Geen Romulusgraf, maar gedenkteken opgegraven op het Forum Romanum

Na de bekendmaking van de recente spectaculaire ontdekking op het Forum Romanum, waarover tot gisteren nauwelijks concrete details werden vrijgegeven, namen geleidelijk aan ook de internationale media het nieuwsje over. Daarbij werden de verschillende krantenkoppen alsmaar sensationeler terwijl ze tegelijk steeds verder afweken van de waarheid.

Graf van Romulus ontdekt. Sarcofaag van de stichter van Rome gevonden. Tombe van Romulus blootgelegd. Botten van Romulus opgegraven. Eerste koning van Rome geeft geheim prijs. Prettig om lezen, dat wel, maar onwaar. Tijdens een persconferentie werd gisteren meer informatie verschaft over de vondst.

Eerst voor alle duidelijkheid: het gaat niet om het graf van Romulus, de legendarische stichter van Rome. Het ontdekte hypogeum, een ondergrondse ruimte voor godsdienstige rituelen of begravingen, was wel gewijd aan de cultus van Romulus.

De site rond de Curia Julia werd eigenlijk reeds in 1898 ontdekt door de bekende archeoloog Giacomo Boni (1859-1925) aan wie we een heleboel belangrijkste ontdekkingen op het Forum Romanum te danken hebben, van de Lapis Niger tot het Comitium.

Ook het hypogeum werd door Boni beschreven, maar zonder er een interpretatie aan te geven. In zijn onderzoek beschreef hij dezelfde ruimte als die nu is teruggevonden, hij hechtte er echter weinig waarde aan, ondanks de symbolische plek waar deze zich bevond; aan de rand van het Comitium de plek waar de Romeinen in de oudheid samenkwamen voor religieuze bijeenkomsten, precies onder de ingang van de Senaat.

Het onderzoek van Boni vormde de basis van het huidige onderzoek dat een jaar geleden begon. Patrizia Fortini, de archeologie die verantwoordelijk is voor de actuele opgraving, begon de documentatie van haar negentiende-eeuwse voorganger uitgebreid te bestuderen en kwam tot de conclusie dat Boni zich had vergist. Ze legde een link tussen de beschrijvingen van Boni, de plattegrond van het Forum Romanum en de antieke geschriften die beweerden dat Romulus achter de Rostra begraven lag.

Een 3D-scan van deze plek waar ooit de tribunes stonden waarop de senatoren spraken, bevestigde de aanwezigheid van een ruimte onder de Senaat. In november zijn de opgravingen begonnen, met de sloop van een trap uit de jaren ’30 van de vorige eeuw, met als resultaat de spectaculaire ontdekking van de ondergrondse kamer.

Het hypogeum situeert zich dus net onder het grote portaal van de Curia. De funderingen van de Curia Julia zijn rond het heiligdom gebouwd, waardoor de ondergrondse ruimte goed bewaard is gebleven. Het is een heel kleine kamer waarin zich een cirkelvormig element bevindt dat mogelijk de basis van een altaar is geweest, al is dat nog niet helemaal duidelijk.

Wat eerst werd aanzien als een grafkist of sarcofaag zijn eigenlijk de resten van een cenotaaf, een grafteken, die al sinds de oudheid worden opgericht ter nagedachtenis aan overledenen van wie het stoffelijk overschot elders verkeert of onvindbaar is.

Bij de mytische Romulus kan dat zeker kloppen: hij zou tijdens een hevig onweer als de god Quirinus hemelwaarts gestegen zijn. Al zijn er ook versies van de legende die vertellen dat hij vermoord zou zijn of zelfs aan stukken werd gescheurd.

Het gaat dus meer dan waarschijnlijk om een (deel van een) monumentale tempelruimte of een schrijn ter nagedachtenis van de mytische stichter van Rome. In dat opzicht is het zeker een belangrijke vondst.

Alfonsina Russo, de directeur van het Parco archeologico del Colosseo die de persconferentie leidde, moest zich voor de talrijk aanwezige journalisten een kwartier bezighouden met het relativeren van het nieuws dat meteen na de eerste resultaten van de opgravingen werd verspreid.

Het betreft inderdaad een voor Rome zeer symbolische vondst, maar van de ontdekking van de laatste rustplaats van Romulus is geen sprake. Het graf van Romulus werd gisteren dus niet geopend, zoals ook nu nog sommige media blijven beweren.

Archeologe Patrizia Fortini is van mening dat de vondst, precies omwille van de locatie vlakbij de Lapis Niger of de zwarte steen, door oude bronnen ook al verbonden met de dood van Romulus, altijd belangrijk is geweest voor de bevolking van Rome.

Ook het feit dat het hypogeum al die tijd is bewaard gebleven, wat eigenlijk alleen maar kan omdat de latere keizers dat hebben toegestaan, wijst op het belang van de plek voor de geschiedenis van de stad.

Het onderzoek op de site is nog niet afgerond. Russo kondigde wel aan dat de onderzoeksgegevens die nu al beschikbaar zijn, spoedig allemaal toegankelijk zullen zijn voor wetenschappers.

Ondertussen is het wachten op de eerste wetenschappelijke publicatie over deze ontdekking, al kan dat nog even duren. Het duurt immers een tijd vooraleer de wetenschappers de bevindingen van hun opgravingen kunnen publiceren.

Russo meldde dat in de loop van dit jaar de resultaten worden gepubliceerd van de opgravingscampagnes die in de loop van 2014 op het Forum Romanum werden uitgevoerd.

Zodra het wetenschappelijk onderzoek op de site helemaal is afgerond, wordt het wandelpad op het Forum Romanum uitgebreid, zodat bezoekers ook de cenotaaf kunnen bekijken.

Ook dat zal nog wel minstens een paar jaar duren. In april start op dezelfde plek een nieuwe opgravings- en onderzoekscampagne. De onderzoekers sluiten niet uit dat er nog verrassende ontdekkingen volgen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.