Scuderie del Quirinale maakt filmpje over Raffaello-tentoonstelling

Eén van de grootste gevolgen van de viruscrisis in de culturele sector van Rome is ongetwijfeld de sluiting van de tentoonstelling Raffaello 1520-1483 in de Scuderie del Quirinale, een evenement waarnaar al maanden werd uitgekeken.

De tentoonstelling opende zoals gepland op 5 maart, maar moest al na enkele dagen noodgedwongen de deuren sluiten wegens de overheidsmaatregelen naar aanleiding van de viruscrisis. Op dat moment hadden nog maar 6.000 mensen de tentoonstelling kunnen bezoeken.

raffaellofilm(1)

Voor deze tentoonstelling waren in voorverkoop al meer dan 70.000 tickets verkocht. Voor Rome had dit het culturele evenement van het jaar moeten worden. Een virus heeft er anders over beslist.

Het is een kleine troost, en uiteraard biedt dit lang niet dezelfde beleving dan een live-ervaring, maar de directie van de Scuderie del Quirinale heeft nu een overzichtsfilmpje gemaakt van de Raffaello-tentoonstelling zodat belangstellenden toch een idee krijgen van wat er te zien is.

De kans bestaat echter dat de tentoonstelling die normaal zou eindigen op 2 juni, wordt verlengd tot 30 augustus, dit op voorwaarde dat het virus tegen begin juni enigszins onder controle is.

In principe moeten de vele bruiklenen uit andere musea na 2 juni terug naar hun land of stad van herkomst. Enkel wanneer de internationale musea en instellingen voldoende begrip en solidariteit tonen voor de actuele situatie zit de kans er misschien nog in dat de tentoonstelling langer te zien zal zijn. De onderhandelingen tussen de verschillende musea zouden volgens de Scuderie del Quirinale hoopgevend zijn.

Het filmpje neemt de bezoeker mee op een wandeling door de gangen van de tentoonstellingsruimte en glijdt gedurende bijna dertien minuten langs een aantal van de meer dan 200 tentoongestelde stukken uit de hele wereld. Een gids geeft tegelijk meer informatie en vertelt (uitsluitend in het Italiaans) wat er te zien is.

Ideaal is het natuurlijk niet, maar het is toch een manier om het publiek, zelfs op afstand, de pracht van Rafaëls kunst en de tentoonstelling te laten bewonderen, met als doel toch iets van dit groots opgezette project met zoveel mogelijk mensen te kunnen delen.

Daardoor is toch niet alle moeite die de voorbije jaren in de voorbereiding van deze expo werd gestoken tevergeefs geweest. Het moet voor de curatoren en de directie van de Scuderie del Quirinale inderdaad erg bitter geweest zijn om op de valreep te horen te krijgen dat de tentoonstelling noodgedwongen moest sluiten.

De grote overzichtstentoonstelling werd opgezet naar aanleiding van de vijfhonderdste verjaardag van het overlijden van de kunstschilder Raffaello (of Rafaël) Sanzio (1483-1520) uit Urbino.

De samenstellers van ‘Raffaello’ (Marzia Faietti, Matteo Lafranconi, Vincenzo Farinella en Francesco Paolo Di Teodoro) omschreven de tentoonstelling in alle bescheidenheid als de grootste die ooit aan de beroemde schilder uit de Marche werd gewijd.

raffaellofilm(3)

Er zullen (of hadden) in 2020 wereldwijd verschillende Rafaël-tentoonstellingen (moeten) plaatsvinden, maar de belangrijkste hiervan was deze in de Scuderie del Quirinale in Rome, de stad waar de kunstenaar het laatste decennium van zijn leven doorbracht.

In totaal staan meer dan tweehonderd topstukken bij elkaar in de nu donkere en lege publieksloze tentoonstellingszalen van de Scuderie del Quirinale.

Het gaat om een veertigtal schilderijen, maar er bevinden zich ook schetsen, tekeningen, voorontwerpen van Rafaël en een aantal vergelijkingswerken van andere kunstenaars. Ongeveer honderd kunstwerken zijn van Rafaël zelf. De tentoonstelling legt ook de link tussen Rome en Firenze en dat levert soms boeiende verhalen en inzichten op.

De schilderijen zijn bruiklenen uit onder andere het Palazzo degli Uffizi en Palazzo Pitti in Firenze, het Louvre in Parijs, de National Gallery in Londen, de Pinacoteca Nazionale in Bologna, het Prado in Madrid, de National Gallery of Art in Washington en talrijke andere musea.

Rafaël behoort samen met Michelangelo en Leonardo da Vinci tot de grote meesters uit de renaissance. De schilder die op 37-jarige leeftijd stierf stond reeds in zijn tijd hoog aangeschreven en was gedurende zijn korte leven enorm productief. Zo ontving hij belangrijke opdrachten van de pausen Julius II en Leo X.

Rafaël ligt begraven in het Pantheon. Op zijn sterfdag, 6 april, vindt nog ieder jaar een bloemenhulde plaats. Het was de bedoeling om dit jaar die traditie uit te breiden en elke dag een verse rode roos op het graf van Rafaël te leggen.

Tot enkele weken geleden is dat ook gebeurd, maar ook dit initiatief is nu uiteraard tijdelijk stopgezet, want het Pantheon is tot nader order gesloten. Rafaël kreeg begin deze week (op zijn geboorte- en sterfdag 6 april) nog wel zijn jaarlijkse traditionele bloemenhulde, zij het zonder publiek in een gesloten Pantheon.

pantheonroos

Raffaello Sanzio ook wel bekend als Raffaello da Urbino, is één van de belangrijkste Italiaanse kunstschilders en wordt door velen zelfs beschouwd als één van de grootste kunstenaars aller tijden. Zijn werk markeerde een essentieel pad voor alle volgende schilders en was van vitaal belang voor de ontwikkeling van de artistieke taal van de daaropvolgende eeuwen.

Raffaello, in België en Nederland beter bekend als Rafaël (Santi), ontwikkelde zich tijdens zijn korte leven van een vlijtige leerling in de Italiaanse regio Marche al snel tot een veelbelovend talent in Firenze en vervolgens in Rome tot één van de grootste kunstenaars van zijn tijd.

In dezelfde tijd dat Michelangelo zich op de Sixtijnse kapel stortte, begon Rafaël met de fresco’s voor de privévertrekken van de paus, de befaamde ‘Stanze’, het andere hoogtepunt van de Italiaanse renaissance. Hier kon hij, met behulp van een legertje assistenten, zijn grote talent tot volle bloei laten komen.

Minstens zo beroemd is Rafaël vanwege zijn vele Madonna’s: schilderijen van Maria met het kind Jezus. Rafaëls Madonna’s laten de werken van zijn tijdgenoten ver achter zich door hun serene uitstraling, hun schijnbare eenvoud en de perfectie in de weergave van dit oerbeeld in de westerse cultuur.

raffaellofilm(2)

In Rome, waar de schilder de meest productieve jaren van zijn korte leven doorbracht, vind je uiteraard heel wat werken van hem terug.

Er is zoals verteld het Vaticaan, met de befaamde Stanze di Raffaello in het Apostolisch Paleis. Het zijn vier kamers in het publieke gedeelte van het paleis die bekend zijn geworden door de fresco’s van Rafaël en zijn leerlingen en assistenten. Ook in de Pinacoteca van de Vaticaanse Musea bevinden zich een drietal meesterwerken van Rafaël, waaronder De Transfiguratie.

In Palazzo Barberini bevindt zich de beroemde La Fornarina. Het is een portret van Margherita of Margarita Luti, een bakkersdochter die de minnares van Rafaël was. Over het verloop van haar leven is weinig geweten. Toen het schilderij in 1519 werd onthuld veroorzaakte de afbeelding van een vrouw met blote borsten nogal wat ophef.

Op haar armband staat de handtekening van Rafaël. Pas bij een latere restauratie van het doek kwam opnieuw aan het licht dat ze ook een verlovings- of trouwring draagt. Misschien was Rafaël in het geheim met haar verloofd of zelfs getrouwd, dat komen we wellicht nooit te weten.

De relatie moest in ieder geval geheim blijven omdat Margherita als bakkermeisje van lage komaf was en Rafaël tot de elite behoorde. Een dergelijke relatie zou een schandaal betekend hebben en had hem zijn positie aan het pauselijke hof kunnen kosten.

Rafaël hield er overigens meerdere maîtresses op na en vereeuwigde verschillende van hen ook in portretten, waarbij sommigen zelfs werden afgebeeld als de Madonna. Ook dat had een schandaal kunnen veroorzaken als het toen bekend was geraakt.

Margherita Luti stond behalve voor La Fornarina met zekerheid ook model voor het werk La Donna Velata. Sommige kunsthistorici herkennen het gezicht van Luti echter ook in nog andere werken van Rafaël.

In de Villa Farnesina schilderde Rafaël de Loggia van Galatea en werkte hij samen met leerlingen aan de Loggia van Cupido en Psyche. De Galleria Borghese heeft drie werken van Rafaël in de collectie.

In de Basilica di Sant’Agostino vind je eveneens een fresco van Rafaël, net als in de Santa Maria della Pace. Ook de Galleria Doria Pamphilj, een privémuseum, heeft met het onderstaande dubbelportret een doek van Rafaël in de collectie.

Rafaël was ook één van de belangrijkste architecten van de Sint-Pietersbasiliek. In die periode was hij eveneens betrokken bij archeologisch onderzoek en opgravingen in en rond Rome.

Rafaël ontwierp tevens de kerk van Sant’Eligio degli Orefici, zijn eerste architecturale werk in Rome waarbij hij duidelijk sterk geinspireerd was door Bramante.

Van zijn hand zijn ook de Cappella Chigi in de Basilica di Santa Maria del Popolo (de kapel zou later voltooid worden door Bernini) en de loggia die zijn naam draagt in het Apostolisch Paleis in Vaticaanstad.

Je kan het Raffaello-filmpje hier bekijken.

Raffaello
Van 5 maart tot 2 juni 2020
Tijdelijk gesloten door de viruscrisis
Uitzonderlijke verlenging van 2 juni tot 30 augustus
Scuderie del Quirinale
Via XXIV Maggio 16, Rome
www.scuderiequirinale.it

Individuele bezoekers, georganiseerde groepen, verenigingen of scholen die in voorverkoop een ticket hadden geboekt voor de Raffaello-tentoonstelling, kunnen dat melden via e-mail op het adres raffaellovoucher@scuderiequirinale.it.

De e-mail moet de voor- en achternaam bevatten van de persoon die het ticket heeft gekocht, de transactiecode(s) en een e-mailadres. Uiterlijk dertig dagen na het indienen van het verzoek wordt een voucher of bewijs toegestuurd.

De directie van de Scuderie del Quirinale zal later informatie verstrekken hoe dit document kan worden gebruikt om een latere andere tentoonstelling te bezoeken of een compensatie te verkrijgen.

De richtlijnen op de website www.scuderiequirinale.it wijzigen regelmatig, samen met de (verlenging van de) maatregelen die de overheid neemt om het coronavirus te beteugelen. Volg dus steeds de actuele instructies op de website van de organisator van de Raffaello-expo.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.