Archive for 4 januari 2021

Nieuwe wandelkaart voor de Aureliaanse Muur verkrijgbaar

4 januari 2021

Clublid Jan Gadeyne die in Rome woont en werkt, organiseert al heel wat jaren voor zijn (Amerikaanse) studenten van de campus in Rome van Temple University uit Philadelphia, een ‘wall walk’. Daarbij wordt op zondag systematisch het volledige circuit van de Aureliaanse muur ‘afgewandeld’, ook op de plekken waar de muren niet meer bewaard zijn. Ik denk dat ik die muurwandeling tot op vandaag ongeveer zestig keer heb gedaan, vertelt Jan.

mumap(1)

Samen met enkele collega’s van de departementen Architectuur van Tor Vergata en La Sapienza, hebben we tussen 2018 en 2020 ook enkele kortere wandelingen georganiseerd voor de Romeinen, waarbij we het accent legden op de uitbreiding van de stad, onmiddellijk buiten de muren, vanaf het einde van de negentiende eeuw.

Zopas hebben we een kaart van de Aureliaanse Muur uitgebracht. Die is gebaseerd op deze wandelingen. Er werd twee jaar aan gewerkt, vervolgt Jan Gadeyne.

mumap(3)

De kaart Intorno alle mura di Roma (Rond de muren van Rome) dient in de eerste plaats om de Aureliaanse Muur en haar rol in het huidige Rome bekend te maken, maar ze is ook meteen bruikbaar als onmisbare documentatie wanneer je zelf een muurwandeling maakt. Dankzij de kaart kan je voor jezelf een gedegen verkenning uitstippelen langs de stadsmuur van Rome.

De kaart toont de belangrijkste kenmerken van de eerste uitbreiding van de stad, net buiten de muren, nadat Rome in 1870 de hoofdstad werd. Ze identificeert de oude archeologische complexen, de villa’s en meer dan honderd moderne architecturale verwezenlijkingen.

mumap(4)

Ik hoop dat de kaart voor al wie Rome een warm hart toedraagt, een uitnodiging kan zijn om ook dit aspect van de stad beter te leren kennen. Elk nummer heeft de naam van het gebouw, park, enz., het jaar van de bouw of aanleg, de naam van de architect, en het precieze adres. In totaal gaat het om bijna 150 nummers. We zijn nu plannen aan het maken om een gids te schrijven die meer uitleg moet geven over de geschiedenis van de muren door de eeuwen heen, om dan de moderne stadsontwikkeling van Rome in detail te bespreken aan de hand van de plaatsen en gebouwen op de kaart, aldus Jan Gadeyne.

Ze werd gerealiseerd in samenwerking met Inarch Lazio (Istituto Nazionale di Architettura) en de afdeling Architectuur en Design van de Romeinse universiteit La Sapienza, samen met archeologen, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en kunsthistorici.

Het initiatief kreeg de steun van de regio Lazio en Vivilitalia. Aan het project werd ook deelgenomen door Docomomo (een non-profitorganisatie die zich toelegt op de documentatie en het behoud van gebouwen, terreinen en buurten in de moderne omgeving), de Associazione Italiana di Architettura del Paesaggio (AIAPP), de Italiaanse vereniging voor landschapsarchitectuur en Temple University, Rome Campus.

Wie interesse heeft in een exemplaar van deze gloednieuwe kaart, kan er eentje bekomen. Hoe je te werk gaat lees je hierna. Een exemplaar kost 10 euro, verzendingskosten inbegrepen.

  • Zin om jezelf een leerrijk nieuwjaarsgeschenk te geven? Of om er zelf eentje als verrassing weg te geven? Stuur dan meteen een mailtje naar jan.gadeyne@temple.edu.
  • Daarin vermeld je je naam en volledige postadres en het aantal gewenste kaarten. Vervolgens schrijf je 10 euro per kaart over op het volgende rekeningnummer: IBAN IT19V 083 2703 2010 0000 0041 743 op naam van het Comitato Mura Latine, met de vermelding ‘Mappa Intorno alla Mura’ en het gewenste aantal.
  • Als je meer dan één kaart zou bestellen, vermeerder je het over te schrijven bedrag dus telkens met 10 euro.

Keizer Aurelianus liet de indrukwekkende stadsmuur rond Rome bouwen in de periode 270-275 na Chr. Van de bijna 19 km lange muur bleef ongeveer 13 km bewaard. Dat is behoorlijk veel. In tegensteling tot vele andere grote Europese steden, zoals Wenen, Parijs of Milaan, die hun stadsmuren afbraken om plaats te maken voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen, behield Rome na de eenwording van Italië haar stadsmuur.

Er gebeurden wel ingrepen tijdens de modernisering van de oude stad en de stadspoorten en er kwamen enkele nieuwe doorgangen als gevolg van de ontwikkeling van het wegennet. Maar daar bleef het bij en daarom mag de Aureliaanse Muur vandaag een uniek historisch en cultureel stukkje erfgoed genoemd worden dat uniek is in Europa.

mumap(5)

De muren zijn er echter niet goed aan toe, daarover schreven we een paar jaar geleden al eens een artikel. Heel wat delen van de stadsmuur worden verwaarloosd. Ze zijn niet geïntegreerd in het stedelijke systeem en worden niet gezien als een meerwaarde voor de herontwikkeling van de stad, noch voor de inwoners, noch voor toeristen.

De enorme muur krijgt te weinig aandacht in het ontwikkelingsbeleid en de stedenbouwkundige plannen van Rome. Alleen het laatste regelgevingsplan (goedgekeurd in 2008) erkende de Aureliaanse Muur als een strategisch planningsgebied voor de bouw van een lineair park langs zijn circuit.

mumap(2)

Maar zoals het wel vaker gaat in Rome, bleef het bij plannen en is er vandaag, twaalf jaar later, nog geen vooruitgang merkbaar, laat staan dat er resultaten werden geboekt.

Het Comitato Mura Latine noemt het een gebrek aan politiek engagement. De Aureliaanse Muur wordt eerder gezien als een kostenpost in plaats van als een geweldige archeologische en oudheidkundige infrastructuur die ook vandaag nog de openbare ruimte in de stad mee bepaalt.

mumap(6)

Wandelen langs de muren is vandaag vaak een uitdaging, er is geen voetgangers- en fietspad. De verwaarlozing is op vele plekken merkbaar. Er is een gebrek aan straatmeubilair en zoals verteld is de aanleg van een zogenaamd lineair park beperkt gebleven tot plannen op papier.

Jammer, want de befaamde Aureliaanse Muur mag samen met monumenten zoals het Colosseum of de aquaducten in Rome zeker tot de belangrijkste bouwwerken uit de oudheid worden gerekend. Ook toeristen besteden doorgaans weinig aandacht aan de Aureliaanse Muur. De nieuwe wandelkaart brengt daarin misschien verandering.

LEES OOK:

De strategische Muur van Aurelianus