Het interieur van de Trinità dei Monti

Het interieur van de mooie Trinità dei Monti  wordt in twee gedeeld door een gesloten ijzeren hekken. Het plan met een enkel schip en communicerende kapellen herinnert vaag aan dat van de gotische kerken uit het zuiden van Frankrijk. De eerste kapel links herbergt een gipsen model van een piëta door Wilhelm Achtermann (1799-1884), een geschenk van de kunstenaar. Het origineel stond in de Dom van Munster maar werd tijdens de Tweede Wereldoorlog vernield.

In de tweede kapel links (Cappella Bonfil) is één van de bekendste fresco’s van Rome te zien, een ‘Kruisafneming’ uit 1541, het ingrijpend gerestaureerde meesterwerk van Daniele da Volterra (1509-1566). Het ontwerp is wellicht van Michelangelo (1475-1564) wiens beste leerling da Volterra was.

Oorspronkelijk was het zeker een uitzonderlijk werk (400 x 280 cm), maar bij de overbrenging op doek en daarna op leder, raakte het zwaar beschadigd en heeft het aan kleur ingeboet. Toeschouwers merken wel met welk talent da Volterra de ruimte beheerst waarin het bleke lichaam van Christus centraal staat. De invloed (of misschien zelfs de hand) van Michelangelo is duidelijk merkbaar in de sterk gespierde lichamen.

Daniele da Volterra was zoals zijn artiestennaam het al aangeeft, inderdaad afkomstig uit Volterra, zijn echte naam was Ricciarelli. Bij zijn aankomst in Rome in 1536 werd hij medewerker van Rafaël, maar na een oplopende ruzie tussen beide in de Farnesina, veranderde da Volterra van kamp.

Hij raakte bevriend met Michelangelo die hem opdrachten bezorgde en hem met schetsen hielp. Bij de dood van Michelangelo stond da Volterra aan zijn sterfbed en maakte het bronzen dodenmasker dat we vandaag in Casa Buonarroti in Firenze kunnen zien.

Ellendig is dat Daniele da Volterra bij het grote publiek vooral herinnerd wordt als de man die kort voor zijn dood in opdracht van paus Pius IV de’ Medici (1559-1565) de naakten op Michelangelo’s Laatste Oordeel in de Sixtijnse Kapel zedig moest aankleden. Hij werd door zijn tijdgenoten daarom smadelijk ‘il Bragghettone’ genoemd, de broekenmaker. Een spotnaam die deze belangrijke kunstenaar zeker niet verdiende.

De Kruisafneming in de Trinità dei Monti is geïnspireerd op een werk van Rosso Fiorentino (1495-1540) dat zich in het museum van… Volterra bevindt. In Rome bracht da Volterra wel veel persoonlijke toetsen aan. Het schilderij in de Trinità was in de tijd van zijn ontstaan al zeer beroemd. Talloze kunstenaars hebben op deze plek gestaan om het werk in detail te bestuderen.

Nicolas Poussin (1594-1665) die naast de Trinità dei Monti woonde, noemde de Kruisafneming het derde mooiste schilderij ooit in de wereld. Domenichino kopieerde het (nu te zien in Newcastle upon Tyre) en Rubens heeft dit werk zeker in gedachten gehad voor zijn Kruisafneming in de kathedraal van Antwerpen.

Napoleon gaf de opdracht het werk naar Parijs over te brengen, maar de mannen die de klus moesten klaren konden het transport onder valse voorwendsels net zolang uitstellen tot Napoleon ten val kwam, waardoor het doek in Rome bleef.

Er recht tegenover in de tweede kapel rechts, hangt een portret van Francesco di Paola dat geschilderd werd op planken afkomstig van het bed van de heilige. Het werd uitgevoerd door een zuster van de Sacré-Coeur. Francesco was afkomstig uit het Italiaanse Calabrië.

Hij had zo’n reputatie dat de zwaar zieke Franse koning Lodewijk XI (1461-1483) hem bij zich ontbood. Franciscus wees de stervende vorst brutaalweg op zijn fouten, de koning kwam tot inkeer en stierf vredig in Franciscus’ armen. Franciscus van Paola werd in 1512 heilig verklaard door paus Julius II.

Vóór het hekken bevat de derde kapel rechts, de cappella Lucrezia della Rovere, een zeer mooie maar gehavende ‘Hemelvaart van Maria’ uit 1548-1550, eveneens een werk van Daniele da Volterra. Het schilderij heeft een ongewone, krachtige compositie en dramatische kleuren. De figuur rechts in het rood is het portret van Michelangelo. Let op het mooie effect van de ‘zuilen’ links en rechts. Het cirkelende ontwerp met gesticulerende figuren en dansende engelen heeft veel gemeen met de sierlijke stijl van Rafaël.

Op de linker zijwand van de kapel zien we de ‘Moord op de Onschuldige Kinderen’ door Michele Alberti (actief in de periode 1535-1568) die ook een leerling was van Michelangelo en de meest nabije medewerker van da Volterra. Rechts zien we de ‘Voorstelling in de tempel’, alweer een werk van da Volterra. In de zesde kapel rechts (laatste) vinden we een cyclus met een ‘Ascensione’ uit de school van Perugino (1517).

Het gewelf van het transept, het oudste deel van het gebouw, is versierd met ‘nervures en résille’ (netgewelf, latticework), kenmerkend voor de laat-gotiek. Het linker transept is belangrijk, het bevat een ‘Hemelvaart’ (kant apsis) met enkele Romeinse monumenten zoals de zuil van Trajanus, en de ‘Dood van Maria’ (kant ingang) door Taddeo Zuccari (1529-1566).

Taddeo mag niet verward worden met zijn broer Federico (1540-1609) die na de vroege dood van Taddeo diens studio overnam en onder meer de Sala Regia in het Vaticaan schilderde. Op een bepaald ogenblik behoorde Federico Zuccari tot de beroemdste schilders van Europa. Taddeo werd in het Pantheon naast Rafaël begraven.

Recente opgravingen links van de kerk (niet zichtbaar) hebben de resten blootgelegd van een groot kromlijnig nymfaeum dat tijdens het bewind van keizer Claudius (41-54) door de uit Gallië afkomstige politicus Valerius Asiaticus (5 v. Chr. – 47 na Chr.). Eén van zijn voorouders had het Romeinse staatsburgerschap gekregen van Gaius Valerius Flaccus die toen gouverneur was van Gallia Transalpina en ook diens naam.

Valerius Asiaticus kwam op jonge leeftijd in Rome terecht en raakte goed bevriend met de leden van de Julisch-Claudische dynastie. Zo kwam hij vaak op bezoek in het huis van Antonia minor, de moeder van keizer Claudius. Asiaticus trouwde met Lollia Saturnia wiens zus zou trouwen met Caligula. In het jaar 35 wordt Valerius Asiaticus door keizer Tiberius benoemd tot consul suffectus, waarmee hij de eerste Galliër werd die deze positie bekleedde.

Valerius Asiaticus begon Caligula te haten nadat de keizer de vrouw van Asiaticus als zijn minnares koos. Asiaticus wordt dan ook beschouwd als één van de samenzweerders die achter de moord op de keizer zaten. Hierop deed Asiaticus zelf een poging om de macht te grijpen, maar dit mislukte. Toch streed hij aan de zijde van Claudius tijdens de Romeinse verovering van Britannia in 43. Drie jaar later werd hij consul ordinarius.

Caligula’s opvolger Claudius had onder zware druk van de Senaat alle officiële besluiten van zijn voorganger ongeldig laten verklaren, geschriften over zijn regering laten vernietigen, standbeelden laten verwoesten en munten met de beeltenis van Caligula aan het geldverkeer laten onttrekken. Tot een echte damnatio memoriae van Caligula lijkt het niet gekomen te zijn, wellicht omdat Claudius uiteindelijk de oom was van Caligula.

Valerius Asiaticus had in de loop van de jaren veel rijkdom vergaard en was onder meer ook eigenaar geworden van de befaamde Tuinen van Lucullus. Een jaar na zijn consulaat werd hij aangeklaagd wegens overspel door Publius Suillius Rufus. Die had daartoe opdracht gekregen van Messalina, de derde vrouw van keizer Claudius. Zij wilde namelijk de tuinen als haar eigendom inpalmen. Onder druk gezet veroordeelde de keizer Valerius Asiaticus tot de dood. Die wachtte niet op zijn terechtstelling, maar pleegde zelfmoord door zijn aderen door te snijden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.