Archive for 22 juli 2021

Rome op het tweede gezicht

22 juli 2021

Hoe kunnen we de vakantie beter inzetten met wat informatie over een nieuw Romeboek? Het is alweer even geleden dat er nog eens een interessante reis- of wandelgids over Rome verscheen. Vandaag is het zover.

Op 22 juli verschijnt Rome op het tweede gezicht. Wandelingen buiten de gebaande paden. Het boek is geschreven door S.P.Q.R.-clublid Gerard Olthof die vier jaar geleden ook al het boek Drie keer Rome – 25 wandelingen langs monumenten van keizers, pausen en fascisten, uitbracht.

Zijn nieuwe boek, Rome op het tweede gezicht, is specifiek bedoeld voor toeristen die al vaker in Rome zijn geweest en die de bekende hoogtepunten van de stad al kennen.

Daarom heeft deze gids als titel Rome op het tweede gezicht gekregen. Wie wil afwijken van de gebaande wegen en op zoek is naar de minder bekende schatten in de stad heeft met dit boek de juiste lectuur in handen.

Er zijn maar weinig steden waarover zoveel is geschreven als over Rome. Dat is te danken aan de zeer lange en bewogen geschiedenis van de stad. Koningen, senatoren, keizers, pausen, kardinalen en fascisten speelden daarin een grote rol. Zij zijn de erflaters van de stad zoals wij die kennen, schrijft Gerard Olthof in de inleiding van het boek.

Als centrum van het christendom, middelpunt van de Romeinse beschaving en hoofdstad van het fascistische en het huidige Italië, bezit de stad een ongeëvenaarde hoeveelheid monumenten, kerken en archeologische overblijfselen. Op de hoek van bijna elke straat en op bijna elk van de vele pleinen is wel iets bijzonders te zien, of valt er een anekdote of een spannend historisch verhaal te vertellen.

Al vanaf de Middeleeuwen was de stad in trek, eerst bij pelgrims, later bij reizigers die er hun Grand Tour afsloten en ten slotte bij de tegenwoordige toeristen. De eerste reisgidsen over Rome komen uit de middeleeuwen en zijn geschreven voor vrome pelgrims die de graven van apostelen en heiligen wilden bezoeken.

Daarna ontstond er belangstelling voor de overblijfselen uit de Romeinse tijd en werden daarover reisverhalen geschreven en ten slotte verschenen de reisgidsen zoals wij die kennen.

Die tegenwoordige reisgidsen zijn er in allerlei soorten en maten. Ze hebben als grootste gemene deler dat ze zich richten op een breder publiek, dat vooral op zoek is naar informatie over de belangrijkste bezienswaardigheden.

olthof(2)

Dat publiek had Gerard Olthof voor ogen toen hij Drie keer Rome. 25 wandelingen langs monumenten van keizers, pausen en fascisten (Den Haag 2017) schreef. In de meeste reisgidsen komen echter minder belangrijke kerken, kleine musea en wenig bekende archeologische vindplaatsen niet aan bod, of hoogstens terloops.

Deze gids gaat daar wel op in en is dus niet geschreven voor toeristen die voor de eerste keer naar de Eeuwige Stad gaan. In het boek worden acht lange wandelingen beschreven in verschillende delen van de stad en een enkele keer buiten de Aureliaanse stadsmuur. Elke wandeling kan op één dag worden gemaakt, afhankelijk van de vraag hoe uitgebreid je alles wil bekijken.

Hoewel wandelen verreweg de beste manier is om ook het minder bekende Rome te ontdekken, wordt soms gebruik gemaakt van de metro of de stadsbus om het startpunt te bereiken.

Het beginpunt is telkens Stazione Termini. Elke wandeling is zo geschreven dat zij zonder een plattegrond gelopen kan worden. Het boek beschrijft de ontstaansgeschiedenis en de karakteristieken van vele tientallen relatief onbekende kerken, kleinere musea en opgravingsterreinen waar de wandelingen langs voeren. In die zin is het toch ook een aanvulling op het vorige boek van de auteur.

De acht wandelingen die in het boek worden beschreven bewegen zich globaal langs en over evenveel wegen, waar de hoofdstukken ook naar zijn genoemd: de weg van paarden en pelgrims (o.a. over de Corso, de Via dei Coronari en de opgravingen onder Piazza Navona).

We betreden de weg van de paus (Via Papalis), de weg die de mooiste van de stad moest worden (o.a. over de Via Giulia), de wegen in het mooiste park (o.a. over de minder bekende musea in de Villa Borghese) en de wegen voor de nieuwe middenklasse (over de Esquilino-wijk).

We maken kennis met de wegen buiten de stadsmuur (o.a. over de San Lorenzo, Quartiere Coppedè en de Villa Albani), over de wegen van de échte Romeinen (Trastevere) en over de weg en het plein van de dictator (over de kerken aan en bij de Via dei Fori Imperiali en het Museo Palazzo Venezia).

Het geïllustreerde boek heeft een uitgebreide literatuurlijst en geeft een overzicht van de gebruikte internetsites. Ook is er onder andere een notenapparaat, een overzichtskaartje van de wandelroutes en een index toegevoegd.

De auteur geeft in zijn voorwoord nog een goede raad mee. De ervaren Romereiziger weet natuurlijk, dat de meeste kerken gedurende een groot deel van de middag gesloten zijn en dat musea en opgravingsterreinen op maandag doorgaans niet kunnen worden bezocht.

Maar ook met deze kennis in het achterhoofd, is het altijd verstandig om vooraf op het internet te kijken of er bijzonderheden zijn bij de locaties die je wilt bezoeken. Niets is immers zo veranderlijk als de openingstijden van de bezienswaardigheden in de Eeuwige Stad. Ook de coronaperikelen hebben sommige openingsuren flink door elkaar geschud.

Zelfs een min of meer complete reisgids over het minder bekende Rome zou al gauw vuistdik zijn, geschreven in een marginale lettergrootte en gedrukt op zeer dun papier. Zo’n gids zou ik niet kunnen schrijven. Dit boek is dus verre van compleet. Ik heb, met als ondertitel Wandelingen buiten de gebaande wegen, uit de talloze minder bekende kerken, musea en Romeinse resten slechts een zeer beperkte en persoonlijke keuze gemaakt, aldus Olthof.

Wie al vaker in Rome was, beseft dat maar al te goed. Iedere ervaren Romeganger weet dat er bij elk bezoek altijd wel wat nieuws te leren valt. Ook tijdens het lezen van artikels of een nieuw boek kan het bijna niet anders dat er wetenswaardigheden opduiken die tot dan nog onbekend waren voor de lezer.

Rome is inderdaad één van die steden die je nooit helemaal zal kunnen doorgronden. De enorme geschiedenis waarmee ze beladen is maakt dat onmogelijk. Daarom is elk boek dat daaraan iets wil doen steeds welkom. Een aanrader dus, en voor de prijs hoef je deze nuttige uitgave zeker ook niet te laten liggen.

Rome op het tweede gezicht
Wandelingen buiten de gebaande wegen
Auteur: Gerard Olthof
Taal: Nederlands
Aantal pagina’s: 312
Met illustraties
Eerste druk: 22 juli 2021
ISBN: 9789493240445
Prijs: 20 euro
Verkrijgbaar in de boekwinkel of online

Standaard Boekhandel, België

Bol.com, Nederland