De verborgen kantoren van de Raad van State in Palazzo Spada

De Galleria Spada is bij vele Romebezoekers en inwoners welbekend, maar op de verdieping waar zich de kantoren van de Consiglio di Stato (de Raad van State) bevinden, ligt een schat aan kunstwerken en interessante verhalen verborgen. Een bezoek (individueel of in groep) is mogelijk maar moet vooraf schriftelijk worden aangevraagd. Deelnemers dienen vooraf hun namen te bezorgen. Er worden maximum 25 bezoekers tegelijk toegelaten.

Vanuit de cortile storico, de rijk gedecoreerde binnenplaats, nemen we de staatsietrap naar de piano nobile, ‘het schoon verdiep’, de belangrijkste verdieping van Palazzo Spada. Die trap leidt ons naar een gang verlicht door een groot raam met zicht op de tuin. Langs de wanden zien we borstbeelden, foto’s en de namenlijst van de voorzitters van de Consiglio di Stato. Op het einde van de gang onder het grote raam tussen twee borstbeelden staat de stoel van de eerste voorzitter van de Consiglio di Stato, koning Carlo Alberto di Savoia.

Vanuit deze gang komen we in de Corridoio dei Bassorilievi, zo geheten omwille van de schitterende Griekse bas-reliëfs uit de tweede eeuw na Christus aan de muren, acht in marmer en twee in stucwerk. De vindplaats van deze bas-reliëfs is op zijn minst opmerkelijk: ze werden in de zestiende eeuw teruggevonden net vóór de Sant’Agnese fuori le Mura, waar ze dienst deden, met de gebeeldhouwde zijde naar beneden, als toegangstrap tot de kerk!

Aan één van de korte zijden van de gang zien we in een nis boven de deur die uitgeeft op de salon het beeld van Madonna met Kind van Pietro Bernini, de vader van Gian Lorenzo. Onder de bas-reliëfs tussen de ramen staan de borstbeelden van verschillende leden van de familie Spada. In het midden van de reeks valt het beeld op dat Gian Lorenzo Bernini maakte van Paus Urbanus VIII.

Even indrukwekkend als de wanden is het tongewelf van deze gang, geheel beschilderd in 1644 met een catoptrische meridiaan door Giovanni Battista Magni op aanwijzing van de Franse wiskundige Padre Emmanuel Maignan. In tegenstelling tot de ons welbekende meridianen is de catoptrische meridiaan gebaseerd op de reflectie van het licht door een reeks spiegeltjes, die overdag het zonlicht en ’s nachts het maanlicht weerkaatsen. Hier zit het raampje met spiegel, dat uitgeeft op de binnenplaats van het Palazzo, in het midden van de wand aan de basis van het gewelf.

Het gereflecteerde licht valt op het lijnenspel van de meridiaan op het plafond. Op het einde van de gang in de twee hoeken van de ruimte hangen 4 grote panelen met instructies en tabellen om de meridiaan juist te interpreteren. De catoptrische meridiaan van Palazzo Spada is niet de enige van dit type in Rome. Van de hand van dezelfde Padre Emmanuel Maignan bevindt zich een tweede exemplaar in het klooster van de kerk Trinità dei Monti.

Vanuit de Corridoio dei Bassorilievi komen we links in twee ruimtes, de grootste van de twee is de Sala di Alessandro Magno, de zaal van Alexander de Grote, genoemd naar het fresco waarin men aanvankelijk Alexander de Grote meende te herkennen, die gouden kronen in ontvangst neemt. Nu neemt men eerder aan dat het gaat om een voorstelling uit het leven van Scipio.

De vele frescofragmenten die de muren sieren zijn van de hand van Girolamo Siciolante da Sermoneta (1521-1580) en assistenten. Il Sermoneta had eerder in 1543-1544 en 1547 al het appartement gedecoreerd van paus Paulus III in de Engelenburcht. De bovenste reeks fresco’s verbeelden de veldslagen tussen de Romeinen en de Carthagers in Cartagena en Zama.

Toen markies Clemente Spada in 1721 opdracht gaf om te ruimte opnieuw te schilderen, was de frescocyclus nog compleet, maar in 1835 kleefde men behangpapier en stoffen over de beschildering heen. Fragmenten van de fresco’s kwamen bij restauraties in 1974, 1979 en 2000 weer aan het licht. Vergeet ook niet een blik te werpen op het houten cassettenplafond met vergulde rosetten en friesen.

De volgende ruimte, de Sala di Amore e Psiche, is in gebruik als Raadkamer. De bovenste helft van de muren onder het schitterende gewelf zijn gedecoreerd met fresco’s met de verhalen van Amor en Psyche, naakten die doen denken aan die van Michelangelo in de Sixtijnse Kapel. De ene ruimte is nog rijker gedecoreerd dan de andere. Eén van de hoogtepunten van het bezoek is de Galleria degli Stucchi. Voor de decoratie liet Kardinaal Capodiferro zich inspireren door de Galerij van François I in Fontainebleau. Wat opvalt, zijn de vele geschilderde en gebeeldhouwde naakten.

De voorlaatste zaal die we bezoeken is de Sala delle Quattro Stagioni, waar, zoals de naam aangeeft, de seizoenen worden verpersoonlijkt, ook de Sala degli Elementi genoemd, naar de vier elementen water, lucht, aarde en vuur. Let op het gewelf met de vergulde lelies van de familie Farnese en de drie in elkaar gehaakte maansikkels.

De halve manen zijn het symbool van Diane van Frankrijk. De twee symbolen samen staan voor het huwelijk van Orazio (Horatio) Farnese en Diane in 1552, dat tot stand kwam na de lange bemiddeling door pauselijk legaat Kardinaal Girolamo Capodiferro. Orazio was toen 15 jaar oud, Diana slechts 9 jaar! Het huwelijk was geen lang leven beschoren. Op 19 juli 1553 stierf Orazio in een militair treffen tegen de troepen van Keizer Karel.

De laatste zaal van ons bezoek is de spectaculaire Salone di Pompeo met prachtige trompe-l’oeilschilderingen uit 1635, 1760 en 1775. De ruimte is vernoemd naar het vermeende standbeeld van Gnaeus Pompeius Magnus, een 3 m groot beeld dat in 1552 opgegraven werd onder de kelders van twee gebouwen dicht bij het Palazzo della Cancelleria, waar in de Oudheid de woning van Pompeius lag.

Als dit standbeeld inderdaad Pompeius voorstelde, dan was het wellicht aan de voet van dit beeld waar de zieltogende Julius Caesar na de laffe moordaanslag in 44 v. Chr. de geest gaf. Het zou dan een kunstwerk van onschatbare waarde geweest zijn. Maar, helaas… Onderzoek heeft uitgewezen dat het reusachtige beeld dateert uit een latere periode en waarschijnlijk keizer Domitianus voorstelt.

Aan de ontdekking van het beeld is wel een mooi verhaal verbonden. De eigenaars van de twee woningen waar het beeld is gevonden eisten elk het recht op het standbeeld te kopen, de ene voerde aan dat onder zijn huis het hoofd van het beeld werd gevonden, de andere dat onder zijn eigendom de rest van het lichaam lag. Er kwam een rechter aan te pas en die besloot het beeld in twee stukken te zagen. Daarop verwittigde kardinaal Girolamo Capodiferro paus Julius II, die het beeld prompt voor zichzelf opeiste. Als twee honden vechten om een been…

De paus gaf evenwel 500 scudi als schadeloosstelling aan de beide ‘eigenaars’ en schonk vervolgens het beeld aan de kardinaal. Toen het beeld werd opgegraven, ontbraken een arm en twee vingers en had het keizerlijke hoofd enige ‘plastische chirurgie’ ondergaan…

Een bezoek in de verborgen kamers en de piano nobibe van Palazzo Spada kan gratis en zonder gids gebeuren op de tweede en de derde zaterdag van de maand van 9 tot 13 uur (laatste toegang om 12 uur) mits voorafgaande reservatie op visitepalazzospada@giuam.it.

Bezoekers moeten vooraf dit formulier downloaden en invullen. Het moet na de bevestiging van de reservatie uiterlijk op de dinsdag vóór het bezoek worden verzonden en dat door de deelnemers ondertekend op de dag van het bezoek aan de ingang van Palazzo Spada, Piazza Capo di Ferro 13.

Je kan er ook terecht met een een toegangsbiljet van de Galleria Spada op de eerste zaterdag van de maand van 10.30 tot 13 uur. Voor informatie en reservaties: Gebart Spa – www.gebart.it – tel. +39 06 683 24 09.

Giustizia Amministrativa
Consiglio di Stato
Tribunali Amministrativi Regionali

www.galleriaspada.beniculturali.it

www.gebart.it

Le Sale Segrete del Consiglio di Stato nel Piano Nobile

Praktische informatie

Dit artikel is een bijdrage van clublid ANN DE LATTER

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.