Archive for 9 juni 2020

Pantheon vandaag weer open voor bezoek

9 juni 2020

Na een sluiting van meer dan drie maanden opent ook het Pantheon aan Piazza della Rotonda vandaag opnieuw de deuren voor bezoekers. Die moeten ook hier hun temperatuur laten scannen vooraleer ze binnen mogen en gedurende hun verblijf in het Pantheon verplicht een mondmasker dragen.

Ook het Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia aan Piazzale di Villa Giulia 9, heropent vandaag, net als het Vittoriano. De panoramische lift in het nationale monument voor Vittorio Emanuele II mag voorlopig nog niet worden gebruikt.

In de Galleria Nazionale d’Arte Antica (Palazzo Barberini en Galleria Corsini) is het publiek weer welkom vanaf donderdag 11 juni. Ook Palazzo Venezia en andere regionale musea heropenen binnenkort.

Ondergrondse Romeinse stad voor het eerst volledig in kaart gebracht

9 juni 2020

Archeologen van de Universiteit Gent slaagden er samen met collega’s uit Cambridge voor het eerst in om met behulp van een geavanceerde grondradar een complete kaart te maken van de nog begraven Romeinse stad Falerii Novi, op ongeveer 50 km van Rome.

Falerii_Novi (1)

Met deze grondradar kunnen onderzoekers de grondlagen op verschillende dieptes bekijken en zo bestuderen hoe de stad zich in de loop der eeuwen heeft ontwikkeld. De techniek zorgt voor een doorbraak in het onderzoek van oude Romeinse nederzettingen, die vaak verborgen liggen onder moderne gebouwen.

De archeologen brachten de Romeinse stad Falerii Novi in kaart met behulp van GPR (ground penetrating radar). Dit systeem werkt als een gewone radar en gebruikt de weerkaatsing van radiogolven om ondergrondse structuren (muren, vloeren, zuilen, enz.) in beeld te brengen. Verschillende materialen weerkaatsen de golven immers op een andere manier.

Falerii_Novi (3)

Dit principe wordt al ruim een eeuw toegepast, maar recente technologische vooruitgang zorgde voor snellere apparatuur en beelden in een hogere resolutie.

Bij het onderzoek naar Falerii Novi werd over de hele site om de 6 cm een meting uitgevoerd. Het terrein van 30 ha (ongeveer de helft van Pompeii) is niet bebouwd, waardoor het snel kan worden gescand door een reeks sensors die achter een quad worden gesleept.

FaleriiNovi

Dat leidde tot de ontdekking van verschillende gebouwen, waaronder een badcomplex, een markt, enkele tempels en vele stadshuizen en dat alles zonder één opgraving.

Dit betekent een belangrijke vooruitgang voor heel wat archeologische projecten. Oude steden kunnen door hun grote omvang of omdat er vaak bovenop gebouwd is, niet altijd opgegraven worden.

Het gebruik van de GPR onthult ook hoe steden in de loop van de tijd zijn gebouwd en geëvolueerd. De veranderingen die Falerii Novi in zijn bijna duizendjarige bestaan onderging, komen nu ook aan het licht dankzij de GPR-gegevens.

Hoewel dit onderzoek een doorbraak betekent voor het begrip van oude steden, zorgt de GPR-technologie ook voor nieuwe uitdagingen. Het onderzoek levert immers enorme hoeveelheden informatie op.

Die massa data kunnen niet handmatig geanalyseerd worden. Er zijn nieuwe en geautomatiseerde technieken nodig om alle info te verwerken en te interpreteren.

Falerii_Novi (5)

Dr. Lieven Verdonck, één van de Gentse archeologen, die het grootste deel van de technologische inbreng van het onderzoek voor zijn rekening nam, verricht innovatief werk op het vlak van op kunstmatige intelligentie gebaseerde interpretaties en beeldverwerkingen voor de archeologie.

Door de grote hoeveelheid gegevens is de analyse van de kaart van Falerii Novi nog volop aan de gang. Toch heeft dit onderzoek nu al veel over deze stad en de Romeinse steden in het algemeen aan het licht gebracht. Het is de bedoeling om de gegevens voor de hele stad uitgebreid te analyseren en te interpreteren en de bevindingen in ‘open access’, vrij toegankelijk, te publiceren

Falerii Novi lijkt minder het standaardplan te volgen dat zichtbaar is in vele andere goed bestudeerde steden zoals Pompeii, waardoor de complexiteit en variatie in de Romeinse stedenbouw zichtbaar wordt. Ook waren de tempel, het marktgebouw en het badcomplex die nu werden ontdekt, architecturaal van een hoger niveau dan men normaal gezien zou verwachten in een kleine stad.

faleri

In het zuidelijke deel van de stad, net binnen de stadmuren, legde de GPR een groot rechthoekig gebouw bloot dat verbonden was met een reeks waterleidingen die naar het aquaduct leidden. Opmerkelijk was dat die pijpen gevolgd kunnen worden doorheen een groot deel van Falerii Novi, en dat ze onder de insulae lopen en niet enkel langs de straten, zoals men zou verwachten. Het team denkt dat deze structuur een openlucht natatio of zwembad was en deel uitmaakte van een aanzienlijk openbaar badencomplex.

Nog verrassender was dat het team aan de andere kant van de stad, in de buurt van de noordelijk poort in de stadswallen, twee grote structuren identificeerde die naar elkaar gericht waren in een porticus duplex, een overdekte corridor met een centrale rij van zuilen.

Het archeologenteam kent geen ander voorbeeld van een dergelijke structuur maar het denkt dat de gebouwen deel uitmaakten van een indrukwekkend openbaar monument en bijdroegen tot een intrigerend heilig landschap aan de rand van de stad.

Falerii_Novi (4)

Tevens werden bewijzen gevonden voor het ‘roven van stenen’, een praktijk die zeer wijdverspreid was: uit verlaten steden werden stenen gehaald om elders nieuwe gebouwen op te trekken. In het projecdtgebied hebben de onderzoekers een aantal vloeren gevonden, maar de muren ontbreken omdat de stenen weggehaald zijn.

Volgens de onderzoekers lijdt het weinig twijfel dat de GPR-technologie de manier waarop de Romeinse verstedelijking kan worden begrepen, fundamenteel zal veranderen. Het team heeft de GPR-techniek ook al gebruikt op een andere site, Interamna Lirenas, ten zuiden van Rome, en ze kan uiteraard ook toegepast worden op andere archeologische vindplaatsen.

Professor Martin Millett van Cambridge verklaarde dat het ‘opwindend en realistisch’ is om zich voor te stellen dat GPR gebruikt zou worden voor het onderzoeken van belangrijke steden zoals Miletus in Turkije, Nicopolis in Griekenland of Cyrene in Libië.

Falerii_Novi (2)

Falerii Novi bevindt zich ongeveer 50 km ten noorden van Rome. Het werd gesticht in 241 voor Christus, na de verwoesting van een nabijgelegen stad door de Romeinen. De ommuurde stad groeide uit tot een gebied van 30,5 ha en werd bewoond tot de vroege Middeleeuwen, omstreeks 700 na Christus.

Het is één van de vroegste voorbeelden van Romeinse koloniesteden, steden die gesticht werden in veroverd gebied. In deze periode, het midden van de Republikeinse tijd, kende Rome een snelle expansie en in dit geval ging het om gebied dat veroverd was op de Falisken, een volk dat langs de Tiber woonde.

De stad is goed gedocumenteerd en ligt niet begraven onder moderne gebouwen, al zijn er tegenwoordig nog maar heel weinig ruïnes zichtbaar boven de grond.

De plek is al tientallen jaren het voorwerp van onderzoek met allerlei niet-invasieve technieken. Dankzij de nieuwe ontwikkelingen op het vlak van de radartechniek komt nu nog heel wat nieuwe informatie aan het licht.

De studie van het team van de Universiteit Gent en de University of Cambridge is gepubliceerd in Antiquity.

Met dank voor de informatie in dit bericht aan Geert De Proost, algemeen afgevaardigde van de Vlaamse regering in Italië en prof. Frank Vermeulen van de Vakgroep Archeologie aan de UGent.