Italiaanse architect Filippo Raguzzino de opdracht de San Sisto te restaureren. Hierbij werd de in de dertiende eeuw gebouwde toren en apsis gehandhaafd.

Sinds die tijd en tot vandaag wordt het klooster weer bewoond door nonnen van de orde. Van het oude klooster bestaat nog een vleugel. In het huidige klooster zijn resten ontdekt van de oudste kerk. In de tuin achter de kerk vindt ieder najaar een tentoonstelling van chrysanten plaats. Het klooster, het kapittelhuis en de eetzaal met de fresco’s van San Dominico kunnen worden bezocht. Dit bezoek moet je echter reserveren.

Tijdens de vroege middeleeuwen was de San Sisto een belangrijke statiekerk. Ieder jaar werden op paaszaterdag de zogenaamde catechumenen hier voor het laatst ondervraagd, voordat zij tijdens de paasnacht in het baptisterium van Lateranen het doopsel zouden ontvangen. In de vroegste periode van de Kerk, toen hele gebieden gekerstend werden, gebeurde het veel vaker dan in de huidige tijd dat volwassenen gedoopt werden. Deze volwassenen kregen ter voorbereiding op het doopsel onderricht in de christelijke leer en werden catechumenen genoemd.

In de San Sisto Vecchio werden verschillende pausen, bisschoppen en martelaren begraven. Zoals gezegd is het een titelkerk, de huidige titulaire kardinaal is Marian Jaworski (Oekraïne).

Het plein vóór de San Sisto is de Piazzale Numa Pompilio, met in het midden een klein middeleeuws kapelletje. Hier komen verschillende lanen samen. Naar rechts brengt de Viale delle Terme di Caracalla je na 750 m tot aan de Porta Ardeatina. Links van de vorige laan brengt de Via di Porta San Sebastiano je na ongeveer 1 km tot aan de gelijknamige poort die het beginpunt is voor een bezoek aan de Via Appia Antica. Schuin links van de vorige laan loopt de Via di Porta Latina naar de gelijknamige poort en helemaal naar links brengt de Via Druso, net naast het complex van de San Sisto Vecchio, de bezoeker langs de Porta Metronia naar de Sint-Jan van Lateranen.

San Sisto Vecchio a via Appia
Piazzale Numa Pompilio 8, Rome

Praktische informatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.