Archive for 16 januari 2022

Mozaïeken-tentoonstelling in Centrale Montemartini verlengd en uitgebreid

16 januari 2022

De tentoonstelling Colori dei Romani. I mosaici dalle Collezioni Capitoline die dit jaar van april tot september zien was in de Centrale Montemartini, wordt wegens het grote succes verlengd tot 15 juni 2022.

De voorbije weken werd de expo bovendien nog aangevuld met zes nieuwe mozaïeken. Deze topkunstwerken uit de Romeinse oudheid zijn afkomstig uit de opslagplaatsen van de Capitolijnse Musea en werden recent gerestaureerd. Vanaf nu kan de expo weer worden bezocht.

De Capitolijnse Musea doken ook in hun rijke archieven om de tentoongestelde fragmenten te illustreren en te documenteren met historische foto’s, aquarellen en tekeningen.

Dit archiefmateriaal toont op zijn beurt de omstandigheden waarin de artefacten destijds werden ontdekt of opgegraven.

coloriromani (3)

Zo krijg je tegelijk het verhaal van de stedelijke transformaties en vooral van de bouwlust waarmee Rome in de laatste decennia van de negentiende eeuw te maken kreeg.

Vooral in de negentiende eeuw en in de eerste decennia van de vorige eeuw volgden talrijke ontdekkingen elkaar op. De stad Rome groeide snel, er werd volop gebouwd, de stedelijke ­structuur werd aangepast, nieuwe wegen werden aangelegd,…

Voor archeologen was het een echte feestperiode, zij het dat er zoveel ontdekkingen gebeurden dat men letterlijk handen te kort kwam. Vandaag bevinden zich in de reusachtige depots van de Romeinse musea nog altijd kratten vol met vondsten uit die tijd. Veel materiaal moet nog nader worden bestudeerd, gereinigd en gerestaureerd.

De kleurrijke en decoratieve marmeren textuur van de mozaïeken, die allemaal stukjes geschiedenis van de stad Rome vertellen, biedt de bezoeker een belangrijk inzicht in de smaken en stijlen die gangbaar waren in de Romeinse samenleving.

De tentoongestelde mozaïeken omvatten een lange periode, tussen de eerste eeuw voor Christus en de vierde eeuw na Christus.

coloriromani (6)

De tentoonstelling is verdeeld in vier thematische secties. Het eerste deel vertelt de geschiedenis van de mozaïekkunst en leert ons meer over de technieken die de Romeinen gebruikten om hun kunstige decoratieve vloeren en muren te ontwerpen.

Je komt meer te weten over de gebruikte materialen, de kleuren, de decoratieve motieven, enz. De evolutie van de mozaïekkunst biedt een overzicht van het meest eenvoudige decoratieve mozaïek tot de meest verfijnde figuren die de Romeinen met veel technisch vernuft en artistieke inspiratie wisten te maken.

De tentoongestelde werken vertegenwoordigen alle soorten mozaïekvloeren en wanddecoraties. Ze werden vervaardigd met verschillende technieken en materialen, in diverse kleuren of met decoratieve motieven. Ze getuigen van de stilistische evolutie en de transformatie van de Romeinse mozaïekkunst in de loop der tijd.

Aan deze sectie werden twee nieuwe mozaïeken toegevoegd, beide te dateren tussen de derde en de vierde eeuw na Christus. Het eerste mozaïek toont een dambordpatroon met vierkanten van verschillende kleuren.

coloriromani (4)

Het tweede is versierd met een complexere compositie bestaande uit geometrische en bloemmotieven. Tegels van kostbaar marmer, basalt en rood porfier zorgen voor een bijzonder chromatisch contrast.

Het tweede deel van de tentoonstelling toont de mozaïeken afkomstig van de luxewoningen, die vanaf het Republikeinse tijdperk sommige delen van de oude stad kenmerkten.

De route verloopt chronologisch, van de oudste voorbeelden (zoals het grote polychrome cassettemozaïek, ontdekt in de Villa Casali al Celio) tot de vierde eeuw na Christus, de periode waartoe het mozaïek behoort dat misschien heeft deel uitgemaakt van de vloerversiering van een gebouw dat eigendom was van keizer Gallienus.

Het topstuk van dit deel van de tentoonstelling is echter het buitengewone muurmozaïek die het vertrek van een schip uit de haven verbeeldt. Het gaat om een zeer kostbaar ornament uit de domus van Claudius Claudianus, een residentie die reeds in de tweede helft van de tweede eeuw na Chr. werd gebouwd op de Quirinaal-heuvel.

coloriromani (5)

Ook deze sectie is sinds 24 november uitgebreid en presenteert nu nieuwe werken. Dominant aanwezig is de grote mozaïekvloer met cassettedecor, afkomstig van een luxueuze domus die in het Republikeinse tijdperk aan de Aventijn stond. Het mozaïek is uitzonderlijk goed bewaard gebleven.

Het derde gedeelte van de tentoonstelling is gewijd aan de basilica Hilariana en de onderliggende cultusplek van Cybele en Attis. De eerste archeologische overblijfselen uit de Romeinse tijd werden op deze site pas ontdekt tussen 1889 en 1890, toen er graafwerken begonnen voor de bouw van het militaire hospitaal op de Celio.

Deze bij het publiek nauwelijks bekende site bevindt zich op een terrein dat eigendom is van de Policlinico militare. Toen men aan het einde van de negentiende eeuw begon te graven in en rond de oude cultusplaats onder de basiliek, bleek deze een ware schatkamer waar men een heleboel prachtige artefacten ontdekte die buitengewoon goed bewaard waren.

coloriromani (2)

Bij de belangrijkste vondsten uit die tijd horen twee mozaïeken die eveneens te zien zijn op de tentoonstelling. De basiliek werd destijds gebouwd door Manius Poblicius Hilarus, een rijke parelhandelaar die zijn naam gaf aan het gebouw waar zich op de drempel een mozaïek-inscriptie in het Latijn bevindt.

Vrij vertaald lezen we: ‘Dat voor wie hier binnenkomt de goden welwillend zijn (wens ik) evenals voor de basilica van Hilarus’. Het gezicht van de genereuze weldoener staat eveneens afgebeeld op een mozaïek dat zich op de voet van zijn standbeeld bevond en dat ontdekt werd aan de ingang van het gebouw.

Een vierde en laatste deel van de expo in de Centrale Montemartini schenkt aandacht aan de vele mozaïeken die aangetroffen zijn in graven en necropolissen buiten de stad.

coloriromani (1)

Opvallend is dat de versieringen, eender of het nu figuratieve thema’s of mythologische onderwerpen betreft, er altijd op gericht zijn om de kwaliteiten van de overledene te benadrukken en te versterken.

De getoonde artefacten komen voornamelijk uit de periode tussen de tweede en de derde eeuw na Chr. en komen allemaal uit funeraire vindplaatsen in de buitenwijken van Rome.

Een opvallend kunstwerk hier is het achthoekige kleurige mozaïek met pauwen, een emblematisch voorbeeld van een decoratief motief vol eschatologische en heilzame betekenissen.

De pauw, een vogel die werd toegewijd aan Dionysus, verliest elk jaar de veren van zijn staart, maar die groeien tegen de lente weer aan, net als de bloemen die in dit seizoen ontluiken.

De pauw zinspeelt op de wedergeboorte na de dood. Dit mozaïek vormde het centrale deel van de vloer van een rijk familiegraf langs de Via Appia.

Ook in deze afdeling vinden we nieuwe en nooit eerder getoonde mozaïeken, waaronder een zwart-wit mozaïek met een levendige decoratie met figuren van cupido’s omringd door acanthusblaadjes.

coloriromani (8)

Het mozaïek vormde de vloer van een graftombe die in 1936 in Rome werd ontdekt tijdens de opgravingen voor de bouw van een kerk in de buurt van het station van Trastevere. Het graf maakte deel uit van de necropolis die zich in de Romeinse oudheid langs de Via Portuense bevond.

De korte gids bij de tentoonstelling is een uitgave van Campisano Editore.

Colori dei Romani. I mosaici dalle Collezioni Capitoline
Tot 15 juni 2022
Centrale Montemartini
Via Ostiense 106, Rome

Van dinsdag tot en met zondag van 9 tot 19 uur
Laatste toegang één uur voor sluitingstijd
www.centralemontemartini.org

Raadpleeg, zeker in deze coronatijden, altijd de website van het museum voor eventuele wijzigingen in openingstijden, toegangsmodaliteiten of veiligheidsmaatregelen.