Archive for 11 mei 2020

Rome ontwaakt met aardbeving

11 mei 2020

Omstreeks 5 uur vanochtend werd Rome opgeschrikt door een aardbeving met een magnitude van 3.3 op de schaal van Richter. Het epicentrum van de beving bevond zich op zowat 10 km diepte op 5 km, niet ver van Fonte Nuova, ten noordoosten van Rome. In vogelvlucht gemeten is dat slechts een tiental kilometers van het Colosseum.

De trilling bij dageraad was kort maar intens en werd gevoeld in de hele stad. Ondanks de regen renden vele bewoners, vooral in de omgeving van Fonte Nuova, de straat op. Na een eerste snelle controle van de belangrijkste infrastructuur door de brandweerdiensten en de civiele bescherming, zijn er voorlopig geen meldingen van structurele schade of slachtoffers.

De alarmcentrale van de politie kreeg wel veel telefoontjes, zowel van mensen die ruw uit hun slaap waren gewekt, als van geautomatiseerde inbraak- en alarmsystemen die ontregeld werden door  de schok en een signaal uitstuurden.

Dergelijke relatief lichte aardbevingen van dit type komen in Italië vrij veel voor, tot enkele honderden per jaar, en worden doorgaans niet of alleen opgemerkt in een klein bergdorpje of door de mensen die toevallig zeer dicht bij het epicentrum wonen. Ditmaal was de aardschok dus wel duidelijk voelbaar. Het gebied ten noordoosten van Rome staat echter niet bekend als gevoelig voor aardbevingen.

Nochtans vond op 3 april in dezelfde streek ook al een iets lichtere beving plaats. Toen situeerde het epicentrum zich vlakbij Marcellina, zowat 20 km van Rome. Het was ook opmerkelijk dat de aardbeving van deze ochtend zeer kort was, op een tiental seconden was ze voorbij. Voor het aardbevingsgebied in de brede omgeving van de Apennijnen zijn eerder lange trillingen typerend.

Deskundigen geven echter toe dat ze vanuit seismisch oogpunt weinig weten over dit gebied. Seismologen willen afwachten of het om één of twee geïsoleerde aardbevingen gaat, of dat er in de nabije toekomst nog schokken volgen. Op dit moment is er volgens de wetenschappers niets dat wijst op een verontrustende evolutie.

Volgens de eerste bevindingen van het l’Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia (INGV) of het Nationaal Instituut voor Geofysica en Vulkanologie, was de aardbeving van deze ochtend tot ongeveer 20 km van het epicentrum voelbaar.

Naast de stad Rome zelf, omvat dat gebied onder meer de gemeenten Fonte Nuova (5 km), Mentana (9), Monterotondo (10), Guidonia (13) ), Sant’Angelo Romano (14), Riano (15), Ciampino (18), Tivoli (18), Castelnuovo di Porto (19), Sacrofano (19), Palombara Sabina (19), Frascati (20), Formello (20) en Capena (20).

Rome zet kasseienplan in gang

11 mei 2020

In een nog steeds bijna verlaten Rome, waar vanaf sinds vorige week weer wat meer beweging is door een lichte versoepeling van de virusmaatregelen  (twee parken gingen opnieuw open en eetgelegenheden mochten starten met een afhaalservice), is het stadsbestuur zoals vorig jaar gepland begonnen met de uitvoering van het zogenaamde kasseienplan.

In 68 drukke straten in Rome worden de kasseien weggehaald en deze straatbekleding wordt vervolgens herplaatst in een aantal voetgangersgebieden in de stadskern. Drukke wegen zoals de Via Nazionale, de Viale Aventino en de Via Quattro Novembre waar de kasseien verdwijnen, krijgen een asfaltlaag in de plaats.

De Via Quattro Novembre (die van de Via Nazionale naar Piazza Venezia leidt) en Piazza Venezia zelf worden als eerste straten aangepakt. De voorbereidingen zijn al eventjes aan de gang.

veneziakasseien1

Op dit laatste plein blijven de kasseien echter behouden, maar wordt het wegdek dat in zeer slechte staat verkeert grondig hersteld. Dat had al jaren geleden moeten gebeuren, maar mede als gevolg van het Mafia Capitale-schandaal is dat nooit gelukt.

De weggehaalde kasseien zullen gebruikt worden voor de herbekleding van 113 andere en kleinere straten, meestal in het historische centrum. Onder meer de Via dei Condotti en een gedeelte van de Via del Corso horen daar als eerste bij.

Het zogeheten sampietrini-plan is een initiatief van burgemeester Virginia Raggi die de traditionele bestrating van de historische straten in Rome weer in ere wil herstellen. Het is vooral de bedoeling dat bepaalde stedelijke weefsels die in het verleden werden geschonden door ze bijvoorbeeld zonder meer te asfalteren, opnieuw op uniforme wijze met elkaar zullen worden verbonden.

Vele kasseien zullen elders worden verwijderd, doorgaans op drukkere wegen in de stadsrand, sommigen worden vervangen door nieuwe exemplaren. Volgens Raggi heeft Rome nog nooit eerder een dergelijke grootschalige wegenbouwkundige ingreep meegemaakt.

Het plan is het resultaat van een langdurig overleg waarbij behalve het kabinet van de burgemeester, ook allerlei diensten zoals Openbare Werken, Archeologie en Mobiliteit betrokken waren.

Na de Via Quattro Novembre en de Viale Aventino komen daarna snel aan bod: Piazza San Giovanni, de Via dei Santi Quattro, de Via Santo Stefano Rotondo, de Via di San Paolo della Croce en de Via di Santa Sabina naar Piazza Cavalieri di Malta.

Delen van Piazza della Repubblica, Piazzale Ostiense en Piazza di Porta Maggiore zijn niet opgenomen in het sampietrini-plan omdat ze verkeerstechnisch veel complexer zijn. Het zijn doorgaans drukke mobiliteitsknooppunten die niet zomaar kunnen worden uitgeschakeld en waar over ingrepen zoals wegenwerken goed moet worden nagedacht.

De typische Romeinse straatbekleding in kassei, de zogenaamde sampietrini of sanpietrini, wordt al eeuwenlang gebruikt. Het eerste gedocumenteerde gebruik in Rome dateert van tijdens het bewind van paus Pius V (1566-1572), maar het was paus Sixtus V (1585-1590) die de harde stenen massaal inzette voor het effenen van de belangrijkste straten van Rome.

Dat was een betere oplossing dan de andere verhardingen op dat moment, toen vooral de doorvoer van rijtuigen belangrijk was. Vervoer doorheen Rome moest vooral voor de elite op een zo vlot mogelijke en comfortabele manier verlopen.

Ook paus Sixtus IV (1471-1484) zou zowat honderd jaar eerder al hebben geëxperimenteerd met het verharden van de straten. Hij liet eerst bakstenen gebruiken, maar zou al snel hebben ingezien dat kasseistenen veel duurzamer waren.

In de loop van de volgende twee eeuwen zouden de stenen van porfier of basalt worden gebruikt om de hoofdstraten van Rome systematisch te plaveien omwille van de duurzame en superieure kwaliteiten van deze steensoorten. Kasseien waren door hun gladdere en sterkere oppervlak ook beter geschikt voor rijtuigen.

Bovendien wordt het straatoppervlak door kasseien niet volledig bedekt, waardoor regenwater gemakkelijker kan wegsijpelen. Kasseien passen zich ook gemakkelijk aan de ongelijkheden van de straat aan. Bij werkzaamheden zijn de steentjes vrij vlot te verwijderen, in tegenstelling tot asfalt dat altijd moet worden kapot gebroken.

Negatieve punten zijn dat de ondergrond na verloop van tijd onregelmatig wordt, zeker nadat de kasseilaag een paar keer werd opgebroken (bv. om leidingen te leggen of herstellingen uit te voeren) en dat de kasseitjes bij regenweer zeer glad kunnen zijn. Mede daardoor zijn sampietrini eigenlijk niet geschikt voor straten waar het verkeer met hoge snelheid rijdt.

In Rome is dat dus nog in heel wat straten het geval. Reeds in juli 2005 verklaarde Walter Veltroni, de toenmalige burgemeester van Rome, dat de sampietrini-bestrating verschillende problemen veroorzaakte en op bepaalde plaatsen hinderlijk was voor het verkeer.

Door het slordig terugplaatsen van de kasseien tijdens wegenwerken werd het grondoppervlak bovendien steeds gevaarlijker, vooral voor gebruikers van scooters en bromfietsen.

Grote voertuigen zorgen bij hogere snelheden ook voor veel lawaai als ze op kasseien rijden en het aanhoudende drukke autoverkeer veroorzaakt op sommige plaatsen zelfs zoveel trillingen dat gebouwen beschadigd geraken.

Het slechte wegenonderhoud van de jongste jaren heeft de problemen uiteraard niet opgelost. Veltroni besliste toen al om de sampietrini in de drukke straten zoveel mogelijk te verwijderen, maar dat is er in vele gevallen nooit van gekomen. Ook zijn opvolgers slaagden daar meestal niet in.

Dat had veel te maken met de praktijken van de zogenaamde Mafia Capitale, een maffieuze groep bestaande uit corrupte politici, omgekochte ambtenaren, ondernemers met gangsterallures en zelfs voormalige terroristen. Ze maakten deel uit van een systeem waardoor de stadskas jarenlang werd geplunderd door te frauderen met aanbestedingen en het toewijzen van opdrachten.

Stedelijke overheidsopdrachten werden na het betalen van smeergeld vaak gegund aan bevriende bedrijven die de werken doorgaans zeer gebrekkig uitvoerden of soms zelfs helemaal niet. Het is de voornaamste reden waarom het openbare domein in Rome vandaag op vele plaatsen in erbarmelijke staat verkeert.

Het complot werd na lang speurwerk ontrafeld en er volgden talrijke veroordelingen. Ook de toenmalige burgemeester van Rome vloog zes jaar in de cel. Dat verhaal lees je morgen. Waarom vele wegen in Rome er zo slecht aan toe zijn.