Archive for 30 oktober 2019

Antonio Canova palmt Palazzo Braschi in

30 oktober 2019

In Palazzo Braschi Museo di Roma is een grote tentoonstelling begonnen over de Italiaanse beeldhouwer en schilder Antonio Canova en zijn speciale band met de stad Rome. Tot zijn bekendste werken behoren Amor en Psyche, Theseus en de Minotaurus, Adonis en Venus, Hebe, De drie Graziën, het grafmonument van Maria Christina van Oostenrijk en het fantastische beeld van Paolina Borghese-Bonaparte als Venus Victrix. De tentoonstelling is te bezoeken tot 15 maart 2020.

Canova (1)

Het is niet de eerste keer dat in Rome een tentoonstelling over Antonio Canova te zien is, zelfs in Palazzo Braschi zijn werken van deze kunstenaar al eerder getoond geweest. Het is echter wel de eerste keer dat het beursgenoteerde evenementenbureau Arthemisia uitpakt met een expo rond Canova en dat is er aan te zien.

Arthemisia pakt de zaken doorgaans groot aan en dat is ook hier niet anders. Verspreid over liefst dertien zalen worden meer dan 170 kunstwerken van Canova en door hem geïnspireerde kunstenaars getoond, waarvan velen tijdelijk uitgeleend zijn door belangrijke Italiaanse en buitenlandse musea. De opstelling van de werken is soms oogstrelend.

De bruiklenen komen onder meer uit de Hermitage in Sint-Petersburg, de Vaticaanse en Capitolijnse Musea, het Gypsotheca – Museo Canova in Possagno, het Museo Civico di Bassano del Grappa, het Museo Correr di Venezia, het Museo Archeologico Nazionale di Napoli, de Accademie di Belle Arti di Bologna e di Ravenna, de Accademia Nazionale di San Luca, het Musée des Augustins di Toulouse, de Musei di Strada Nuova-Palazzo Tursi di Genova en het Museo Civico di Asolo, om er slechts enkele te vermelden. Dit enkel om te zeggen dat je hier een heleboel kunstschatten te zien krijgt die, nadat Canova ze maakte, nooit meer in Rome te zien waren.

Canova (3)

Canova. Eterna Bellezza is een erg rijke en informatieve tentoonstelling geworden, een absolute must voor de liefhebber. Hoewel de verlichting in Palazzo Braschi doorgaans nogal schaars is (de informatiebordjes zijn soms nauwelijks leesbaar) wordt ditmaal wel veel aandacht besteed aan een uitgekiende verlichting van de kunstwerken.

Sommige beelden staan op een langzaam ronddraaiend platform zodat je ze rustig langs alle zijden kan bekijken zonder zelf rond het beeld te moeten lopen. Ook leuk is dat je een beeld met (kunstmatig) kaarslicht kan verlichten, zodat je het kunstwerk kan bekijken zoals Canova het moet gezien hebben.

Je neemt gewoon een ‘kaarsje’ uit de rek (eigenlijk een staafvormig gloeilampje) en je kan daarmee rustig alle details van het beeld van naderbij belichten. Deze eenvoudige maar eigenlijk geniale ingreep dwingt je om tijd te maken om het beeldhouwwerk rustig te bekijken.

Antonio Canova (1757-1822 ) was een Italiaanse beeldhouwer en schilder en wordt algemeen beschouwd als de grootste exponent van neoclassicisme in de beeldhouwkunst. Zijn werken zijn wereldwijd verspreid in talrijke musea. Hij werd geboren in 1757 in Possagno, in de buurt van Venetië. Zijn vader Pietro was een steenhouwer, maar Antonio verloor zijn ouders op jonge leeftijd en werd opgevoed door zijn grootouders.

Zijn hele familie was artistiek. Canova is begonnen als schilder. Hij heeft ook naaktstudies gedaan om het menselijk lichaam te bestuderen. Hij werkte in zijn schetsen ook met licht en donker. Canova deed zijn stage in Venetië, waar hij zijn eerste werken maakte met de hulp van zijn leraar en beste vriend Simone Meoni (1731-1800).

Canova trad vervolgens in dienst als leerling bij Giuseppe Bernardi, beter bekend als Torretti, die eveneens in Venetië werkzaam was. De leerling bleek de meester al gauw te overtreffen. Toen Canova 16 was kreeg hij zijn eerste beeldhouwopdracht: Orpheus en Eurydice.

Op 18-jarige leeftijd begon hij zijn eigen atelier. Reeds in zijn vroege tekeningen en ontwerpen was het talent zichtbaar dat in de latere meesterwerken van de beroemde kunstenaar tot ontplooiing zou komen.

Canova’s werk is neo-classistisch, een stijl waarbij goed werd gekeken naar de klassieken. Canova is bekend geworden door de tederheid van zijn beelden, die fluwelig en gevoelig worden genoemd. Volgens veel mensen lijken zijn beelden gemaakt van echte huid in plaats van marmer. Canova probeerde niet zozeer de werkelijkheid af te beelden, maar een ideaal. Hij wilde door middel van zijn naaktstudie terugkeren naar de eenvoud van de natuur.

Eerst maakte Canova schetsen. Zodra hij dan een concreet idee had maakte hij een bozetto. Dat is een klein beeldje van klei. Volgens sommigen waren deze heel levendig en vol vitaliteit, terwijl de definitieve werken veel uitdrukkingslozer en gesloten zijn. Pas wanneer de kunstenaar het idee helemaal in zijn hoofd had maakte hij een gipsmodel. Dit deed Canova nog allemaal zelf. Vervolgens brachten leerlingen de maten van het gipsmodel over op het marmer.

Dit deden ze met een puncteermachine en technieken waarvan je in deze tentoonstelling schitterende voorbeelden te zien krijgt. Ze vergroten alleen maar het respect voor Canova. Zijn leerlingen maakten het grove werk af. Canova zelf maakte daarna het beeld glad met kleine steentjes en puimsteen.

Canova (5)

Antonio Canova kan als één der belangrijkste beeldhouwers van het neoclassisisme worden beschouwd. Zijn gladde, veelal geïdealiseerd werk werd zeer bewonderd en betekende een terugkeer naar de klassieke verfijning na de theatrale barokke beeldhouwkunst.

Hij vervaardigde onder meer kolossale grafmonumenten voor de pausen Clemens XIII en Clemens XIV, een portretbuste van Napoleon en portretteerde diens zuster Paulina Borghese-Bonaparte als rustende Venus. Dat laatste beeld is één van de pronkstukken in de Galleria Borghese in Rome. Tot zijn bekendste werken behoren Icarus en Daedalus, Amor en Psyche en de voormelde Paolina Borghese. De invloed van Canova op de negentiende-eeuwse salonkunst is zeer groot geweest.

De idealisering van het realistische en de rigoreuze verheerlijking van de Griekse en Romeinse kunst behoorden tot de principes van het classicisme, die door Canova in de praktijk werden gebracht door werken af te leveren van zeer grote perfectie, zowel in vorm als compositie.

Canova werd verliefd op Rome en verhuisde in 1779 naar de eeuwige stad. Hij heeft er lange tijd gewoond. Hoewel Canova veel reisde, naar het buitenland of om tijdelijk terug te keren naar zijn geboortestreek, vormde Rome voor hem altijd een essentieel referentiepunt. In 1802 werd hij door Napoleon naar Parijs gehaald met als opdracht de creatie van een persoonlijke buste van de latere Franse keizer.

In 1815 stuurde paus Pius VII Canova terug naar Parijs, naar het Louvre, ditmaal om de door Napoleon geroofde Vaticaanse kunst op te eisen in uitvoering van het Verdrag van Parijs (1815). De Vaticaanse en Italiaanse kunstwerken waren immers ondertussen ondergebracht in de door Vivant Denon samengestelde collectie in het Musée Napoleon.

In 1819 ontwierp Canova een tempel, geïnspireerd op het Pantheon, als geschenk aan zijn geboortedorp Possagno en daar is hij na zijn dood (Venetië, 13 oktober 1822) ook bijgezet. Nochtans was Canova’s ontwerp was oorspronkelijk bedoeld als grafmonument voor Titiaan. Na zijn dood hebben zijn leerlingen het echter aangewend voor het graf van hun leraar. Het graf van Canova in de Santa Maria Gloriosa dei Frari in Venetië is een bekend neoclassicistisch kunstwerk. Het opmerkelijke beeldhouwwerk is een grote marmeren piramide.

Canova (6)

Ten slotte nog dit. Als je de tentoonstelling in Rome verlaat, kom je terug op het binnenplein van Palazzo Braschi. Aan de overzijde wordt een film getoond over hoe een robot het kunstwerk Amore e Psiche van Antonio Canova op schaal 1:1 vanuit een gipsen model in marmer wist te reproduceren.

Canova (4)

De robot hakte ongeveer 270 uur in op het enorme marmeren blok. Het kunstwerk zelf staat opgesteld op het binnenplein. Het is een sterk staaltje 3D-printing. De beeldengroep is zeker geslaagd maar mist het unieke menselijke gevoel dat Canova in zijn werk wist te leggen. Kunstenaars hoeven zich nog niet meteen zorgen te maken.

Canova (2)

Canova. Eterna bellezza
Amore e Psichi. L’Arte incontra la tecnologia

Tot 15 maart 2020
Museo di Roma – Palazzo Braschi
Piazza San Pantaleo 10, Rome
museodiroma@comune.roma.it
www.museodiroma.it

Van dinsdag tot zondag van 10 tot 19 uur (loketten sluiten om 18 uur)