Archive for 28 januari 2022

Domus uit de oudheid in Romeinse museumkelder open voor bezoekers

28 januari 2022

Na meer dan twintig jaar kunnen bezoekers eindelijk weer eens een kijkje nemen in de restanten van een bij velen onbekende casa romana, een Romeinse domus uit de oudheid. De toegang is bovendien gratis.

Dit Romeinse huis uit de vierde eeuw is sinds 2000 niet meer toegankelijk voor het publiek en wordt nu uitzonderlijk (voorlopig) tot eind februari opengesteld.

Deze unieke Romeinse domus bevindt zich in de keldergewelven van het Museo Barracco. Het museum pakt bovendien uit met nog een andere grote nieuwigheid. Als één der eerste musea ter wereld worden bezoekers geïnformeerd met behulp van Li-Fi-technologie (Light Fidelity).

Rome heeft lang getwijfeld of ze dit ondergronds stukje Rome weer zou openstellen, maar voorlopig krijg je alvast tot eind februari gedurende een aantal dagen de kans. Er is een mogelijkheid dat die bezoekdata worden verlengd en/of uitgebreid, maar dat staat dus nog niet vast.

De domus, die sinds 2000 niet meer toegankelijk is voor bezoekers, wordt uitzonderlijk opengesteld tot 20 februari 2022, enkel op vrijdag, zaterdag en zondag van 10 tot 16 uur (laatste toegang een half uur voor sluitingstijd).

De ontdekking van de Romeinse domus in de kelder van het renaissancegebouw dat sinds 1948 het Museo Barracco huisvest, dateert uit 1899 en gebeurde, zoals dat meestal het geval is in Rome, louter toevallig.

museo_barracco

De vondst kwam aan het licht tijdens werkzaamheden om de gevel van het gebouw aan de zijde van de Via dei Baullari te versterken.

Die ingreep moest gebeuren omdat een gedeelte van het pand werd afgebroken om plaats te maken voor de Corso Vittorio Emanuele II, een nieuwe weg die Piazza Venezia in de richting van het Vaticaan moest verbinden met de Tiber.

Dat enorme wegen- en infrastructuurproject was in 1882 door de stad Rome goedgekeurd.

Meer dan vier meter onder het huidige straatniveau bevindt zich een oude architectonische structuur, bestaande uit een zuilengang, die oorspronkelijk en zoals gebruikelijk in de oudheid een onbedekt middengebied omringde.

Deze binnenplaats met portieken, een karakteristiek element van zowel openbare als particuliere Griekse en Romeinse architectuur, is voor een groot deel bewaard gebleven. Er bevinden zich nog verschillende zuilen met sokkels en kapitelen, zowel in hun geheel als fragmentarisch.

Bezoekers kunnen ook de overgebleven marmeren vloeren en verschillende teruggevonden elementen bewonderen die ooit deel uitmaakten van een fontein of een wasbak.

In de domus werd veelvuldig gebruik gemaakt van zowel wit als kostbaar gekleurd marmer, als versiering, maar ook voor de vloeren.

Als wanddecoratie werden fresco’s gebruikt. De teruggevonden fragmentarische panelen met water- en jachtonderwerpen, worden bewaard in het museum.

De domus onderging in de loop der tijd grote veranderingen en werd verschillende keren gerenoveerd, waarbij gerecycleerde materialen werden hergebruikt of verwijderd uit oudere en niet meer gebruikte gebouwen.

Daarom dateren veel van de aangebrachte elementen uit de periode van Augustus en de Julisch-Claudische dynastie. De laatste gedocumenteerde verbouwing en levensfase van de domus dateert uit de vierde eeuw.

De Romeinse overblijfselen in de kelder van het Museo Barracco zijn van groot archeologisch belang, vanwege de omvang van wat bewaard is gebleven, vanwege hun ligging in het hart van de topografie van het oude Campo Marzio en zijn weelderige openbare gebouwen.

Over de identificatie van de oorspronkelijke structuur bestaat geen zekerheid. Volgens een vrij wijdverbreide hypothese, zou het een openbaar gebouw kunnen geweest zijn dat werd gebruikt door de beroemde vier facties van de wagenmenners die deelnamen aan de wedstrijden in het Circus Maximus.

Oude bronnen duiden een gebouw op de Campo Marzio aan met de naam Stabula quattuor factionum.

Feit is dat de architectuur en inrichting allesbehalve bescheiden is, wat op een behoorlijke welstand duidt. Of het effectief om hetzelfde gebouw gaat is niet met zekerheid geweten.

In een later stadium werd het oorspronkelijke pand alleszins omgevormd tot een statige domus, een privéwoning.

Er is nog een tweede reden om het museum (dat overigens gratis toegankelijk is) nog eens te bezoeken. Het Museo Barracco pakt immers uit met nog een andere grote nieuwigheid.

domus_barracco (12)

Het museum is één van de eerste musea ter wereld die een aantal stukken uit de collectie ontsluit met het Li-Fi-systeem (Light Fidelity), een gloednieuwe en innovatieve communicatiemethode waarbij beelden en informatie kunnen worden verzonden door gebruik te maken van licht.

Je kan het een beetje vergelijken met Wi-Fi, maar hier worden de draadloze signalen verstuurd door speciale led-spots (als zenders), via het licht dus, die te ontvangen zijn door bezoekers die met hun smartphone fungeren als ontvangers.

Het project is één van de winnaars van de oproep L’impresa fa Cultura die door de regio Lazio werd gelanceerd om door het gebruik van nieuwe technologieën het culturele erfgoed van Lazio te promoten.

Om de multimedia-inhoud te gebruiken, hoeven bezoekers enkel de juiste app te downloaden en vervolgens hun smartphone of tablet onder het licht van de Li-Fi-schijnwerper te plaatsen.

Slechtziende en blinde bezoekeers kunnen zich tijdens hun tocht door het museum met dezelfde technologie tekstjes laten voorlezen.

Het Li-Fi-experiment wordt niet alleen uitgetest in de bovengrondse museumzalen (waar negen bezienswaardigheden geselecteerd zijn), ook in de nu opnieuw opengestelde kelderruimtes worden vijf interessante artefacten met de Li-Fi-technologie extra in de kijker gezet.

domus_barracco (15)

De tijdelijke heropening van de Domus, gekoppeld aan de Li-Fi-experimenten, is volgens de museumdirectie slechts de eerste stap in een groter en complexer project om de hele museumsite te herwaarderen en te verbeteren. Dat project zal de komende maanden verder worden ontwikkeld en vorm krijgen.

De combinatie van de nieuwe technologie en het openstellen van de ondergrondse Romeinse domus, moet bezoekers ook aansporen om eens een kijkje in het museum (dat niet echt een grote publiekstrekker is) te komen nemen.

Het Museo di Scultura Antica Giovanni Barracco zoals de volledige naam luidt, ontstond nadat baron Giovanni Barracco in 1902 zijn collectie antieke beelden schonk.

De collectie van het museum bestaat uit kunstvoorwerpen uit de Egyptische, Assyrische, Cypriotische, Griekse, Etruskische en Romeinse cultuur. Door die verscheidenheid biedt de verzameling een mooi overzicht van de mediterrane kunst door de eeuwen heen.

• Museo di Scultura Antica Giovanni Barracco
• Casa romana nei sotterranei del Museo Barracco

Corso Vittorio Emanuele 166a
Via dei Baullari 1

www.museobarracco.it

Had jij ook graag als eerste de foto’s van de ondergrondse domus gezien die dit nieuwsbericht illustreren? Dat is voorbehouden aan clubleden van S.P.Q.R. Die konden deze beelden reeds begin januari bekijken via hun exclusieve dagelijkse en geïllustreerde nieuwsbrief.

Lees hier hoe je lid kan worden van S.P.Q.R.

Aanmelden als clublid kan je via deze link