Archive for november, 2021

Mithraeum Palazzo Barberini weer toegankelijk voor bezoekers

22 november 2021

Vanaf nu zijn bezoekers weer welkom in het mithraeum van Palazzo Barberini. Vorige zaterdag kon het publiek opnieuw kennismaken met deze tempel die in de oudheid bestemd was voor de cultus van de zonnegod Mithras.

Het Mithraïsme was in de eerste eeuwen van onze jaartelling vooral geliefd bij de Romeinse legionairs. De fraaie en goed bewaarde muurschilderingen zijn piekfijn gerestaureerd. Bezoek is voorlopig enkel mogelijk op elke tweede en vierde zaterdag van de maand.

Het mithraeum bevindt zich tussen de achtergevel van Palazzo Barberini en de Via San Nicola da Tolentino. Daarom kreeg het de naam van het zeventiende-eeuwse paleis, dat vandaag een schitterend museum herbergt, de Galleria Nazionale d’Arte Antica a Palazzo Barberini.

De Mithrastempel is een niet zo grote maar goed bewaarde en fascinerende plek die dateert uit de derde eeuw na Chr. Voor de bouw ervan werden eerdere structuren van een gebouw uit de tweede eeuw gebruikt.

Het heiligdom uit de oudheid bestaat uit een hoofdkamer (11,85 m op 6,25 m) met een tongewelf en zijkades (praesepia).

De architecturale typologie en het onderwerp van de muurdecoraties in het ondergrondse gedeelte met het gewelfde plafond zijn vergelijkbaar met die van andere soortgelijke Mithrastempels waarvan je er in Rome nog verschillende kan terugvinden.

De meeste cultusplaatsen werden gebouwd tussen de tweede en de derde eeuw na Chr., een periode dat de zonnecultus van Mithras snel aan belang won en steeds meer verspreid raakte.

MitreoBarberini__1_

De schildering op de achterste wand toont de typische en meest opvallende elementen uit het inwijdingsritueel van de Mithrascultus: het doden en het offeren van de stier door Mithras die wordt geflankeerd door Cautes en Cautopates die de scène bijwonen en verlichten met fakkels.

Het bloed van de stier wordt opgezogen door een hond en een slang terwijl een schorpioen in de testikels van het dier steekt. Bovenaan geven twee gebogen lijnen het hemelgewelf aan, waarbinnen de sterrenbeelden zijn weergegeven.

We zien de personificaties van de zon en de maan en in het midden bevindt zich een god met een leeuwenkop die op de aardbol staat en gewikkeld is in de kronkels van een slang (die de kronkels van de tijd voorstelt, dus de eeuwigheid).

Bovenaan, in de rechter- en linkerhoek, zijn de zon en de maan afgebeeld. Aan de zijkanten van het centrale tafereel bevinden zich tien kleine vierkanten pinakes van variabele grootte op twee verticale banden.

Het zijn schilderingen die belangrijke episodes en heldendaden uit het leven van de zonnegod vertellen en die het heilige verhaal van Mithras uitbeelden.

Het Barberini-mithraeum werd in 1936 ontdekt tijdens de werken voor het Savorgnan di Brazzà-gebouw in de achtertuin van Palazzo Barberini, tussen de Via delle Quattro Fontane en de Via di San Nicola da Tolentino. Het is één van de best bewaarde in Rome.

Vanuit archeologisch oogpunt was de ontdekking van dit heiligdom een zegen omdat ook de versieringen en schilderingen in de tempel bijzonder goed bewaard bleven en de wetenschappers veel te weten kwamen over de mysterieuze Mithrascultus.

Samen met het mithraeum van Santa Prisca is dit het enige geschilderde mithraeum in Rome. Het verschafte belangrijke informatie over de mythologie en het cultusritueel van het Mithraïsme.

Ondanks deze visuele getuigenissen uit het verleden zijn alle mysteries omtrent de geheimzinnige plechtigheden die in deze heiligdommen plaatsvonden nog niet doorgrond of gekend.

Mitreo di Palazzo Barberini
Via delle Quattro Fontane 13
Heropening vanaf 13 november
Elke tweede en vierde zaterdag van de maand
Om 10 uur: individuele bezoeken
Om 11.30 uur: groepen
In december: enkel open op de tweede zaterdag van de maand (11 uur)
De bezoekmogelijkheden voor de daaropvolgende maanden worden later bekendgemaakt
De site is alleen toegankelijk na het boeken van een reservatie met een verplichte rondleiding via Coopculture of telefonisch op het nummer +39 06 399 677 02.

Tickets bestellen

Praktische informatie

Had jij ook graag alle andere foto’s gezien die dit nieuwsbericht illustreren? Dat is voorbehouden aan clubleden van S.P.Q.R. Die konden deze beelden reeds eerder bekijken via hun exclusieve dagelijkse en geïllustreerde nieuwsbrief.

Lees hier hoe je lid kan worden van S.P.Q.R.

Aanmelden als clublid kan je via deze link

Berlusconi wil zich in januari laten verkiezen tot president van Italië

21 november 2021

Reeds in 2008 droomde voormalig premier Silvio Berlusconi (vandaag 85) ervan om president te worden. In 2013 greep hij omwille van allerlei schandalen naast de functie, maar binnenkort krijgt hij opnieuw een – waarschijnlijk laatste – kans.

Op 24 januari kiezen een verenigde vergadering van de Kamer van Afgevaardigden, de Senaat, aangevuld met 58 vertegenwoordigers van de twintig Italiaanse regio’s een nieuwe president. In Italië is dat eerder een symbolische maar tegelijk ook heel belangrijke en verbindende functie. 

Als de verkiezing niet lukt met een twee derde meerderheid bij de eerste drie stemrondes is een meerderheid van de helft plus één voldoende. Daardoor maakt ook Berlusconi een kans om de komende jaren de nieuwe bewoner van Palazzo Quirinale te worden.

quirinale

De partijen aan de rechterzijde (Berlusconi’s eigen Forza Italia, Lega en Fratelli d’Italia) steunen vermoedelijk de kandidatuur van Berlusconi. Met nog een stuk of vijftig van de ruim duizend stemgerechtigden voor de presidentsverkiezing erbij, zou Berlusconi dan aan een kleine meerderheid kunnen komen.

Op 3 februari eindigt de zevenjarige ambtstermijn van de huidige president Sergio Mattarella (80). In tegenstelling tot zijn voorganger Giorgio Napolitano, die als 90-jarige twee jaar langer op post bleef vanwege de toen heersende politieke onrust, wil Mattarella echt weg. Hij was de jongste maanden ook al actief op zoek naar een nieuwe woning in Rome.

Voormalig premier Matteo Renzi (de vroegere leider van de Partito Democratico richtte in 2019 zijn eigen partij Italia Viva op) liet al weten dat hij Berlusconi misschien wel zou steunen.

Ook een aantal parlementsleden van de MoVimento 5 Stelle (M5S) of Vijfsterrenbeweging zou geneigd zijn om Berlusconi een stem te geven.

Door sommigen wordt de voormalige premier op handen gedragen, anderen gruwen van het idee dat Berlusconi nog eens zou terugkeren op het politieke toneel. In Italië worden zelfs voodoo-popjes van Berlusconi verkocht.

berlusconi_voodoo

Als Berlusconi president zou worden, zal ik me nog meer schamen voor Italië dan ik nu doe, zei de voormalige strafrechter en corruptiebestrijder Piercamillo Davigo deze week op de commerciële televisiezender LA7 toen hem werd gevraagd wat hij vond van het idee dat Berlusconi president van het land wil worden.

Davigo kreeg in talrijke zaken regelmatig met Berlusconi te maken. De toenmalige premier wist zich meestal vrij te pleiten of een schikking te treffen. Toch lopen er ook vandaag nog een aantal rechtszaken tegen hem.

Davigo verklaarde wel dat er formeel geen reden is waarom Berlusconi geen president zou kunnen worden, maar moreel gezien wel. De man is onder meer veroordeeld voor belastingfraude. Hoe kan je burgers dan nog vragen om belasting te betalen? zei Davigo.

vlag_president

Silvio Berlusconi was driemaal premier van Italië: van 27 april 1994 tot 17 januari 1995, van 11 juni 2001 tot 17 mei 2006 en van 8 mei 2008 tot 16 november 2011. Vandaag leidt hij de politieke partij Forza Italia.

Berlusconi slaagde er tijdens zijn drie periodes als premier in om acht wetten door het parlement te krijgen die waren bedoeld om hemzelf, zijn vrienden of zijn bedrijven te beschermen tegen rechtszaken.

Berlusconi is onder meer de oprichter van het media-imperium Mediaset. Zijn greep op de Italiaanse media zorgde vaak voor veel kritiek. Hij behoort met een geschat vermogen van 6 miljard euro tot de rijkste mensen van Italië.

Er doen al langer geruchten de ronde dat ook de huidige premier Mario Draghi (74) zich kandidaat zou stellen voor het presidentschap. Tot nu toe is daar geen duidelijkheid over.

Een feit is wel dat Draghi momenteel goed werk levert. Hij neemt kordate maatregelen als het moet, verliest geen tijd en doet er alles aan om het land uit de economische puinhoop van de voorbije jaren te trekken.

Met dat voor ogen zou het verdwijnen van Mario Draghi als premier op dit moment geen goede zaak zijn voor Italië. Een stoelendans binnen de huidige regering zou zelfs een destabiliserend effect kunnen hebben.

Sicilië is eerste regio die weer strengere Covid-maatregelen invoert

20 november 2021

Hoewel Italië momenteel het in vergelijking met de meeste Europese landen nog relatief goed doet inzake het aantal virusbesmettingen, kijkt de overheid toch met enige vrees naar de feestmaand december. Dat is een periode waarin vele Italianen massaal gaan winkelen.

De verwachting is dat verschillende regio’s in de komende dagen of weken weer strengere maatregelen zullen aankondigen om het virus in de drukke kerstperiode zo weinig mogelijk verspreidingskansen te geven.

covidmap_18nov_2021Bron: https://www.ecdc.europa.eu/en

De eerste regio die dat doet is Sicilië. De regionale president Nello Musumeci verplicht de bevolking vanaf vandaag tot minstens 31 december mondmaskers te dragen in drukke buitengebieden.

Al wie ouder is dan 12 jaar moet altijd een mondmasker bij zich hebben ​​en het op drukke publiek toegankelijke plaatsen ook dragen.

mondmaskerplicht

Reizigers uit Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zullen bij aankomst in Sicilië ook verplichte Covid-19-testen moeten ondergaan.

Deze laatste maatregel is nu al van kracht voor reizigers die uit de Verenigde Staten, Malta, Portugal, Spanje, Frankrijk, Griekenland en Nederland komen of er in de voorbije 14 dagen zijn geweest.

In Italië woedt momenteel een fel debat over een voorstel waarbij coronavirusbeperkingen alleen zouden gelden voor degenen die niet zijn gevaccineerd.

Romeins militair materieel uit Eerste Punische Oorlog ontdekt

20 november 2021

Op de plaats waar in 241 v. Chr. de Slag om de Egadische Eilanden plaatsvond, werden vier gigantische bronzen rammen van oorlogsschepen, tientallen artefacten en Romeins militair materieel ontdekt. De befaamde militaire actie leidde tot de overwinning van Rome op Carthago tijdens de Eerste Punische Oorlog.

De Isole Egadi of Egadische Eilanden, ook weleens Aegatische Eilanden genoemd, zijn een groep kleine bergachtige eilanden in de Middellandse Zee voor de noordwestkust van Sicilië ter hoogte van de stad Trapani.

Egadische_eilanden

Tot de vondsten behoren ook tientallen loden slingerkogels, gebruikt als dodelijke projectielen in gevechten, verschillende bronzen helmen en wangstukken en Romeinse en Hellenistische Griekse munten.

De scheepsrammen, elk met een gewicht van ruim 200 kg, zijn teruggevonden in Romeinse wrakken die in 241 v. Chr. voor de kust van Sicilië zijn gezonken. Oorspronkelijk waren ze bevestigd aan de boeg van oorlogsschepen.

De rammen hebben aan elke kant drie bladen die zouden gebruikt zijn om de houten rompen van vijandelijke schepen te versplinteren. Waarschijnlijk probeerden de vijandelijke schepen elkaar in de volle breedte te rammen.

De schade die de rammen vertonen laten vermoeden dat ze ook effectief gebruikt zijn en werden ingezet bij de gewelddadige en letterlijke botsingen tussen de beide legers.

De rammen werden gebruikt tegen de Carthaagse vloot tijdens de Slag om de Egadische eilanden die een einde maakte aan de Eerste Punische Oorlog. Dat conflict werd uitgevochten in de wateren rond Sicilië en Noord-Afrika, duurde 23 jaar en staat bekend als de langste zeeoorlog uit de oudheid.

Volgens de Griekse historici Polybius en Diodorus van Sicilië vond de strijd plaats in de wateren rond de Egadische eilanden op 10 maart 241 v. Chr. Ze suggereren dat de Romeinen er tijdens dat gevecht in slaagden vijftig Carthaagse schepen tot zinken te brengen.

scheepsrammen (3)

Er zouden toen zeventig vaartuigen buitgemaakt zijn. De Feniciërs zouden er op hun beurt in geslaagd zijn dertig Romeinse schepen te vernietigen en er een vijftigtal te beschadigen. Men denkt dat de vloten van beide legers oorspronkelijk ongeveer 200 schepen telden.

De Carthaagse vloot werd geleid door Hanno, de zoon van Hannibal, die eerder steun had verleend aan de militaire commandant Hannibal Gisco tijdens het Romeinse beleg van Agrigentum. De Romeinse strijdkrachten stonden onder bevel van praetor Quintus Valerius Falto.

De overwinning in de strijd is volgens historici te danken aan de grotere maneuvreerbaarheid van de Romeinse vaartuigen, waardoor ze de schepen van hun tegenstander konden rammen.

Ook zouden de stormrammen van de Romeinse vloot van betere kwaliteit zijn geweest. Zo dragen de Romeinse rammen inscripties die bevestigden dat de wapens gemaakt waren in overeenstemming met de hoge Romeinse technische normen.

scheepsrammen (4)

Er wordt aangenomen dat de Romeinen hun masten en ankers overboord hebben gegooid om hun schepen – die met roeispanen konden worden voortbewogen – lichter te maken voordat ze de Carthaagse vloot aanvielen.

Daarentegen waren de Carthaagse schepen beladen met voorraden die ze van plan waren te lossen in de belegerde havens van Drepana (het huidige Trapani) en Lilybaeum (tegenwoordig Marsala) voordat ze de Romeinse vloot aanvielen.

De rest van de Carthaagse vloot slaagde erin te vluchten dankzij een verandering van de windrichting. De Romeinen waren, nadat ze hun masten, zeilen en tuig hadden achtergelaten, niet in staat om van deze wind te profiteren en konden de vluchters niet volgen.

Bij zijn aankomst in Carthago werd Hanno geëxecuteerd voor zijn falen. In de nasleep van de strijd drong Carthago aan op vrede, waarbij het Sicilië overgaf aan de Romeinse controle.

De zeeslag tussen de Romeinse en Carthaagse schepen werd uitgevochten op 10 maart 241 v. Chr., temidden van de Egadische eilanden Favignana, Levanzo en Marettimo. De cruciale strijd maakte een einde aan de langdurige Eerste Punische Oorlog, die werd uitgevochten om de controle over Sicilië tussen Rome en aartsrivaal Carthago.

Auteurs uit de oudheid vertellen over de omvang van de strijd, waarbij honderden schepen elkaar ramden terwijl de Carthaagse troepen probeerden door de Romeinse linie te breken om het Carthaagse leger op het vasteland van Sicilië te bereiken en te bevoorraden.

scheepsrammen (5)

De Romeinse overwinning voorzag Rome van zijn eerste overzeese gebied (Sicilië) en de controle over het centrale Middellandse Zeegebied. Daarna zouden nog twee Punische oorlogen volgen.

Het archeologische onderzoeksgebied omvatte 270 km², waarvan ongeveer 12 km² wordt beschouwd als de zone waar de belangrijkste gevechten zich concentreerden. Het heeft jaren gekost om de bodem in kaart te brengen.

Daarvoor werd onder meer een autonoom onderwatervoertuig ingezet dat de zeebodem afspeurde met sonarapparatuur. Vondsten werden vanop het onderzoeksschip Hercules van nabij bekeken en geïnspecteerd met een op afstand bestuurbaar onderwatervoertuig.

Het archeologische onderzoek werd geleid door de Soprintendenza del Mare Regione Siciliana (Valeria Li Vigni), de RPM Nautical Foundation (een Amerikaanse non-profitorganisatie) en de Society for the Documentation of Submerged Sites (SDSS).

De onderwateroperaties werden verzorgd door dr. Timmy Gambin en de Universiteit van Malta. De belangrijkste archeologen zijn William Murray, Peter Campbell en David Ruff van de RPM Nautical Foundation en Ferdinando Maurici en Francesca Oliveri van de Soprintendenza del Mare.

scheepsrammen (1)

Het onderzoek werd zestien jaar geleden gelanceerd door Sebastiano Tusa. Sinds het begin van de onderzoekscampagne werden in totaal al 25 rammen van oorlogsschepen boven water gehaald.

Vóór dit project waren er slechts twee van dergelijke scheepsrammen bekend uit de oudheid, waardoor deze marinewapens tot de zeldzaamste militaire artefacten uit de oudheid behoren. Het onderzoek wordt in 2022 voortgezet.

Websites:

RPM Nautical Foundation

Soprintendenza del Mare

Nieuwe Italiaanse munt herdenkt moord op anti-maffiarechters

19 november 2021

Italie brengt volgend jaar een speciaal muntstuk van 2 euro op de markt ter ere van Giovanni Falcone en Paolo Borsellino. Die twee rechters werden dertig jaar geleden door de maffia vermoord met een autobom.

De herdenkingsmunt is ontworpen door Valerio De Seta en is gebaseerd op de beroemde foto van Tony Gentile van de twee rechters die goede vrienden waren en binnen een paar maanden na elkaar werden vermoord.

falcone_borsellino

Er zullen drie miljoen exemplaren worden geslagen van deze speciale munt die op 2 januari 2022 gewoon als wettig betaalmiddel in omloop komt.

Italië, maar ook de andere Europese landen, brengen regelmatig zo’n herdenkingsmunt op de markt. Die zijn geliefd bij heel wat verzamelaars.

euromunt_rome_hoofdstad

Dit jaar kwam er bijvoorbeeld met een speciale munt naar aanleiding van de 150ste verjaardag van Rome als hoofdstad van Italië. Er werd ook een speciale 2 euro-munt gemaakt om alle mensen in de gezondheidssector te bedanken.

euromunt_zorgsector

Falcone werd op 23 mei 1992 vermoord bij een bomaanslag op de snelweg A29 nabij de stad Capaci. Falcone’s vrouw en drie politieagenten kwamen eveneens om bij de explosie. Een paar maanden later, op 19 juli 1992, werd ook Borsellino samen met vijf politieagenten gedood door een autobom in Palermo.

De dood van beide rechters leidde tot grote publieke verontwaardiging en een nooit geziene klopjacht op de Siciliaanse maffia. De aanslagen gaven zuurstof aan operatie Mani Pulite (Schone Handen), die onderzoeksrechter Antonio di Pietro al eerder in gang had gezet.

De emoties liepen zo hoog op dat na de aanslagen verscheidene maffiosi berouw toonden en zich kwamen aangeven in ruil voor bescherming of verminderde gevangenisstraf.

Boog van Janus na 28 jaar weer toegankelijk voor publiek

18 november 2021

Na een langdurig verblijf in de steigers en na een restauratiebeurt is de Boog van Janus (de Arco di Giano of Ianus Quirinus) weer geopend voor het publiek. Het monument aan de Via del Velabro dat omstreeks 346 na Chr. werd gebouwd is ontdaan van alle vuil en onkruid dat erop woekerde. De boog was 28 jaar niet toegankelijk. Het is de enige overgebleven ‘quadrifons’-boog in Rome.

De heropening is te danken aan de samenwerking tussen het stadsbestuur en de Fondazione Alda Fendi – Esperimenti, die vlakbij de boog de kunstgalerij Rhinoceros en het gastronomische restaurant Caviar Kaspia Roma openhoudt.

boog_janus (10)

Op 27 juli 1993 werd de porticus van de vlakbij gelegen kerk San Giorgio in Velabro volledig vernield door een aanslag die werd uitgevoerd met een bomauto die door de maffia tot vlakbij de ingang van de kerk was gereden en vervolgens tot ontploffing werd gebracht.

In de kerk worden foto’s van deze vernielingen getoond. De duizenden fragmenten van de vernielde portiek werden bij elkaar gepuzzeld en nauwkeurig gerestaureerd. Wie op archiefbeelden ziet hoe de porticus verwoest was, is verbaasd dat de restauratie zo goed is gelukt.

De boog van Janus werd niet rechtstreeks getroffen door de ontploffing, maar bleef sindsdien wel gesloten voor het publiek. Rond het monument werd een hoog hek geplaatst.

Vanaf 13 november zal de Boog van Janus elke zaterdag van 10 tot 14 uur gratis toegankelijk zijn en vanaf de laatste zondag van maart elke zaterdag van 16 tot 20 uur.

De Boog van Janus vormde de formele toegang tot het Forum Boarium dat gelegen was tussen deze boog en de Tiber. Het is een zogenaamde quadrifons triomfboog, met vier gelijke zijden.

Het is de enige van dit type in Rome die bewaard is gebleven. Hij is gebouwd op een vierkante basis van 12 m en is ongeveer 16 m hoog.

‘Quadrifons’ verwijst naar quadrivium, de vier gevels op een kruispunt. Janus was de Romeinse god van de poorten en bruggen, maar de naam voor de boog is pas na de Romeinse tijd bedacht.

De configuratie met vier fronten en vier bogen herinnerde aan de oude Romeinse god Janus (Ianus Quadrifons) die vroeger werd afgebeeld met vier gezichten. Later werd Janus doorgaans afgebeeld met slechts twee gezichten.

In de Romeinse mythologie was Janus de god van het begin en het einde, van het openen en het sluiten. De deur (ianua) droeg daarom zijn naam. Ook januari, de eerste maand van het jaar, is genoemd naar Janus. Hij was de god van begin en einde, die het verleden en de toekomst kende.

De god werd ook aangeroepen bij het begin van het zaai- en oogstseizoen, evenals bij huwelijken en geboortes. Als god van poorten werd Janus ook beschouwd als de god die de hemelpoort opende of sloot. Bij alle offers en gebeden werd hij het eerst, zelfs nog vóór Jupiter, genoemd, omdat zonder hem de hemelpoort gesloten zou blijven voor gebeden.

Ook de Janiculusheuvel (Gianicolo) in Trastevere ontleent zijn naam aan Janus. Op deze heuvel bevond zich naar verluidt ooit een heiligdom voor deze god.

De boog vormde een overdekte passage op een kruispunt en gaf tevens enige bescherming aan de veehandelaars. De Boog van Janus dateert uit een decadente periode, het begin van de vierde eeuw.

De constructie werd omstreeks 356 na Chr. neergezet in opdracht van keizer Constantinus II, ter ere van zijn vader Constantijn De Grote (306-337). De oorspronkelijke naam was dan ook Arcus divi Constantini, de boog van de vergoddelijkte Constantijn.

Het is één van de weinige gebouwen uit zijn regeerperiode, samen met de naar hem genoemde basiliek op het Forum Romanum en zijn triomfboog naast het Colosseum.

Op het Forum Romanum beperkte de tempel van Janus zich tot een klein huisje waarvan de toegang slechts gesloten mocht worden als in het hele rijk vrede heerste. Ten tijde van Augustus zou dit tweemaal gebeurd zijn.

De boog is gebouwd met baksteen en bekleed met marmer, dat afkomstig was van oudere monumenten. In alle vier de zijden zijn twee rijen met halfronde nissen, 48 in totaal, waarin zich ooit beelden hebben bevonden.

Iedere nis werd vroeger geflankeerd door twee kleine zuilen, een stijlelement uit de vierde eeuw. De sluitstenen van de bogen waren versierd met goddelijke figuren.

Op de noordelijke en oostelijke zijden zijn nog de afbeeldingen van Minerva en Roma te zien. Aan de buitenzijde zie je twee rijen met drie, nu lege, nissen die door consolezuilen worden omlijst.

Op de vier sluitstenen van de grote bogen werden reliëfs aangebracht met de figuren van de zittende Roma en Juno, en de staande Minerva en Ceres.

boog_janus (1)

De bovenliggende attiek werd in 1830 gesloopt toen men de restanten van de middeleeuwse versterkte toren verwijderde die door de machtige familie Frangipani tijdens de dertiende eeuw bovenop de Boog van Janus was gebouwd. Die toren maakte deel uit van een fort dat de Frangipani hier eerder hadden neergezet.

Ter vervanging van de oorspronkelijke attiek is nu een laag enigszins piramidevormig dak geplaatst. Een attiek is een verhoging boven de kroonlijst van een gevel, die vaak het dak aan het oog onttrekt en op zijn beurt weer ter versiering is aangebracht. Soms worden ook beelden in de attiek geplaatst.

De Boog van Janus Quadrifons ligt bovenop een vertakking van de Cloaca Maxima, de hoofdriool en het irrigatiekanaal van het oude Rome.

Die riool kan je zien als je het pleintje oversteekt naar de huizen schuin tegenover de San Giorgio in Velabro-kerk, ter hoogte van de boog.

In de tuin achter het hek, behorend tot het huisnummer 3, zie je een stuk van deze Cloaca Maxima. Het hek is steeds gesloten, maar wat verderop zie je deze riool in de Tiber stromen.

Deze kanalisatie uit het oude Rome is nog steeds in gebruik en loopt over het vroegere Velabrum en mondt uit in de Tiber naast de moderne Ponte Palatino.

De riolering diende oorspronkelijk om het moerassige Forum Romanum en Velabrum droog te leggen, maar bood geen bescherming tegen de veelvuldige overstromingen van de Tiber.

Pas toen men na de grote brand van Rome in 64 na Chr. het niveau van het Velabrum verhoogde, was men beter beschermd.

Blijkbaar bood de ligging bij de onberekenbare Tiber meer voor- dan nadelen, want het Velabrum zou een belangrijke rol blijven spelen in het economische leven van het oude Rome.

Amerikaanse toeristen dringen illegaal binnen in het Colosseum

17 november 2021

De politie van Rome heeft twee jonge Amerikaanse toeristen opgepakt en hen een boete van 800 euro gegeven voor het illegaal betreden van het Colosseum.

Voorbijgangers zagen in de vroege ochtend omstreeks 5.30 uur beweging ter hoogte van de tweede ring van het amfitheater. Iedere Romein weet dat het Colosseum op dat vroege uur nog niet open is en de alerte burgers verwittigden meteen de politie.

Colosseum (1)

De agenten kwamen meteen ter plaatse, maar troffen in het Colosseum niemand meer aan. In de Via dei Fori Imperiali konden ze echter wel twee Amerikaanse toeristen van respectievelijk 24 en 25 jaar onderscheppen.

Het tweetal gaf meteen toe dat ze waren binnengedrongen in het monument, louter om de sensatie te ervaren om een biertje te kunnen drinken in het wereldberoemde Colosseum.

Er is geen schade toegebracht aan het erfgoed, maar de Amerikanen kregen meteen een boete van 800 euro opgelegd omdat ze zich wederrechtelijk toegang tot het Flavische amfitheater hadden verschaft.

Strengere coronaregels voor taxi’s en openbaar vervoer

17 november 2021

Vergeleken met de gevolgen die het stijgende aantal Covid-19-besmettingen in België en Nederland veroorzaken, staat Italië er momenteel nog relatief goed voor.

Maar het land is het grote aantal coronadoden van het voorbije anderhalf jaar nog niet vergeten. Nu het aantal Covid-19-infecties ook in Italië weer begint te stijgen, worden alvast op het openbaar vervoer strengere regels toegepast.

De groene pas of het internationale vaccinatiebewijs voor bezoekers is al op vele plekken ingeburgerd. Het certificaat toont of de houder is ingeënt, negatief getest of hersteld is van Covid-19.

coronapaspoort covidscan (4)

Een nieuw decreet scherpt enkele coronaregels aan. De groene pas is nog steeds niet vereist om het lokale openbaar vervoer te kunnen gebruiken.

Bij controles op zwartrijden moet het personeel bij voorkeur echter wel mondmaskers van het FFP2-type gebruiken. Minstens één keer per dag moet het volledige voertuig (bus of tram) ontsmet worden.

Voor langeafstands- en interregionale treinreizen wordt voortaan strenger toegezien op het gebruik van de coronapas. Vooraleer ze aan boord mogen worden de kaartjes, het coronapaspoort en de identiteit van de passagiers gecontroleerd.

Dat moet zeker in de drukkere stations, zoals Roma Termini en, nogal vaag omschreven in het nieuwe decreet, “zoveel mogelijk” ook in andere vertrekstations.

Tot nu toe gebeurde de controle van de coronapas samen met de ticketcontrole door het boordpersoneel op de trein zelf.

Als een passagier tijdens de reis aan boord symptomen vertoont die wijzen op een mogelijke virusbesmetting, kunnen zowel de gezondheidsautoriteiten als de spoorwegpolitie de trein doen stoppen voor een noodinterventie.

De betrokken passagier wordt dan van boord gehaald. Indien er op de trein voldoende vrije ruimte beschikbaar is kan de passagier in kwestie ook worden afgezonderd tot bij aankomst op de bestemming.

Als zo’n interventie effectief moet gebeuren, dient de treinwagon in dat geval ook ontsmet te worden vooraleer die weer in gebruik mag worden genomen.

coronapaspoort covidscan (3)

Taxi’s en NCC-bedrijven (Noleggio con Conducente, wagens die worden verhuurd met chauffeur) krijgen eveneens beperkingen opgelegd.

Voortaan mogen slechts twee passagiers op de achterbank van de auto zitten. Als ze tot hetzelfde gezin behoren mag er wel een extra persoon plaatsnemen, of zelfs meer als het om een groter taxibusje gaat.

Måneskin krijgt prijs voor beste rocksong op uitreiking MTV Europe Music Awards

16 november 2021

Er lijkt voorlopig nog geen einde te komen aan de zegetocht van de Romeinse muziekgroep Måneskin, die eerder dit jaar het Eurovisiesongfestival wonnen.

Nadat de voormalige straatmuzikanten uit Rome amper twee weken geleden nog als het voorprogramma van de Rolling Stones op het podium stonden in Las Vegas, vielen ze zopas tijdens de uitreiking van de MTV Music Awards in Boedapest andermaal in de prijzen.

De muziekband ontving in Hongarije de prijs voor de beste rocksong. Geen geringe prestatie als je weet dat de vier andere genomineerden niet de minste waren: Coldplay, Foo Fighters, Kings of Leon, The Killers en Imagine Dragons.

maneskin_mtv

Op de jaarlijkse MTV Europe Music Awards worden de beste acts en prestaties uit de internationale en Europese rockscène bekroond. Måneskin is de eerste Italiaanse band ooit die een prijs won in de categorie ‘Best Rock’.

Na de uitreiking brachten ze voor een uitzinnig publiek hun hitsingle Mamamia. De band kreeg al felicitaties van het Ministerie van Cultuur.

Måneskin, dat uitpakt met een mix van punk-funk en glamrock, werd vijf jaar geleden in Rome opgericht en bestaat uit zanger Damiano David, bassist Victoria De Angelis, gitarist Thomas Raggi en drummer Ethan Torchio.

Vier jaar geleden stonden ze nog in de Romeinse straten, waar ze voor een handvol muntjes muziek speelden voor toeristen en het winkelende publiek.

Horti Lamiani herleven in het nieuwe Museo Ninfeo

16 november 2021

In Rome is het gloednieuwe Museo Ninfeo geopend. Onder een groot kantoorgebouw uit de negentiende eeuw op de Esquilijn in Rome werden de voorbije jaren de restanten van een luxueuze villa opgegraven waar onder andere de keizer Caligula en Claudius hebben gewoond en veel later ook Septimius Severus zijn privéverblijf had.

Rond de villa bevond zich een enorme en luxueuze tuin, de Horti Lamiani. Het nieuwe museum zal voorlopig enkel op zaterdag en zondag toegankelijk zijn na reservatie.

Tijdens de opgravingen die de voorbije jaren plaatsvonden werden honderdduizenden kleine en grotere artefacten ontdekt en werden het keizerlijke verblijf en de aanpalende tuin zo goed mogelijk in kaart gebracht.

De belangrijkste en interessantste ontdekkingen worden nu getoond in het nieuwe Ninfeo-museum. Vorig weekend zette het museum al eens de deuren open voor een gratis kennismaking, maar vanaf 6 november kan je er elke zaterdag en zondag terecht mits reservatie.

Het kantoorgebouw waaronder de voorbije jaren voor het eerst sinds de negentiende eeuw opnieuw gegraven werd, bevindt zich aan Piazza Vittorio Emanuele 78.

Het gaat om het kantoor van Enpam (Ente Nazionale di Previdenza ed Assistenza dei Medici e degli Odontoiatri), een nationale stichting die bijstand en sociale verzekeringen biedt aan dokters en tandartsen.

Dat is de reden waarom een museumbezoek voor die twee beroepsgroepen gratis is. Enpam draagt het museum overigens op aan alle medici en verzorgend personeel die tijdens het vervullen van hun plicht zelf bezweken zijn aan het Covid-19-virus.

De opgraving van dit gedeelte van de Horti Lamiani heeft meer dan 100.000 fragmenten van aardewerk opgeleverd, samen met 42.000 marmeren artefacten, 90.000 beschilderde stenen en een enorme hoeveelheid andere vondsten, waaronder geverfd gips, mozaïeken, botten van dieren, oesters en schelpen. Er zijn buitengewoon fraaie voorwerpen bij waarvan sommigen nog ongelooflijk goed bewaard bleven.

museo_ninfeo (5)

In totaal werd de voorbije jaren onder meer 30.000 kubieke meter grond gezeefd en doorzocht. De voorbije jaren waren hieri 35 archeologen en acht restaurateurs, ingenieurs, architecten en grafische ontwerpers vrijwel permanent aan het werk.

Dankzij de goede samenwerking met Enpam kon ter plaatse een laboratorium worden ingericht, waardoor de studie en het onderzoek van het materiaal meteen kon beginnen. De archeologen konden daardoor veel tijd besparen omdat de vondsten niet telkens moesten worden ingepakt en getransporteerd naar elders.

Deze vondsten, die met veel geduld werden geanalyseerd, bestudeerd en soms weer in elkaar moesten worden gepuzzeld, geven een stukje prijs van de eeuwenoude geschiedenis van de Esquilijn.

De museumbezoeker ontdekt welk voedsel hier werd gegeten en maakt kennis met de voorwerpen die in het dagelijks leven door de bewoners van de villa werden gebruikt. Ook de keramieken potten, schalen en pannen die dienden voor het koken, bereiden en bewaren van voedsel worden getoond.

Zo werden amforen opgegraven die ooit wijn, olie en gefermenteerde vis hebben bevat, afkomstig uit alle hoeken van de Middellandse Zee. De vele decoratieve afbeeldingen en marmerstijlen laten zien hoe het interieur doorheen ce eeuwen veranderde en werd aangepast aan nieuwe smaken en nieuwe trends.

Uitzonderlijk was ook de vondst van vier kommen met op de bodem nog de resten van de kleurpigmenten die voor het schilderen werden gebruikt.

Tijdens de opgravingen doken regelmatig verrassingen op. Op een hete ochtend in augustus werden twee marmeren vrouwenhoofden ontdekt. Na het verwijderen van de aarde en het vuil waarin ze eeuwenlang hadden gelegen, kwamen langzaam de fysionomische details van de hoofden tevoorschijn.

De twee gezichten met de ingevallen ogen waren maskers uit het Griekse theater, door de uitdrukkingen op hun gelaat herkenbaar als karakters van de tragedie en schijnbaar gevangen in een kreet van angst.

Op de hoofden werden zelfs nog sporen van de oorspronkelijke kleuren teruggevonden: blauw in de ogen en rood in het haar. De maskers hebben wellicht gediend als muurdecoratie.

Dat het museum op deze plek kan openen, is uitsluitend te danken aan de goede wil van Enpam, dat de enorme kelderruimte van haar gebouw ter beschikking stelt. Het nieuwe museum heeft een oppervlakte van meer dan 1.000 m².

museo_ninfeo (1)

Slechts een kleine selectie van de vele honderdduizenden gevonden artefacten worden getoond in het nieuwe Museo Ninfeo. Het gaat om ongeveer 3.000 tentoongestelde objecten, vergezeld van reconstructies en video’s. In dertien secties brengen ze op een suggestieve manier het leven in het voormalige villacomplex weer tot leven.

Het villacomplex van de Horti Lamiani was tot de negentiende eeuw alleen bekend uit literaire bronnen, maar door de ontdekking van de enorme ondergrondse archeologische site aan Piazza Vittorio Emanuele kon die plek intussen met absolute zekerheid worden geïdentificeerd.

De Horti waren geïnspireerd op de koninklijke paleizen van het Hellenistische Oosten. Het waren gebouwen versierd met kostbaar marmer en standbeelden afgewisseld met groene ruimtes, tempels, tuinen, pleinen en bosjes.

De luxe en de vele verfijnde decoraties gaven deze ruimtes een aspect van pracht en heiligheid, waar de aanwezigheid van wilde dieren en exotische planten een droomlandschap vervolledigden.

Het museumcircuit leidt de bezoekers langs de overblijfselen van een groot plein met een nymphaeum en toont de versieringen die complex sierden, de voorwerpen die hier werden gebruikt en maakt duidelijk welke planten en dieren in de tuin aanwezig waren.

Reeds in de zestiende eeuw werden in deze omgeving al enkele belangrijke ontdekkingen gedaan. Die vondsten zijn tegenwoordig te zien in de Capitolijnse Musea.

Ook in de negentiende eeuw werden een aantal belangrijke delen van dit luxeueuze gebouwencomplex uit de oudheid effectief blootgelegd. De ontdekte kamers bleken versierd met fresco’s, kostbaar marmer en met edelstenen ingezette bronzen platen.

Daarnaast werden ook toen al een groot aantal artefacten, mozaïekvloeren en fraaie beelden aangetroffen. De meeste van die vondsten kwamen eveneens terecht in de Capitolijnse Musea, zoals enkele grote marmeren vloeren en heel wat beeldhouwwerken.

De Esquilijnse Venus en de beeldengroep van keizer Commodus (foto hieronder) als Hercules met twee tritons zijn wellicht de meest bekende vondsten die in het verleden op deze plek gebeurden.

museo_ninfeo (4)

Na de opgravingen in de negentiende eeuw werden de restanten van de gebouwen uit de oudheid weer begraven en werd er een groot kantoor bovenop gebouwd. Dat is het pand waarin Enpam vandaag is gehuisvest. Bijna vier jaar geleden begon een nieuwe opgravingscampagne.

Archeologen ontdekten ditmaal ook sporen van de eigenlijke horti, een grote tuin met waterfonteinen en overblijfselen van zowel inlandse als exotische dieren die nooit in Rome hebben geleefd en dus naar de stad werden gebracht vanuit andere landen zoals Afrika en het Midden-Oosten.

Er zijn onder meer botten gevonden van herten, maar ook resten van struisvogels, de tand van een beer en de poot van een leeuw. Wilde dieren werden door de Romeinen wel vaker gebruikt tijdens spelen in het Colosseum en het is zeker niet ondenkbaar dat de keizers die op deze plek hebben gewoond hier over een klein privé-amfitheater of een dierenpark beschikten.

Het interieur van de villa was bedekt met rijke fresco’s en complexe polychrome marmeren decoraties. Het gesteente is afkomstig uit zowat het hele Middellandse Zeegebied.

Er werden ook talrijke andere zaken ontdekt, zoals juwelen, edelstenen, munten, een metalen broche van de keizerlijke garde, resten van kleding en zaden van geïmporteerde exotische planten. Die laatste vondst strookt met het idee dat bij de villa een exotisch park was ingericht waarin de wilde dieren wellicht vrij konden rondlopen.

Volgens de archeologen bestaat het ondergrondse gedeelte van het kantoorgebouw uit verschillende complexe archeologische lagen. Zo lijkt de ontdekte tuin destijds ook aangelegd te zijn op verschillende niveaus die met elkaar verbonden waren door een witmarmeren trap. Ook de restanten van die monumentale trap zijn blootgelegd.

museo_ninfeo (2)

De zeer luxueuze villa en de bijhorende tuin waren destijds gebouwd en aangelegd door de rijke senator Lucius Aelius Lamia (43 v. Chr.-33 na Chr.), die zowel onder keizer Augustus als keizer Tiberius belangrijke functies bekleedde.

In het jaar 3 was hij samen met Marcus Servilius consul. In het laatste jaar van zijn leven diende Lamia als praefectus urbi of stedelijke prefect. Na het overlijden van Lamia kwam het landgoed in keizerlijk bezit.

Tiberius deed er niets mee en zo kwam de villa vijf jaar later in de handen van Caligula, die in 37 na Chr. op 24-jarige leeftijd de derde keizer van het Romeinse rijk was geworden. Hij erfde dus als het ware de villa en de bijhorende tuin.

Caligula heeft hoogstwaarschijnlijk zelf een aantal verfraaiingen laten aanbrengen. Het complex was niet zo groot als de latere Domus Aurea van keizer Nero, maar minstens zo luxueus ingericht.

Ook Claudius, de opvolger van Caligula, die op zijn beurt het villacomplex in gebruik nam, heeft verfraaiingen laten aanbrengen. Elke keizer wilde op zijn manier indruk maken door een persoonlijke stempel op het luxueuze verblijf te drukken.

Al het mooie en buitengewone dat de Romeinse cultuur op dat moment had voortgebracht, was terug te vinden in deze villa. Men kan zich goed voorstellen hoe de keizers hun vrije tijd doorbracht in dit prachtige complex, door de exotische tuin wandelden en de vele kunstwerken bewonderden.

Volgens de overlevering zou het lichaam van Caligula, die door zijn eigen lijfwachten in 41 werd vermoord, door zijn zussen naar deze tuinen op de Esquilijn gedragen zijn. Niet alleen omdat de keizer erg veel van die plek hield, maar vermoedelijk ook om te verhinderen dat de bevolking het lijk van de gehate keizer aan stukken zou scheuren.

museo_ninfeo (3)

Na het einde van de oudheid ontvolkte de Esquilijn langzaam en in de middeleeuwen werd het weer een landelijk gebied, gekenmerkt door kleine woonwijken en door velden en moestuinen in de buurt van kerken en kloosters, zoals de Santa Maria Maggiore, de Sant’Eusebio, de Santa Croce in Gerusalemme en de San Giovanni in Laterano.

In de zestiende eeuw evolueerde de omgeving dan weer naar een luxe woonwijk die eigendom was van de belangrijkste Romeinse families, met gebouwen zoals de Villa Altieri en de Villa Palombara.

Nadat Rome de hoofdstad van Italië was geworden, volgde een forse uitbreiding van de toenmalige stad. De zeventiende-eeuwse villa’s werden gesloopt. Uit die tijd dateert nog de zogenaamde Porta Magica op Piazza Vittorio Emanuele II, zowat het enige restant van de toenmalige villa’s.

De nieuwe wijk Umbertino, in de periode tussen 1882 en 1887 ontworpen door de architect Gaetano Koch, werd gebouwd rond Piazza Vittorio Emanuele II, het symbool van de nieuwe koninklijke macht die met de familie Savoye in Rome was gearriveerd.

Museo Ninfeo
Piazza Vittorio Emanuele II nr. 78, Rome

Praktische informatie Museo Ninfeo

Had jij ook graag de foto’s van het nieuwe museum gezien die dit nieuwsbericht illustreren? Dat is voorbehouden aan clubleden van S.P.Q.R. 

Die konden deze beelden reeds eerder bekijken via hun exclusieve dagelijkse en geïllustreerde nieuwsbrief.

Help deze site reclamevrij houden en sluit je aan als lid van onze vereniging van Romevrienden (en -vriendinnen natuurlijk!).

Lees hier hoe je lid kan worden van S.P.Q.R.

Aanmelden als clublid kan je via deze link