Archive for 6 november 2021

Villa met plafondschildering van Caravaggio te koop in Rome

6 november 2021

Het Casino dell’Aurora in het centrum van Rome wordt verkocht. Dat is groot nieuws op de Italiaanse vastgoedmarkt, want in de historische villa bevindt zich de enige muurschildering die de schilder Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610) ooit maakte.

Dat unieke kunstwerk krijgt de koper van de villa er dus bij. Of is het eigenlijk andersom en krijgt de koper van de unieke plafondschildering er een villa bij…?

Zonder gekheid: in ieder geval staat het vast dat de befaamde plafondschildering van Caravaggio, samen met nog andere kunstwerken, beelden en schilderingen die in de villa aanwezig zijn, de prijs van het pand (oppervlakte 2.800 m²) aanzienlijk zullen opdrijven. Daarover zo dadelijk meer.

Het Casino dell’Aurora wordt soms ook Casino Boncompagni Ludovisi of Villa Ludovisi geheten omdat het gebouw zich destijds in het voormalige gelijknamige domein van 30 ha bevond dat eigendom was van de familie Ludovisi.

Het ontleende zijn naam aan de plafondschildering in de centrale kamer die in 1621 werd gemaakt door de barokke kunstenaar Guercino (1591-1666, echte naam Giovanni Francesco Barbieri) en die de godin Aurora op haar strijdwagen afbeeldt.

casino (2)

Naast de Aurora behoren de schilderingen van de elementen en het universum en de sterrenbeelden tot de absolute hoogtepunten van de villa. Deze kunstwerken dateren uit 1597 en worden toegeschreven aan Caravaggio. Het is de enige plafondschildering die bekend is van de kunstenaar.

In een andere zaal bevinden zich ook enkele landschappen van de in Antwerpen geboren Paul Bril (1554-1626).

Het Casino dell’Aurora wordt op 18 januari en 19 januari volgend jaar geveild. Voor wie zou overwegen om tijdens de veiling een bod te doen: zonder uitnodiging kom je er niet aan te pas.

De makelaar van dienst heeft 20.000 van de rijkste mensen en belangrijkste stichtingen ter wereld uitgenodigd om een kijkje te komen nemen zodat ze op 19 januari eventueel een bod kunnen doen.

De villa met inhoud werd aanvankelijk geraamd op 353 miljoen euro, maar experts schatten de prijs veel hoger in. Het pand moet minstens 471 miljoen euro opbrengen. Dat is dus de inzetprijs op de veiling en de minimumprijs waarvoor de villa zal worden verkocht.

De kans is groot dat de toekomstige koper daar nog een flink bedrag moet bovenop leggen, al hangt dat uiteraard af van het aantal belangstellenden dat zal meebieden.

Het gebouw is door de Italiaanse staat beschermd als cultureel erfgoed. De Italiaanse wetgeving eist dat de koper van een dergelijk gebouw opdraait voor de restauratiekosten indien die nodig zijn. Dat is bijna altijd het geval. Voor het Casino dell’Aurora worden die extra kosten geraamd op ongeveer 11 miljoen euro.

De toekomstige eigenaar zal dus, met de veilingkosten en het makelaarsloon erbij, al gauw een half miljard euro moeten neertellen. Dat lijkt een waanzinnig bedrag, maar het gaat natuurlijk om een uniek pand.

casino (3)

Het Casino dell’Aurora, ook bekend als de Villa Ludovisi, is één van de mooiste historische residenties in Rome. De weelderige villa, verborgen door hoge muren in de buurt van de Via Veneto, is sinds de zestiende eeuw eigendom van de adellijke familie Ludovisi.

Het is zeldzaam dat zo’n waardevol pand terechtkomt op de vastgoedmarkt. De reden dat dit nu toch gebeurt is een langdurig geschil over de erfenis na de dood van de laatste eigenaar, prins Nicolò Boncompagni Ludovisi, die in 2018 stierf.

Zowat het hele landgoed werd aan het einde van de negentiende eeuw door de familie Ludovisi verkocht aan het stadsbestuur van Rome, waarbij de meeste gebouwen werden afgebroken om plaats te maken voor de Via (Vittorio) Veneto.

Alleen het Casino dell’Aurora overleefde die vlaag van verwoesting. Het gebouw was oorspronkelijk het jachthuis van de familie Ludovisi.

Caravaggio kreeg van kardinaal Francesco Maria Del Monte, een gulle beschermheer van de kunsten, de opdracht om de 2,75 m brede Jupiter, Neptunus en Pluto op het plafond te schilderen. Het kunstwerk beeldt de drie titulaire goden af, elk geïdentificeerd door hun respectieve dieren.

We zien Jupiter, vergezeld door een adelaar en staat voor zwavel en lucht; Neptunus, met een hippocampus, staat voor kwik en water en Pluto ten slotte, met de driekoppige hond Cerberus, staat voor zout en aarde.

casino (4)

De mythologische figuren bevinden zich een allegorische scène die verband houdt met de interesse van de kardinaal in alchemie. Jupiter wordt afgebeeld terwijl hij zich uitstrekt om de hemelbol waarin de zon rond de aarde draait, te bewegen.

Een aantal jaren later zou Galileo Galilei (1564-1642) ontdekken dat het andersom was, en dat het de aarde is die rond de zon cirkelt. Zoals bekend kon de Kerk destijds niet lachen met de bewering van de astronoom dat de aarde niet het middelpunt van het universum was.

Omdat het kunstwerk is uitgevoerd in olieverf in plaats van pigmenten op waterbasis op vers gips, is deze Caravaggio geen fresco, zoals soms weleens wordt verteld, maar een plafondschildering.

Het is nog niet bekend of de Italiaanse staat, die het eerste recht van weigering heeft bij de verkoop, zal ingrijpen en het unieke onroerend goed zelf zal kopen. Als dat niet gebeurt zal het gebouw in handen komen van een (wellicht buitenlandse) particuliere eigenaar.

* * * * *

Sinds 2010 zijn de villa en de talrijke artistieke schatten toegankelijk voor het publiek voor privérondleidingen. Clublid Ann De Latter maakte pre-corona zo’n rondleiding mee en schreef er in in juli 2019 een artikel over.

Omdat het Casino dell’Aurora de komende weken volop in de belangstelling zal staan en er sindsdien weer heel wat nieuwe leden bijgekomen zijn, hernemen we morgen graag nog eens deze bijdrage.

Met uiteraard ook informatie over hoe je de villa kan bezoeken (zolang het nog kan, want het is uiteraard nog niet bekend wat er na de verkoop met het gebouw zal gebeuren) en nog enkele weetjes over de plafondschildering van Caravaggio.