Strijd om Trevimuntjes weer losgebarsten

Bij zowat elk nieuw stadsbestuur in Rome duikt in de loop van de legislatuur meestal weleens de traditionele discussie over de bestemming van de euromuntjes in de Trevifontein op. Dat gebeurt nu ook weer. De behoorlijk grote som geld die de toeristen samen jaarlijks het water ingooien kan iedereen wel gebruiken. Het gaat om ongeveer 1,5 miljoen euro (opbrengst van vorig jaar) en voor Virginia Raggi, burgemeester van de stad Rome die opgezadeld zit met een schuld van zowat 13 miljard euro, is elke cent welkom.

Het geld dat wekelijks (en in het drukke seizoen soms twee keer) in de vroege ochtend onder streng politietoezicht door arbeiders uit de Trevifontein wordt gevist, ging de jongste jaren naar de katholieke liefdadigheidsorganisatie Caritas. Die vereniging houdt zich bezig met het beheer van opvanghuizen, het aanbieden van maaltijden en gratis medische zorg voor kansarmen. Voor hun werking maakt een gift van 1,5 miljoen euro heel wat verschil: het gaat om ongeveer 15 procent van hun werkingsbudget. In het verleden ging het geld van de Trevifontein onder meer ook al naar sociale woningbouw en het Rode Kruis. Ook werden er de huurwoningen van enkele minder begoede families mee betaald en bekostigde Trevigeld de exploitatie van een sociaal café. Ook een sociale winkel voor minder welstellende gepensioneerden deelde al eens in de opbrengst, evenals nog enkele andere kleinere goede werken.

Vóór de invoering van de euro bestond de opbrengst uit ongeveer evenveel lires als vreemde valuta, tegenwoordig bestaat het overgrote deel van de buit uit euromuntjes, al zitten er bij iedere opruimbeurt toch nog wel wat geldstukken van andere continenten. Sinds de introductie van euro is de opbrengst vrijwel ieder jaar gevoelig gestegen. Omdat in Rome de meeste bezoekers doorgaans betalen met euro’s moeten tegenwoordig veel minder munten gesorteerd worden dan vroeger. Die tijdrovende en dure klus is dus ook grotendeels afgeschaft.

Rome kampt niet alleen met een gigantische schuld maar heeft ook nauwelijks geld om de eigen infrastructuur en het wegennet te onderhouden. Een pot met gratis geld, ook al is dit in het jaarlijkse budget van een stad zoals Rome slechts een beperkte financiële injectie, is dus altijd welkom. Burgemeester Raggi probeerde het vorig jaar al eens, maar slaagde er nu in om de gemeenteraad te overtuigen om het geld van de Trevifontein vanaf 1 april een andere bestemming te geven. Lees: de stadskas. Virginia Raggi, in Rome het boegbeeld van de Vijfsterrenbeweging (MoVimento 5 Stelle of M5S), de partij die samen met Lega ook het land bestuurt, kreeg al het verwijt dat ze geld afpakt van de armste inwoners van Rome. De vereniging Caritas hoopt dat het Romeinse stadsbestuur nog eens nadenkt en de beslissing terugdraait. Volgens de jongste berichten zou dat kunnen gebeuren, al blijft het afwachten tot 1 april om daar zeker van te zijn.

Het is een traditie om met je rug naar de Trevifontein staan en dan zonder achterom te kijken over je linkerschouder een muntje in de waterbassin te gooien. Zo zou je zeker nog eens terugkeren naar Rome. Er circuleren ook verhalen dat wie twee muntjes gooit een hartstochtelijk liefdesavontuur zal beleven en drie muntjes zouden zelfs goed zijn voor een bruiloft. De gewoonte om muntjes in de fontein te gooien dateert uit 1870, maar het gebruik werd pas echt beroemd door de film Three Coins in the Fountain van Jean Negulesco uit 1954. De Trevifontein kreeg een haast mytische status in 1960, toen de beroemde Federico Fellini-film La Dolce Vita werd utigebracht. Daarin vereeuwigden de hoofdrolspelers Anita Ekberg en Marcello Mastroianni hun fameuze scène in het bassin van de fontein, nog steeds het onderwerp van talloze posters en filmaffiches.

Op de plaats waar nu de Trevifontein staat lag de tussenstop van de Aqua Virgo, een antieke waterleiding van 21,2 km lang, die in 19 v. Chr. werd aangelegd door Agrippa om zijn thermen vlakbij het Pantheon van water te voorzien. Die werd in 1453 hersteld door paus Nicolaas V die er meteen ook een bescheiden fontein liet oprichten. Pas veel later zou de huidige monumentale fontein worden opgericht. Dat gebeurde in de periode 1732-1751 met geld dat paus Urbanus VIII had bijeengebracht met een extra belasting op wijn.

De Trevifontein bevindt zich eigenlijk tegen de achtergevel van het Palazzo Poli. Het ontwerp werd getekend door Gian Lorenzo Bernini maar pas vijftig jaar later uitgevoerd door Nicolà Salvi, een vuurwerkmaker en ontwerper van toneeldecors. Bernini zelf heeft zijn fontein dus jammer genoeg nooit zelf gezien. Giuseppe Pannini voegde in 1762 de beelden van Pietro Bracci toe. Paus Clemens XIII wijdde de fontein in datzelfde jaar officieel in. Ook Nicolà Salvi was toen al elf jaar dood.

In het fonteindecor zie je nog de uitbeelding van zeegod Oceanus die op een grote schelp staat, voortgetrokken door twee gevleugelde paarden die door tritons worden geleid. Het rechterpaard is rustig, het linker niet. Dit zou de de rustige en onstuimige verschijningsvormen van de zee symboliseren. De rechtertriton blaast op een hoornschelp, een krijgstrompet die ook in het oude Rome werd gebruikt. In de nissen staan voorts nog de beelden van de gezondheid (rechts) en de overvloed (links) door Filippo della Valle. Bovenaan staan de vier seizoenen uitgebeeld, bewaakt door de beelden van Castor en Pollux.

De naam Aqua Virgo zou ontstaan zijn toen soldaten van Marcus Agrippa (die de schoonzoon was van keizer Augustus) opdracht hadden gekregen op zoek te gaan naar water. De weg naar een bijzonder zuivere bron in de bergen werd hun gewezen door een jonge virgo (maagd). Op het rechter bas-reliëf van de Trevifontein is te zien hoe de maagd de soldaten de weg wijst naar de bron. Aan de linkerzijde legt Agrippa aan Augustus zijn plan uit om water naar de stad te brengen. Een andere uitleg is dat de naam afkomstig is van het woordje virga, de wichelroede waarmee vroeger nogal eens naar ondergrondse bronnen werd gezocht.

Het water van de Trevifontein werd door Romeinen eeuwenlang meegenomen op reis tegen ziekte. Het stond bekend om zijn zuiverheid en helende kracht. Het zou het bovendien (volgens velen ook vandaag nog) het lekkerste water uit de stad zijn. Michelangelo weigerde ander water te drinken dan uit deze bron. Tot ver in de negentiende eeuw lieten de pausen vaatjes water uit de Trevifontein naar het Vaticaan brengen. In de periode 2014-2015 werd de fontein nog eens grondig gerestaureerd. Dat project kostte 2,5 miljoen euro, een bedrag dat integraal werd gesponsord door het modehuis Fendi.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.