De Aula Ottagona: een schitterend bewaard frigidarium in Rome

Op weg van het spoorwegstation Termini naar het centrum van Rome ben je de Aula Ottagona, een vierkant gebouw aan de Via Giuseppe Romita 8 waarschijnlijk al vaak voorbijgelopen. Net zoals een aantal andere monumentale Romeinse resten in deze buurt maakte het deel uit van de enorme Thermen van Diocletianus.

Zoals we weten is dit thermencomplex met een oppervlakte van bijna 14 hectaren, het grootste badhuis uit de Romeinse tijd, groter dan de Thermen van Caracalla. Er konden tot 3.000 personen tegelijk baden, in tegenstelling tot de Thermen van Caracalla die voorzien waren op ‘slechts’ 1.600 mensen. De Thermen van Diocletianus werden gebouwd tussen 298 en 306 in opdracht van de keizer.

De Aula Ottagona heeft aan de buitenkant een vierkant grondplan, aan de binnenkant een achthoekige vorm, zoals het woord ‘ottagona’ aangeeft. In vier zijden bevinden zich grote halfronde nissen. Van de marmeren bekleding en het stucwerk op de wanden is niets bewaard gebleven.

Het dak is het originele koepelgewelf uit de Romeinse tijd, maar van de tegels en het pleisterwerk is niets meer te zien. De koepel had een diameter van 23 meter en een hoogte van 27 meter. Het huidige vloerniveau is hoger dan het oorspronkelijke. In het midden bevindt zich een achthoekige opening. Net zoals het ‘oog’ in de koepel van het Pantheon was deze opening niet afgedekt in de Romeinse tijd.

Het is niet zeker wat de functie was van dit deel van de thermen, maar de ligging tussen het calidarium en een palestra, en het ontbreken van verwarmingselementen doet vermoeden dat het ging om een kleiner frigidarium, verbonden met één van de baden, of om een doorgangsruimte. In de vloer, die destijds lager lag, zou zich ook een zeshoekig bassin hebben bevonden.

In de loop van de eeuwen werd dit gebouw voor verschillende doeleinden gebruikt. De thermen waren in gebruik tot 537, tot de Goten en Vandalen de acquaducten vernielden en er geen watertoevoer meer was naar de badhuizen. Met het oog op het jubeljaar in 1575 werden de Aula Ottagona en de gebouwen tussen de Aula en de kerk Santa Maria degli Angeli e dei Martiri in opdracht van paus Gregorius XIII omgevormd tot graanopslagplaatsen. Daarbij sneuvelde de originele vloer van de Aula.

In 1764 liet paus Clemens XIII onder de graanmagazijnen ruimtes uitgraven voor de opslag van olie, de Olearie Papali. Deze bestonden uit tien reservoirs, elk met een capaciteit van 44.000 liter. Paus Pius VIII schafte in 1816 de Annona frumentaria e olearia af en de ruimtes deden achtereenvolgens dienst als bejaardentehuis, vrouwengevangenis, later ook voor mannen, opvanghuis voor armen, school, en universiteitsfaculteit. Vandaag is de zetel van de Facoltà di Scienze della Formazione er gehuisvest.

De Aula werd gebruikt als bioscoop en vanaf 1928 ook als planetarium. Het opschrift staat nog altijd op de gevel vermeld. In die tijd was dit het grootste planetarium van Europa. Toen Rome de hoofdstad van Italië werd en er nieuwe ministeries in de buurt kwamen, werd een nieuwe weg aangelegd, de Via Cernaria, die de Aula afsneed van de rest van de voormalige thermen.

Het metalen netwerk onder de koepel werd aangebracht voor het planetarium en moest het heelal voorstellen. Na een restauratie die twee jaar heeft geduurd, wordt de Aula Ottagona tegenwoordig gebruikt voor kleine tentoonstellingen onder de koepel van de Museo di Roma. In de ruimte staan rondom verspreid marmeren beelden afkomstig uit de belangrijkste Romeinse thermen, en enkele vitrinekasten voor de wisselende tentoonstellingen.

Bij het bezoek aan de Aula krijg je een 3D-bril met koptelefoon, het filmpje geeft een goed beeld van de enorme omvang van de thermen destijds en van hun structuur in het stratenplan nu. Via een trap recht tegenover de ingang kan je naar een ondergrondse ruimte met opgravingen van de badinstelling, daterend uit de periode van de Flaviërs en de keizertijd. Opvallend zijn de enorme blokken steen die dienst deden als fundamenten.

Praktische informatie over de Aula Ottagona

Aula Ottagona

Tickets online

Dit artikel is een bijdrage van clublid ANN DE LATTER

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.