Wandelen in de omgeving van Largo di Torre Argentina

Zoals je de voorbije dagen kon lezen maakt de stad Rome (dankzij de financiële steun van Bulgari) werk van de publieke ontsluiting van de archeologische site op de Largo di Torre Argentina. Dit is geen slechte plek om te starten met een verkenning van Rome. In de omgeving van de Area Sacra di Torre Argentina is immers heel wat te zien. We beperken ons in deze bijdrage tot enkele belangrijke gebouwen. Aan de zijde van de Via di Torre Argentina bevindt zich het Teatro Argentina, de stedelijke schouwburg die gedurende twee eeuwen de belangrijkste van de stad was. Het imposante theater werd in 1732 gebouwd door hertog Giuseppe Sforza Cesarini, bovenop de resten van de porticus van Pompeius en de Curia Pompeia.

teatroargentina1

Zoals op de gevel te lezen staat, is hij gewijd aan drie van de negen muzen, namelijk Melpomene die de muze van de tragedie is, Euterpe de muze van de lyriek en Tersicore (Terpsichore) de muze van de koorzang. Hier ging op 20 februari 1816 de opera Il Barbiere di Siviglia van Gioacchino Antonio Rossini (1792-1868) in wereldpremière onder de titel ‘Almaviva, ossia l’inutile precauzione’. Het werk, dat Rossini in slechts zestien dagen had geschreven naar het blijspel van de Fransman Pierre Augustin Caron de Beaumarchais (1732-1799), werd echter slecht onthaald.

De Franse romantische schrijver Stendhal (een pseudoniem voor Marie-Henri Beyle) die de vertoning bijwoonde, noemde de muziek van Rossini ‘zelden subliem maar nooit vervelend’. Hij vertelt in zijn ‘Vie de Rossini’ hoe de componist die door de Duitse critius Henrick Heine (1797–1856) ‘de zwaan van Pesaro’ genoemd werd, de opera zelf dirigeerde, gekleed in een wapperende pandjesjas wat grote hilariteit verwekte bij het publiek.

Er ging tijdens de eerste voorstelling ook van alles mis, de opvoering werd verstoord door rumoerige bewonderaars van de Napolitaan Giovanni Paisiello (1740-1816) die in 1782 een opera met dezelfde titel had geschreven en een lievelingswerk was van het Romeinse publiek. Rossini werd tijdens de wereldpremière uitgelachen wegens de kleur van zijn pak, de mandolinesnaren van Figaro knapten, don Basilio struikelde over zijn lange soutane met een bloedneus als gevolg en tijdens het tweede bedrijf liep er onverwacht een kat over het podium. Hilariteit alom, de Romeinen hadden nog nooit zoveel gelachen tijdens een operavoorstelling.

teatroargentina2

Rossini maakte zich ontzettend boos over de reacties uit de zaal, stond op van achter zijn piano en beledigde de toeschouwers. De aanwezigen namen dat niet en Rossini moest zich snel uit de voeten maken voor het verbolgen publiek dat hem tot op straat achterna zat. Naiden ging het gerucht dat Pauline Borghese, de zus van Napoleon, achter het tumult zat omdat haar toenmalige vriend, een operazanger, zich op Rossini wilde wreken omdat die geweigerd had de partituur naar zijn stem te wijzigen.

In de Via di Torre Argentina vinden we op nr. 15 de Antica Erboristeria. Gesticht rond 1750 (en dus bijna even oud als het theatergebouw) is dit een onvoorstelbare kruidenwinkel met in de laden meer dan 350 geneeskrachtige kruiden. Onder de winkel bevinden zich zoals bij de meeste gebouwen in deze omgeving ruïnes uit de Romeinse oudheid, in dit geval ongetwijfeld resten van het Theater van Pompeius. Net links van de Via di Torre Argentina, op de Corso Vittorio Emanuele nr. 73, bevindt zich de beroemde winkel Bassetti Tessuti. Het is de tempel van het textiel, met onder meer een aanbod van 200.000 verschillende patronen.

Het straatje rechts, vlak naast het Teatro Argentina, is de smalle Via del Sudario, de straat van de lijkwade. Op nr. 44 vind je een opvallend renaissancepaleis, het Palazzetto of Casa di Burcardo. Het gebouw is karakteristiek voor de Duitse woningbouw uit de late vijftiende eeuw. Het was de ambtswoning van bisschop Johann Burckhardt (ook Burchard) uit Straatsburg. Hij was ceremoniemeester van de pausen Innocentius VIII (1484-1492), Alexander VI, Pius III en Julius II.

In zijn beroemde dagboeken, Liber notarium, heeft hij met ware Duitse aandacht voor details, het dagelijkse leven aan het pauselijk hof gedurende een lange periode opgetekend. Ze vormen een belangrijke bron voor de geschiedenis van de renaissance in Rome. Deze dagboeken werden vaak herdrukt en zijn mits enig zoekwerk nog altijd verkrijgbaar. In de roman De twijfel van Salai van Monaldi en Sorti (2007) werden de dagboeken op hun echtheid onderzocht, en volgens het oordeel van de auteurs zijn ze niet op feiten gebaseerd en zouden er onder meer geen historische bewijzen zijn voor de orgieën van Alexander VI Borgia.

Casa di Burcardo omvat de resten van de ‘Torre Argentina’ die vanop de straat niet zichtbaar is. Het palazzetto wordt tegenwoordig betrokken door een vereniging ter bescherming van het copyright, het secretariaat van de vereniging van schrijvers en uitgevers en beschikt over een bibliotheek.

Casa di Burcardo ligt tussen twee kleine kerkjes. Het eerste is de Chiesa del Santissimo Sudario dei Piemontesi, vernoemd naar de heilige lijkwade van Turijn. Het kerkje gaf haar naam aan de straat en is de nationale kerk van Sardinië, Piemonte en Savoie. Lange tijd was dit de kerk waar de leden van het Italiaanse koningshuis, dat afkomstig is uit Piemonte, deelnamen aan de euchanistieviering. De tweede kerk in dit kleine straatje is de San Giuliano, vandaag de Koninklijke Belgische kerk. Daarover lees je meer in een volgende bijdrage.

Helemaal aan de andere zijde van Largo di Torre Argentina, in de verste hoek rechts van het plein (zijde Via Florida) bevindt zich de Torre del Papitto. De straat die van hieruit richting Capitool loopt is de Via delle Botteghe Oscure of de ‘straat van de donkere winkeltjes’ of ‘ad apothecas obscurus’. Ze ontleent haar naam aan het feit dat hier vanaf de elfde eeuw winkeltjes waren gevestigd in de arcaden van het nu verdwenen Theater van Balbus. De enige verlichting in die winkeltjes bestond uit het daglicht dat door de openstaande deuren naar binnen viel. Dat was toen overigens gebruikelijk. Winkels met een uitstalraam verschenen pas voor het eerst in Parijs tijdens de eerste jaren van de negentiende eeuw.

In 1931 werd de Via delle Botteghe Oscure aanzienlijk verbreed, daartoe werden alle gebouwen aan de noordelijke kant afgebroken. ‘Rue des boutiques obscures’ is de titel van de in 1978 met de Prix Goncourt (één van de belangrijkste Franse literatuurprijzen) onderscheiden roman van Patrick Modiano, die in 2014 ook de Nobelprijs literatuur ontving. ‘De straat van de donkere winkels’ speelt in het boek echter geen enkele rol en wordt slechts tweemaal oppervlakkig vermeld als het adres van een detective die aan geheugenverlies lijdt en probeert zijn identiteit te achterhalen. De zoektocht naar zijn verleden begint in Parijs en eindigt in de Via delle Botteghe Oscure.

Halfweg de Via delle Botteghe Oscure staan links (richting Capitool), een beetje verscholen, twee zuilen met Korinthische kapitelen. Ze zijn afkomstig van de tempel van Nymphus uit de eerste eeuw v. Chr., al is de naam niet helemaal zeker. Tijdens de regering van keizer Domitianus werd deze tempel omgeven door de eerder vermelde porticus Minucia. De tempel, 42 m bij 25 m, had acht zuilen vooraan en een grote cella. Tijdens de vijfde eeuw stortte de tempel in als gevolg van een zware aardbeving. Schuin tegenover deze kleine archeologische site bevindt zich het Museo Nazionale Romano, Crypta Balbi dat een bezoek meer dan waard is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.