Archive for januari, 2019

Britse archeologen ontdekken belangrijke Romeinse weg

31 januari 2019

Archeologen van de University of Salford in Manchester hebben een belangrijke Romeinse weg opgegraven nabij het plaatsje Cuerden, vlak naast de moderne snelweg M6. Dat schrijft Archeologie Online op basis van een bericht dat door de universiteit werd gepubliceerd. Volgens de wetenschappers is het één van de meest significante vondsten uit de Romeinse tijd in de regio.

Dat er in het gebied een Romeinse weg moest liggen was bekend, alleen de locatie en de exacte route waren onderwerp van een stevig debat. In de zoektocht naar de resten van de weg hebben archeologen op vele plekken proefsleuven gegraven, maar zonder het beoogde resultaat. Die zoektocht is nu ten einde.

Het gevonden weggedeelte is iets meer dan 18 m lang en bijna 11,5 m breed. Die afmetingen wijzen erop dat het op een belangrijke weg ging. Archeologen vermoeden dat de weg gebruikt werd door legioenen op weg naar het noorden. Langs de weg bevond zich ook een greppel.

Het wegdek bestond uit keien en grind en bleef bijzonder goed bewaard, althans op de plekken waar de archeologen nu al hebben gegraven. Hoewel het stuk weg vlak onder de oppervlakte bleek te liggen, is het weggedeelte niet aangetast door 2000 jaar landbouwwerkzaamheden.

Wat de vondst echt bijzonder maakt is dat uit artefacten die rondom het opgegraven weggedeelte werden ontdekt blijkt dat de weg nog tot in de twaalfde eeuw gebruikt is. Bij de opgraving werden ook resten middeleeuws aardewerk gevonden die daar op wijzen. Ook dat is opzienbarend. Er is namelijk nog maar weinig bekend over hoe bepaalde types aardewerk zich doorheen Engeland verspreidden en hoe er in aardewerk gehandeld werd.

De Santa Maria Maddalena in Rome

30 januari 2019

Een trouw clublid stuurde ons een tijdje geleden een mooie foto van de Santa Maria Maddalena, gelegen aan Piazza della Maddalena in Rome. Het was meteen een mooie tip om dit pareltje van de rococokunst even in de kijker te plaatsen. De kerk is opgedragen aan, je raadt het al, Maria Magdalena. Het is ook de kerk van de regio Abruzzo. Tijdens de vijftiende eeuw werd op deze plaats een kapelletje met een gasthuis opgericht. Een eeuw later bood zich als novice een zekere Camillus de Lellis (1550-1614) aan, nadat hij bij de kapucijnen was geweigerd vanwege een ongeneeslijke beenwonde.

maddalena

Decennia later stichtte hij de Ordine dei ministri degli Infermi, de Camillianen die vandaag nog steeds actief zijn in de ziekenzorg. De paters en nonnen van deze orde zijn te herkennen aan het grote rode kruis op hun borst. De Lellis stichtte de eerste polikliniek die dag en nacht open bleef en vormde de eerste medische ploegen op de slagvelden. Vandaag is hij de patroon van zieken en verpleegkundigen.

Camillus de Lellis werd zalig verklaard in 1742. Zijn heiligverklaring volgde snel daarna, in 1746, door paus Benedictus XIV. Zijn lichaam bevindt zich samen met enige relieken in de Santa Maria Magdalena. In deze kerk bevindt zich ook een miraculeus kruisbeeld dat ooit tegen Camillus gesproken zou hebben: “Waarom ben je bang? Weet je niet dat het niet jouw, maar Mijn werk is?”. Deze zin werd het motto voor allen die Camillus volgen.

Evenals de jezuïeten gaven de Camillianen aan talrijke kunstenaars opdrachten voor het vervaardigen van imposante kunstwerken om hun religieuze boodschap uit te dragen. Tot het einde van de negentiende eeuw konden de Romeinen op 14 juli, de sterfdag van San Camillo de Lellis, een speciaal kruikje of flesje gewijd water komen halen waarin wat stof uit het graf van de heilige was vermengd en dat een remedie zou zijn tegen om het even welke aandoening. In 2014 werd 400 jaar San Camillo gevierd.

De Santa Maria Maddalena kende een zeer ingewikkeld en langdurig bouwproces met veel onderbrekingen en waarbij zes architecten betrokken waren. Voor de bouw van de kerk vanaf 1628 werden op deze plek een aantal huizen afgebroken en later weer heropgebouwd. Zo ontstond ook het harmonische pleintje voor de kerk. De wijding van de nieuwe kerk zou pas in 1727 gebeuren.

Het huidige gebouw is grotendeels het werk van Carlo Fontana (1634-1714) en werd voltooid door leerlingen van Bernini. Ook de Romeinse architect Giovanni Antonio De Rossi werkte eraan mee. De fel gekromde gevel met veel stuccowerk, een mengeling van barok en rococo, werd pas in 1735 voltooid door Giuseppe Sardi (1680-1753), al zijn niet alle historici het erover eens dat het van zijn hand is. Als het klopt is het alleszins Sardi’s enige werk in Rome.

De golvende lijnen doet een beetje denken aan Borromini’s San Carlo alle Quattro Fontane, waarvan de gevel zeventig jaar eerder gebouwd werd. De ingang wordt geflankeerd door kolommen en nissen met de heiligen Camillo en Philippo Neri. De nissen bovenaan bevatten beelden uit 1760 van Magdalena en Martha. Let op de top van de gevel met de gebroken boog die een halfrond motief omvat dat oorspronkelijk door Borromini ingevoerd werd. Kijk ook met enige vertedering naar de neerkijkende putto boven de hoofdingang.

In de kerk vinden we een zeldzaam voorbeeld van de Romeinse barok-rococostijl. Niet alles wat je hier ziet is even mooi, maar toch maakt het wat groezelige interieur indruk door de lichtinval en door de sfeer. Het buitensporige grondplan zonder enige rechte lijn geeft de kerk ondanks haar relatief kleine omvang, toch een majestueus aanzien. De beperkte afmetingen waren voor de decorateurs uit de zeventiende en de achttiende eeuw geen belemmering om het interieur van de vloer tot in de sierlijke koepel van ornamenten te voorzien.

Het voorste gedeelte van het schip is ellipsvormig met langs beide zijden twee kapellen waarvan de altaren schuin staan opgesteld. Kijk even van het hoogaltaar richting ingang, dit heeft wel enige charme, maar het is niet opmerkelijk mooi. De rijke versieringen van stuc, bladgoud en marmer en de fresco’s aan de koepel en het gewelf van de apsis wekken de sfeer op van een salon. Het plafond toont de ‘Opwekking van Lazarus’ uit 1732 door Michelangelo Cerruti (1666-1748), het is zijn enige werk in Rome.

Het polygone koepelplafond van het middenschip is merkwaardig. De ronde koepel boven de kruising werd in 1739 beschilderd door Etienne Parrocel (1696-1776) die werkte onder de artiestennaam Stefano Parrocel. Deze kunstenaar was afkomstig uit Avignon. Voor zover we weten is dit zijn enige werk in Rome. De beelden in de zes nissen tussen de kapellen van het schip stellen de gepersonifieerde deugden voor. Links herkennen we vooraan de Nederigheid of Humilis, in het midden de Discretie of Secreta en ten slotte de Eenvoud of Semplicità, alle drie uitgevoerd in marmer.

Rechts vinden we vooraan de Kuisheid of Verecondia, vervolgens de Trouw of Fidelis en het Berouw of Lacrymabilis met een allegorie op de biecht, alle drie uitgevoerd in stucco. De tribune van het orgel achteraan (vervaardigd in de achttiende eeuw) valt op door het vergulde hout, de beelden en de engeltjes. De mooie biechtstoelen in het schip zijn van ingelegd boomheidehout, een hoge heidestruik (erica arborea) die veel voorkomt in het Middellandse Zeegebied. Let ook op de bijzondere wijwatervaten bij de ingang, het zijn ware kunstwerkjes.

De derde kapel links heeft mooie marmeren zuilen. Het altaarstuk van deze kapel is een innemende en niet te missen ‘Christus met Maria en Sint Nicolaas van Bari’ een fraai werk uit 1694-1696 van Giovan Battista Gaulli (1639-1709), veel beter bekend als Baciccio, Il Baciccio of ook wel als Baciccia. Deze kunstschilder was afkomstig uit Genua en zijn werk werd beïnvloed door Rubens en Van Dyck. In 1657 trok hij naar Rome en werd een leerling van Bernini.

In 1669 reisde hij naar Parma en bestudeerde daar de fresco’s van Correggio. Hij keerde vervolgens terug naar Rome en zou daar tot aan zijn dood werken als één van de meest vooraanstaande frescoschilders van de stad. Tot zijn belangrijkste werken in Rome behoren onder meer de bijzonder mooie fresco’s in de Sant’Agnese in Agone (1669-1671) en de uitzonderlijke fresco’s in de Il Gesù (1672-1683) en de Santi XII Apostoli. In hun genre behoren ze tot de absolute top.

Met zijn warme kleuren, lichtbehandeling en extreme perspectivistische verkortingen, bereikt Baciccio een zeer persoonlijke, dynamische stijl die de fresco-schilderkunst van de Romeinse barok sterk zou beïnvloeden. Zijn spectaculaire, illusionistische versieringskunst wordt wellicht enkel geëvenaard door Andrea Pozzo, die onder meer het prachtige plafondfresco in de Sant’ Ignazio in Rome schilderde.

Baciccio verdient voor zijn prachtige frescowerken zonder meer een ereplaats in de kunstgeschiedenis, maar hij was tevens een begaafde portretschilder. Zo schilderde hij elk van de zeven opeenvolgende pausen van Alexander VII tot Clemens XI. In sommige van die portretten is een invloed te bespeuren van Antoon Van Dyck (1599-1641) die in 1622 en 1623 in Rome verbleef. Dat Baciccio in zijn tijd een grote naam was blijkt uit het feit dat Lodewijk XIV overwoog de Italiaan een vaste aanstelling aan zijn hof te geven.

De tweede kapel rechts, de cappella della Madonna della Salute, heeft als altaarstuk een veel aanroepen zestiende-eeuwse ‘Madonna salus Infirmorum’; het is een kopie van een ouder werk. Onder het altaar van de derde kapel rechts werden de relieken geplaatst van de voormelde San Camillo de Lellis (1550-1614) die in het naastgelegen klooster stierf. Zijn lichaam wordt bewaard in een kostbaar door twee engelen geflankeerd bronzen schrijn uit 1770.

Boven het hoogaltaar bevindt zich een ‘Biddende Magdalena’ door Michele Rocca (1671-1751). Van deze kunstenaar kennen we in Rome een heilige Cecilia in zaal 7 van de Galleria dell’Accademia di San Luca. Boven in de concha of het bolvormige gewelf bevindt zich een beschadigd fresco door Aureliano Milani (1675-1871). Dat is de man die in het museum Doria Pamphili het gewelf schilderde van de prachtige Galleria degli Specchi, namelijk de derde galerij. We kennen hem in Rome ook van enkele betere schilderijen, onder meer in de vijfde kapel rechts in de San Marcello aan de Via del Corso.

In de kapel rechts van het koor staat aan de rechterkant een vijftiende-eeuws houten beeld van Maria Magdalena. Tijdens een zware overstroming van de Tiber in 1598, dreef het toen gepolychromeerde beeld vanuit een zijkapel naar dit altaar waar het sindsdien is gebleven. Tegen de achterwand van de kapel hangt het miraculeuze en zeer vereerde kruisbeeld waarover we het al eerder hadden. De Christusfiguur maakte in 1582 zijn armen los van het kruis en zou toen gesproken hebben tot Camillo de Lellis.

Het bezoek aan de sacristie van de Santa Maria Maddalena is met haar unieke design een absolute must, ze is een van de mooiste van Rome. De ingang bevindt zich links van het hoogaltaar. Deze ruimte werd tussen 1738 en 1741 gebouwd door Gerolamo Pesci (1679–1759) en heeft iets weg van een bonbonnière of boudoir. Bekijk van nabij de zes gemarmerde kasten met gouden randen en de ‘pashokjes’ in de hoeken.

Het beschilderde gewelf uit 1739 is eveneens een werk van Pesci. Via de sacristie is links de meestal gesloten sterfkamer of cubilium van de stichter der Camilliani te bezoeken. Thans is het een kapel waar zich onder meer een kristallen reliekhouder bevindt met daarin het hart van de heilige.

Expo in Amsterdam toont kopie van Michelangelo’s fresco’s uit de Sixtijnse Kapel

29 januari 2019

In de Beurs van Berlage in het centrum van Amsterdam kan je vanaf 26 januari de wereldberoemde fresco’s die Michelangelo voor de Sixtijnse Kapel in Rome maakte op een bijzondere manier bekijken. De tentoonstelling A Different View is te bezoeken tot 12 mei 2019.

Wie deze tentoonstelling bezoekt hoeft niet omhoog te kijken om een blik te kunnen werpen op de enorme fresco’s in de pauselijke kapel in Vaticaanstad. Voor de expo in Amsterdam is een constructie bedacht die het mogelijk maakt om gewoon tussen en rond de fresco’s te lopen. Zo liggen een aantal werken bijvoorbeeld gewoon op de grond, waardoor een unieke andere kijk mogelijk is op de meesterwerken van Michelangelo.

De fresco’s waren nog nooit eerder op deze manier te zien en dat is volgens de initiatiefnemers ook de bedoeling. De opstelling moet immers voor een volledig ander perspectief zorgen. Het gaat om fotomechanisch gereproduceerde kopieën van Michelangelo’s meesterwerken waaronder Het Laatste Oordeel en De Schepping van Adam, die op bijna originele grootte worden getoond.

Jaarlijks bezoeken miljoenen mensen de Sixtijnse Kapel in Rome om de prachtige plafondfresco’s van Michelangelo te bewonderen. De kapel waarin na het overlijden van een paus een opvolger wordt gekozen krijgt dagelijks gemiddeld 25.000 bezoekers te verwerken. Op piekdagen kan dat oplopen tot 30.000 mensen. Door die overrompeling is het de jongste jaren doorgaans te druk in de Sixtijnse Kapel om ten volle van de kunstwerken te kunnen genieten.

De tentoonstelling A Different View biedt een unieke kans om op een andere manier naar Michelangelo’s tijdloze werk te kijken. Kunsthistoricus prof. Dr. Arnold Nesselrath, journalist Ingo Langner en kardinaal Walter Brandmüller tonen in Amsterdam een heel ander beeld van de werken van Michelangelo. De expo nodigt de bezoekers uit om ernaar te kijken op een contemplatieve en tegelijkertijd enthousiaste manier.

De Sixtijnse Kapel in Rome heeft altijd al kunnen rekenen op veel belangstelling en haalt regelmatig het nieuws. Vorig jaar opende in Rome zelfs een spektakelshow over de geschiedenis van de kapel. Die kan nog steeds worden bezocht. Ook de activiteiten rond de vijfhonderdste verjaardag van de Sixtijnse Kapel in 2013 lokte veel bezoekers. Je kan de kapel overigens ook virtueel vanuit je luie zetel bezoeken via deze link.

De locatie van de tentoonstelling in Amsterdam, de Beurs van Berlage, is een rijksmonument, gelegen aan het Damrak en het Beursplein, de Oude Brugsteeg en de Beursstraat in het centrum van de stad. Het gebouw is tegenwoordig in gebruik als ruimte voor tentoonstellingen, congressen en andere bijeenkomsten.

Michelangelo – A Different View
Van 26 januari tot 12 mei 2019
Dagelijks van 10 tot 18 uur (kassa sluit om 17 uur)
Tickets zijn verkrijgbaar aan de kassa of online via Ticketmaster

Rechtstreeks en met zeer hoge snelheid van Rome naar Venetië

28 januari 2019

Sinds kort kan je vanuit Rome rechtstreeks met de hogesnelheidstrein Frecciarossa naar Venetië en uiteraard ook weer terug. De supersnelle trein stopt onderweg enkel in Firenze Santa Maria Novella, Bologna Centrale, Rovigo en Padova. De volledige rit duurt iets meer dan vier uur en verloopt in uiterst comfortabele omstandigheden. De Italiaanse spoorwegmaatschappij Trenitalia stelde in december de nieuwe dienstregeling voor.

Tussen Rome en Venetië zijn er voorlopig vier rechtstreekse ritten per dag. Twee van die ritten worden voorlopig nog uitgevoerd met de wat tragere Frecciargento, maar ook die worden zeer binnenkort gereden met de nieuwe Frecciarossa 1000. Deze zeer comfortabele trein bestaat uit acht treinstellen en is in totaal ongeveer 200 m lang. De Frecciarossa haalt een gemiddelde snelheid van 360 km per uur maar is ontworpen om 400 km per uur te kunnen rijden.

De treinstellen worden gebouwd door Bombardier en kosten meer dan 30 miljoen euro per stuk. Trenitalia heeft er vijftig stuks van besteld. De eerste rijtuigen werden in 2013 geleverd waarna ze gedurende twee jaar werden getest. In de zomer van 2015 werden de eerste nieuwe treinstellen effectief in gebruik genomen op het Italiaanse spoorwegnet. Dat was meteen merkbaar: de reistijd tussen Milaan en Rome werd ineens met 45 minuten ingekort, waardoor de afstand tussen beide steden tegenwoordig kan worden afgelegd in amper 2 uur en 15 minuten.

De route is bijzonder populair. Tussen Milaan en Rome rijden dagelijks 34 hogesnelheidstreinen. Door nu ook Venetië rechtstreeks met Rome te verbinden met een Frecciarossa 1000 schakelt Trenitalia letterlijk een serieuze versnelling hoger. Ook voor de verbinding tussen de luchthaven in Fiumicino Roma en Genova worden twee nieuwe treinen ingezet. Het gaat om de Frecciargento ETR 600 die een snelheid haalt van ongeveer 250 km per uur. Er zijn stops in La Spezia, Pisa en Firenze. De rit duurt ongeveer 4 uur en 20 minuten.

Vanuit Rome kan je reeds heel wat steden bereiken met een hogesnelheidstrein Frecciarossa, Frecciargento of Frecciabianco. Er wordt volop gebouwd aan nieuwe verbindingen. Voor de Frecciarossa 1000 zijn tickets in verschillende klassen verkrijgbaar (standaard, premium, business en executive), maar zelfs in de laagste categorie is het comfort zoals verteld groot.

Italië beschikt bovendien over de onvoorstelbare luxe van twee maatschappijen die hogesnelheidsdiensten aanbieden en er beide in slagen reizigers zeer snel en comfortabel doorheen zowat heel het land te brengen. Nuovo Trasporto Viaggiatori (NTV) biedt met de Italo eveneens een aantal verbindingen tussen grote steden aan. NTV heeft ongeveer 35% van de hogesnelheidsmarkt in handen. Het bedrijf werd opgericht door vier Italiaanse ondernemers maar werd vorig jaar voor 2 miljard euro verkocht aan een Amerikaans investeringsfonds.

De concurrentie zorgt niet alleen voor scherpe prijzen maar beide aanbieders proberen elkaar ook op technisch vlak af te troeven. De Italo is zo mogelijk nog comfortabeler dan de Frecciarossa 1000, al heeft Trenitalia met de komst van hun nieuwste treinstellen toch een fameuze inhaalbeweging gemaakt. De reizigers kunnen uiteraard beschikken over een gratis draadloze internetverbinding en interactieve videoschermen. Aan boord kan je onder meer ook reserveren in een toprestaurant en in eerste klasse zijn alle drankjes gratis. In een speciale cinemawagon worden de nieuwste bioscoopfilms vertoond. Er is zelfs een babykamer waar luiers verschoond kunnen worden.

https://www.trenitalia.com/tcom-en/Frecce

https://www.italotreno.it/en

Auteur Robert Fabbri stelt laatste deel Vespasianus voor in RMO Leiden

26 januari 2019

Bestsellerauteur Robert Fabbri komt op woendag 6 februari om 20 uur naar het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden voor een een exclusieve lezing. Hij presenteert die avond in de Tempelzaal (open vanaf 19.30 uur) zijn nieuwste en allerlaatste deel in de reeks historische thrillers over Titus Flavius Vespasianus: Keizer van Rome. De toegang is gratis, maar er wordt gevraagd aan te melden via deze link.

De populaire Vespasianus-reeks van Fabbri nadert zijn ontknoping. In het negende deel staat Vespasianus voor een onmogelijke keuze: slaat hij, zoals opgedragen, de opstand in Judea neer en wekt hij daarmee de jaloezie van keizer Nero, of saboteert hij zijn eigen missie? Tegelijkertijd breekt in Rome politieke onrust uit na de dood van Nero. Fabbri beschrijft in zijn boeken de opvallende loopbaan van keizer Vespasianus die het bracht van gewone man tot keizer van het Romeinse rijk.

Robert Fabbri is geboren in Genève en studeerde theaterwetenschappen in Rome. Hij werkte 25 jaar in de film- en televisiewereld en schrijft historische romans over de klassieke oudheid en in het bijzonder over het Romeinse keizerrijk. Het eerste deel in de Vespasianus-reeks werd destijds door het NRC Handelsblad uitgeroepen tot één van de beste boeken van het jaar.

Na afloop van de lezing is het nieuwe boek in de museumwinkel van het RMO te koop en zal de auteur het graag signeren. Deze exclusieve lezing is een samenwerking tussen het Rijksmuseum van Oudheden en Karakter Uitgevers. Vespasianus IX: Keizer van Rome verschijnt in februari 2019 (19,99 euro, ISBN 9 7890 4521 8519).

Michiel Verweij presenteert nieuw Ovidiusboek voor S.P.Q.R.

25 januari 2019

Eén van de belangrijkste klassieke Latijnse dichters is P. Ovidius Naso (43 v. Chr. – 17/18). Naast zijn bekendste werk, de Metamorphoses, schreef hij nog tal van andere werken. In oktober 2018 verscheen een nieuw boek over leven en werk van deze dichter door dr. Michiel Verweij, Ovidius. Het verhaal van een dichter (Amsterdam: Amsterdam University Press, 2018), het uitvoerigste overzicht in het Nederlands ooit gepubliceerd.

De auteur, dr. Michiel Verweij, komt dit boek op uitnodiging van S.P.Q.R. op dinsdag 29 januari 2019 om 20 uur persoonlijk voorstellen. Plaats van afspraak is lokaal A.1.3. in cultureel centrum Romaanse Poort, Brusselsestraat 63 in 3000 Leuven. Het boek kan desgewenst ter plaatse worden gekocht en de auteur zal het graag signeren.

ovidius

In zijn voordracht wordt eerst nader ingegaan op de dichter en zijn werken zelf. Daarbij wordt extra aandacht besteed aan de manier waarop deze Latijnse werken de eeuwen hebben getrotseerd: de handschriften en de oude edities. In een tweede deel wordt aan de hand van enkele voorbeelden gevolgd hoe enkele verhalen uit de Metamorphoses in opeenvolgende eeuwen in beeld zijn gebracht. Bij dit alles wordt gebruik gemaakt van de rijke verzamelingen van de Koninklijke Bibliotheek van België.

PRAKTISCH

  • Dinsdag 29 januari 2019 om 20 uur
  • Lokaal A.1.3. in cultureel centrum Romaanse Poort, Brusselsestraat 63, 3000 Leuven.
  • De toegang is gratis, iedereen is welkom.

Rome plaatst nieuwe toeristische informatieborden

25 januari 2019

‘Walking in Rome’ is een nieuw systeem van toeristische bewegwijzering dat speciaal ontworpen is voor Rome. De nieuwe informatieborden moeten toeristen toelaten sneller de gewenste plaatsen, monumenten, parken en faciliteiten te ontdekken, al dan niet te voet of met het openbaar vervoer. Voor het project liet Rome zich inspireren door soortgelijke initiatieven in in steden zoals Londen, New York en Sydney. Voor het Romeinse wegwijzersysteem sloegen Roma Mobilita, Zétema en een aantal stadsdiensten de handen in elkaar. De plaatsing van de toeristische bewegwijzering is momenteel bezig.

In totaal gaat het om ongeveer zestig borden. Op kaarten staan de belangrijkste historische en artistieke punten aangegeven met de aanduiding hoe je er het snelst geraakt. Daarbij wordt zoals verteld ook het openbaar vervoer geïntegreerd, met name metro’s en trams. Ook taxistandplaatsen in de buurt vind je er terug, evenals nuttige diensten zoals ziekenhuizen of postkantoren. De kaarten zijn telkens georiënteerd volgens de ‘reisrichting’ van de lezer en staan altijd in duo: een hoofdkaart toont de plaatsen op loopafstand binnen de vijf minuten, de tweede kaart verwijst naar de directe omgeving (tien tot vijftien minuten).

Nieuw toeristenbusplan in historisch centrum Rome

24 januari 2019

De beslissing werd reeds in juni vorig jaar genomen, maar sinds 1 januari is het nieuwe toeristenbusplan van de stad Rome van kracht. In het historische centrum worden voortaan geen toeristische touringcars meer toegelaten. Gedaan dus met de busritjes langs het Colosseum, Piazza Venezia, het Forum Romanum, de Spaanse Trappen en andere iconische of historische sites. Virginia Raggi, de burgemeester van Rome, vindt de maatregel nodig voor de bescherming van het archeologische en historische erfgoed van de stad, maar ook om de luchtverontreiniging en de geluidsoverlast te verminderen.

Er zijn uitzonderingen op het verbod voor bussen met scholieren of studenten, passagiers met een handicap en bustransfers voor gasten die naar een hotel in de binnenstad moeten worden gebracht. Die autocars moeten dan wel beschikken over een speciale vergunning, maar zelfs die is beperkt in tijd en moet aan een aantal regels en voorwaarden voldoen.

Om hinder in de omliggende wijken te beperken herziet het nieuwe plan tevens de wijze van parkeren in de zone rond het Colosseum. Om het gebrek aan beschikbare tourbussen te compenseren, zal de stad het aantal parkeerplaatsen buiten het historische centrum en op de stadsrand verhogen om het buschauffeurs gemakkelijker te maken om daar te parkeren. De bezoekers moeten vervolgens te voet of met het openbaar vervoer naar het historische centrum.

Er zijn ook drie nieuwe ZTL-gebieden voor bussen (Zona Traffico Limitato). Touroperators kunnen een zogenaamde ‘carnet di ingressi’ aanschaffen, waarbij een aantal ‘ingangen’ kunnen worden gekocht (50, 100, 200 of 300). Die zijn niet echt goedkoop. Elektrische voertuigen krijgen wel korting.

Reeds in 2010 stelde het stadsbestuur van Rome bij hoogdringendheid een reglement op om de toevloed aan touringcars te reguleren. Er zijn immers heel wat parkeergelegenheden aan de rand van het historische centrum. Vlakbij Vaticaanstad bevindt zich zelfs een enorme parkeergarage, de Parcheggio Gianicolo, die zowat honderd autobussen aankan. Die plaatsen worden zelden allemaal tegelijk opgevuld, al zijn er dagen dat de parkeergarage vrij goed vol staat. Tijdens protestmanifestaties bijvoorbeeld, wanneer autocars massaal betogers naar Rome brengen.

Het plan om de vele bussen met toeristen zoveel mogelijk netjes buiten het centrum te houden werkte niet. Meer zelfs, weinig reisorganisatoren of chauffeurs trokken zich iets aan van het reglement dat in 2011 definitief werd ingevoerd. De toestand werd zelfs erger. Het toerisme in Rome groeit nog steeds en dat zorgt de jongste jaren steeds vaker voor een enorme karavaan aan toeristische bussen die allemaal Rome binnenrijden.

Dat is economisch natuurlijk een goede zaak, erger is dat die grote bussen zich meestal zonder meer ergens op een vrije plek parkeren. Het maakt de chauffeurs weinig uit waar. Als de politie een opmerking maakt rijden ze gewoon een eindje verder. De voornaamste oorzaak is dat toeristen steeds vaker louter blitzbezoekjes afleggen. De tijd om toeristen af te zetten bij een bezienswaardigheid en terug op te pikken is zodanig kort geworden dat de chauffeurs het de moeite niet vinden om een officiële parkeerplaats op te zoeken.

De politie zou kunnen verbaliseren maar beweert het enorme aantal bussen niet aan te kunnen. Temeer omdat naast de geparkeerde bussen op elk moment van de dag ook nog eens talrijke toeristenbussen van diverse maatschappijen rondrijden en veel toeristen door hun buschauffeur ergens midden in de stad voor hun hotel moeten worden afgezet of terug opgehaald. Tel daar nog het gewone openbare busvervoer en autoverkeer bij – op de spitsuren gekruid met duizenden scooters die in alle richtingen langszoeven – en je weet het wel: een ware heksenketel die niet zelden uitdraait op een complete verkeerschaos.

Voor het stadsbestuur is de maat nu vol. Ergens is het natuurlijk een luxeprobleem. Toeristen brengen geld in het laatje maar de last die de bezoekers meebrengen moet draaglijk zijn en blijven. Om een idee te geven om welke aantallen het gaat: in de omgeving van het Colosseum, de Engelenburcht of de Via della Conciliazione naar Vaticaanstad worden in toeristische seizoen elk uur (!) een honderdtal stilstaande tourbussen geteld.

De meesten daarvan parkeren zich na het afzetten van hun reizigers ergens in de onmiddellijke omgeving. Een aantal chauffeurs volgt netjes de spelregels: zij droppen hun bezoekers zo dicht mogelijk bij een bezienswaardigheid en parkeren dan de rest van de dag zelf ook ergens buiten de stad. Maar vele toeristen hebben steeds meer haast. Hun reisschema is vaak zo strak dat iedere minuut telt.

Het Colosseum bekijken: op een kwartier moet dat kunnen. Spaanse Trappen: idem. We maakten al mee dat toeristen soms zelfs niet meer uit hun bus stappen om iets te bekijken. Foto’s worden dan gewoon vanuit de bus gemaakt. Sessies van pakweg vijf minuten. Daarna wisselen de passagiers even van plaats, kwestie van ook even voor het raampje te mogen zitten. Een nieuwe fotosessie volgt. Nog eens vijf minuten later rijdt de bus weer weg.

Omdat de Trevifontein volkomen onbereikbaar is voor bussen wordt ook in deze omgeving steeds vaker hinderlijk geparkeerd in de Quirinaal-tunnel of in de zeer drukke Via del Tritone. Alweer met verkeerslast als gevolg. Vooral Aziatische toeristen zijn experts in dit soort snelle bezoekjes. Voor dergelijke korte uitstapjes hoeft het natuurlijk niet te verwonderen dat de chauffeur zoveel mogelijk in de buurt blijft of dat tenminste probeert. Dan krijg je de meest waanzinnige toestanden: dubbel parkeren en files zijn dan eigenlijk nog normaal maar soms ontstaan situaties dat werkelijk geen enkel voertuig nog vooruit of achteruit kan.

Deze nieuwe trend van blitzbezoeken zorgt voor steeds meer hinder, in zoverre zelfs dat inwoners al petities indienden tegen de overlast van de tourbussen. De talrijke bussen nemen niet zelden de toch al vrij schaarse parkeerplaatsen voor auto’s in en hinderen andere weggebruikers. Bovendien laten heel wat chauffeurs hun motor permanent draaien. In de winter omdat het anders te koud wordt in de bus; tijdens de zomer omdat de airco moet blijven draaien. De milieuvervuiling krijgt de stad er gratis bij.

Tijdens een recente gemeenteraadszitting werd opgemerkt dat preventie en een vriendelijke aanmaning blijkbaar niet helpen. Een strengere en repressieve aanpak dringt zich op. Bezoekers moeten leren zich zelf te verplaatsen in het historische stadshart. Het kan niet langer dat dagelijks duizenden mensen zich laten rondrijden in speciale toeristenbussen terwijl je met het gewone openbaar vervoer de stad ook vrij snel kan doorkruisen, redeneert het stadsbestuur.

In december hielden een honderdtal bestuurders van toeristenbussen in Rome een protestactie tegen de nieuwe maatregel. Door Piazza Venezia te blokkeren legden de chauffeurs met hun toeristenbussen het verkeer in het centrum plat uit protest tegen de nieuwe wet die hun verbiedt het historische centrum binnen te rijden. Er ontstond al snel een enorme verkeerschaos waarop burgemeester Raggi de politie het bevel gaf om de bijeenkomst te ontbinden. We laten ons niet gijzelen, de tijd dat toeristenbussen zomaar door het centro storico rijden is echt voorbij, klonk het vastberaden.

De actie werd ook gesteund door touroperators en winkels die tickets voor toeristische bustours verkopen. Zij vrezen dat de nieuwe maatregel een rem zal zetten op het toerisme in de binnenstad.Het nieuwe reglement is vooral ingevoerd om de negatieve impact van het massatoerisme op de historische infrastructuur van de stad te verminderen.

De maatregel gaat echter nog lang niet zover als in Venetië, waar passagiers van bezoekende cruiseschepen bij hun aankomst in de stad tegenwoordig een vergoeding van vijf tot tien euro moeten betalen. Die extra toeristentaks werd ingevoerd omdat de opbrengsten uit het toerisme in de Dogenstad niet meer opwegen tegen de kosten die Venetië maakt om de infrastructuur te onderhouden.

Praktische informatie

Tickets voor bus en metro kan je nu thuis al bestellen

23 januari 2019

De Romeinse stedelijke vervoersmaatschappij ATAC lanceert het Roma Tourist Ticket, een systeem waarbij je met slechts enkele muisklikken en met je krediet- of bankkaart (Visa, MasterCard of Maestro) biljetten voor het Romeinse openbaar vervoersnet reeds vóór je vertrek thuis kan kopen.

Dat kan bijvoorbeeld handig zijn voor grotere groepen die in Rome willen gebruik maken van het openbaar vervoer. De bedoeling is vooral om wachttijden te vermijden en de afleveringstijd van grotere hoeveelheden tickets te versnellen.

Het is mogelijk om kaartjes te kopen voor 24 uur (7 euro), 48 uur (12,50 euro), 72 uur (18 euro) en zelfs een weekkaart (Carta Integrata Settimanale of CIS) die 24 euro kost. Per transactie kunnen maximum 50 stuks worden gekocht. De verschillende soorten biljetten zijn wel te combineren.

Na de online aankoop kan je een bestellings- en betalingsbewijsje printen. Met die voucher kan de bestelling in Rome bij een ticketkantoor van ATAC worden afgehaald. Die ticketkantoren vind je onder meer op de metrolijnen A, B en B1, aan Porta San Paolo (spoorlijn Roma-Lido) en aan Piazzale Flaminio op het eindpunt van de spoorweg Roma-Viterbo.

www.atac.roma.it

Berlusconi wil naar Europees Parlement

22 januari 2019

De voormalige drievoudig Italiaanse premier Silvio Berlusconi bereidt zijn politieke terugkeer voor en mikt op een zitje in het Europees Parlement.  Hij is vastbesloten de lijst van zijn partij Forza Italia te trekken bij de Europese verkiezingen van 26 mei. Het is de eerste keer sinds zijn veroordeling wegens fiscale fraude dat Berlusconi weer meedoet aan een stembusslag. Tijdens de Italiaanse verkiezingen van 2018 speelde hij een vooraanstaande rol, maar toen mocht hij wegens die veroordeling uit 2013 zelf niet op een lijst staan.

Overigens moet Berlusconi binnenkort opnieuw voor de rechter verschijnen. Hij zou in een ander proces een getuige hebben omgekocht. In dat beruchte proces over de escortmeisjes, ronselde de getuige Gianpaolo Tarantini tussen 2008 en 2009 jonge vrouwen voor seksfeestjes in de woning van Berlusconi. Tarantini werd in 2015 tot zeven jaar en tien maanden gevangenisstraf veroordeeld. Berlusconi zou hem naar verluidt hebben omgekocht om de pikantste details over de feestjes te verzwijgen. Het proces tegen Berlusconi vindt plaats in Bari begint op 4 februari.