Archive for december, 2021

Opvolger Alitalia schildert vliegtuigen felblauw

31 december 2021

Het nieuwe definitieve logo van de nieuwe Italiaanse luchtvaartmaatschappij ITA Airways was al voorgesteld, maar nu is ook het eerste vliegtuig van de vloot letterlijk ingekleurd. Wie een mix van de Italiaanse driekleur had verwacht, is eraan voor de moeite.

ITA Airways koos ervoor om zowat het hele vliegtuig te bedekken met een opvallende blauwe kleur. Een gespecialiseerd bedrijf in Ostrava (Tsjechië) nam zopas een overgenomen Airbus A320 van Alitalia onder handen. Daarna werd het toestel teruggevlogen naar de thuisbasis in Rome Fiumicino.

ita_airways

ITA Airways (Italia Trasporto Aereo) heeft op 15 oktober het failliete Alitalia vervangen als nationale luchtvaartmaatschappij van Italië. ITA is volledig eigendom van de Italiaanse overheid. ITA neemt een aantal onderdelen van Alitaila over, maar is niet de economische voortzetting ervan.

https://www.itaspa.com/nl_be/homepage.html/

ita-airways

Educatieve avonturen in Rome

30 december 2021

Avventure a Roma is het eerste deel van de nieuwe Edilingua-serie Avventure italiane – Storie illustrate per stranieri.

Elk verhaal speelt zich af en werd gefilmd in een andere Italiaanse stad: Rome, Firenze, Venetië en Napels, al blijft de Eeuwige Stad een constant referentiepunt.

De serie maakt de fascinerende verhalen uit de cursusreeks Via del Corso beschikbaar voor alle studenten en stelt hen in staat om te gaan met Italiaans als levende taal door het lezen en beleven van een meeslepend geïllustreerd verhaal.

Avv_Roma

Op Idee.it zijn video- en stripafleveringen en alle audiotracks beschikbaar, evenals het hoorspel van het verhaal. Zo kan elk verhaal ook beluisterd of bekeken worden, vóór of na het lezen. Het e-bookformaat zal binnenkort eveneens beschikbaar zijn.

In het eerste deel Avventure a Roma nemen vier vrienden, Anna, Carla, Bruno en Gianni, ons mee om de prachtige stad Rome te ontdekken terwijl ze eropuit gaan om plezier te maken en te wandelen, te werken of werk te zoeken en… verliefd te worden.

Alles gaat goed tot ze een mysterie moeten oplossen. Een buur van Anna gedraagt zich nogal vreemd. Is hij gevaarlijk? Of is Anna in gevaar? Een verhaal vol wendingen, spanning, maar ook grappige momenten.

https://www.edilingua.it/it-it/Default.aspx

Met dank aan
Herman Cole
voor deze tip

Een bezoek aan Palazzo Silvestri-Rivaldi

29 december 2021

Gisteren kon je lezen dat het Ministerie van Cultuur en de regio Lazio een akkoord bereikten voor de restauratie en het opnieuw in gebruik nemen van het al decennia verlaten en verkommerde Palazzo Silvestri-Rivaldi. Een bezoek aan het verwaarloosde gebouw maakt duidelijk dat hier nog zeer veel werk wacht.

Doorheen de jaren raakte het complex volkomen verloederd en werd het langzaam prijsgegeven aan de tijd. Tussen de steigers die de muren van het gebouw recht houden groeien struiken en onkruid. De rode draad doorheen de geschiedenis van het palazzo is verwaarlozing en leegstand.

De hoofdvilla bevat verschillende (inmiddels vervaagde en vervuilde) mythologische fresco’s, kostbare met parket ingelegde vloeren en cassetteplafonds. Het merendeel van die decoratie zit vandaag verborgen achter steigers, schimmel en onkruid.

De kamers zijn versierd met schilderijen in Pompeiaanse stijl met onder meer pauwen en guirlandes. Op een muur bevindt zich nog steeds het wapen van kardinaal Alessandro Ottaviano de’ Medici, de latere paus Leo XI. In een andere kamer vinden we het wapen van de familie Silvestri.

De plafonds zijn alles bij elkaar genomen en vergeleken met de muren, nog in een redelijke staat. Ze zijn versierd met fresco’s die ooit een geweldige kleurenpracht moeten hebben getoond, net als de schilderingen van een aantal Romeinse keizers.

rivaldi(8)

Die werden uitgevoerd door zowel Salviati (1510-1563) en de gisteren vermelde Perino del Vaga (1501-1547). Francesco de’ Rossi was afkomstig uit Firenze en is bekend onder verschillende namen, waaronder Francesco Salviati of Il Salviati, maar ook als Francesco Rossi en Cecchino del Salviati.

De kunstenaar Buonaccorsi is beter bekend als Perino del Vaga en kwam eveneens uit Firenze. Hij begon op zestienjarige leeftijd voor de kunstschilder Rafaël te werken. Drie jaar later zou Rafaël echter overlijden.

Zijn lopende opdrachten werden verdeeld onder zijn leerlingen, medewerkers en latere opvolgers. De werken aan Palazzo Silvestri-Rivaldi maakten daar deel van uit, maar het is niet bekend wie precies welke schilderingen heeft uitgevoerd. Wellicht levert nieuw onderzoek, voorafgaand aan de restauratie, nog nieuwe inzichten op.

Palazzo Silvestri-Rivaldi is hoe dan ook een labyrint van verrassingen. Zo zijn er kamers met geschilderde nimfen of mythologische taferelen met halfnaakte godinnen.

Die laatste figuren bleven vele eeuwen verborgen nadat religieuze bewoners in de villa arriveerden en de kunstwerken meteen lieten overschilderen. In de tuin bevindt zich een nymphaeum.

Het zestiende-eeuwse palazzo is ontworpen door Antonio da Sangallo de Jongere (1483-1546) en werd tussen 1534 en 1547 gebouwd voor Eurialo Silvestri, de kamerheer van Alessandro Farnese, die beter bekend is als paus Paulus III (1534-1549).

Na de dood van Silvestri werd het palazzo door zijn familie in 1577 ter beschikking gesteld van kardinaal Alessandro de‘ Medici, de toekomstige paus Leo XI (1605-1605), die eigenlijk niets kon aanvangen met het imposante gebouw en het op zijn beurt verhuurde aan een lid van de machtige en rijke familie Colonna.

Bij de dood van Leo XI, die slechts 27 dagen paus was, verkochten de erfgenamen van Silvestri de villa in 1609 aan kardinaal Lanfranco Margotti die twee jaar later eveneens stierf.

Na een aantal jaren van leegstand en verwaarlozing verkochten de erfgenamen van Margotti het pand in 1626 uiteindelijk aan een andere kardinaal, Carlo Emmanuele Pio van Savoye, die er vijftien jaar verbleef.

Dankzij een legaat van monseigneur Ascanio Rivaldi kwam het gebouw in het bezit van het Conservatorio delle Zitelle Mendicanti (1640-1889), een vrome instelling voor arme alleenstaande of dakloze vrouwen, die er konden verblijven, vaak met hun dochters.

Het tehuis haalde hen van de straat en gaf hen onderwijs en werk, waarbij ze zelfs konden sparen voor een kleine bruidsschat die bestemd was voor de jonge meisjes.

Ingrijpende verbouwingen transformeerden de villa in een kostschool en een textielfabriek, waar zijden weefsels, koorden, kousen, handschoenen, hennep en linnen werd vervaardigd.

Het grootste deel van de opbrengst werd telkens opnieuw geïnvesteerd. Die activiteit werd een eeuw lang voortgezet tot het Conservatorio zou uitgroeien tot het Istituto Pio Rivaldi (1889-1975).

Het terrein van de villa werd gedeeltelijk ingenomen door de aanleg in 1932 van de Via dell’Impero (de huidige Via dei Fori Imperiali), waarvoor Mussolini een groot deel van de Veliaheuvel liet afgraven.

De Velia strekt zich uit tussen de noordelijke zijde van de Palatijn en de Oppiusheuvel. De top werd reeds in de eerste eeuw gedeeltelijk afgegraven voor de bouw van keizer Nero’s Domus Aurea.

Een deel van het Forum is ook op de helling van de Velia gebouwd. Keizer Hadrianus bouwde op deze plaats later de Tempel van Venus en Roma, de grootste tempel van het oude Rome.

De Velia was de thuisbasis voor de tuin van Palazzo Silvestri-Rivaldi, die oorspronkelijk reikte tot aan de basiliek van Maxentius op het Forum Romanum. Tijdens de aanleg van de nieuwe weg verdween de heuvel grotendeels en liep ook de villa aanzienlijke schade op.

De aanleg van de Via dell’ Impero en de bijhorende vernielingen die dit meebracht, waren zelfs in de tijd van Mussolini al uiterst controversieel. Een grote middeleeuwse wijk werd vrijwel geheel afgebroken en bij het afgraven van de Velia gingen enorm veel archeologische resten verloren zonder dat er grondig onderzoek werd verricht.

Archeologen vermoeden dat de heuvel al sinds de bronstijd bewoond was, maar alle restanten van eventuele nederzettingen en latere bewoningen zijn toen dus voor altijd verloren gegaan.

In 1975 werd de villa overgedragen aan het Istituti di Santa Maria in Aquiro (ISMA) maar veel gebeurde er niet meer met het gebouw dat de daaropvolgende jaren grotendeels leeg bleef staan.

De villa werd wel nog regelmatig gebruikt door verschillende politieke activisten, protestbewegingen en een groep feministen. Vandaag zouden we die ‘krakers’ noemen. Geen van hen bleef er lang.

Daarna verbleven er ook artiesten, zoals de muziekgroep Stradaperta, de actrice en folkzangeres Muzzi Loffredo, de Amerikaanse drummer Marvin ‘Boogaloo’ Smith, de percussionist Karl Potter van de Italiaanse progressieve rockband Banco del Mutuo Soccorso, de zanger en componist Antonello Venditti en vele anderen.

In die tijd werden ook zeer regelmatig concerten en concertjes georganiseerd op de grote binnenplaats van het palazzo, er vonden avant-garde theatervoorstellingen en filmvertoningen plaats, er waren kunsttentoonstellingen en er werden muziek- en theatercursussen gegeven, evenals workshops om te leren zeefdrukken. Een tijdlang was er ook een kleuterschool gevestigd.

Sinds halfweg de jaren ’80 van de vorige eeuw is het complex volledig verlaten. In 1990 mislukte een poging om het te verkopen. Op 10 juli 2007 werd een protocol getekend tussen de ISMA, de stad Rome en de regio Lazio.

Daarin werd overeengekomen een project te starten dat een archeologisch onderzoek en een restauratie omvatte en de mogelijkheden voor een nieuwe bestemming zou onderzoeken.

Er gebeurde uiteindelijk helemaal niets. De voormalige burgemeesters van Rome, Francesco Rutelli en Walter Veltroni, hadden al eerder een budget ter beschikking gesteld om het palazzo op te knappen, maar hun opvolger Gianni Alemanno trok dat weer in en zette het project in de koelkast.

Vandaag, veertien jaar na die overeenkomst, wordt het dossier weer opgevist en is er weer geld beschikbaar om het gebouw van de complete ondergang te redden. Of het nochtans zeer behoorlijke basisbedrag van 40 miljoen euro zal volstaan om alle noodzakelijke werkzaamheden uit te voeren valt af te wachten.

Het gebouw is in zodanig slechte staat dat er door de ondergrondse werkzaamheden voor de Metrolijn C structurele problemen aan het pand ontstonden.

Als men het palazzo Silvestri-Rivaldi echt nog wil redden, moet dus niet meer te lang worden gewacht om de restauratie en instandhouding te starten.

Had je ook graag de andere foto’s gezien die dit nieuwsbericht illustreren? Dat is voorbehouden aan clubleden van S.P.Q.R. Die konden deze beelden reeds eerder bekijken via hun exclusieve dagelijkse en geïllustreerde nieuwsbrief.

Lees hier hoe je lid kan worden van S.P.Q.R.

Aanmelden als clublid kan je via deze link

Groen licht voor restauratie en hergebruik van Palazzo Silvestri-Rivaldi

28 december 2021

Het Ministerie van Cultuur en de regio Lazio hebben een akkoord bereikt voor de restauratie en het opnieuw in gebruik nemen van het al vele jaren verlaten en volledig verwaarloosde Palazzo Silvestri-Rivaldi.

Alle langdurige geschillen en discussiepunten zijn opgelost en uitgepraat. Minister van Cultuur Dario Franceschini en Nicola Zingaretti, de president van de regio Lazio, tekenden met Enrico Gasbarra van ISMA een overeenkomst om de plannen te bekrachtigen.

ISMA (Istituti di Santa Maria in Aquiro) is eigenaar van het complex dat dateert uit de renaissance. Het palazzo bevindt zich midden in het archeologische centrum van Rome, vlakbij de basiliek van Maxentius en het Colosseum, en strekt zich uit over drie van de belangrijkste straten in de stad: de Via dei Fori Imperiali, de Via del Colosseo en de Via del Tempio della Pace.

Dario Francheschini wijst op het belang van deze buitengewoon goed gelegen plek vlak bij de keizerlijke fora en het Colosseum, die daardoor een enorm potentieel krijgt. Aan het opnieuw in gebruik nemen van het palazzo hangt wel een fameus prijskaartje.

Het Ministerie van Cultuur stelt 40 miljoen euro ter beschikking voor de restauratie van het complex dat zich uitstrekt over een terrein van ongeveer 7.000 m². De regio Lazio en de stad Rome moeten de rest bijpassen.

Alle betrokkenen, waaronder ook de stad Rome, zien Palazzo Silvestri-Rivaldi graag heropenen tegen het begin van het Vaticaanse Heilig Jaar in 2025, maar of dat gaat lukken is nog maar de vraag.

Over de bestemming wordt al volop nagedacht. De plek zou door de grootte en de beschikbare oppervlakte een schitterende locatie kunnen zijn voor de prachtige collectie beelden uit de Torlonia-collectie.

Een klein deel van die verzameling is nog tot 9 januari te zien op de tijdelijke tentoonstelling I Marmi Torlonia in de Capitolijnse Musea, Villa Caffarelli.

Reeds in 2007 circuleerden al geruchten over Palazzo Silvestri-Rivaldi als mogelijke locatie voor de Torlonia-collectie. Als het plan wordt doorgezet, moeten de stad Rome en de Fondazione Torlonia, de stichting die sinds enkele jaren de bezittingen van de familie Torlonia beheert, wel een overeenkomst tekenen.

Het gaat immers om een privécollectie. Daarvoor is in ieder geval nog tijd genoeg, want een gedeelte van de collectie die nu in Rome wordt tentoongesteld, vertrekt begin volgend jaar op wereldtournee en het zal enkele jaren duren vooraleer alle beelden weer samen in Rome zijn.

Als dat plan uiteindelijk toch niet zou doorgaan, biedt Palazzo Silvestri-Rivaldi zijn er genoeg alternatieven om het centraal gelegen gebouw nuttig te gebruiken.

Zo behoort een archeologisch mueum, gespecialiseerd in de vondsten op de keizerlijke fora, tot de mogelijkheden. Rome heeft magazijnen vol met fraaie archeologische vondsten die nog nooit aan het publiek werden getoond. Het is op zich geen probleem daarmee nog enkele musea te vullen.

rivaldi(1)

Het Ministerie van Cultuur verplicht zich tot de restauratie en het functionele herstel van het hele gebouwencomplex. De restauratie zal in verschillende fasen gebeuren, waarbij eerst het middeleeuwse paleis wordt aangepakt.

Daarna volgen de aangrenzende gebieden en worden ook de archeologische opgravingen afgerond aan de Romeinse villa die op het terrein is ontdekt. Tenslotte krijgen ook het park en de zeventiende-eeuwse fonteinen een opfrisbeurt.

De overeenkomst voorziet ook in samenwerking tussen de twee instanties bij het plannen van initiatieven, evenementen en projecten die altijd moeten overeenstemmen met de institutionele doeleinden en de zeer hoge historisch-artistieke en archeologische waarde van het onroerend goed.

Ten slotte verbinden de twee instellingen zich ertoe om tegen januari 2022 de voorbereidende aktes voor de ondertekening van de oprichtingsakte en statuten op te stellen, evenals een haalbaarheids- en duurzaamheidsstudie voor het beheer van het vastgoedcomplex.

Met het geld dat ISMA aan de overeenkomst overhoudt, 25 miljoen euro, kan nog een ander project worden ontwikkeld. ISMA beschikt aan de Via di Val Cannuta over een vastgoedcomplex van ongeveer 6.000 m² dat ook al jarenlang verlaten en behoorlijk verwaarloosd is.

Samen met het omliggende terrein van ongeveer 20.000 m² wil men hier een sociaal dienstencentrum voor jongeren en een zorgcentrum voor ouderen uitbouwen.

Een deel van het geld zal ook worden gebruikt om de eigendommen van ISMA veiliger en duurzamer te maken. In de gebouwen komen onder meer liften en fotovoltaïsche systemen om de energiefactuur te doen dalen.

Als er nog geld overblijft zal ISMA dat investeren in nieuwe vastgoedactiva die bestemd zullen worden voor doeleinden in de welzijns-, gezondheids- of sociale sector.

De omgeving van Palazzo Silvstri-Rivaldi is onderworpen aan strenge historische, archeoloigsche en milieubeperkingen. Het complex strekt zich uit over meer dan 1 ha en bestaat uit verschillende gebouwen.

Het oudste paleis dat tussen 1534 en 1549 werd gebouwd voor Eurialo Silvestri door Antonio da Sangallo de Jongere (1484-1546), is toegankelijk langs de Via del Tempio della Pace en de Via del Colosseo.

Daarnaast is er een residentiële villa met toegang vanaf de Via del Colosseo en een park met een panoramisch terras, verrijkt met architecturale en sculpturale elementen zoals nymphaea en standbeelden.

De verbinding tussen de villa en het palazzo wordt gelegd via het park, dat toegankelijk is via het ronde gewelfde toegangsportaal langs de Via del Colosseo.

Op het grondgebied van het complex bevindt zich ook een archeologische vindplaats waar de restanten van een villa uit de eerste eeuw zijn aangetroffen.

Het interieur van het gebouw, hoezeer verwaarloosd het vandaag ook is, bevat kunstschilderingen die te mooi en te aanlokkelijk zijn om ze op termijn niet te tonen aan het publiek.

Op de muren en de gewelven in het palazzo bevinden zich onder meer fresco’s die worden toegeschreven aan Perino del Vaga (1501-1547, echte naam Piero Bonaccorsi) een van de meest getalenteerde leerlingen van Ghirlandaio.

Deze Florentijnse kunstenaar is misschien iets minder bekend dan sommige van zijn tijdgenoten, maar zijn werk is niet te onderschatten. Hij werkte een tijdje in Genua en Pisa.

In Rome beschilderde Perino del Vaga onder meer de Pucci-kapel in de Trinità dei Monti, schilderde de decoratie voor de Cappella Paolina en andere zalen van het Castel Sant’Angelo, maakte fresco’s in de San Marcello, in de Stanza della Segnatura en de Sixtijnse Kapel in het Vaticaan waar hij ook de Sala Regia mee decoreerde.

Perino del Vaga retoucheerde ook vele werken van Rafaël. Perino del Vaga werd begraven in het Pantheon, wat wel iets zegt over zijn verdiensten.

MORGEN:

Een bezoek aan Palazzo Silvestri-Rivaldi

Had je ook graag de andere foto’s gezien die dit nieuwsbericht illustreren? Dat is voorbehouden aan clubleden van S.P.Q.R. Die konden deze beelden reeds eerder bekijken via hun exclusieve dagelijkse en geïllustreerde nieuwsbrief.

Lees hier hoe je lid kan worden van S.P.Q.R.

Aanmelden als clublid kan je via deze link

Gallo-Romeins Museum Tongeren lokte dit jaar ondanks coronacrisis bijna 95.000 bezoekers

27 december 2021

De vele gezinsvriendelijke programma’s, activiteiten, presentaties en installaties in het Gallo-Romeins Museum in Tongeren konden ook in dit coronajaar op bijzonder veel waardering en belangstelling rekenen. In totaal ontving het Gallo-Romeins Museum bijna 95.000 bezoekers.

Dit resultaat is opmerkelijk goed, te meer omdat door de coronacrisis zowel schoolkinderen als socio-culturele verenigingen het museum in de eerste jaarhelft nauwelijks bezochten.

Ook op andere vlakken was 2021 succesvol. Zo investeerde het Tongerse stadsbestuur in de uitbreiding van de museumcollectie. Het voegde prachtstukken uit de Merovingische tijd aan de verzameling toe.

Het Gallo-Romein Museum versterkte tevens zijn online aanbod, o.a. voor schoolgroepen. Erg succesvol bleken ook de maandelijkse lezingen over tal van archeologische onderwerpen die geïnteresseerden van thuis uit live konden volgen. Dit initiatief wordt in 2022 voortgezet.

Op wetenschappelijk vlak werd eveneens stevig vooruitgang geboekt. Het museum finaliseerde een onderzoek naar (strijd)hamers uit de tijd van de eerste landbouwers.

Het voltooide de studie en registratie van de Merovingische collectie. Bijkomend liep er een omvangrijk project waarbij meer dan 4.000 Romeinse munten werden geïdentificeerd en beschreven. Er startte ook een interdisciplinair onderzoek over Romeinse schrijftabletten.

2022 kondigt zich eveneens beloftevol aan. De komende maanden wordt een studie gemaakt om de functionaliteit en beleving van het museumgebouw nog te verbeteren. Tegelijkertijd zijn de voorbereidingen voor een nieuwe tijdelijke tenntoonstelling volop aan de gang.

Tentoonstelling ‘God op Aarde. Keizer Domitianus’ voorlopig alleen digitaal te bezoeken

27 december 2021

We maakten eerder al even melding van deze tentoonstelling, maar nu is het zover. Met meer dan 275 kunstvoorwerpen uit vele wereldmusea zal de Romeinse keizer Domitianus de komende maanden volop in de schijnwerpers worden gezet.

Jammer genoeg is Nederland op dit moment opnieuw in lockdown, waardoor een fysiek bezoek voorlopig niet mogelijk is. Intussen worden wel digitale bezoekmomenten georganiseerd.

De tentoonstelling God op Aarde. Keizer Domitianus is in principe te bezoeken tot en met 22 mei 2022 in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Na Leiden zal een deel van deze tentoonstelling in 2022 in de Mercati di Traiano in Rome te zien zijn. Het is nog niet duidelijk of de tentoonstelling als gevolg van de lockdown misschien een tijdje wordt verlengd.

domitianus (3)

Het moet in ieder geval behoorlijk frustrerend zijn om na een lange voorbereiding een dergelijke prestigieuze tentoonstelling eindelijk te openen, om dan meteen daarna te horen te krijgen dat bezoekers in musea tot minstens 14 januari niet welkom zijn.

Het RIjksmuseum van Oudheden anticipeerde intussen wel op de maatregelen als gevolg van de coronasituatie en organiseert momenteel lockdown livestream-tours.

Een museumgids toont via een live-verbinding alle hoogtepunten van de tentoonstelling. De lockdown livestream-tours zijn interactief, dus vragen stellen staat vrij.

De tours duren een uur en zijn te boeken van maandag tot en met vrijdag om 11.30 uur, 13.30 uur, 14.30 uur en 15.30 uur. Kostprijs: 7,50 euro per inschrijving.

Thuis kan natuurlijk iedereen meekijken op het scherm. Elke tour biedt plaats voor maximaal acht inschrijvingen. Ze worden uitgezonden via Microsoft Teams.

Wie wil kan ook een online privé-tour boeken (kostprijs: 50 euro) via de Servicedesk van het museum, info@rmo.nl of tel. 071-5163 163 (tijdens de kantooruren).

online_tours_rmoFoto: Rijksmuseum van Oudheden

Domitianus regeerde over het Romeinse Rijk van 81 tot 96 na Chr. Die periode wordt vaak gezien als een Gouden Tijd. Maar toch kent tegenwoordig bijna niemand zijn naam en stond hij in de Oudheid vooral bekend als een tiran en slechte keizer. Zó slecht dat hij uit de geschiedenis moest worden gewist.

Bijna 2000 jaar na zijn dood, neemt de tentoonstelling ‘God op aarde’ zijn turbulente levensverhaal onder de loep, vanaf zijn jeugd in Rome, tot de weg naar de top en zijn genadeloze val.

Archeologische topstukken, spectaculaire animaties, films en wandvullende vergezichten over Domitianus’ Rome laten bezoekers kennis maken met deze ‘vergeten keizer’, in een zoektocht naar wie hij werkelijk was als politicus, veldheer, geliefde en zelfverklaarde ‘god op aarde’.

Met zijn vader Vespasianus en broer Titus vormde Domitianus de Flavische dynastie. Kunst en literatuur groeiden en bloeiden in hun tijd.

Ook vonden er opmerkelijke historische gebeurtenissen plaats, zoals de uitbarsting van de Vesuvius (in 79 na Chr.), waarbij Pompeï en Herculaneum verwoest werden en enorme branden in Rome (80 na Chr.), waarop een ware bouwexplosie volgde.

Veel van die nieuwe monumenten of de indrukwekkende restanten ervan, zijn vandaag nog steeds te zien: het Colosseum dat door de Flavische keizers werd voltooid, de boog van Titus, het paleis van Domitianus op de Palatijn, het Circus Maximus en de resten van zijn stadion onder de huidige Piazza Navona, een plein dat er zijn vorm aan te danken heeft.

domitianus (2)

De tentoonstelling ‘God op aarde’ brengt een rijke keuze aan topstukken uit de eerste eeuw na Chr., de bloeitijd van het Romeinse Rijk, naar Leiden. Er zijn portretten en standbeelden van Domitianus, van leden van de keizerlijke familie, van goden en godinnen en grafmonumenten van de elite.

Fragmenten van muurschilderingen uit tempels, villa’s en paleizen, mozaïeken, sieraden van goud en edelstenen, getuigen van de luxe aan het keizerlijke hof. Dagelijkse zaken zoals schoenen en schrijfstiften van Domitianus’ soldaten worden ook tentoongesteld.

Projecties en wandvullende (3D-)reconstructies geven een beeld van het leven in Rome in de tijd van Domitianus, toen spectaculaire nieuwe gebouwen verrezen.

In korte video’s belichten Nederlandse en buitenlandse specialisten het meest recente wetenschappelijk onderzoek over Domitianus, waar archeologie, geschiedenis, kunst en literatuur hand in hand gaan.

domitianus

De tentoonstelling God op Aarde. Keizer Domitianus is gemaakt in co-productie met de Sovrintendenza Capitolina ai Beni Culturali, Direzione Musei archeologici e storico-artistici (Rome) en de Radboud Universiteit (Nijmegen).

Na Leiden wordt een deel van de tentoonstelling verplaatst naar Rome, voor een Domitianus-expositie in de Markten van Trajanus.

De tentoonstelling is een project van internationale allure met meer dan 275 topstukken uit 25 museumcollecties en particuliere verzamelingen uit binnen- en buitenland.

Daaronder de Musei Capitolini (Rome), het Museo Archeologico Nazionale (Napels), het Musée du Louvre (Parijs), het British Museum (Londen), het J. Paul Getty Museum (Malibu, California) en het Metropolitan Museum of Art (New York).

domitianus (4)

Bij de tentoonstelling verschijnen een publieksboek in het Nederlands (kostprijs: 19,50 euro), een wetenschappelijke uitgave in het Engels (kostprijs: 26,25 euro) en een RMO Magazine (kostprijs: 3,50 euro). Verder zijn er gratis audiotours (Nederlands en Engels) en een speciaal audio-avontuur voor kinderen vanaf 8 jaar.

Ook staan tijdens schoolvakanties rondleidingen, lezingen, toneelvoorstellingen van Theatergroep Aluin, een wetenschappelijk congres en extra (kinder-)activiteiten op het programma, deels in het museum en deels online. Tijdens de kerstvakantie is dat omwille van de voormelde lockdown uiteraard niet mogelijk.

domitianus (1)

Al gamend op zoek naar de moordenaar van Domitianus kan thuis, in Rome en in het museum met de gratis game ‘Domitianus: god op aarde’, met 3D-animaties van Rome’s beroemdste locaties, mini-puzzels en spellen.

Het spel is geschikt voor jongeren vanaf 14 jaar en bestaat zowel in het Nederlands als Engels. De game werd gemaakt in samenwerking met Newcastle University en Entertainment Games Ltd. en is te downloaden via de App Store en de Google Play Store.

God op aarde. Keizer Domitianus
Van 17 december 2021 tot en met 22 mei 2022
Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, Leiden
www.rmo.nl
Voorlopig, tot minstens 14 januari 2022, geen fysiek bezoek mogelijk
Dagelijks open van 10 tot 17 uur
Gesloten op 25 december 2021, 1 januari en 27 april 2022
Informatie en tickets: www.rmo.nl/domitianus

DOMITIANUS – KORTE BIO

Domitianus Titus Flavius (51-96) was de tweede zoon van Vespasianus en broer van de kinderloze Titus die hij opvolgde als keizer van Rome van 81 tot 96. Domitianus toonde zich van meet af aan een autocratische natuur, met harde, wrede kanten. Hij wilde niet de eerste (princeps) te midden van de burgers zijn, maar een meester over onderdanen.

Ook de senaat wilde hij geheel tot werktuig van zijn absolute macht maken; vandaar dat hij zich het ambt van censor permanent (als censor perpetuus) liet opdragen, waardoor de samenstelling van de senaat uitsluitend van hem afhankelijk werd. Hij liet zich ook graag vereren als dominus et deus (meester en god).

Zijn gedachten gingen in de richting van geforceerde hervorming van het principaat tot een hellenistisch godkoningschap. De regeerstijl van Domitianus zorgde al snel voor reacties van de Romeinse aristocratie, onder andere in de vorm van samenzwering en opstand. De keizer werd hierdoor erg achterdochtig, zodat hij een ware terreur tegen de Romeinse aristocratie ontketende en processen wegens majesteitsschennis voerde.

Voor het Romeinse rijk als geheel toonde hij zich echter een bekwaam en krachtig bestuurder, die de bestuurstradities van zijn vader en broer grotendeels voortzette. Misbruiken strafte hij met ijzeren hand, zodat er bijvoorbeeld van afpersingen onder zijn bewind nauwelijks sprake was.

Ook uit militair oogpunt verdient zijn bewind waardering. De met Decebalus, de vorst der Daciërs, gesloten vrede was volstrekt niet zo dwaas en vernederend als weleens wordt gezegd. De terugroeping van Agricola uit Britannia was niet misplaatst of onrechtvaardig, zoals de overlevering wil. Domitianus’ optreden tegen de Chatti in Germanië was een succes en de aanleg van de limes in Germanië betekende een aanzienlijke verbetering van de grensverdediging.

In 96 kwam Domitianus vermoedelijk met medeweten van zijn vrouw Domitia (de dochter van Corbulo) door een moordaanslag om het leven. Zijn nagedachtenis werd door de senaat vervloekt (damnatio memoriae). Met deze keizer eindigde ook de Flavische dynastie.

Tempel van Venus en Roma opgeknapt met 2,5 miljoen euro sponsorgeld

26 december 2021

De Tempel van Venus en Roma, gelegen in het Forum Romanum tegenover het Colosseum, heeft een restauratie ondergaan. De kostprijs van dat project bedraagt 2,5 miljoen euro, een bedrag dat volledig werd gesponsord door het modehuis Fendi.

Het resultaat van het 15 maanden durende restauratieproject, inclusief ruwbouw en nieuwe verlichting, werd zopas onthuld.

venus_roma

In de oudheid was de Tempio di Venere e Roma niet alleen het rijkste en meest indrukwekkende tempelcomplex van Rome, maar ook het grootste.

De tempel was opgedragen aan de godinnen Venus Felix (Venus de brenger van geluk) en Roma Aeterna (Eeuwig Rome). De bouw begon in 121 onder keizer Hadrianus en werd voltooid in 141 door Antoninus Pius.

Het is niet de eerste keer dat Fendi de herstelling van een monument of fontein sponsort, de jongste jaren gebeurt dat zelfs in toenemende mate.

Fendi bekostigde vier jaar geleden ook de restauratie van de Trevifontein (prijskaartje: 2,5 miljoen euro) en trok ondertussen geld uit voor het opknappen van nog verschillende andere fonteinen.

venus_roma2

Ook andere modemerken sponsoren de jongste jaren steeds vaker restauratieprojecten in Rome. Zo telt Gucci 1,6 miljoen euro neer voor de restauratie van de Tarpeïsche rots. Schoenenbedrijf Tod’s gaf enkele jaren geleden zelfs 25 miljoen euro voor de restauratie van het Colosseum.

Luxe-juwelier Bulgari doneerde 1,5 miljoen euro om de Spaanse Trappen te renoveren en bekostigt momenteel de werkzaamheden aan de Area Sacra op de Largo di Torre Argentina die toegankelijk wordt gemaakt voor het publiek. Bulgari trekt daar 500.000 euro voor uit.

De vorige restauratie van de tempel van Venus en Roma eindigde tien jaar geleden. Er zijn echter regelmatig nieuwe onderhoudswerken nodig om het tempelcomplex van verder verval te vrijwaren.

venus_roma3

Gewone mondmaskers volstaan niet meer, onder meer het openbaar vervoer eist FFP2-maskers

24 december 2021

Zoals eerder aangekondigd neemt Italië een aantal nieuwe drastische en nog strengere maatregelen om de coronapandemie te beteugelen.

Zo wordt onder meer de geldigheid van de groene pas (certificazione verde) of het vaccinatiebewijs ingekort van negen naar zes maanden na de tweede inenting.

Wie zijn of haar vaccinatiepaspoort na die periode geldig wil houden, kan dat alleen maar door een boosterprik te krijgen. Wie van of naar Italië reist houdt daar best rekening mee, want je raakt het vliegtuig niet meer op.

Op de Romeinse luchthaven in Fiumicino worden momenteel per vertrekkend vliegtuig drie tot vijf passagiers geweigerd omdat hun vaccinatiepas niet geactualiseerd is. Sommige reizigers hebben ook geen FFP2-mondmasker en mogen evenmin aan boord. Daarover zo meteen meer.

De minimale wachttijd tussen de tweede dosis van het Covid-vaccin en de ‘booster’-injectie is bovendien teruggebracht van vijf naar vier maanden.

coronapaspoort covidscan (3)

Wie toegang wil tot zorgcentra of rust- en verzorgingstehuizen, moet voortaan drie keer ingeënt zijn tegen Covid-19. Wie slechts twee prikken heeft gehad, moet eerst een recent negatief testresultaat kunnen voorleggen.

De reikwijdte van de Superpas, die alleen kan worden verkregen door wie volledig is ingeënt of hersteld van Covid-19, wordt uitgebreid naar zowat alle sectoren, gaande van musea, zwembaden, wellnesscentra, en spa’s, tot bingozalen en sociale centra.

De Superpas was nu al nodig om toegang te krijgen tot bars, restaurants, bioscopen, theaters en andere overdekte locaties, maar ook om staande een drankje aan de bar te consumeren.

De regering heeft in het hele land opnieuw een mondmaskerplicht opgelegd, ook buitenshuis, en zelfs in de ‘witte’ lage risicozones.

Nieuw is dat gewone mondmaskers op heel wat plaatsen niet langer volstaan. Voortaan zijn FFP2-maskers verplicht voor alle binnenlocaties, waaronder bioscopen, theaters en sportstadions, evenals in het openbaar vervoer.

Je mag dus niet meer op de bus, tram, trein of metro met een gewoon chirurgisch mondmasker. Ook op vliegtuigen van en naar Italië is het dragen van een FFP2-masker verplicht.

Het mondmasker mag ook in geen geval even worden afgezet,  bijvoorbeeld om te telefoneren of om iets te eten of te drinken. Deze nieuwe mondmasker-maatregel geldt minstens tot en met 31 maart en kan nog worden verlengd.

Danszalen, discotheken en nachtclubs zijn vanaf nu tot minstens 31 januari gesloten. Daarnaast geldt er een landelijk verbod op openbare en privé-evenementen waarbij mensen zich buiten verzamelen.

Ook is het verboden om eten en drank te consumeren in bioscopen, theaters en tijdens sportevenementen.

Er komen ook meer testscreenings op scholen, luchthavens en aan de Italiaanse grenzen.

omicron_covid2

De nieuwe maatregelen werden gisteravond bekendgemaakt door minister van Volksgezondheid Roberto Speranza na een dag van intensief overleg tussen premier Mario Draghi en de regering, gezondheidsadviseurs en de regionale leiders.

De voorbije 24 uren zijn in Italië 44.595 nieuwe Covid-infecties geregistreerd (tegen 36.293 de dag ervoor). Dat zijn de hoogste cijfers sinds het begin van de pandemie.

Volgens studies van het Italiaanse gezondheidsinstituut ISS is de nieuwe Omicron-virusvariant momenteel verantwoordelijk voor 28 procent van alle Covid-gevallen in het land.

Directeur Vaticaanse Musea door Frankrijk onderscheiden als kunstambassadeur

23 december 2021

Élisabeth Beton-Delègue, de Franse ambassadeur bij de Heilige Stoel in Rome, heeft Barbara Jatta, de directeur van de Vaticaanse Musea, gehuldigd als kunstambassadeur.

Barbara Jatta, sinds 1 januari 2017 de eerste vrouw aan het hoofd van de Vaticaanse Musea, kreeg de onderscheiding van Officier van de Orde van Kunsten & Letteren.

barbara_jattaFoto: Musei Vaticani

De overhandiging van het ereteken vond plaats in Villa Bonaparte in Rome, in aanwezigheid van een dertigtal genodigden. Barbara Jatta is kunsthistorica van opleiding. Zij is ook lid van de Wetenschappelijke Raad van het Louvre in Parijs.

Barbara Jatta herinnerde in haar toespraak aan de rijke geschiedenis van de Villa Bonaparte en bracht hulde aan de filosoof Jacques Maritain (1945-1948) en de academicus Wladimir d’Ormesson (1948-1956) die er ooit als ambassadeur van Frankrijk resideerden.

Opnieuw vanuit Rome naar Ostia Antica per boot

23 december 2021

Het aantal firma’s dat de voorbije twintig jaar boottochten op de Tiber heeft georganiseerd (of dat probeerden) is intussen niet meer te tellen. Heel wat bedrijven verdwenen geruisloos wegens niet rendabel, slecht beheer, fiscale moeilijkheden, door afvalproblemen in de Tiber, enz.

Momenteel is er nog één grotere onderneming actief die boottochten en zelfs speciale diner- en partycruises aanbiedt. Al staan de activiteiten als gevolg van de viruscrisis op een laag pitje en komen potentiële bootreizigers nog lang niet talrijk opdagen.

boot_ostia (2)

Daarom worden sinds kort opnieuw boottochten vanuit Rome tot aan het archeologische park van Ostia Antica aangeboden. De nieuwe route moet het aantal reizigers een beetje opkrikken.

Vanuit Rome nemen de boten, die vertrekken vanaf Ponte Marconi in het zuiden van de stad, de bezoekers over de rivier mee naar Ostia Antica.

Eind oktober opende daar de nieuwe aanlegplaats Tiberino Ostiense. Die bevindt zich aan de linkeroever van de rivier, vlakbij de Ponte della Scafa.

De bootreis duurt ongeveer 2 uur en 30 minuten en kost 20 euro. Optioneel kunnen een busreis terug, een lunch in wat wordt omschreven als ‘een karakteristiek restaurant’ en een bezoek aan de archeologische site (eventueel met gids) worden geboekt. Maar dat is dus geen verplichting, wie enkel de bootreis wil maken kan dat dus ook.

De boottocht richting kust ziet er heel anders uit dan wanneer je de Tiber bevaart binnen de enorme stenen kaaimuren in de stad en die het uitzicht aanzienlijk beperken.

De hoge kaaimuren werden over een lengte van ongeveer 11 km binnen het stadscentrum gebouwd en houden de soms woest stromende Tiber al sinds de jaren ’30 van de vorige eeuw in bedwang. Ze verhinderen bootreizigers echter ook om de stad goed te zien.

De tocht in de richting van de kust en het archeologische gebied van Ostia Antica daarentegen is een mooie reis doorheen een landschap omgeven met stilte, vogels en veel groen.

boot_ostia (4)

De eindbestemming die je dwars doorheen een groot natuurgebied, het Riserva Naturale Statale Litorale Romano, langzaam nadert is bovendien onlosmakelijk verbonden met het water.

De oude havenstad was immers de belangrijkste handelspost van Rome en heeft zijn bestaan uitsluitend te danken aan de nabijheid van de Tiber en de zee.

Een tocht over de rivier is dus een erg toepasselijke manier om deze archeologische site te bereiken. Je volgt dezelfde route als de schippers in het oude Rome.

pann-mappalitorale2015.qxd:pannello2006.qxd

De riviertochten van Rome naar Ostia Antica worden elke zaterdag en zondag georganiseerd. Het vertrek vindt plaats om 10 uur aan Ponte Marconi. Tijdig reserveren is verplicht.

De bevestiging van het vertrek gebeurt uiterlijk op de donderdag vóór de afreis. Als er amper boekingen zijn of indien de rivier te wild stroomt, kan de boottocht geannuleerd worden.

Interessant om weten is dat de toegang tot de archeologische site van Ostia Antica de eerste zondag van de maand gratis is.

pann-mappalitorale2015.qxd:pannello2006.qxd

Er is echter nog meer goed nieuws. Dankzij de nieuwe aanlegplaats Tiberino Ostiense wordt de archeologische site van Ostia Antica nu ook via het water verbonden met de keizerlijke havens van Claudius en Trajanus.

Enkele jaren geleden maakte het gespecialiseerde multimediabedrijf Altair4 een prachtig simulatiefilmpje over de havenbedrijvigheid op deze plek. Je maakt als het ware een kleine tijdreis van de huidige archeologische site naar het verleden. Je kan het filmpje hier bekijken.

De restanten van de oude Romeinse havens zijn hier vlakbij gelegen, op vrij korte afstand van de luchthaven in Fiumicino. Het vernieuwde scheepvaartmuseum, het Museo delle Navi Romane Fiumicino, waarover je recent eveneens meer kon lezen, wordt op die manier eveneens bereikbaar.

Het aanlegpunt Tiberino-Ostiense is open van dinsdag tot zondag van 11 uur tot 17 uur. Informatie over de afvaarten en de boottochten vind je op de website hieronder, net als de contactgegevens.

http://gitesultevere.it/