Pompei e Santorini – L’eternità in un giorno

Nieuwe tentoonstelling in de Scuderie del Quirinale

Het is altijd extra heerlijk om half oktober in Rome rond te wandelen omdat dit de periode is dat heel wat interessante najaarstentoonstellingen de deuren openen. De komende dagen zetten we enkele belangrijke expo’s even in de kijker.

In de Scuderie del Quirinale is vorige vrijdag de tentoonstelling ‘Pompei e Santorini – L’eternità in un giorno’ begonnen. Deze expo loopt tot 6 januari 2020 en handelt over de gevolgen en gelijkenissen van twee historische en beruchte vulkaanuitbarstingen.

santorinipompei (1)

De geschiedenis van Pompei, begraven door de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus is met zijn klassieke en stille grandeur de hoofdrolspeler, maar even ongelooflijk is de geschiedenis van Akrotiri, een Minoïsche nederzetting op het oude eiland Thera (tegenwoordig Santorini), die 1628 jaar vóór Pompei eveneens verloren ging onder het geweld van een vulkaanuitbarsting die voor altijd de geografie van de Middellandse Zee opnieuw vorm gaf.

De tentoonstelling ‘Pompei e Santorini – L’eternità in un giorno’ toont vooral kostbare schatten en materiaal uit de opgravingen van Pompei en Akrotiri, een bloeiende havenstad op het Griekse eiland Santorini die net als de oude Romeinse stad nabij Napels werd begraven door een vulkaanuitbarsting in 1628 v. Chr.

De Hellenistische vondsten worden getoond samen met enkele van de meest opmerkelijke overblijfselen van Pompei, de stad die in 79 na Chr. op vrijwel dezelfde manier verdween. Het zijn twee steden die in een periode van enkele uren begraven werden door dezelfde vulkanische woede die hun resten echter ook gedurende vele eeuwen heeft bewaard, weliswaar bedekt met as, maar net daardoor perfect geconserveerd.

Hoewel de vulkaanuitbarsting op Thera/Santorini heviger moet geweest zijn dan deze in Pompei (er werd zoveel lava uitgespuwd dat de oude stad Akrotiri onder een laag van liefst 50 m puimsteen verdween) is het echter vooral de verwoesting van Pompei die nog steeds tot de verbeelding spreekt. Dat komt omdat de geschiedenis van de Romeinse stad in vele boeken wordt verteld en ook het onderwerp vormt van heel wat films.

Daar komt nog bij dat weinig gebeurtenissen de geschiedenis van het moderne denken en de archeologie meer gemarkeerd hebben dan de herontdekking van Pompei in 1748, bijna 1700 jaar nadat een stortregen van vulkanische as de Romeinse stad en tegelijk ook het dagelijkse leven van de inwoners letterlijk bewaarde.

santorinipompei (2)
Pompei groeide voor latere onderzoekers uit tot een soort tijdscapsule. Nooit eerder was het mogelijk geweest om het dagelijkse leven in het oude Rome en al zeker niet in een stedelijke omgeving, zo nauwkeurig te bestuderen. Archeologen kregen dankzij de studie van rituelen, het huiselijke leven, het gebruik van bepaalde ruimtes, … nieuwe visies over de Romeinse oudheid. Pompei zou uitgroeien tot de belangrijkste historische vindplaats ter wereld.

De Romeinse stad bleef letterlijk bewaard in de ruïnes. Complete huizen, met baden, meubels, organische vondsten van zowel dieren als mensen vertellen verhalen uit een andere tijd, een andere wereld, maar brengen tegelijk de Romeinse oudheid erg dichtbij. Met moderne archeologische technieken worden ook vandaag nog alsmaar nieuwe ontdekkingen gedaan en ontstaan nog steeds nieuwe inzichten.

In een radicaal ander cultureel klimaat, ondergedompeld in de wetenschappelijke gedachte van de twintigste eeuw, heropende de herontdekking van de nederzetting van Akrotiri in Santorini in 1967 de discussie over natuurrampen en ontdekkingen. Ongeveer een tiende van deze site is opgegraven.

Het oude Minoïsche centrum, verwoest door een angstaanjagende uitbarsting in het midden van het tweede millennium voor Christus – een uitbarsting die het sociale en politieke evenwicht van de Middellandse Zee diepgaand heeft gemarkeerd – was nadien net als Pompei begraven onder een dikke laag vulkanische as.

Net als in Pompei bleven gebouwen, fresco’s, keramiek en zelfs voedselvoorraden perfect bewaard. En ook hier stellen deze kostbare vondsten onderzoekers in staat een rijke en complexe beschaving te doen herleven, op dezelfde manier als de catastrofe die een einde maakte aan zijn geschiedenis. De uitbarsting veroorzaakte immers niet alleen de instorting van de huizen, maar maakte een einde aan een compleet tijdperk.

De tentoonstelling in de Scuderie del Quirinale biedt een buitengewone en nog niet eerder getoonde vergelijking tussen deze twee sites uit de oudheid, die door de geschiedenis een identieke lotsbestemmling kregen. Het waren twee heel menselijke nederzettingen, compleet met hun idealen, hun overtuigingen, hun culturen, plots begraven en verwoest door een vulkaan. Het waren natuurrampen die geen mens kon voorspellen.

Hoewel op twee verschillende manieren, onthullen de twee oude steden het moment van hun einde onder een mantel van as die, bizar genoeg, een element van inspiratie voor kunst wordt. De prachtige originele fresco’s uit Pompei, met hun perspectivische uitzichten, beeltenissen van goden en fabelachtige dieren, weelderige planten, de eetkamers versierd met bronzen lantaarns, juwelen, keramiek, meubels en alledaagse voorwerpen, tonen hoe het dagelijkse leven in de oude Romeinse stad eruit zag en hoe daar plots een einde aan kwam.

santorinipompei (3)

Het thema van catastrofe en wedergeboorte zal de bezoekers dan ook vrijwel permanent vergezellen op een verrassende reis terug in de tijd die hen onderdompelt in de geschiedenis en in duisternis, maar die ook borg staat voor verrassing en schoonheid. Het paard dat de bezoeker aan het begin van de tentoonstelling te zien krijgt zet meteen de toon. Het paardenskelet werd pas vorig jaar ontdekt in Pompei. Liggend op de grond, met de achterpoten uitgestrekt in een laatste pijnlijke kramp, presenteert het dier helemaal hoe pure kracht door een ingreep van de natuur kan omslaan tot dood en vergankelijkheid.

Het paard is zichtbaar gemaakt op dezelfde manier zoals dat bij vele resten van mensen in Pompei is gebeurd. De holte die in de dikke laag vulkanische as achterbleef nadat het lichaam van het paard is vergaan, werd gevuld met vloeibaar gips, zodat de contouren van het dier zichtbaar werden. De resten van het paardenskelet wijzen erop dat het paard een schofthoogte had van ongeveer 1,5 m. Dat is naar huidige standaarden vrij klein, maar gezien het feit dat paarden in de Romeinse tijd een stuk kleiner waren, was het paard voor Romeinse begrippen waarschijnlijk behoorlijk groot.

Bij het paard werden tevens de resten van een duur leidsel van ijzer en brons gevonden. Dat, en het formaat van het paard, wijzen er volgens archeologen op dat het een duur paard was, wellicht speciaal gefokt voor speciale, ceremoniële gelegenheden.

Op de tentoonstelling zijn ook werken te zien van moderne en hedendaagse kunstenaars, waaronder JMW Turner, Renato Guttuso, Andy Warhol, Alberto Burri, Giuseppe Penone en Damian Hirst. Zij benadrukken hoe de herontdekking van begraven steden de artistieke verbeelding hebben gevoed.

Pompei e Santorini – L’eternità in un giorno
Scuderie del Quirinale
Via XXIV Maggio 16, Rome
+39 02 928 977 22

info@scuderiequirinale.it

Groepen en begeleide bezoeken:

gruppi@vivaticket.com | gruppi@scuderiequirinale.it

Praktische informatie: www.scuderiequirinale.it

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.