Boog van Janus na 28 jaar weer toegankelijk voor publiek

Na een langdurig verblijf in de steigers en na een restauratiebeurt is de Boog van Janus (de Arco di Giano of Ianus Quirinus) weer geopend voor het publiek. Het monument aan de Via del Velabro dat omstreeks 346 na Chr. werd gebouwd is ontdaan van alle vuil en onkruid dat erop woekerde. De boog was 28 jaar niet toegankelijk. Het is de enige overgebleven ‘quadrifons’-boog in Rome.

De heropening is te danken aan de samenwerking tussen het stadsbestuur en de Fondazione Alda Fendi – Esperimenti, die vlakbij de boog de kunstgalerij Rhinoceros en het gastronomische restaurant Caviar Kaspia Roma openhoudt.

boog_janus (10)

Op 27 juli 1993 werd de porticus van de vlakbij gelegen kerk San Giorgio in Velabro volledig vernield door een aanslag die werd uitgevoerd met een bomauto die door de maffia tot vlakbij de ingang van de kerk was gereden en vervolgens tot ontploffing werd gebracht.

In de kerk worden foto’s van deze vernielingen getoond. De duizenden fragmenten van de vernielde portiek werden bij elkaar gepuzzeld en nauwkeurig gerestaureerd. Wie op archiefbeelden ziet hoe de porticus verwoest was, is verbaasd dat de restauratie zo goed is gelukt.

De boog van Janus werd niet rechtstreeks getroffen door de ontploffing, maar bleef sindsdien wel gesloten voor het publiek. Rond het monument werd een hoog hek geplaatst.

Vanaf 13 november zal de Boog van Janus elke zaterdag van 10 tot 14 uur gratis toegankelijk zijn en vanaf de laatste zondag van maart elke zaterdag van 16 tot 20 uur.

De Boog van Janus vormde de formele toegang tot het Forum Boarium dat gelegen was tussen deze boog en de Tiber. Het is een zogenaamde quadrifons triomfboog, met vier gelijke zijden.

Het is de enige van dit type in Rome die bewaard is gebleven. Hij is gebouwd op een vierkante basis van 12 m en is ongeveer 16 m hoog.

‘Quadrifons’ verwijst naar quadrivium, de vier gevels op een kruispunt. Janus was de Romeinse god van de poorten en bruggen, maar de naam voor de boog is pas na de Romeinse tijd bedacht.

De configuratie met vier fronten en vier bogen herinnerde aan de oude Romeinse god Janus (Ianus Quadrifons) die vroeger werd afgebeeld met vier gezichten. Later werd Janus doorgaans afgebeeld met slechts twee gezichten.

In de Romeinse mythologie was Janus de god van het begin en het einde, van het openen en het sluiten. De deur (ianua) droeg daarom zijn naam. Ook januari, de eerste maand van het jaar, is genoemd naar Janus. Hij was de god van begin en einde, die het verleden en de toekomst kende.

De god werd ook aangeroepen bij het begin van het zaai- en oogstseizoen, evenals bij huwelijken en geboortes. Als god van poorten werd Janus ook beschouwd als de god die de hemelpoort opende of sloot. Bij alle offers en gebeden werd hij het eerst, zelfs nog vóór Jupiter, genoemd, omdat zonder hem de hemelpoort gesloten zou blijven voor gebeden.

Ook de Janiculusheuvel (Gianicolo) in Trastevere ontleent zijn naam aan Janus. Op deze heuvel bevond zich naar verluidt ooit een heiligdom voor deze god.

De boog vormde een overdekte passage op een kruispunt en gaf tevens enige bescherming aan de veehandelaars. De Boog van Janus dateert uit een decadente periode, het begin van de vierde eeuw.

De constructie werd omstreeks 356 na Chr. neergezet in opdracht van keizer Constantinus II, ter ere van zijn vader Constantijn De Grote (306-337). De oorspronkelijke naam was dan ook Arcus divi Constantini, de boog van de vergoddelijkte Constantijn.

Het is één van de weinige gebouwen uit zijn regeerperiode, samen met de naar hem genoemde basiliek op het Forum Romanum en zijn triomfboog naast het Colosseum.

Op het Forum Romanum beperkte de tempel van Janus zich tot een klein huisje waarvan de toegang slechts gesloten mocht worden als in het hele rijk vrede heerste. Ten tijde van Augustus zou dit tweemaal gebeurd zijn.

De boog is gebouwd met baksteen en bekleed met marmer, dat afkomstig was van oudere monumenten. In alle vier de zijden zijn twee rijen met halfronde nissen, 48 in totaal, waarin zich ooit beelden hebben bevonden.

Iedere nis werd vroeger geflankeerd door twee kleine zuilen, een stijlelement uit de vierde eeuw. De sluitstenen van de bogen waren versierd met goddelijke figuren.

Op de noordelijke en oostelijke zijden zijn nog de afbeeldingen van Minerva en Roma te zien. Aan de buitenzijde zie je twee rijen met drie, nu lege, nissen die door consolezuilen worden omlijst.

Op de vier sluitstenen van de grote bogen werden reliëfs aangebracht met de figuren van de zittende Roma en Juno, en de staande Minerva en Ceres.

boog_janus (1)

De bovenliggende attiek werd in 1830 gesloopt toen men de restanten van de middeleeuwse versterkte toren verwijderde die door de machtige familie Frangipani tijdens de dertiende eeuw bovenop de Boog van Janus was gebouwd. Die toren maakte deel uit van een fort dat de Frangipani hier eerder hadden neergezet.

Ter vervanging van de oorspronkelijke attiek is nu een laag enigszins piramidevormig dak geplaatst. Een attiek is een verhoging boven de kroonlijst van een gevel, die vaak het dak aan het oog onttrekt en op zijn beurt weer ter versiering is aangebracht. Soms worden ook beelden in de attiek geplaatst.

De Boog van Janus Quadrifons ligt bovenop een vertakking van de Cloaca Maxima, de hoofdriool en het irrigatiekanaal van het oude Rome.

Die riool kan je zien als je het pleintje oversteekt naar de huizen schuin tegenover de San Giorgio in Velabro-kerk, ter hoogte van de boog.

In de tuin achter het hek, behorend tot het huisnummer 3, zie je een stuk van deze Cloaca Maxima. Het hek is steeds gesloten, maar wat verderop zie je deze riool in de Tiber stromen.

Deze kanalisatie uit het oude Rome is nog steeds in gebruik en loopt over het vroegere Velabrum en mondt uit in de Tiber naast de moderne Ponte Palatino.

De riolering diende oorspronkelijk om het moerassige Forum Romanum en Velabrum droog te leggen, maar bood geen bescherming tegen de veelvuldige overstromingen van de Tiber.

Pas toen men na de grote brand van Rome in 64 na Chr. het niveau van het Velabrum verhoogde, was men beter beschermd.

Blijkbaar bood de ligging bij de onberekenbare Tiber meer voor- dan nadelen, want het Velabrum zou een belangrijke rol blijven spelen in het economische leven van het oude Rome.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.