Roma Metropolitane houdt ermee op

Roma Metropolitane, het stedelijke bedrijf dat namens de stad Rome toezicht houdt op de bouw van de metrolijn C in Rome, kiest voor een ‘gecontroleerde vereffening’. Roma Metropolitane staat dus aan de rand van het faillissement en bouwt de activiteiten af. Het bedrijf slorpt niet alleen jaarlijks vele miljoenen op maar maakt ieder jaar ook nog eens zes miljoen euro verlies. Dat is niet langer houdbaar in een stad die zelf al een schuldenlast van 13 miljard euro torst.

Een direct gevolg is dat de opening van het Metro C-station Fori Imperiali – Colosseo alweer drie jaar opschuift, naar 2024. Ook de verdere uitbouw van metrolijn C richting Piazza Venezia is opgeschort en verdwijnt wellicht voor jaren of zelfs voor eeuwig in de koelkast. De volledige afwerking van de nieuwe lijn tot aan de halte Clodio-Mazzini is tot nader order helemaal afgevoerd. Het ziet er dus naar uit dat het verhaal van metrolijn C eindigt aan het Forum Romanum.

metrowerken (1)

Tijdens een woelig debat in het stadhuis van Rome verklaarde burgemeester Virginia Raggi dat de financiële balans van Roma Metropolitane absoluut niet in orde is en dat het management blijkbaar niet opgewassen is tegen zijn taken. In de loop der jaren moest de overheid herhaaldelijk extra geld pompen in het bedrijf of was een zoveelste herkapitalisatie nodig. Roma Metropolitane blijkt echter een bodemloze put en blijft aan een hoog tempo geld verliezen, zowat zes miljoen euro per jaar.

Het blijven financieren van de bouw van de nieuwe metrolijn, waarvan de aanbesteding in februari 2006 werd toegewezen, maar waarvoor reeds in het begin van de jaren ’90 van de vorige eeuw de eerste plannen werden gemaakt, is een vicieuze cirkel die alleen maar zorgt voor steeds meer kosten. De bouw van Metro C is daardoor uitgegroeid tot een hallucinant en ingewikkeld verhaal en een nachtmerrie voor de stad. Bovendien kampt Rome zelf al met een torenhoge schuldenlast.

Virginia Raggi zei dat werknemers van Roma Metropolitane geen risico lopen en werk zullen aangeboden krijgen in andere stedelijke bedrijven. De burgemeester verduidelijkte dat alle infrastructuurwerken voor de nieuwe metrolijn die momenteel aan de gang zijn in ieder geval zullen voortgezet worden. De bouwwerken zullen echter opnieuw vertraging oplopen.

De aanleg van het nieuwe metrostation aan het Forum Romanum, een onderdeel dat al meermaals enorme vertraging opliep en tot nog toe was ingepland voor december 2022 (oorspronkelijk september 2020) wordt al meteen veschoven naar 2024. Momenteel wordt gewerkt aan de verbinding van dit nieuwe station in aanbouw met het bestaande station Colosseo op de B-lijn.

Door die werkzaamheden sluiten dertien metrostations elke nacht tot 7 december reeds om 21 uur, blijven ze een aantal weekends helemaal gesloten en zal ook in de toekomst nog vaker met aangepaste dienstregelingen worden gereden. De nieuwe halte Fori Imperiali – Colosseo wordt net als San Giovanni C een erg belangrijke draaischijf in het openbaar vervoersnet omdat de nieuwe C-lijn hier de bestaande metrolijn B zal kruisen.

metrowerken (5)

Doordat Roma Metropolitane de activiteiten stopzet komt er ook een einde aan de voortzetting van de nieuwe lijn richting Piazza Venezia. Aan dit plein was de eerstvolgende halte gepland, waarna achtereenvolgens ook nog de haltes Chiesa Nuova (Santa Maria in Vallicella), San Pietro, Risorgimento, Ottaviano (een knooppunt met lijn A) en Clodio-Mazzini moesten worden aangelegd. De geplande halte aan Largo di Torre Argentina werd al veel eerder definitief geschrapt wegens een overdadige aanwezigheid van archeologische artefacten in de ondergrond.

Het effectief graven van de metrotunnels gaat dankzij de moderne bouwtechnologie overigens relatief snel: de enorme boormachines doen er, uiteraard afhankelijk van de afstand, per traject tussen twee stations slechts 30 tot 40 dagen over. De aannemer kan dagelijks gemiddeld 8 tot 10 m boren en haalt soms zelfs pieken van 25 tot 30 m per dag.

De boorsnelheid hangt vooral af van de dichtheid en de samenstelling van het bodemmateriaal. Afhankelijk van de indeling van de ondergrondse stations en de bijhorende perrons en galerijen, kunnen de tunnels aan de verschillende haltes verbreed worden tot ongeveer 49 m.

Na het ruwe boor- en graafwerk volgt natuurlijk nog het grootste karwei: de beveiliging en de afwerking van het geheel. Omdat de boormachines zeer diep kunnen gaan (ze kunnen vlot werken tot ruim 50 meter diepte, al is dat in Rome meestal niet nodig) is de kans op verstoring van archeologische lagen nihil.

Op de plaatsen waar de stations en ventilatieschachten moeten komen is uiteraard wel graafwerk nodig. Voorafgaand aan de eigenlijke werkzaamheden werden op het hele metrotraject meer dan 400 gaten geboord, waarbij met gespecialiseerde apparatuur de ondergrond zo goed mogelijk in kaart werd gebracht.

metrowerken (4)

Het feit dat als gevolg van de vereffening van Roma Metropolitane de twee enorme tunnelboormachines zullen worden achtergelaten in de diepe ondergrond van het Forum Romanum zorgde recent voor nogal wat spectaculaire krantenkoppen, maar dat werd al in maart vorig jaar beslist. De kostprijs om dergelijke enorme machines te ontmantelen en naar opnieuw naar boven te halen ligt gewoon te hoog.

Precies omwille van de enorme kostprijs en de grote vertraging die het metroproject opliep werden reeds in het voorjaar van 2018 talrijke discussies gevoerd om de nieuwe C-lijn te laten eindigen op Piazza Venezia of er zelfs aan het Colosseum al mee op te houden. Dat zou Rome weliswaar gezichtsverlies opleveren, maar liever een afgang dan een totale financiële neergang, klonk het toen in het stadhuis van Rome.

Zelfs de grootste optimisten twijfelden toen al of de aanleg van de nieuwe lijn C dwars door het historische centrum wel zo’n goed idee was en of de huidige metroplannen (met ongetwijfeld nieuwe archeologische ontdekkingen in het vooruitzicht) nog wel realistisch zijn.

De neergang van Roma Metropolitane heeft het de stadsbestuurders ongetwijfeld eenvoudiger gemaakt om uit te leggen waarom de voortzetting van het project richting Piazza Venezia tot nader order wordt stopgezet en waarschijnlijk voorgoed zal worden afgevoerd. De vertraging die de aanleg van de nieuwe metrolijn heeft opgelopen is niet alleen te wijten aan de talrijke belangrijke archeologische vondsten waarmee de bouwers regelmatig werden geconfronteerd en waardoor de werkzaamheden soms lange tijd moesten worden stilgelegd.

metrowerken (7)

Er waren ook financiële malversaties en beschuldigingen van het verspillen van overheidsgeld. In Rome is al meer dan één onderzoek gevoerd naar de fors oplopende kosten en de bouwtijd van de derde metrolijn. In 2014 verklaarde de Rekenkamer dat het bouwconsortium ongeoorloofde en onverantwoorde kostenoverschrijdingen in de boeken had staan. De rechtbank kwam tot de conclusie dat alleen al in de periode tussen 2006 en 2010 meer dan 360 miljoen euro aan openbare middelen was verspild en “dat er blijkbaar een systeem was ontworpen om vertragingen te belonen”. In 2012 verklaarde rechtbankvoorzitter Luigi Giampaolino dat Metro C “het duurste en langzaamste openbare werkenproject in Europa en zelfs van de wereld leek te worden”.

Sinds de bouw van metrolijn C begon zijn de kosten van het project al opgelopen tot meer dan 5 miljard euro. Het totale kostenplaatje van het project werd oorspronkelijk geraamd op 3,047 miljard euro voor het volledige 25,6 km lange traject. Dat bedrag is nu al met meer dan 2 miljard euro overschreden terwijl nog maar iets meer dan twee derde van de route is afgewerkt. In theorie had het volledige metronet C, inclusief het station Clodio-Mazzini in 2024 moeten voltooid zijn.

Meteen na de aanvang van de bouw werden ‘aanvullende economische verzoeken’ ingediend, waarmee het de bedoeling was alvast de reservekas van de bouwheer aan te spreken. Zo werd er bovenop de oorspronkelijk ingediende kostprijsraming minstens 363 miljoen euro extra binnengehaald. Vervolgens liepen de werkzaamheden systematisch vertraging op. Dat had allerlei oorzaken, waarvan archeologische vondsten nog tot de meest onschuldige behoorden.

metrowerken (2)

In de daaropvolgende jaren kregen de metrowerken af te rekenen met steeds meer vertragingen. In 2011 was de kostprijs van het metropoject al opgelopen tot 1,4 miljard euro, terwijl er volgens de planning tot dan slechts 1 miljard euro had gespendeerd mogen worden. Daarna begon het pas echt mis te lopen.

Na een periode van inactiviteit, extra controles door de Rekenkamer en een speciaal samengestelde commissie, waarbij ondertussen 115 miljoen euro aan ‘lopende bouwkosten’ werd uitgegeven terwijl er in de praktijk nauwelijks werd voortgewerkt, begon het stadsbestuur zich in juni 2013 uiteindelijk toch vragen te stellen.

Maar het bouwconsortium Metro C SCpA, gevormd door Astaldi (34,5%), Vianini Lavori (34,5%), Ansaldo STS (inmiddels de nieuwe naam van een in 2008 ontstane fusiemaatschappij gevormd door Ansaldo Trasporti Sistemi Ferroviari en Ansaldo Segnalamento Ferroviario) (14%), de Cooperativa Muratori e Braccianti di Carpi (10%) en het Consorzio Cooperative Costruzioni of CCC (7%), had geen zin en tijd om lastige vragen te beantwoorden en startte een soort chantage-actie: het dreigde ermee om alle arbeiders voor onbepaalde duur te ontslaan, waardoor de verschillende bouwplaatsen op de metrotrajecten volledig zouden stilvallen. In Palazzo Senatorio volgden dagenlange crisisvergaderingen.

Lijnrecht tegen de mening van de door de rechtbank aangestelde begrotings- en boekhoudexperts in, die in hun schriftelijke verslagnota melding maakten van ontwettige betalingen voor een bedrag van honderden miljoenen euro, werd uiteindelijk beslist dat het duidelijk aantoonbare wanbeheer en de vermoedelijk aanwezige corruptie louter hypothetisch waren en dat het onmogelijk was om ondubbelzinnig te bewijzen dat de vertragingen en de oplopende kosten bij het bouwen van metrolijn C moedwillig werden veroorzaakt. Alles bleef dus bij het oude en het consortium mocht gewoon voortwerken. Crisis opgelost.

metrowerken (3)

Maar de oppositie had intussen bloed geroken. Na nieuwe klachten stelde naast de financiële inspectie nu ook het gerecht een onderzoek in. De officier van Justitie nam al snel het woord ‘samenzwering’ in de mond. Hij stelde vast dat de economische overeenkomsten ten onrechte werden opgedreven en dat het inzetten van de financiële reserves ‘ongegrond’ was en ‘op basis van fictieve gronden’ gebeurde. Het Mafia Capitale-schandaal moest toen nog in alle hevigheid losbarsten.

Samen met de Rekenkamer en boekhoudkundige experts berekende Justitie uiteindelijk dat er tenminste 221 miljoen euro onrechtmatig verdwenen was, wellicht een te lage raming. Als schuldigen werden 25 personen geviseerd, voornamelijk om stads- en federale ambtenaren, maar ook Gianni Alemanno, de voormalige burgemeester van Rome, evenals de directeur van de stedelijke dienst Infrastructuur en de voormalige commissaris van Mobiliteit.

Ze worden ervan verdacht onrechtmatige handelingen te hebben verricht waardoor de aanbestedende dienst en de algemene aannemer in onderling overleg en samenzwering, overeenkomsten hebben gemanipuleerd die hebben geleid tot onnodige en dure aanpassingen van de gunningsopdracht.

metrowerken (6)

Op het reeds afgewerkte gedeelte van metrolijn C (ongeveer 19 km) rijden metrostellen zonder bestuurder volgens een zeer klokvast schema. Er zijn geen noemenswaardige klachten van de reizigers. Op de lijn bevinden zich momenteel 22 stations, vertrekkend van Pantano tot aan San Giovanni, waar een verbinding wordt gemaakt met Metro A (centraal station Termini).

De stations Amba Aradam en Fori Imperiali – Colosseo zijn in aanbouw. Dit laatste station moet de verbinding maken met Metro B. Zoals het er nu naar uitziet ten vroegste in 2024, al zal het op een jaartje extra niet meer aankomen. Dat zal dus in ieder geval het voorlopige einde worden van Metrolijn C, al is het mogelijk dat de werkzaamheden ooit nog eens worden voortgezet. Al zal dan eerst de stadskas van Rome flink moeten worden aangevuld.

www.romametropolitane.it

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.