Duizenden Italiaanse streekproducten en wijnen dreigen voorgoed van de markt te verdwijnen

In Italië is een culinaire catastrofe in de maak. Duizenden originele streekproducten en specialiteiten riskeren voorgoed van de markt te verdwijnen. Dat gaat van kazen en charcuterie tot wijnen en andere landbouwproducten.

Door het gebrek aan voldoende afzetmogelijkheden, vooral door de afwezigheid van toeristen en de sluiting van restaurants, kunnen talrijke kleine landbouwers niet langer overleven en riskeren ze ermee te moeten ophouden.

Daardoor dreigt de ambachtelijke ervaring van vele generaties verloren te gaan en samen met hen de unieke bereidingswijze van talrijke zeer lokale specialiteiten. Het gaat soms om boerderijen waar bepaalde productiemethodes al eeuwenlang, van moeder op dochter of van vader op zoon, worden doorgegeven.

streeproducten_landbouw (1)

Dat al die culinaire familiegeheimen, tradities en ambachten, die tot de grootste troeven van Italië behoren, op het punt staan te verdwijnen is onwezenlijk en een ramp voor de Italiaanse gastronomie.

Fervente Romereizigers of mensen die er wonen kennen ook in een grote stad zoals Rome ongetwijfeld wel enkele eetgelegenheden waar de kok zijn of haar producten rechtstreeks van een boerderij in de buurt laat komen. Die zorgen in de gerechten voor een zodanig smakenpallet dat je gewone bereidingen in een doorsnee restaurant zelfs niet meer lekker vindt.

Vele mensen zijn vergeten hoe een echt verse keuken smaakt. Wie oud genoeg is om zich grootmoeders keuken van pakweg 40, 50 jaar geleden nog te herinneren, heeft misschien een vaag idee. In talrijke Italiaanse zaken is het gebruik van verse en ambachtelijke producten echter nog altijd vanzelfsprekend.

Omwille van de schaalgrootte kan in steden niet altijd op ambachtelijke schaal worden gewerkt, maar zelfs in Rome zijn er talrijke gelegenheden waar men er een erezaak van maakt om te koken met wat de boer die dag heeft meegebracht of wat vers op de markt verkrijgbaar was.

Zo komen we in Rome bijvoorbeeld graag in een kleine trattoria waar het niet te vermijden is dat je als voorafje bij de lunch automatisch een flinke schep verse ricotta bestelt, zo onwaarschijnlijk lekker is die.

streeproducten_landbouw (10)

Dat komt omdat een boer uit de omgeving die elke ochtend vers maakt en vervolgens in de loop van de voormiddag zelf gaat leveren in enkele lokale zaken in de buurt.

Met nog een lepel honing erbij, een ander streekproduct, ligt er dan zo’n goddelijk gerecht op je bord dat je er ’s nachts van droomt. Het zijn dit soort authentieke producten en bereidingen die nu dus dreigen te verdwijnen.

Net als in België en Nederland snakken bars en restaurants in Rome ernaar om zo snel mogelijk te heropenen, al zal niet iedereen dat nog kunnen wanneer het zover is.

Het zal jaren duren vooraleer de horecasector deze crisis weer te boven komt. In Rome wordt bovendien letterlijk gebeden voor de terugkeer van toeristen, maar dat zal nog niet meteen gebeuren.

streeproducten_landbouw (11)

Nu heel Italië alweer een tijdje ofwel in een rode (hoog besmettingsrisico) of een oranje zone (gemiddeld risico) zit, betekent dit ook dat alle drank- en eetgelegenheden dicht zijn. Alleen afhaal is mogelijk. Verschillende regio’s vragen om volgende week de mogelijkheid van een heropening te evalueren.

De landbouworganisatie Coldiretti wijst op de enorme verliezen die de langdurige horecasluiting veroorzaakt. Het gaat dan niet alleen om de gemiste omzet van de restaurants en bars, maar om de drank en het voedsel dat door het wegvallen van de horeca niet verkocht raakt.

De omzetwaarde daarvan wordt voor heel het land geraamd op 1,5 miljard euro per maand. Het gaat om producten zoals olijfolie, kaas, fruit en groenten die anders door de landbouwsector worden afgezet voor gebruik in de naar schatting 360.000 bars, trattoria’s, restaurants en pizzeria’s in Italië.

streeproducten_landbouw (3)

Ook de wijnboeren blijven zitten met een grote hoeveelheid onverkochte wijnen. Velen onder hen produceren alleen maar wijn voor de binnenlandse markt. Mensen drinken thuis natuurlijk ook wel een glas, maar de omzet van wijn die in lokale bars en restaurants wordt gedraaid is vaak zo groot dat de plaatselijke wijnbouwer die nodig heeft om financieel te kunnen overleven. Dat afzetkanaal is nu al bijna een jaar grotendeels weggevallen.

Ook de ambachtelijke bierbrouwers, die de jongste jaren in Italië erg populair geworden zijn, kampen met hetzelfde probleem.

Een beroepsgroep waar evenmin vaak aan wordt gedacht zijn de vissers. Mensen eten thuis uiteraard ook weleens vis, maar de hoeveelheid vis en schaaldieren die nu niet verkocht wordt aan de restaurantsector is gigantisch.

streeproducten_landbouw (12)

Al die boeren, kaasmakers, vleesverwerkers, wijnbouwers en vele anderen zijn vaak al generaties lang bezig met het maken of kweken van verse kwaliteitsproducten.

Samen met hun afzet en omzet verdween sinds vorig jaar ook de winst. Steeds meer landbouwers hebben het vandaag bijzonder moeilijk. Sommigen houden er noodgedwongen mee op. Ook wijnboeren hebben al aangekondigd dat ze hun wijnstokken beter kunnen omhakken omdat er toch niets meer aan verdiend is.

De maandenlange gedwongen sluitingen, de beperkingen in openingstijden, de reisverboden, de drastische daling van het aantal toeristen en vaak zelfs het verdwijnen ervan, hebben de horeca grotendeels verwoest.

Samen met de uitbaters zijn ook de leveranciers, de tussenschakel met de boeren, zwaar getroffen. Die komen op hun beurt in moeilijkheden.

Het klopt dat de drastische vermindering van de bedrijfsactiviteiten zwaar weegt op de verkoop van talrijke agrovoedingsproducten, van wijn tot bier, van vlees tot vis, van fruit tot groenten.

De voedselconsumptie buitenshuis is een erg belangrijke afzetmarkt. Voor vele landbouwers vertegenwoordigt de horecasector samen met catering in termen van omzet zelfs het belangrijkste afzetkanaal. Eén op de vijf Italiaanse landbouwers verkeert nu in zware moeilijkheden, verklaart Coldiretti.

streeproducten_landbouw (5)

Nog erger dan de verdwenen toeristen is de vaststelling dat de Italianen nu ook minder beginnen uitgeven aan voedsel.

Bij velen heeft de crisis hard toegeslagen. Vele gezinnen raken door geldgebrek stilaan in moeilijkheden en beginnen steeds meer te besparen op de uitgaven voor vers voedsel en specialiteiten. Volgens een analyse van Coldiretti is de verkoop daardoor nu al gemiddeld met 5,5 procent gedaald.

Tot nu toe was de voedingssector één van de weinige die de crisis al bij al nog redelijk had doorstaan. In Rome en de grootste steden in Italië stelden de detailhandelaars in voeding de jongste maanden echter een flinke omzetdaling vast. Het gebrek aan toeristen kan niet de oorzaak zijn, want die zijn er al vele maanden niet meer.

Volgens Coldiretti is het duidelijk dat talrijke gezinnen nu ook op hun uitgaven voor voedsel beginnen letten. Voor het eerst sinds het uitbreken van de viruscrisis moeten we vaststellen dat er wordt bezuinigd op voeding.

Het consumptiegedrag van de mensen begint grondig te wijzigen en dat zien we overal: bij de kleine handelaars (-2,9 procent), maar ook in de discountwinkels (-1,5 procent) tot zelfs in de grootschalige distributie (-6,1 procent), reageert de landbouworganisatie.

streeproducten_landbouw (7)

Volgens de cijfers van het nationale statistiekenbureau Istat leven vandaag ruim 5,6 miljoen Italianen in absolute armoede. Dat zijn er een miljoen meer dan vorig jaar rond deze tijd en een cijfer dat niet meer werd gehaald sinds het begin van de vorige eeuw.

Ook in Rome groeit het aantal nieuwe armen snel. Onder hen duizenden mensen die hun werk kwijt raakten, maar ook kleine handelaars en horecamensen die moesten sluiten of ambachtslieden die ermee ophielden.

Sommigen kunnen niet genieten van noemenswaardige subsidies of overheidssteun. Velen hebben geen spaargeld en wie dat wel had, stak het de voorbije maanden vaak tevergeefs in de eigen zaak, in de hoop de activiteiten nog een tijdje te kunnen voortzetten.

Ook wie zich tot nu toe grotendeels bezigheid met zwartwerk dat, hoewel er de jongste jaren in dat verband beterschap is vastgesteld, in Italië toch nog vaak een nationale sport blijkt te zijn, kan in de huidige situatie natuurlijk op geen enkele steunmaatregel terugvallen. Officieel hebben zij recht op niets.

Steeds meer mensen maken gretig gebruik van de al langer bestaande actie Campagna Amica, waarbij op markten en in winkels een betaalbaar pakket van ongeveer 50 kg wordt aangeboden dat uitsluitend regionale en ambachtelijke producten bevat. Gezinnen zijn er blij mee omdat de prijs meevalt, landbouwers hebben er een extra afzetkanaal mee.

streeproducten_landbouw (2)

Bij al die zorgen kwam er voor de landbouwers recent ook de impact bij van de stijgende productiekosten met betrekking tot grondstoffen, energie en veevoeding. Sinds het begin van de crisis stegen de productiekosten in de agrarische sector met gemiddeld 7,5 procent.

Daardoor raakten bijkomend nog eens 6,9 procent van alle landbouwers in moeilijkheden. Door een gebrek aan liquiditeit kunnen ze hun lopende uitgaven niet meer betalen. Eén op de tien landbouwbedrijven vreest nooit meer te kunnen terugkeren naar de situatie zoals ze was vóór de uitbraak van het virus.

Tot overmaat van ramp kreeg de sector een tiental dagen geleden nog een extra klap te verwerken. Plotse nachtvorst richtte gedurende twee dagen zware schade aan in fruit- en groentebedrijven, maar ook wijnstokken en olijfbomen werden getroffen door de onverwachte koude.

streeproducten_landbouw (9)

Alleen al in de regio rond Rome is naar schatting meer dan de helft van de lokale productie verloren gegaan. Ook elders in Italië sloeg het koudefront hard toe.

Volgens Istat hebben meer dan vier op de tien boerderijen (40,8 procent) geen enkele vorm van staatssteun of Europese economische hulp of andere vormen van subsidie ontvangen.

Van de bijna 740.000 landbouwbedrijven in Italië verkeren er meer dan 24.000 in acute moeilijkheden, in zoverre dat ze er elk moment mee kunnen ophouden.

streeproducten_landbouw (6)

Inzake toegevoegde waarde staat de Italiaanse landbouw op de eerste plaats in Europa. Het land beschikt over duizenden traditionele producten. Italië is tevens een Europese leider op het gebied van biodiversiteit.

De grote landbouwbedrijven, zoals bijvoorbeeld de producenten van Parmigiano Reggiano, overleven uiteraard wel, maar net zoals in vele andere sectoren zijn het ook hier weer de kleintjes die het hardst worden getroffen door deze crisis.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.