Inside the Vatican plaatst S.P.Q.R.-clublid in de Top 10 van ‘People of the Year 2020’

Mogen we voor één keer eens (iemand van) onszelf in de kijker zetten? De redactie van het Engelstalige tijdschrift Inside the Vatican heeft S.P.Q.R.-clublid Johan Ickx een plaatsje gegeven in de Top 10 van ‘People of the year 2020’ . Johan Ickx, die in 2018 onze Romulusprijs ontving, woont al vele jaren in Rome en werkt op het staatssecretariaat in Vaticaanstad als hoofd van het Historische Archief.

Inside the Vaticaan is een Amerikaans tijdschrift en wordt behalve in Italië en Vaticaanstad vooral gelezen in de Verenigde Staten. Maar ook in Canada, Engeland, Australië, Zuid-Afrika, India en de Filippijnen wonen heel wat trouwe abonnees. Het blad verschijnt maandelijks in een oplage van ongeveer 15.000 exemplaren. De uitgever en hoofdredacteur is Robert Moynihan.

insidevati3

Inside the Vatican is onafhankelijk en schrijft vooral over kwesties die zich afspelen binnen de Romeinse Curie en Vaticaanstad. Het magazine probeert de impact van de Heilige Stoel in de moderne wereld zo volledig mogelijk te analyseren.

Moynihan lanceerde het blad in 1993 omdat hij vond dat vele publicaties in die tijd, variërend van kleine katholieke tijdschriften tot grote internationale seculiere bladen, onvolledige berichtgeving brachten en soms zelfs tendentieuze, oppervlakkige artikels publiceerden.

Bovendien werd er volgens de initiatiefnemer in de berichtgeving vaak weinig of geen objectieve kritiek gegeven over katholieke aangelegenheden en het Vaticaan in het bijzonder. Inside the Vatican wilde die leemte opvullen.

Ieder jaar stelt het blad een Top 10-lijst samen van tien markante persoonlijkheden die het reilen en zeilen in het Vaticaan mee bepaald hebben of er invloed op hadden.

insidevati1

in het geval van Johan Ickx heeft ongetwijfeld zijn jarenlange werk inzake de digitalisering van de Vaticaanse archieven de aandacht getrokken van Inside the Vatican. Dat project heeft vorig jaar ook mee geleid tot de ontsluiting van de archieven van de ‘oorlogspaus’ Pius XII.

Johan Ickx was als hoofd van het Historische Archief van het ‘Ministerie van Buitenlandse Zaken’ van de Heilige Stoel verschillende jaren nauw betrokken bij het digitalisatieproces en de langverwachte opening van de archieven van Pius XII, die paus was tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Die archieven werden geopend op 2 maart 2020. Johan Ickx publiceerde over dat onderwerp vorig jaar ook een zeer goed onthaald boek: Le Bureau – Les Juifs de Pie XII. Vertalingen zijn op komst.

boekpiusxii

De voorbije jaren heeft een team onder leiding van Johan Ickx 1,3 miljoen documenten uit het Vaticaanse Historische Archief gedigitaliseerd, zodat die op een vlotte manier beschikbaar konden worden gesteld voor onderzoek.

Het boek bevat honderden nieuwe archiefdocumenten over de steun die paus Pius XII aan de Joden gaf en zijn strijd tegen de nazi’s. Jarenlang werd in diverse kringen gesuggereerd dat de paus tijdens Wereldoorlog II weinig of niets had gedaan aan de vervolging van de Joden door nazi-Duitsland.

Na zijn overlijden werd paus Pius XII door Joodse leiders, onder wie Golda Meir, alom geprezen voor zijn levensreddende inzet voor de Joden. Maar vanaf 1963 werd de oorlogspaus, vooral in het controversiële toneelstuk Der Stellvertreter (De Plaatsvervanger) van Rolf Hochhuth, verweten dat hij nauwelijks iets gedaan had om Joden uit de handen van nazi’s te redden.

Dat verhaal ging al snel een eigen leven leiden. Dat negatieve beeld bleef het pontificaat van Pius XII decennia lang overheersen. Tegenstanders bleven hem spottend ‘de paus van Hitler’ noemen, omdat hij volgens hen de Holocaust niet expliciet genoeg had veroordeeld.

Vandaag blijkt dat ze niet werden gehinderd door veel kennis. De opening van de pauselijke archieven en het boek van Johan Ickx brengt duidelijkheid over de rol van het Vaticaan tijdens de Tweede Wereldoorlog.

insidevati2

Inside the Vatican schrijft hierover het volgende.

“Het boek is een krachtig antwoord aan sommige auteurs die, na slechts een zeer korte tijd in de Pius XII-archieven te hebben doorgebracht, meteen naar buiten renden om verhalen te schrijven of beschuldigingen te uiten tegen het Vaticaan.

Dat deden ze op basis van slechts een klein deel van de nieuw beschikbare documenten. Maar wie het volledige verhaal niet kent, riskeert een verkeerde voorstelling van zaken te krijgen. Gemakshalve werden ook weleens cruciale bewijzen achterwege gelaten”.

Het boek van Johan Ickx rekent efficiënt af met de vele complottheorieën die de voorbije zeventig jaar de ronde hebben gedaan.

“Omdat het boek van dr. Ickx gebaseerd is op de evaluatie van deze privéarchieven, een project waaraan meer dan tien jaar werd gewerkt, betekent zijn boek het definitieve werk inzake de vorig jaar vrijgegeven Pius XII-archieven, tenminste totdat andere experts een aantal jaren hetzelfde nauwgezette onderzoek hebben kunnen uitvoeren.

Het boek van dr. Ickx vervangt daarom op beslissende wijze de oppervlakkige commentaren die bepaalde onderzoekers, in hun gretigheid om de krantenkoppen te halen, op basis van een handvol documenten en na slechts een paar dagen in de archieven te hebben doorgebracht, de wereld instuurden. Hun beweringen worden met het boek van Johan Ickx zonder meer weerlegd.”

De positie van Johan Ickx in het Vaticaan gaf hem de unieke kans om zelf het archiefmateriaal nog vóór de vrijgave ervan grondig te bestuderen. Dat werd de basis voor zijn boek dat uiteraard niet mocht gepubliceerd worden vóór paus Franciscus eindelijk toestemming gaf om de nieuwe en correct gecatalogiseerde archieven van Pius XII te openen. Dat gebeurde dus op 2 maart vorig jaar. Sindsdien kunnen ook andere gekwalificeerde historici de archiefstukken bestuderen.

Het Amerikaanse tijdschrift meldt ook dat Johan Ickx twee jaar geleden de Romulusprijs van onze vereniging ontving (foto hieronder).

Dat gebeurde toen voor zijn boek De oorlog en het Vaticaan, waarin een tot dusver onbekend verhaal uit de periode van de Eerste Wereldoorlog werd bekendgemaakt en waarin Eugenio Pacelli (de latere paus Pius XII) ook al een belangrijke rol speelde.

insidevati4

Johan Ickx wordt beschouwd als één van de grootste experts ter wereld voor wat betreft de werking van het Vaticaan tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog en het leven van paus Pius XII (1876-1958) die werd geboren als Eugenio Pacelli.

Inmiddels is duidelijk dat paus Pius XII altijd naar vrede heeft gezocht en gestreefd. Vanaf het begin van zijn pontificaat en tijdens de oorlog zocht hij de vriendschap van de Amerikanen. Wat niemand tot dusver wist is dat een afzonderlijk kantoor in het Vaticaan zich speciaal toelegde op het redden van mensen wiens leven werd bedreigd.

Ik denk dat daardoor ongeveer 2.800 mensen gered geweest zijn. We kennen allemaal Schindler’s lijst, maar er is dus ook een Pacelli lijst. Vreemd genoeg heeft de Heilige Stoel daarover nooit iets gepubliceerd en werd er blijkbaar voor gekozen om de daden van paus Pius XII niet publiek te maken, aldus Johan Ickx.

Je kan de auteur / archivaris feliciteren of contacteren via:
 johan.ickx@spqr.be.


Het artikel over Johan Ickx op de website van Inside the Vatican (Engelstalig)

Het artikel in PDF-formaat (Engelstalig)

Over Inside the Vatican (Engelstalig)

Eén reactie to “Inside the Vatican plaatst S.P.Q.R.-clublid in de Top 10 van ‘People of the Year 2020’”

  1. tine soete Says:

    dat is fantastisch goed nieuws van een mooi verhaal.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.