Archive for 24 januari 2022

Vandaag begint de zoektocht naar een nieuwe president

24 januari 2022

Alle blikken in Rome zijn vanaf vandaag gericht op Palazzo Montecitorio, het parlementsgebouw in het hart van de stad. Daar beginnen om 15 uur deze namiddag de stemrondes om een nieuwe president voor het land te kiezen. De procedure zal een aantal dagen in beslag nemen.

De dertiende president van Italië wordt gekozen door de totaal 1009 leden van de Kamer en Senaat, de zogenaamde grandi elettori, aangevuld met 58 vertegenwoordigers van de twintig Italiaanse regio’s.

palazzo_montecitorio3

In Italië is het presidentschap eerder een symbolische maar tegelijk ook heel belangrijke en verbindende functie. Tijdens de verkiezingsprocedure kunnen de stemgerechtigden in principe op iedereen stemmen die ze willen, zolang het maar een Italiaanse staatsburger van tenminste 50 jaar is.

Er zijn geen officiële kandidaten. Maar in Rome gonst het al weken van de geruchten. Achter de schermen is de zoektocht naar een geschikte kandidaat immers al maanden bezig.

De zevenjarige ambtstermijn van president Sergio Mattarella (80) loopt af op 3 februari. In tegenstelling tot zijn voorganger Giorgio Napolitano, die als 90-jarige zelfs nog twee jaar langer op post bleef vanwege de toen heersende politieke onrust, wil Mattarella echt weg.

Hij was de voorbije maanden ook al actief op zoek naar een nieuwe woning in Rome, al is niet geweten of dat inmiddels al gelukt is. Toch hopen heel wat Italianen dat ook Mattarella zich op de valreep laat overhalen om nog een tijdje in Palazzo del Quirinale te blijven, tenminste tot de volgende verkiezingen, die volgens de planning in 2023 plaatsvinden.

palazzodelquirinale

Dat heeft alles te maken met de vrees dat premier Mario Draghi (74) de huidige regering zou verlaten om president te worden. Niet dat de Italianen het Draghi niet gunnen of hem onbekwaam vinden. Het tegendeel is waar, maar er is een dilemma.

Heel wat mensen vrezen, wellicht niet onterecht, dat wanneer Draghi zich laat verleiden om president te worden, het land weer afglijdt in chaos en quasi onbestuurbaarheid. De voormalige baas van de Europese Centrale Bank levert immers goed werk. Hij neemt kordate maatregelen als het moet, verliest geen tijd en doet er alles aan om het land uit de economische puinhoop van de voorbije jaren te trekken.

mario_draghi (5)

De coronacrisis trekt momenteel een lelijke en onverwachte streep door zijn rekening, maar vriend en vijand is het erover eens dat Mario Draghi stabiliteit en rust in het politieke landschap heeft gebracht. Ook internationaal geniet de man veel respect.

Met dat alles voor ogen zou het verdwijnen van Mario Draghi als premier op dit moment geen goede zaak zijn voor Italië.

mario_draghi (2)Mario Draghi (rechts) met de Amerikaanse president
Joe Biden en hun echtgenotes in Rome.

Een stoelendans binnen de huidige regering zou zelfs een destabiliserend effect kunnen hebben. De kans dat de regering zonder Draghi snel valt, met nieuwe verkiezingen als gevolg, is niet gering.

Met de nog lang niet bedwongen Covid-19-crisis en de zware economische gevolgen voor het land, vooral in de toeristische sector, en het herstelfonds van vele miljarden dat Italië kon losweken van Europa, is Mario Draghi voor velen de meest geschikte persoon om de komende paar jaar het land te blijven leiden. De Italianen zouden dus graag zien dat hij nog een tijdje in Palazzo Chigi blijft.

palazzo_chigi

Dan is er het vreemde geval genaamd Silvio Berlusconi (85). De voormalige viervoudige premier heeft de voorbije weken fors campagne gevoerd om zijn lang gekoesterde droom eindelijk te verwezenlijken: president van Italië worden.

Berlusconi loert al vele jaren op dat ambt en weet dat het, zeker omwille van zijn wankele gezondheid, zijn laatste kans is. De voorbije weken zette hij zichzelf uitgebreid in de kijker en liet zelfs krantenpagina’s vullen met advertenties waarin hij zijn prestaties opsomde en de bevolking wees op zijn internationale bekendheid.

Daarom was het toch een beetje verrassend dat Berlusconi zaterdag in verschillende Italiaanse media bekendmaakte dat hij officieel toch geen kandidaat is om Mattarella op te volgen. Waarom hij zich precies terugtrekt is niet meteen duidelijk.

Berlusconi

De partijen aan de rechterzijde, namelijk Forza Italia (Berlusconi’s eigen partij), Lega (Matteo Salvini) en Fratelli d’Italia (Giorgia Meloni), steunden nochtans de kandidatuur van Berlusconi, al zitten ook bij die partijen wel wat leden die twijfelen aan het imago van de vroegere premier.

Met de steun van de drie rechtse partijen zou Berlusconi geen meerderheid hebben gehaald, maar met nog vijftig tot honderd stemmen erbij, had dat wel kunnen lukken. De voormalige premier rekende erop dat hij een aantal afgevaardigden van minipartijtjes en onafhankelijken had kunnen overtuigen.

Voormalig premier Matteo Renzi (de vroegere leider van de Partito Democratico (PD) die in 2019 zijn eigen partij Italia Viva oprichtte) liet eerder al weten dat hij Berlusconi misschien ook wel zou steunen.

Ook enkele misnoegde parlementsleden van de MoVimento 5 Stelle (M5S) of Vijfsterrenbeweging zouden geneigd geweest zijn om Berlusconi een stem te geven, hoewel de partij daar officieel fel tegen is. Toch beseffen ook politici uit die partijen dat iemand zoals Berlusconi verkiezen als president, op z’n minst controversieel is en wellicht een stap te ver.

De man wordt al jaren achtervolgd door verschillende schandalen, werd al veroordeeld wegens belastingfraude, stapelt de rechtszaken op elkaar en verkeert bovendien zoals verteld in een niet al te beste gezondheid. Berlusconi heeft, in tegenstelling tot wat hijzelf wellicht denkt, ook internationaal geen al te best imago en dat is nog zacht uitgedrukt.

Delegazione_FI_Quirinale_2019 Berlusconi

Besefte Berlusconi dat hij de meerderheid in geen geval zou halen en kiest hij daarom voor de vlucht vooruit, liever dan de komende dagen een nederlaag te moeten toegeven? Werd de druk om zich terug te trekken in zijn eigen partij en bij zijn andere medestanders te sterk? Spelen zijn gezondheidsproblemen een grotere rol dan algemeen bekend is?

We weten het niet. Feit is wel dat Berlusconi Forza Italia, Lega en Fratelli d’Italia nu heeft opgeroepen om een nieuwe kandidaat naar voor te schuiven die op de steun van het hele rechtse front kan rekenen. Wie dat zal zijn, wordt wellicht vandaag al duidelijk.

Het hoeft bij de presidentsverkiezingen uiteraard ook niet noodzakelijk om Berlusconi of Draghi te gaan. Die laatste heeft overigens ook nog nooit officieel verklaard dat hij kandidaat is om president te worden.

Al heeft hij wel al laten doorschemeren dat hij het ambt eventueel wel ziet zitten. Maar Draghi liet in de wandelgangen ook al eens optekenen dat ‘het essentieel voor het land is dat de huidige coalitie intact blijft’.

mario_draghi (6)

Andere namen die als potentiële kandidaten worden genoemd, zijn de voormalige premiers Giuliano Amato en Paolo Gentiloni, de huidige minister van Justitie Marta Cartabia en de vroegere parlementsvoorzitter Pier Ferdinando Casini, vandaag de partijleider van de Unione dei Democratici Cristiani e di Centro (UDC).

Het kan dus alle kanten uit. De enige zekerheid is dat er de voorbije weken in tal van achterkamers gesprekken zijn gevoerd, dat er op diverse fronten en in partijhoofdkwartieren druk werd gelobbyd en dat bij tal van stemgerechtigden op zijn minst voorzichtig is gepolst wie ze eventueel zouden steunen. Ongetwijfeld circuleren vandaag in Palazzo Montecitorio dus nog een aantal andere namen die kans maken op het presidentschap.

palazzo_montecitorio1

De stemming is geheim. Bij de eerste drie stemrondes is een tweederde meerderheid nodig, daarna volstaat een absolute meerderheid. Omdat ook in Rome het Covid-19-virus weer stevig terrein wint, zal er dagelijks slechts één keer worden gestemd. Stemgerechtigden zonder groene vaccinatiepas worden geweerd. De procedure zal daardoor een aantal dagen aanslepen.

Hoe dan ook zou alles moeten geregeld zijn vóór 3 februari, de dag dat de wettelijke ambtstermijn van de huidige president Sergio Mattarella afloopt. De ambtstermijn van een president duurt in principe zeven jaar. In Italië krijgt een president een jaarsalaris van bijna 240.000 euro.