Archive for 14 november 2019

Actie voor behoud van het Antico Caffè Greco

14 november 2019

Romeinen en erfgoedliefhebbers hebben actie gevoerd en petities getekend voor het behoud van het Antico Caffè Greco in de Via dei Condotti 86, de fraaie historische bar die in 1760 werd geopend vlakbij de Spaanse Trappen in Rome. De aanleiding is de eerder aangehaalde mogelijke uitzetting van de huidige uitbaters van de zaak.

Na enkele uiterst rommelige rechtszaken en administratieve bombardementen dreigt op 8 januari na tweehonderd jaar geschiedenis het doek te vallen over één van de oudste koffiebars in Rome. Al is alles nog mogelijk, want de eigenaar van het pand ontkent ook maar iets te willen veranderen in de zaak. Alleen de huidige manager moet weg. De vraag is wie de torenhoge huurprijs op tafel wil leggen.

Het gerechtelijke dispuut speelt zich af tussen Carlo Pellegrini, de voorzitter van de raad van bestuur van Antico Caffè Greco Srl, het bedrijf achter het koffiehuis dat de zaak al meer dan twintig jaar open houdt, en het Israëlische ziekenhuis van Rome dat eigenaar is van het pand. Het ziekenhuis heeft drie vestigingen in de stad, de hoofdzetel bevindt zich op het Tibereiland. De discrete ingang van het ziekenhuis bevindt zich links van de San Bartolomeo-kerk.

Het huurcontract van het Antico Caffè Greco is al twee jaar verstreken en er moet een nieuw contract worden opgesteld. Tot zover geen probleem, alleen was er een probleempje met de huurprijs. Carlo Pellegrini moest tot nog toe 17.000 euro huur betalen. Per maand welteverstaan. Dat is een flinke som, maar volgens de eigenaar is dat veel te weinig voor een handelszaak in de met winkels bezaaide Via dei Condotti, de duurste straat in Rome. De eigenaar beweert dat het pand volgens de huidige markttrends zelfs 6 miljoen euro per jaar moeten opbrengen, wat zou neerkomen op 500.000 euro huur per maand.

Dat lijkt hallucinant veel, maar het is bekend dat de huurders van de grootste panden in de Via dei Condotti dergelijke sommen betalen. Het koffiehuis, dat over een afstand van meer dan 50 m dwars door een huizenblok loopt en nog een uitgang heeft aan de Via delle Carrozze, is ongetwijfeld één van de grootste zaken in de buurt. Toch zijn er steeds meer signalen dat niet iedereen die prijspolitiek blijft volgen. Zo houdt alvast het modehuis Burberry het voor bekeken in de Via dei Condotti. Zij kregen recent ook een aanpassing van het huurcontract voorgeschoteld en beslisten om hun pand dit voorjaar te verlaten.

“Wij zijn zeker bereid om te onderhandelen over een hogere huurprijs. Het is logisch dat de contracten nu en dan worden aangepast. Maar dit is er ver over. De eigenaar deed wel een toegeving en zou nu ook tevreden zijn met een huurprijs van ‘slechts’ 150.000 euro per maand of 1,8 miljoen euro per jaar. Ons koffiehuis is weliswaar een bloeiend bedrijf, maar wij zijn geen dure boetiek waar één klant soms voor honderdduizenden euro’s kleding of juwelen koopt. We kunnen hooguit tien procent van onze omzet aanbieden, dat is maximaal 350.000 euro per jaar, zeg maar ongeveer 29.000 euro per maand”, verklaart Pellegrini.

Het Ospedale Israelitico zit middenin een financiële herstructurering en heeft het geld naar eigen zeggen nodig om te investeren in het verbeteren van de gezondheidszorg door nieuwe geavanceerde machines te kopen. Giovanni Naccataro, de algemene directeur van het hospitaal, berekende dat door het aanslepen van de gerechtelijke procedure, een periode waar het Antico Caffè Greco geen huur meer betaalde, bijna twee miljoen euro heeft gekost. Dat geld is gestolen van mensen die ziekenzorg nodig hebben, argumenteert de directeur.

De zaak kwam dus voor de rechtbank en die besliste uiteindelijk dat de eigenaar alle rechten heeft om een nieuw huurcontract op te stellen. De uitbater riskeert in januari uit zijn zaak te worden gezet, tenzij er alsnog een nieuwe overeenkomst wordt getekend. Onder druk van de vereniging Italia Nostra, die zich inzet voor de bescherming van het Italiaanse erfgoed, is intussen wel het Ministero dei beni e delle attività culturali e del turismo (Mibact) ingeschakeld. Het ministerie van Cultureel Erfgoed en Toerisme werkt inmiddels aan het vaststellen van de identiteits- en erfgoedwaarde van Caffè Greco.

Het pand waarin de koffiezaak gevestigd is, werd in 1953 weliswaar beschermd als monument, maar volgens het Mibact kan het culturele erfgoed van de zaak worden uitgebreid met een aanzienlijke lijst van roerende goederen die als relevant voor het gebouw moeten worden beschouwd en dus niet verwijderd mogen worden. Dit zou dan een aanvulling zijn op het ministeriële beschermingsbesluit dat in 1953 werd doorgevoerd. Volgens artikel 20 van die beschermingscode kan het gebouw dan in geen geval worden gebruikt voor activiteiten die niet compatibel zijn met het erkende historische en artistieke karakter.

In de zaak bevinden zich talrijke decoraties en memorabilia van historisch en artistiek belang die de voorbije eeuwen werden achtergelaten door reizende kunstenaars en artiesten die in Rome verbleven. In totaal bevat het koffiehuis meer dan 300 kunstwerken, wat het tot één van de grootste publieke kunstgalerijen ter wereld maakt. Gaandeweg werd de zaak ook een toeristische attractie.

Drie jaar geleden moest in Rome ook al de historische Bar della Pace de deuren sluiten omdat de huurovereenkomst zonder meer werd opgezegd. Ditmaal is het de forse verhoging van de huurprijs die de uitbaters zuur dreigt op te breken.

Het Ospedale Israelitico, de eigenaar van het historische pand, kwam enkele jaren geleden zelf in een gerechtelijke storm terecht nadat Antonio Mastrapasqua, de toenmalige directeur-generaal van het ziekenhuis betrokken raakte bij een financieel schandaal. In 2014 werd de man officieel op de verdachtenlijst gezet. Het onderzoek omvatte feiten die teruggingen tot 2009 waarbij jarenlang enorme onregelmatigheden werden gepleegd.

Daaronder het uitbetalen van abnormaal hoge vergoedingen, frauduleuze betalingen voor gezondheidsdiensten die nooit werden geleverd, maar ook nooit gereden spookinterventies die als dure ambulanceritten werden geregistreerd, valsheid in geschrifte en valsmunterij. Voor een nachtje in het ziekenhuis werd 4.629 euro in de boeken genoteerd. Van de 12.981 onderzochte ziekenhuisopnames bleken er zowat 94% (bijna allemaal dus) overbodig geweest te zijn. Terugbetalingen voor kleine ingrepen bedroegen 1.459 euro (in plaats van 238 euro) en 1.331 euro (in plaats van 151 euro).

De fraude liep snel in de vele miljoenen. De storm barstte pas echt los toen bleek dat door Mastrapasqua als ziekenhuisbaas aan te stellen, tegelijk ook een enorm belangenconflict was ontstaan. Mastrapasqua, die in allerlei organisaties, bedrijven en instanties een 25-tal mandaten en functies uitoefende, trad immers ook regelmatig op als accountant en revisor voor de overheid. Het bleek dat hij eigenlijk zichzelf controleerde. Wat het ziekenhuis betreft was hij tegelijk particuliere schuldenaar en openbare schuldeiser. Mastrapasqua zag dat anders en pleitte onschuldig.

Uiteindelijk werd een overheidscommissaris aangesteld in het ziekenhuis om de rekeningen grondig uit te klaren. Die is daar nog altijd mee bezig en probeert zoveel mogelijk verdwenen overheidsgeld te recupereren. Daardoor komen nu ook de vastgoedactiva van het ziekenhuis in het vizier. Het is dus niet onmogelijk dat het Antico Caffè Greco uiteindelijk wordt verkocht als de fors verhoogde huurprijs niet op tafel wordt gelegd.

Het prachtige Antico Caffè Greco werd omstreeks 1760 geopend door de Griek Nicolà della Maddalena. Het Caffè Greco heeft in de loop der eeuwen talloze beroemde gasten over de vloer gehad. Goethe kwam er, maar ook Stendhal, Keats, Byron, Shelley, Giorgio de Chirico, Gogol, Baudelaire, Heine, Hans Christian Andersen, Carlo Goldoni, Picasso, Renato Guttuso, Giacomo Leopardi, Charles Dickens, Mark Twain, Casanova, Liszt, Ibsen, Wagner, Modigliani, Angelika Kaufman, Winckelman, Schopenauer, Alberto Moravia, Elsa Morante, Antonio Canova, Pier Paolo Pasolini, Ennio Flaiano, Ludwig II van Beieren, paus Leo XIII, Buffalo Bill, Orson Welles en vele anderen waren er graag gezien.

In het Antico Caffè Greco werd de espresso, het serveren van koffie in kleine kopjes, uitgevonden. Napoleon heeft onvrijwillig de hand gehad in het ontstaan van de espresso. Hij verbood per decreet het gebruik van koloniale waren. De prijs van koffie steeg zo snel dat de caféhouders uit wanhoop gemalen bonen of kastanjes onder hun koffie mengden. Dat was natuurlijk nefast voor de smaak.

In het Romeinse Caffè Greco kwam men op een ander maar geniaal idee: ze verkleinden de kopjes maar vulden die, in tegenstelling tot hun concurrenten, wel met échte koffie. De espresso was geboren. Later werd het verbod op koffie weer opgeheven, maar de kleine kopjes bleven bestaan en veroverden vanuit Rome gaandeweg wereldwijd de koffiehuizen.