Archive for 15 november 2021

Het water stroomt weer in de Fontana delle Pelte op de Palatijn

15 november 2021

Na een kleine 2000 jaar stroomt er weer water in de Fontana delle Pelte op de Palatijn. Bezoekers kunnen zich nu een beter beeld vormen van hoe de fontein eruitzag in de oudheid.

Daarnaast kunnen ze genieten van een unieke multisensorische ervaring. Het geluid van het water wordt begeleid door muziek, met name de hymne aan Venus in de prelude ‘Ascanio in Alba’ van Mozart.

Tegelijk wordt er ook een discreet parfum verspreid. De geuren zullen wijzigen naarmate de seizoenen opschuiven.

Fontana delle Pelte (1)

De fontein kan door middel van een rondleiding worden bezocht op het grondniveau, maar kan ook worden bekeken vanaf het bovenste niveau van de Domus Augustana. Het water blijft dit jaar stromen tot tenminste 30 november. In het voorjaar wordt de fontein opnieuw in werking gesteld.

Tot enkele maanden geleden was de fontein gevuld met aarde. Enkele jaren geleden werden er zelfs nog bloemen in geplant, al ging het toen om een botanisch experiment met soorten die hier ook al in de oudheid groeiden.

Fontana delle Pelte (1)

Water kwam er al vele eeuwen niet meer aan te pas, waardoor de meeste bezoekers zelfs niet beseften dat hier ooit een sprankelende fontein verfrissing bracht.

Het Parco Archeologico del Colosseo wilde daar iets aan doen. Het oorspronkelijke doel, tijdens banketten in de privékamers van het keizerlijke hof van Domitianus (de laatste keizer van de Flavische dynastie, 81-96) verfrissing bieden aan de bewoners en gasten, is weer in ere hersteld.

Het Parco archeologico del Colosseo zet met de Fontana delle Pelte het project voort om de oude fonteinen in het archeologische park weer te activeren, met respect en zorg voor de oude originele structuren.

De bedoeling is om op termijn alle oude en moderne fonteinen op het Forum Romanum en de Palatijn weer te reconstrueren en in werking te stellen. Dat project is begonnen in juni 2019 met de restauratie van het Ninfeo degli Specchi aan de zuid-oostkant van de Horti Farnesiani.

Nu is ook het hydraulische watermechanisme van de fontein hersteld, al waren daarvoor wel wat discreet weggestopte modernere ingrepen nodig.

Het jongste fonteinproject werd uitgevoerd onder leiding van architect en landschapsontwerper Gabriella Strano en die had geluk dat de restauratieploeg gebruik kon maken van een onverwachte ontdekking.

Fontana delle Pelte (2)

Na een ineenstorting eeuwen geleden was de centrale structuur van de fontein niet meer erg stabiel. Tijdens de herstellingswerken werd een ondergronds kanaaltje ontdekt dat in de oudheid het water aanleverde.

Dat maakte het mogelijk om het nieuwe hydraulische systeem voor de werking van de gerestaureerde fontein aan te leggen en volledig in onder te brengen.

Dat gebeurde zoveel mogelijk met de orginele materialen, al is de huidige watertank omwille van de duurzaamheid gemaakt van gepolijst staal. Het water van de fontein circuleert en wordt dus telkens hergebruikt.

Het geheel is gebouwd op een ondergrond van technisch textiel en kan desgewenst zonder problemen weer volledig worden verwijderd.

Op de vier hoeken van de fontein zijn metalen elementen, silhouetten eigenlijk, geplaatst. Die zijn geïnspireerd op de Romeinse kopie van Phidias’ originele bronzen beeld van de gewonde Amazone die wordt bewaard in de Capitolijnse Musea.

Plinius zegt dat het originele beeld werd gemaakt ter gelegenheid van een wedstrijd die omstreeks 425 v. Chr. werd gehouden tussen de belangrijkste kunstenaars van die tijd voor de creatie van het mooiste Amazone-beeldhouwwerk voor het heiligdom van Artemis in Efeze. Een wedstrijd waarbij Polycletus (Polykleitos) als winnaar werd gezien, terwijl Phidias tweede werd.

De Amazone wordt afgebeeld met de pelta (of het oude schild) aan de voet. De naam van de fontein is afgeleid van de kleine elliptische schilden die door de Amazones werden gebruikt.

Fontana delle Pelte (11)

De fontein bevindt zich op een door de gehaaste toeristen minder bezochte plek, in een vierkante binnenplaats (zuilengalerij), die we ons oorspronkelijk moeten voorstellen met een dubbele reeks kolommen gerangschikt over twee verdiepingen en die werden weerspiegeld in het water van de fontein.

Delen ervan zijn vandaag langs de randen te zien. Daaromheen bevonden zich grote gewelfde kamers. De fontein, in het midden van de kamer, was ontworpen als een eilandje om te gebruiken als een triclinium, waar de gasten konden genieten van de koelte van het water dat rondom kabbelde.

Nu stroomt het water er opnieuw en nog wel op de betoverende muziek van Mozart of de hymne aan Venus uit de opera Ascanio in Alba, met een libretto van Giuseppe Parini (1771).

In de scène voor de opera daalt Venus van de strijdwagen, begeleid door Ascanio. Terwijl de Gratiën een hymne voor de godin zingen, vliegt de strijdwagen als een wolk in de lucht.

Die wolken zijn in de huidige installatie letterlijk te nemen. Uit de vier hoeken van de fontein komen geurige dampen vrij die de bezoeker moeten herinneren aan de bij momenten ongetwijfeld wellustige sfeer tijdens de feestjes en eetfestijnen van de keizer.

De geuren die vrijkomen wisselen af volgens het seizoen of zijn op bepaalde dagen verbonden met specifieke archaïsche festivals. Op het lijstje staan voorlopig alvast geuren van de roos, granaatappel, jasmijn en kaneel. Deze geuren werden in de oudheid gebruikt voor religieuze of cosmetische doeleinden.

Fontana delle Pelte (4)

De Romeinen uit de oudheid hadden een echte passie voor water, dat niet alleen werd gebruikt voor voedsel en hygiëne (de thermen of baden werden dagelijks bezocht), maar ook om de woningen en villa’s te verfraaien met verbazingwekkende waterpartijen, fonteinen en nymphaea.

Ondanks deze schijnbare verspilling van massale hoeveelheden water, hadden de Romeinen zoals alle oude beschavingen veel respect voor het water en de zuiverheid ervan.

Ze schreven aan het element een heiligheid toe die in de loop der eeuwen verloren is gegaan. Denk aan de vele nimfen, riviergoden en de rivieren zelf die vaak als goden werden vereerd.