Archive for 3 oktober 2020

Maatregelen tegen coronavirus zullen volgens Italiaanse minister zeker nog tot mei duren

3 oktober 2020

Volgens de Italiaanse minister van Volksgezondheid Roberto Speranza zal de bevolking nog veel geduld moeten hebben vooraleer zelfs maar kan overwogen worden om terug te keren naar de situatie zoals ze was vóór de uitbraak van het coronavirus. 

De minister verwacht nog zeven, acht moeilijke maanden. De maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan, zullen volgens Speranza zeker nog tot mei volgend jaar van kracht zijn.

virusitalie

Roberto Speranza vertelde dat tijdens een werkbezoek aan een fabriek die in gereedheid wordt gebracht om een vaccin tegen het virus te produceren. Hij is daarmee de eerste minister die onverbloemd durft zeggen dat we ons geen illusies moeten maken en nog een hele tijd met het virus en de gevolgen ervan zullen te maken krijgen.

De minister vraagt de bevolking nadrukkelijk om zich ook de komende maanden te houden aan de opgelegde beschermings- en veiligheidsmaatregelen. We leggen al die verplichtingen niet op om de mensen te pesten. Terwijl we ons door de crisis worstelen, moeten we ook naar de toekomst kijken. De internationale medische wereld en de farmaceutische sector werken aan een vaccin tegen het virus en hopelijk hebben zij in de nabije toekomst goed nieuws.

Maar tot het zover is, moeten de mensen de regels correct volgen. De voorbije maanden is dat goed gegaan. De cijfers van Italië zijn momenteel veel beter dan die van andere Europese landen omdat we zo streng geweest zijn, maar dit mag ons niet geruststellen. We hebben een uitzonderlijke prestatie geleverd en mogen nu niet weer alles verpesten We moeten zeer voorzichtig blijven, want de situatie kan snel omslaan, verklaarde Speranza.

mondmaskerplicht2

Sinds vandaag geldt in de regio Lazio, en dus ook in Rome, een algemene verplichting om buitenhuis altijd een mondmasker te dragen. Het is niet uitgesloten dat de maatregel binnenkort nog wordt uitgebreid naar andere regio’s of zelfs nationaal zal worden opgelegd. Ook andere bijkomende maatregelen zijn niet uitgesloten.

De Italiaanse regering evalueert de situatie voortdurend. Ze wil tot elke prijs een tweede lockdown vermijden. Italië was het eerste Europese land dat getroffen werd door het virus en betaalde daarvoor een hoge prijs aan mensenlevens. Vooral in het noorden van het land sloeg het virus hard toe. Op dit ogenblik telt Italië bijna 36.000 overlijdens die worden toegeschreven aan het coronavirus.

Het Italiaanse experiment. Een nieuwe geschiedenis van modern Italië

3 oktober 2020

Twee jaar geleden verscheen het boek Proeftuin Italië waarin de Nederlandse auteurs Pepijn Corduwener (Geschiedenis en Kunstgeschiedenis, Universiteit Utrecht) en Arthur Weststeijn (Talen, Literatuur en Communicatie, Universiteit Utrecht) de meeslepende geschiedenis van Italië neerschrijven en daarbij gaandeweg aantoonden dat het rommelige beeld dat we van de Italiaanse politiek hebben niet helemaal klopt.

experiment(1)

Integendeel, stellen de auteurs, het land is eigenlijk een soort politiek laboratorium waar nieuwe en soms onwaarschijnlijke formules ontstaan en worden uitgeprobeerd. In die zin is Italië zelfs een trendsetter. Ze bekritiseerden het idee dat Italië door de grote kloof tussen burger en politiek een politieke achterblijver is. Hun recent verschenen nieuwe boek Het Italiaanse experiment is een geactualiseerde en uitgebreide herziening van hun eerder verschenen Proeftuin Italië.

Twee jaar geleden kwam Pepijn Corduwener op uitnodiging van S.P.Q.R. in Leuven vertellen hoe het mooiste land van Europa uitgroeide tot de politieke proeftuin van de moderne wereld. Iedereen kent Italië als een prachtig land, rijk aan cultuur, esthetiek en heerlijk eten. Maar op politiek vlak wordt het mooie Italië echter vaak gezien als een land dat achterloopt en permanent in crisis verkeert. Vele mensen denken dat het uitsluitend wordt geleid door schimmige en corrupte politici.

Het boek Proeftuin Italië. Hoe het mooiste land van Europa de moderne politiek uitvond van Corduwener en Weststeijn, draaide het hardnekkige beeld van Italië als politieke achterblijver helemaal om en laat zien waarom Italië juist een voorloper van de moderne politiek is.

Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn stellen dat de politieke vernieuwing in Europa niet wordt bepaald in Brussel of door belangrijke spelers zoals Duitsland of Frankrijk, maar al vele jaren wordt uitgebroed in Italië.

Wie het boek Proeftuin Italië gelezen heeft, zal het moeilijk hebben om de auteurs ongelijk te geven: de politieke wegen van Europa werden na Garibaldi inderdaad in Rome bepaald. Weliswaar liepen die experimenten meestal niet goed af, maar ze waren wel altijd trendsettend.

Het uiterst leesbare boek biedt daardoor een gans nieuwe visie op de Italiaanse politiek. Sinds de eenwording in 1861 heeft het land namelijk voortdurend gefungeerd als een laboratorium of proeftuin, waarin politieke experimenten werden uitgevoerd om de kloof tussen de burger en de politiek te overbruggen. Die Italiaanse experimenten zijn vervolgens altijd elders in Europa nagevolgd.

experiment(9)

De Italiaanse eenmaking, de Risorgimento, legde al vroeg de grenzen en gebreken bloot van de liberale natiestaten. Na de Eerste Wereldoorlog ontstond in Italië het fascisme, dat later oversloeg naar Duitsland en Spanje. Mussolini introduceerde het fascisme lang voordat Hitler er een kopie van maakte en in Duitsland de macht greep.

Na de Tweede Wereldoorlog was het de Italiaanse democratie die de grote volkspartijen lanceerde. Aan de linkerzijde was de communistische partij tot diep in de jaren ‘70 van de vorige eeuw de belangrijkste oppositiekracht.

Vervolgens hebben de Italiaanse christendemocraten verschillende decennia de Italiaanse politiek gedomineerd, tot de schandalen die werden blootgelegd door de operatie ‘Mani Pulite’ (Schone Handen) van openbaar aanklager Antonio Di Pietro hen deed imploderen. Mani Pulite zorgde ervoor dat het politieke landschap in Italië drastisch veranderde.

Zo kon de populistische Silvio Berlusconi zichzelf op de restanten van de traditionele murw geslagen partijen, met een nieuwe centrumrechtse partij lanceren. Berlusconi wees de populisten in Europa en Amerika al in de jaren ’90 van de vorige eeuw de weg die Donald Trump nu bewandelt.

Terwijl Trump met zijn daden en uitspraken de wereld regelmatig verbijsterd doet opkijken, heeft Italië die fase alweer een hele tijd achter de rug. Al lang vóór Trump kregen de Italianen te maken met de fratsen van Berlusconi. Ook toen lag Italië op politiek vlak voor op de politieke trends en ontwikkelingen in Europa, al was dat niet altijd bevorderlijk voor het imago van het land.

Vandaag gebeurt opnieuw hetzelfde, al is dat andermaal niet zo geruststellend. Italië is op politiek vlak flink verscheurd. Kiezers keren zich af van de traditionele modellen die een halve eeuw hebben gewerkt, maar die nu overal op de terugweg zijn. Partijen zoals de MoVimento 5 Stelle (M5S) en Lega rukken op, al lijkt de Vijfsterrenbeweging wel vaart verloren te hebben en op de terugweg te zijn.

Er werden onwaarschijnlijke regeringscoalities gevormd. Hoewel hun politieke DNA eigenlijk helemaal niet past, ging de Vijfsterrenbeweging eerst in zee met het rechtste Lega en vervolgens met de centrumlinkse Partito Democratico (PD). Italië fungeerde zo andermaal als laboratorium om deze nieuwe politieke formules uit te proberen.

Daarbij zijn de klassieke partijen grotendeels verdrongen en kunnen ze hooguit op een tweederangsrol rekenen. Bij de vorige verkiezingen rekenden de Italianen af met de oude traditionele centrumpartijen, of tenminste van wat nog overbleef van een politiek systeem dat twintig jaar geleden al grondig door elkaar werd geschud. Toen konden twee volkspartijen nog bijna driekwart van de kiezers overtuigen. Vandaag is dat nog maar de helft.

experiment(7)

Het Italiaanse experiment is een geactualiseerde en uitgebreide versie van Proeftuin Italië en biedt andermaal een nieuw perspectief op de Italiaanse geschiedenis en actualiteit. Tijdens de actuele viruscrisis heeft het aanvankelijke gebrek aan solidariteit door Europa, de anti-Europese gevoelens bij heel wat Italianen nog wat aangewakkerd.

De Italianen voelden zich in de steek gelaten door rijkere landen zoals Duitsland en Nederland. Ook tijdens de migratiecrisis die al vele jaren aan de gang is, werd Italië aan zijn lot overgelaten. Het anti-Europese sentiment dat daardoor vandaag weer de kop opsteekt, leidde al tot de oprichting van een Italexit-partij.

Al zal het niet zo snel gebeuren dat Italië effectief uit het Europese verhaal stapt, omdat zelfs de grootste eurosceptici beseffen dat er geen concreet alternatief is. Ze weten dat Italië het alleen niet zal redden, al zeker niet in de huidige crisis. Maar Italië is de Europese dictaten vanuit Brussel grondig beu omdat die meestal niet of slechts moeizaam, gepaard gaat met solidariteit.

Vanuit zijn nieuwe rol als oppositieleider loert vooral Lega-leider Matteo Salvini op een kans om weerwraak te nemen voor het feit dat de Vijfsterrenbeweging en de Partito Democratico zijn partij uit de regering wipte en vervolgens samen in zee gingen. In die zin is de val van de regering nooit veraf.

Ook de feitelijk ongeleide Vijfsterrenbeweging ziet haar populariteit fel afnemen. Het is nog maar de vraag of ze bij de volgende nationale verkiezingen een rol van betekenis kan blijven spelen, al heeft de partij bewezen erg flexibel te zijn door zich eerst met rechts en daarna met links te verbinden.

De partij baseert haar standpunten op de resultaten van rondvragen op het ondoordichtige digitale platform Rousseau, dat ook wordt gebruikt om de eigen propaganda te verspreiden. De M5S is daardoor bijzonder onvoorspelbaar.

experiment(4)

In heel Europa hebben klassieke partijen het steeds moeilijker om regeringen te vormen. In een dergelijk gefragmenteerd landschap kan een partij met vlot wendbare standpunten zoals de Vijfsterrenbeweging, onwaarschijnlijk genoeg zelfs worden beschouwd als een enigszins stabiele factor.

Zowel Salvini als de Vijfsterrenbeweging beschuldigen traditionele media en journalisten regelmatig van politieke vooringenomenheid. Met het voormelde machtige (maar voor buitenstaanders weinig transparante) onlineplatform Rousseau bepaalt M5S zelf welke informatie ze (niet) willen verspreiden. Vaak is die erg eenzijdig omdat het alleen om de partijstandpunten gaat.

Maar het digitale platform heeft bewezen dat het werkt. Rousseau maakt voor de Vijfsterrenbeweging systemen zoals Twitter en Facebook zelfs helemaal overbodig. Deze manier van werken wordt wereldwijd dan ook met argusogen gevolgd.

Een dergelijke digitale tool lijkt vooral voor dictators een gedroomd middel om kiezers in hun greep te houden en ze in de richting te sturen die ze zelf willen. Met deze manier om het kiespubliek te betrekken bij de politiek, legt Italië wellicht alweer de basis voor een nieuw politiek experiment waarvan het niet duidelijk is welke richting het zal uitgaan en hoe het zal eindigen.

Het Italiaanse experiment
Een nieuwe geschiedenis van modern Italië
Auteurs: Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn
Taal: Nederlands
Uitgeverij: Prometheus
Afmetingen: 20 x 12,5 x 3,2 cm
Aantal pagina’s: 368
Geen illustraties
EAN 9789044644265
Prijs: 22,50 euro
Ook verkrijgbaar als e-book