John Keats en Percy Shelley

Zoals je de voorbije dagen kon lezen is het huis waarin de Engelse dichter John Keats stierf tegenwoordig een museum en in een gedeelte van het pand kan je tegenwoordig zelfs logeren. John Keats (1795-1821) wordt beschouwd als één van de grootste Engelse dichters. Hij stierf op 25-jarige leeftijd, vier jaar na de publicatie van zijn eerste dichtbundel Poems by John Keats uit 1817. Zijn melodieuze sonnetten en odes en de mysterieuze ballade La belle dame sans merci (1820) vonden al tijdens zijn leven veel weerklank. Ook Percy Bysshe Shelley (1792-1822) wordt samen met Keats beschouwd als één van de belangrijkste Britse dichters. En net als Keats stierf ook Shelley op jonge leeftijd in Italië, vlak voor zijn dertigste verjaardag.

keatsshelley

John Keats was al vroeg wees geworden en ging na een opleiding aan de Clarke’s School in Enfield, die zijn literaire gaven ontdekte, in de leer bij een apotheker in Edmonton en trok vier jaar later naar Londen voor een praktische doktersopleiding. In 1816 legde hij met goed gevolg het licentiaatsexamen af, maar zijn hart lag toen al bij de literatuur, in het bijzonder de Engelse klassieken en Homerus, die hij, omdat hij geen Grieks kende, las in de vertaling van George Chapman.

Het bekende sonnet On first looking into Chapman’s Homer werd in december 1816 opgenomen in The Examiner, waarvan Leigh Hunt redacteur was. Deze introduceerde hem bij onder andere Hazlitt en Shelley, met wiens hulp hij in 1817 Poems by John Keats publiceerde, dat echter een financieel debacle werd. Ook het lange, mythologische gedicht Endymion (1818), de geschiedenis van de jonge herder die door de maan bemind wordt, werd slecht ontvangen. Keats’ volgende verhalend gedicht, Isabella, or the pot of basil (1818, uitgegeven in 1820), is sterker van vorm en staat dichter bij de werkelijkheid.

Daarna zette Keats zich aan het grootste project dat hij in zijn korte leven zou ondernemen: de compositie van Hyperion (1818-1819), dat uit twee boeken bestaat en het fragment van een derde. Door allerlei oorzaken schijnt hij zijn belangstelling voor zijn concept verloren te hebben; het rijmloze vers en de strengheid van een Milton, wiens voorbeeld hij ten dele voor ogen had gehad, lagen hem niet. ‘I wish to give myself up to other sensations,’ schreef hij aan zijn vriend Reynolds.

Uit die drang ontstonden The eve of St. Agnes (1819), enkele sonnetten en ten slotte zijn grootse oden: Ode to a nightingale, Ode on a Grecian urn, de Ode on melancholy en de kortere Ode to autumn, die door velen als zijn beste beschouwd wordt. In 1820 ontstond de prachtige, mysterieuze ballade La belle dame sans merci, de gesublimeerde expressie van zijn ongelukkige liefde voor Fanny Brawne en één der belangrijkste literaire werken van de romantiek.

Intussen had zich bij John Keats tuberculose geopenbaard en in de laatste maanden van 1819 verslechterde zijn gezondheidstoestand zienderogen. Een voorgevoel van zijn nabije dood klinkt in het aangrijpende fragment The living hand. Belangwekkend voor Keats’ opvattingen over dichters en dichtkunst zijn de brieven aan zijn broers en een aantal vrienden. ‘De poëzie moet zo natuurlijk komen als de bladeren aan een boom’, schreef hij aan zijn vriend John Taylor (1818), een ideaal dat hij zelf in vele fraaie verzen verwezenlijkt heeft.

Percy Bysshe Shelley (1792-1822) werd beïnvloed door de achttiende-eeuwse Verlichting. Hij verkondigde liberale gedachten en kwam in opstand tegen de beperkingen van de Engelse politiek en godsdienst. Shelley schreef gepassioneerde, impulsieve gedichten vol lyriek en romantiek. Hij wordt samen met Keats beschouwd als één van de belangrijkste Engelse dichters. Hij kwam om door verdrinking bij een bootongeluk tussen Livorno en La Spezia in 1822, vlak vóór zijn dertigste verjaardag.

Shelley was de zoon van een gefortuneerde landedelman en ging in 1810 studeren in Oxford. Hij werd echter van de universiteit verwijderd wegens het schrijven van het pamflet The necessity of atheism (1811). In hetzelfde jaar trouwde hij met Harriet Westbrook, maar verliet haar drie jaar later voor Mary Wollstonecraft; zij trouwden na Harriets zelfmoord in 1816. Het paar vestigde zich in Italië, waar Shelleys belangrijkste werken ontstonden en waar hij zijn vriendschap met Byron hernieuwde.

Shelleys eerste lange gedichten, Queen Mab (1813) en Alastor, or the spirit of solitude (1816), doordrenkt van platonische en utopistische ideeën, zijn nog onevenwichtig van expressie en structuur. In 1817 verscheen Laon and Cythna, in 1818 in gewijzigde vorm gepubliceerd onder de titel The revolt of islam, een minder geslaagd werk dan het lyrische drama Prometheus unbound (geschreven in 1818-1819 en verschenen in 1820), waarin de onbaatzuchtige liefde als de enige bevrijdingsmogelijkheid voor de mensheid wordt gezien.

The Cenci (1819), een drama in verzen met melodramatisch karakter, werd na zijn dood enkele malen met succes uitgevoerd. In Epipsychidion (1821), opgedragen aan de jeugdige Emilia Viviani, verdedigde hij de vrije liefde. Adonais (1821), in bijzonder muzikale strofen geschreven, is een elegie voor John Keats, Hellas (1822) is dan weer een pleidooi voor de door de dichter zo hoog geschatte vrijheid. A defense of poetry (1821), geschreven in antwoord op Four ages of poetry van Thomas Love Peacock, waarin Shelley zijn geloof in de goddelijke zending van de dichter uiteenzet, heeft aanzienlijke invloed uitgeoefend op het latere denken over het wezen van de poëzie. Van zijn kortere lyrische gedichten, waarop zijn roem hoofdzakelijk berust, zijn de bekendste The cloud, Ode to the west wind en Ode to a skylark.

Shelleys tot de verbeelding sprekende leven en vroege dood hebben wellicht aanleiding gegeven tot een overromantische kijk op de dichter als jongeling, wiens gevoelige aard door de wereld niet begrepen is; de latere kritiek ziet hem eerder als een weinig ontziende, radicale idealist met een oprechte passie voor waarheid, vrijheid en liefde, een in vele opzichten nog onvolgroeide jongeman die een aantal sublieme verzen heeft nagelaten.

De negentiende-eeuwse romanschrijfster Mary Shelley (1797-1851), geboren als Mary Wollstonecraft, werd de vrouw van de dichter Percy Bysshe Shelley en werd vooral bekend door haar filosofische griezelverhaal Frankenstein (1818). In het boek brengt de wetenschapper Victor Frankenstein een verzameling levenloze lichaamsdelen tot leven. Door de geboorte van zijn creatie beseft Frankenstein uiteindelijk de gruwelijkheid van zijn daad.

www.keats-shelley-house.org

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.