Via Alessandrina geeft geheimen prijs

De opgravingscampagne aan de Via Alessandrina die in november vorig jaar werd afgerond, heeft een deel van het Forum van Trajanus dat eeuwenlang bedekt was, opnieuw aan het licht gebracht.

De opgravingen, die begonnen met een voorbereidende fase in 2016, leverden enkele opmerkelijke ontdekkingen op. Aan de belangrijkste vondst, waaraan tot dusver nog geen ruchtbaarheid werd gegeven, besteden we morgen een afzonderlijke bijdrage.

viaalessandrina (8)

De opgravingen aan de Via Alessandrina werden met 1 miljoen euro gefinancierd door het Ministerie van Cultuur en Toerisme van Azerbeidzjan. 

De twee opeenvolgende opgravingscampagnes, waarbij de eerste vooral uit voorbereidende werken bestond, zorgden ervoor dat je nu in één oogopslag zowel het plein van het Forum van Trajanus kan bewonderen, als het monumentale complex van de Markten van Trajanus.

Die waren sinds de opgraving van de weg in de periode 1998-2000 van elkaar gescheiden. Dankzij een loopbrug is het nu mogelijk om het hele archeologische gebied als één geheel te zien. 

Meteen krijgt de bezoeker ook een nieuw perspectief en een betere leesbaarheid van het Forum van Trajanus, gezien vanaf zowel de Via dei Fori Imperiali als vanuit de Markten van Trajanus.

viaalessandrina (2)

De mooiste en interessantste sculpturale en architectonische vondsten die tijdens de opgravingen aan het licht kwamen, zullen permanent in Mercati di Traiano Museo dei Fori Imperiali worden tentoongesteld. De meeste vondsten worden momenteel nog gereinigd, gerestaureerd en bestudeerd.

Ze hebben allemaal deel uitgemaakt van het decor en het sierwerk van het Forum van Trajanus dat in 112 werd geopend om de verovering van Dacië te vieren. De bouw werd gefinancierd met de oorlogsbuit.

Het complex werd echter pas voltooid in het jaar 143. Later, wanneer de vondsten te zien zullen zijn, komen we nog wel een keer uitgebreid terug op de geschiedenis van het indrukwekkende Forum van Trajanus.

De snelle ontwikkeling van Rome had tot gevolg dat op het einde van de eerste eeuw het bestuurlijke, politieke, administratieve en juridische centrum van Rome alweer te klein was geworden. 

Keizer Trajanus bouwde toen in zes jaar tijd zijn Forum, een immens complex dat door hem werd ingehuldigd op 1 januari 112. De beroemde zuil volgde op 13 mei 113.

Het was het laatste grote forum dat gebouwd werd; het werd ontworpen door de beroemde architect Apollodorus van Damascus. Voor de aanleg van dit immense complex moest een hele heuvelrug tussen de Quirinalis en de Capitolinus afgegraven worden.

Archeologen hebben tevergeefs gezocht naar de plek waar deze enorme massa grond naartoe gevoerd werd. Men veronderstelt dat er een moeras in de nabijheid van Rome mee drooggelegd werd. Zekerheid is er niet.

viaalessandrina (5)

De zuil van Trajanus geeft door zijn hoogte van honderd Romeinse voet, bijna 30 m, precies de hoogte aan van de afgegraven heuvel. Let even op de bomen links van de Torre delle Milizie achter de Markten van Trajanus en vergelijk het hoogteverschil.

In het midden van het grote plein op het Forum van Trajanus, de Piazza del Foro, stond een monumentaal verguld bronzen ruiterstandbeeld van Trajanus. Bij recente opgravingen werden de fundamenten hiervan en een deel van de sokkel teruggevonden.

Uit de omvang van deze resten blijkt dat het beeld twee tot misschien wel drie keer zo groot was als dat van Marcus Aurelius op het Capitool, zodat het misschien wel twaalf meter hoog was, de sokkel niet meegerekend.

Ook hier: het gaat om gissingen, het beeld is één van de vele monumentale artefacten die in de nevelen van de geschiedenis verdwenen zijn.

viaalessandrina (1)

Het plein was aan drie zijden omgeven door colonnades. Hier hing een groot fries, waarop de Dacische oorlog stond uitgebeeld. De grote vijfbeukige Basilica Ulpia werd gebruikt voor de rechtspraak. Aan de achterzijde van de basilica bevonden zich een Griekse en een Latijnse bibliotheek.

Daartussen stond de Zuil van Trajanus die vanaf de eerste verdieping van de basilica kon bezichtigd worden. Een vijfde en laatste deel van het Forum, de Tempel van Trajanus, werd na de dood van de keizer door zijn opvolger Hadrianus toegevoegd.

Ten noorden van het plein bevond zich een enorm administratief-commercieel complex, gekend als de Markten van Trajanus. Dit kantoorcomplex annex winkelcentrum uit de oudheid werd gelijktijdig met het forum gebouwd, maar hoort daar eigenlijk niet bij.

De halfronde vorm van het gebouw aan de zijde van het forum was omheen één van de grote exedra’s van de colonnades van het plein gebouwd. Van dat alles is slechts weinig behouden gebleven, alleen de beroemde zuil is nog steeds prominent aanwezig en ook het marktencomplex is nog grotendeels bewaard.

viaalessandrina (7)

Even terug naar de opgravingen van de Via Alessandrina. Concreet werd het noordelijke deel over een lengte van ongeveer 60 m verwijderd. Dat deel verbond het plein van het Forum van Trajanus met de Largo Corrado Ricci.

De straat was destijds de hoofdas van de wijk Alessandrino, gebouwd aan het einde van de zestiende eeuw door kardinaal Michele Bonelli, beter bekend als de Alessandria, omdat hij in de gelijknamige stad in Piemonte was geboren.

Door de volledige afbraak van de wijk tussen 1924 en 1932 voor de aanleg van de Via dell’Impero (de huidige Via dei Fori Imperiali), verdwenen ook de woningen aan de Via Alessandrina. 

De verwoesting die veroorzaakt werd door Mussolini’s triomfweg was zo ingrijpend dat de enige overgebleven route zowel de fora van Nerva, Augustus en Trajanus doorkruiste.

viaalessandrina (3)

Dat maakte het voor de gemiddelde bezoeker moeilijk om uit de restanten de structuur van de vroegere keizerlijke architectonische complexen te begrijpen.

Daarom werd in 2014 een strategisch plan opgemaakt voor de inrichting en de ontwikkeling van dit archeologische gebied. Dat verliep naar Romeinse normen vrij vlot.

Gelukkig hadden alle betrokkenen reeds in 2008 eensgezind het voorstel goedgekeurd om de fora van Trajanus, Augustus en Nerva fysiek en visueel te herenigen, weliswaar met het gevolg dat een aanzienlijk deel van de oude Via Alessandrina moest verdwijnen. Dat was dus een discussie die men in 2014 niet meer hoefde te voeren.

viaalessandrina (4)

Na de voorbereidende campagne in 2016, vond de eigenlijke opgraving van de Via Alessandrina plaats van maart 2018 tot november vorig jaar.

Deze interventie van hoge wetenschappelijke waarde, heeft veel belangrijke gegevens opgeleverd voor de reconstructie van de geschiedenis van dit stadsdeel en het monumentale complex van Trajanus.

Er kwam onder meer een nieuw en nooit gezien deel van het plein van het Forum aan het licht, evenals de overblijfselen een aantal middeleeuwse huizen. waarvan de fundering direct op het grote centrale plein van het Forum rustte.

Die huizen werden destijds gewoon op de oorspronkelijke witmarmeren vloer van het Forum gebouwd. In de ontdekte lagen mortel die in de middeleeuwen werden gebruikt, zijn de voetafdrukken van de bouwers nog zichtbaar.

viaalessandrina (6)

Het Forum van Trajanus is een meesterwerk van Romeinse stadsplanning, waarvan de grootsheid tot nu toe eigenlijk niet volledig werd begrepen. Met de inzichten die men vandaag heeft is het gemakkelijker te begrijpen waarom het gebouw destijds werd gedefinieerd als ‘de bewondering van de goden waardig’.

Als alle vondsten van de Via Alessandrina gereinigd, onderzocht en gecatalogeerd zijn, is de kans groot dat zich nog eens een tentoonstelling over de geschiedenis van het complex aandient. De nieuwe inzichten en het recent ontdekte materiaal zullen zorgen voor een evenement dat niet te missen is.

MORGEN:

Een fantastische ontdekking onder de Via Alessandrina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.