Grote tentoonstelling illustreert verhalen van de Romeinse dichter Ovidius

Wanneer je dit jaar in Rome slechts één tentoonstelling bezoekt, laat het dan Ovidio. Amori, miti e altre storie zijn. Zo, daarmee weet iedere lezer meteen waaraan hij of zij toe is. In de Scuderie del Quirinale in Rome is een grote tentoonstelling aan de gang die met honderden artefacten, schilderijen, beeldhouwwerken, en vele andere kunstwerken uit de oudheid en uit andere periodes de liefdesverhalen en de mythes uit het werk van de Romeinse dichter Ovidius illlustreert.

Dat gebeurt op een schitterende manier, zodanig zelfs dat deze expo mag worden beschouwd als één van de hoogtepunten op de Romeinse tentoonstellingskalender van dit jaar. Smaken verschillen uiteraard en we willen de verwachtingen ook niet te hoog stellen, maar we overdrijven niet als we schrijven dat dit er nog eens eentje is om niet te missen. De indrukwekkende catalogus met alle tentoongestelde voorwerpen is eveneens een hebbeding. Dat de tentoonstelling nu opent is geen toeval: het is 2000 jaar geleden dat de beroemde Romeinse dichter overleed. Tot vandaag blijven zijn sprankelende verzen boeien.

DSC08797

Even tussendoor: op dinsdag 29 januari volgt een nieuwe confrontatie met (het werk van) Ovidius. Die dag stelt clublid dr. Michiel Verweij zijn gloednieuwe boek Ovidius – Het verhaal van een dichter voor aan S.P.Q.R. Het boek zal dan ook te koop zijn en de auteur zal het desgewenst signeren. Daarover later meer, nu terug naar de tentoonstelling in de Scuderie del Quirinale.

Wat zien we zoal? Schoonheid en erotiek, opvallende verleidingstechnieken en uiteraard de wraak van de goden. Voeg daarbij de contrasterende relatie die Ovidius met keizer Augustus had en de mythische figuren uit zijn Metamorfosen en je krijgt een fantastische mix van poëzie en kunst.

Het eindresultaat is een tentoonstelling van hoog niveau. Het zou ons niet verbazen dat, indien je de kans hebt, Ovidio. Amori, miti e altre storie twee keer zou gaan bekijken. De verleiding om dat te doen is overigens groot, want overal in Rome word je geconfronteerd met Ovidius: de stad wordt overspoeld met publiciteit voor de tentoonstelling.

DSC08743

De tentoonstelling omvat liefst 250 bruiklenen afkomstig uit een 80-tal (!) Italiaanse en internationale musea. Vele artefacten zijn afkomstig uit het Museo Archeologico Nazionale di Napoli. Zoals bekend bezit dit buitengewone archeologische museum een grote hoeveelheid muurfresco’s, mozaïeken en andere antieke kunstwerken afkomstig uit de bedolven antieke steden Pompeï, Stabiae, Oplontis, Herculaneum (zoals het fresco van Leda en de zwaan), en andere plekken in de omgeving van de Vesuvius.

De verhalen van Ovidius werden in de Romeinse oudheid gretig gebruikt om villa’s, lustoorden, badplaatsen en dergelijke te verfraaien en het archeologische museum in Napels bezit dan ook vermoedelijk de grootste collectie artefacten met verwijzingen naar het werk van Ovidius ter wereld. De curator van de tentoonstelling in de Scuderie del Quirinale heeft daar dankbaar en met succes uit geput, al moet kiezen moeilijk geweest zijn.

Maar daar blijft het uiteraard niet bij. Er is bijzonder veel moeite gedaan om de verhalen van Ovidius te illustreren met zoveel mogelijk topstukken, waaronder vele meesterwerken van onder meer Sandro Botticelli (Venus Pudica), Domenichino (Narcissus), Annibale Carraci (De val van Phaëton), Carlo Saraceni (De val van Icarus), Benvenuto Cellini (Ganymedes), Tintoretto, José de Ribera, Poussin, Batoni en vele anderen.

DSC08796

Bij het originele wereldberoemde muurfresco ‘Giardino’ uit het Huis van de Gouden Armband (Casa del Bracciale d’Oro) in Pompeï blijf je zonder meer een tijdje zwijgend staan kijken. Commentaar bij dit indrukwekkende tafereel uit de oudheid is immers overbodig. Pas na enige tijd beginnen de andere werken in de omgeving tot je door te dringen en valt de link met Ovidius op. Wie het werk van Ovidius zeer goed kent, kan oneindig veel visueel plezier beleven aan deze tentoonstelling.

Moderne neoninstallaties van de bekende Amerikaanse conceptuele kunstenaar en fotograaf Joseph Kosuth tonen korte tekstfragmenten en oneliners geïnspireerd op Ovidius maar deze installatie past helaas niet echt bij het geheel en is minder geslaagd. Men heeft een poging gedaan om nieuw en oud enigszins met elkaar te verzoenen, maar dit lijkt niet de juiste manier. Gelukkig is de schreeuwige neon enkel te zien aan het begin van de tentoonstelling.

Ovidio. Amori, miti e altre storie is nog te bezoeken tot 20 januari 2019 in de Scuderie del Quirinale aan de Via XXIV Maggio in Rome en werd met veel zorg samengesteld door Francesca Ghedini.

www.scuderiequirinale.it

Praktische informatie

OVER OVIDIUS

De Romeinse dichter Ovidius stamde uit een vermogend riddergeslacht, studeerde retorica in Rome en maakte reizen naar Athene, Sicilië en Klein-Azië. Hij was korte tijd in staatsdienst, maar gaf al spoedig zijn politieke loopbaan op om zich helemaal aan de dichtkunst te wijden. Hij verkeerde in de kringen van Propertius, Macer en Tibullus, maar viel volgens het verhaal in 8 na Chr. in ongenade bij keizer Augustus. Dat stond misschien in verband met de in moreel opzicht slecht geachte invloed van zijn gedichten en/of met een schandaal waarbij ook Augustus’ kleindochter Julia betrokken was. De dichter zou uitgewezen worden naar Tomi, echter met het behoud van zijn burgerrechten en zijn bezittingen.

Ovidius, na Vergilius en Horatius de grootste Latijnse dichter, was een zeer productieve schrijver en een meester in de poëtische techniek. Uit zijn eerste (jeugd)periode komen vooral speelse verzen, waarin de liefde het onderwerp is, zoals in de uit 50 liefdes-elegieën bestaande (gedeeltelijk aan een waarschijnlijk fictieve geliefde, Corinna, gerichte) Amores (omstreeks 16 v. Chr.), en voorts de Ars Amatoria (rond 1 v. Chr.), een handleiding voor de kunst van de vrijage, beide in disticha, een gedicht of een strofe van een gedicht van twee regels.

Het hoogtepunt van zijn dichterschap bereikte hij met de Metamorfosen, die vrijwel voltooid waren in 8 na Chr. De Metamorfosen zijn een episch-mythologisch gedicht dat de geschiedenis van de wereld doorloopt vanaf het begin tot het tijdperk van Julius Caesar. In navolging van Nicander werden in liefst vijftien boeken vanaf de Chaos, het begin der wereld, tot aan de komst van Caesar en Augustus alle sagen opgetekend die een metamorfose tot slot hebben. Dit werk heeft grote invloed gehad in de oudheid en zeker ook na die tijd, vooral in de renaissance. De verhalende stijl, de vindingrijkheid en de levendigheid die zijn poëzie kenmerken, hebben vele generaties schrijvers en dichters beïnvloed en geïnspireerd.

Uit dezelfde periode als de Metamorfosen dateren de Fasti (zes boeken, niet voltooid), een dichterlijke beschrijving van alle feesten van de Romeinse kalender en hun oorsprong, die afgezien van hun poëtische waarde van zeer groot belang zijn voor de kennis van de Romeinse godsdienstgeschiedenis.

Vanuit zijn ballingsoord schreef Ovidius een groot aantal brieven (Epistulae ex Ponto, 12-13 na Chr.) en treurzangen (Tristia, 8-12 na Chr.) met herhaalde verzoeken om terugkeer naar Rome. In deze tijd schreef hij ook nog Helieutica (postuum verschenen), een gedicht over de vissen in de Zwarte Zee, en het schimpdicht Ibis (omstreeks 15 na Chr.).

Verloren gingen Ovidius’ tragedie Medea, een Gigantomachia en het gedicht Nux. De werken van Ovidius werden eeuwenlang en tot vandaag regelmatig herdrukt en heruitgegeven, ook in het Nederlands.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.