Archive for 17 januari 2022

ATAC wil kredietkaartbetalingen in Romeinse bussen versneld uitrollen

17 januari 2022

De Romeinse vervoersmaatschappij ATAC (Agenzia del trasporto autoferrotranviario del Comune di Roma) kampt al vele jaren met zwartrijders.

Omdat de controles in de Covid-periode waren afgeschaft (de controleurs begaven zich uit vrees voor besmetting liever niet tussen de reizigers), heeft dat fenomeen zich het voorbije jaar nog uitgebreid.

ATAC wil daarom de tap & go-technologie, die al op de tourniquets van de metro is geïnstalleerd, versneld uitrollen aan boord van trams en bussen. Al had dat eigenlijk pre-corona reeds moeten gebeuren.

Atac-tap-and-go (3)

De grote aantallen reizigers die meerijden met trams en bussen zonder ervoor te betalen, vormen al langer een probleem voor ATAC.

Toegang krijgen tot de metrotreinen is al wat moeilijker zonder ticket, maar vooral in bussen proberen dagelijks talrijke mensen gratis te reizen. Vóór de viruscrisis waren er frequent en op alle lijnen controles, maar die zijn pas enkele maanden geleden weer hervat.

In een eerste fase zouden nu 2.340 hightech validatiemachines worden geïnstalleerd in trams en bussen. Binnen de vijf jaar moet de volledige vloot zo’n machine hebben. In totaal gaat het om 6.100 toestellen.

De machines moeten het kopen van tickets gemakkelijker maken. Nu moeten die vooraf gekocht worden in kiosken, aan een loket of in winkels. Aan boord van een bus of metro of bij de chauffeur kan je geen tickets kopen.

De schaarse automaten die je vroeger soms toch eens in een bus kon aantreffen, zijn vrijwel allemaal kapot of ontmanteld.

Het nieuwe systeem biedt de mogelijkheid om met je (contactloze) kredietkaart of bankkaart meteen te betalen. Een venstertje toont de mogelijkheden en het aantal ritten.

Bij een enkele reis wordt 1,50 euro in rekening gebracht. ATAC hoopt door die vlottere betaalmogelijkheid het aantal zwartrijders terug te dringen.

Nu al krijg je in metrostations met hetzelfde systeem de mogelijkheid om de tourniquet te passeren, al blijven ook de oudere systemen waar je gewoon een klassiek vervoersbiljet moet ontwaarden in gebruik.

Atac-tap-and-go (2)

Wie de tap & go-systemen gebruikt hoeft geen gewoon ticketje meer te kopen, de poortjes openen zich met je betaalpas. Iedereen, zowel inwoners als toeristen kan het systeem dus gebruiken.

Een tap & go-tourniquet is bovenaan uitgerust met een speciale elektronische lezer. Je benadert die even met je bankkaart en zodra het groene lampje brandt opent het poortje zich automatisch.

Je beschikt dan over een virtueel BIT-biljet (Biglietto Integrato a Tempo) dat net zoals het papieren ticket 100 minuten geldig is. Je mag er nadien ook mee op de bus. Controleurs op de bus kunnen met een speciale zakcomputer nagaan of je de rit effectief hebt betaald.

Het systeem werkt met een contactloze kredietkaart of bankkaart (Mastercard, Visa, American Express, Maestro, Vpay, …). Er worden geen extra commissiekosten aangerekend.

De gewone prijs van een BIT-biljet (1,5 euro) wordt van je rekening afgeschreven of komt op de uitgavenstaat van je kredietkaart terecht.

Wie op technologisch vlak helemaal mee is, kan desgewenst ook puur digitaal betalen, met een smartwatch of mobiel, ook met ApplePay of GooglePay, of via een ander platform waarop je je eigen bankkaart hebt ingesteld.

Zolang je betaalpas of toestel NFC-compatibel is (Near Field Communication) werkt het systeem. NFC is een technologie waarmee je draadloos kleine hoeveelheden informatie kan uitwisselen binnen een straal van ongeveer 10 cm.

ATAC ontwikkelde de tap & go-toepassing samen met een aantal partners, waaronder Mastercard, Emv Transit, Sia, Vix Technology, Intesa San Paolo en PostePay Spa.

Wie via dit systeem veel gebruik maakt van het metro- en busnet geniet van een klein financieel voordeeltje, het zogenaamde ‘beste tarief’. Na de vijfde rit die het systeem binnen de 24 uur registreert, wordt automatisch een ticket ‘Rome 24 uur’ geactiveerd, wat je totale kostprijs op 7 euro brengt in plaats van 7,50 euro.

Je bespaart dus een halve euro per vijf ritten (normaal 1,5 euro x 5), op voorwaarde dat je die binnen de 24 uur maakt en dat alle vijf de ritten betaald werden met dezelfde kaart of toestel.

De grootschalige uitrol van tap & go, een naam die bierliefhebbers in een andere context wellicht ook wel kunnen waarderen, is tegelijk ook het begin van het einde van de papieren metro- en bustickets.

Op iets langere termijn zullen digitale tickets de huidige papieren kaartjes ongetwijfeld ervangen, al zal dat in het bureaucratische Italië nog wel even duren. De introductie van digitale tickets zal ook de kassa’s en automaten in de stations grotendeels overbodig maken.

Voortbouwend op de tap & go-technologie wil ATAC ook een mobiliteitskaart introduceren die je kan scannen om toegang te krijgen tot het openbaar vervoer.

Atac-tap-and-go (4)

Deze digitale chipkaart zal worden gebaseerd op het systeem van bijvoorbeeld de Oyster-kaart die in Londen wordt gebruikt. In de Britse hoofdstad bestaan twee versies van deze smartcard, eentje voor de inwoners en een andere die uitsluitend bestemd is voor bezoekers. In talrijke andere steden maken vervoersmaatschappijen eveneens gebruik van dergelijke kaarten.

Het gaat om een investering op middellange tot lange termijn. Pre-corona was het de bedoeling is om vanaf 2022 geleidelijk afscheid te nemen van de papieren tickets, waarbij ook rekening zou worden gehouden met de (oudere) Romeinen en toeristen die minder vertrouwd zijn met nieuwe technologieën. Die planningstermijn schuift minstens een paar jaar op.

ATAC heeft nochtans voldoende redenen om het huidige ticketsysteem zo snel mogelijk af te schaffen. De maatschappij kan daardoor in de eerste plaats kosten besparen en de inkomsten verhogen omdat zwartrijden nog moeilijker wordt.

Met een personeelsbestand van ruim 12.000 mensen is ATAC het grootste lokale openbaar vervoerbedrijf in Italië en één van de grootste in Europa. Het bedrijf sleept een schuldenlast van meer dan een miljard euro mee. Het grootste deel van de vloot bestaat uit verouderde rijtuigen die om de haverklap dienst weigeren.

Het huidige ticketsysteem werd in het verleden ook meermaals het doelwit van oplichters. De grootste fraude met tickets werd in 2012 aan het licht gebracht door de Guardia di Finanza.

Het bleek om een enorme oplichting met bus- en metrotickets te gaan, waarbij op grote schaal eerst gestolen en later gekloonde tickets aan niets vermoedende detailhandelaars in krantenwinkels en kiosken werden verkocht.

De oplichting werd mogelijk gemaakt dankzij enkele medeplichtigen bij ATAC. De daders konden met de hulp van een drietal corrupte personeelsleden een enorme voorraad tickets bemachtigen die eigenlijk bestemd waren voor de automatische verdeelmachines.

Atac-tap-and-go (1)

De bende verkocht die tickets vervolgens aan detailhandelaars van krantenkiosken, bars en tabakswinkels, de traditionele verkoopplaatsen van ATAC-biljetten. De operatie leverde de eerste keer naar schatting 500.000 euro aan zwart geld op.

Dat smaakte naar meer, en de oplichting werd vervolgens verfijnd door originele tickets te klonen. Ook hiervoor werd de technologie omzeild dankzij medeplichtigen in het bedrijf. Vanaf toen stond er geen limiet meer op het aantal illegale biljetten. De valse tickets werden massaal in heel Rome verspreid.

Er wordt geraamd dat de oplichting minstens 70 miljoen euro heeft opgebracht. De zwendel was in 2012 al verschillende jaren aan de gang, het is nooit duidelijk geworden hoe lang precies. Het heeft alleszins een hele tijd geduurd vooraleer ATAC vaststelde dat er iets niet klopte en een onderzoek instelde.

Al snel bleek dat de zaak het niveau van een gewone bedrijfsdiefstal ver te boven ging en het onderzoek werd overgedragen aan de Guardia di Finanza. Die kon de daders na een intens onderzoek ontmaskeren.

Uiteindelijk werden veertien personen vervolgd voor allerlei inbreuken, waaronder bendevorming en oplichting met als verzwarende omstandigheden valsheid in geschrifte en het gebruik van vervalste identiteitsdocumenten.

De drie betrokken ATAC-werknemers zaten bij de commerciële directie en waren verantwoordelijk voor de ticketverkoop.

Atac-tap-and-go (6)

De inkomsten van de ticketverkoop in 2012 bedroegen slechts 249 miljoen euro, hoewel ATAC meer dan een miljard reizigers had geregistreerd.

Enkele jaren later zagen de jaarlijkse resultaten van de ticketverkoop er al veel beter uit, al stonden ze nog niet in verhouding met het aantal getelde ritten. Er waren dus nog veel zwartrijders op pad.

De positieve trend zette zich ook in de eerste maanden van 2020 voort. Toen dook het Covid-19-virus op. De opbrengsten zouden de daaropvolgende maanden zonder meer verdwijnen.

De viruscrisis heeft de Romeinse vervoersmaatschappij tot dusver naar schatting reeds meer dan 220 miljoen euro gekost en de definitieve eindfactuur is nog niet gemaakt.