Archive for juli, 2022

Ontspanningsstrand Tiberis blijft ook na de zomer open

30 juli 2022

Aan de oevers van de Tiber, vlakbij de Ponte Guglielmo Marconi in het zuiden van Rome, is het ontspanningsstrand Tiberis weer geopend.

Sinds het enkele jaren in het leven werd geroepen, vinden talrijke Romeinen en soms ook wel wat toeristen hun weg naar dit stukje strand aan de rivier. Met dit snikhete weer in de zon gaan liggen is geen goed idee, maar vele Romeinen en bij uitbreiding talrijke Italianen zijn er dol op.

Gelukkig bevindt Tiberis zich in het groen en zijn er volop mogelijkheden om je te ontspannen en af te koelen. Wie hier komt doet het ook om even aan de drukte en de hitte in de stad te ontsnappen.

Tiberis is gratis toegankelijk en behalve op maandag dagelijks open van 8 tot 1 uur en dit tot (voorlopig) 12 september. Nieuw is dat er dit jaar ook avondevenementen zijn en dat het stadsbestuur Tiberis voortaan het grootste gedeelte van het jaar wil openen, tot ver na het zomerseizoen.

De organisatorische aanpak van Tiberis is dit jaar ook volledig anders dan de voorgaande edities. Het strand is nu toegankelijk van ‘s morgens tot middernacht.

Rome werkt al een hele tijd aan de herontwikkeling van de oevers van de rivier en een langdurige opening van Tiberis past daarin.

Het strand is ingericht met een honderdtal ligbedden en vijftig zonneparasols. Ook die zijn gratis te gebruiken. Er zijn vijf douches, waarvan eentje bestemd is voor mindervaliden.

Je kan er deelnemen aan allerlei activiteiten zoals gymnastiek of yogalessen. Er staan pingpongtafels, toestellen waarop je tafelvoetbal kan spelen en er zijn terreinen voor beachvolleybal. Er zijn ook schaduwruimtes en vernevelingsystemen.

Nieuw zijn dus ook de avondevenementen waarbij op vrijdag, zaterdag en zondag muziek van allerlei genres wordt gebracht, van jazz, tot blues en rock. De concerten zijn wel betalend: tickets kosten 10 euro, maar daarbij is een drankje inbegrepen. De avondevenementen beginnen om 21 uur.

Tiberis (1)

Tiberis werd voor het eerst aangelegd in 2018. Dat gebeurde op een stuk herwonnen moerasgrond vlakbij de Marconibrug, tussen de districten San Paolo en Marconi, ten zuiden van het stadscentrum.

In de betrokken zone lag brandgevaarlijk afval en, helemaal verborgen in het groen, bevonden zich zelfs een aantal illegale woningen. Dat werd allemaal opgeruimd waardoor een strook grond van ongeveer 10.000 m² beschikbaar kwam en waarop vervolgens het kunstmatige strand werd ingericht.

Tiberis is niet alleen maar een strand, maar ook een ruimte voor gezelligheid waar je een praatje kan maken, een plek waar ook kinderen zich kunnen amuseren in een schaduwrijke speelruimte en waar je gratis kan sporten. In totaal kunnen er tegelijk 200 mensen terecht.

Tiberis is niet het eerste kunstmatige strandproject aan de Tiber. Reeds in 2005 introduceerde de toenmalige burgemeester Walter Veltroni een strandplek met de naam Tevere Village vlakbij Castel Sant’Angelo, tussen de Ponte Sant’Angelo en Ponte Umberto I. Dat initiatief kende echter niet het verhoopte succes en werd na een paar jaar weer opgedoekt.

Tiberis is één van de initiatieven waarmee het stadsbestuur meer leven wil brengen in de onmiddellijke omgeving van de Tiberoevers. Vooral in het zuidelijke, dicht bebouwde stedelijke gedeelte van het riviergebied, ziet de omgeving er meestal niet zo fraai uit.

Er ligt vaak afval, zowel langs de oevers als in het water (wrakken, gewoon afval, afgeknakte bomen, soms zelfs dode dieren, …). Daklozen en zwervers komen er slapen en er worden zelfs primitieve woningen gebouwd en weer afgebroken zonder enige vergunning. Die quasi-wetteloosheid wil Rome aanpakken met een herontwikkelingsproject voor de hele Tiberzone.

Het grootste probleem langs de Tiber zijn de vaak goed verborgen illegale of gekraakte huisjes langs het riviergebied. De bewoners leven erg onveilig. Bij overstromingen of plots veranderende weersomstandigheden dreigt zelfs levensgevaar.

Het stadsbestuur is er zich ook van bewust dat dergelijke marginaliteit soms ook snel kan ontaarden in kleine criminaliteit. Ook dat wil men voorkomen met het herontwikkelingsproject. Om in het uitgestrekte moerassige gebied illegale hutjes en gebouwtjes op te sporen worden nu en dan drones ingezet.

Het stadsbestuur van Rome en de regio Lazio werken samen inzake het veiligheidsbeheer van de Tiber en de bewaking van de rivier, vooral met de bedoeling illegale zaken en gedrag op te sporen en die problemen ook meteen aan te pakken.

Dat kan gebeuren door uitzettingen, het voorkomen dat illegaal afval wordt gedumpt en, als dat toch gebeurt, het zo snel mogelijk verwijderen. Ook een degelijk groenonderhoud hoort daarbij.

Rome kampt echter met een totale versnippering van bevoegdheden en instanties die te maken hebben met de Tiber. Het is een enorm probleem dat hij het beheer en het onderhoud van de Tiber tientallen instanties betrokken zijn.

De overstromingsgebieden van de Tiber zijn eigendom van de Italiaanse staat maar worden beheerd door de regio Lazio. De bruggen over de rivier, de borstweringen, de trappen vanaf de bruggen naar de Tiberoever, het onderhoud van de ongeveer 70 km fietspaden langs de oevers, het skatepark Ponte della Musica en het gebied rond Ponte Marconi zijn toevertrouwd aan het stadsbestuur van Rome.

Alle andere verantwoordelijkheden zijn in handen van meer dan een dozijn andere instellingen of verenigingen. Zo is het algemene beheer van de rivierbedding (het schoonmaken en het baggeren) een exclusieve regionale bevoegdheid.

Bij de Tiber zijn onder meer betrokken: de verschillende overheden (de stad Rome, de regio Lazio, de gemeente Fiumicino), de havenbesturen (Capitaneria di Porto, Autorità di Bacino, …), verschillende agentschappen en toezichthouders (de Protezione civile, het Dipartimento Tutela Ambientale, het Dipartimento Sviluppo infrastrutture e manutenzione urbana (Simu), het Dipartimento Urbanistica en de stedelijke politie of de Polizia Municipale, de Sovrintendenza Capitolina, …).

Maar ook verenigingen zoals Legambiente Lazio, Retake Roma, Italia Nostra, de Associazione italiana Architettura del Paesaggio Lazio, de Associazione Due ruote d’Italia, Cittadinanzattiva Lazio, de Associazione Tevereterno e Circolo magistrati Corte dei Conti, …) hebben te maken met de Tiber.

Dit lijstje is zeker niet volledig, maar het zorgt nu al voor duizelingen. Het is een voorbeeld van hoe de versnippering van talrijke administratieve diensten en andere belanghebbende partijen elke fatsoenlijke vooruitgang in Rome (en bij uitbreiding in heel Italië) al dan niet gewild (kunnen) afremmen. Er moet in dit verband nog veel werk worden verricht.

Tiberis 2022
Lungotevere Dante 1 (Ponte Marconi), Rome
Dagelijks open van 8 tot 1 uur, behalve op maandag
Gratis toegang
Avondconcerten op vrijdag, zaterdag en zondag (10 euro)
Voorlopig tot 12 september, mogelijk verlengd

Modeshow met dans en filmfragmenten op de Via Veneto

28 juli 2022

Op de Via Vittorio Veneto in Rome wordt vandaag 28 juli van 21 tot 23 uur Roma è di moda georganiseerd, een grootschalige modeshow die het beste toont van de hedendaagse Italiaanse mode-ontwerpers. De straat is tijdelijk afgesloten voor auto- en busverkeer.

De modeshow toont ontwerpen van Alessandro Consiglio, Federico Firoldi, Francesca Liberatore, Lineapiù Italia en Guillermo Mariotto.

Het evenement wordt gepresenteerd door Pino Strabioli en Ema Stokholma en krijgt medewerking van internationale fotomodellen.

De actrices Nancy Brilli en Paola Minaccioni imiteren fragmenten uit films die verband houden met Federico Fellini, Ennio Flaiano en Anna Magnani.

Roma_moda

Afwisselend worden optredens gegeven door dansers van het Teatro dell’Opera di Roma treden op tegen een achtergrond van filmbeelden uit de jaren ’60, een periode die wereldwijd bekend raakte als het Dolce Vita-tijdperk en waarin de Via Veneto vaak een rol speelde.

Ook aanwezig is Rino Barillari, de beroemde Romeinse fotograaf die in Rome bekend is als de koning van de paparazzi en die model stond voor verschillende generaties vakgenoten.

Enkele dagen geleden werd op de Via Veneto nog een openluchtvoorstelling van Roman Holiday georganiseerd, de beroemde film uit 1953 van William Wyler, met in de hoofdrollen Audrey Hepburn en Gregory Peck.

Maak een archeologische opgraving mee in Rome

27 juli 2022

Ter hoogte van Largo Corrado Ricci zijn opgravingen aan de gang. Gedurende vier dagen in juli en augustus verwelkomen archeologen en kunsthistorici uitzonderlijk bezoekers op de site.

Dankzij Scavi in Comune, een nieuw initiatief van de stad Rome, krijgen geïnteresseerden de kans om de evolutie van de opgraving te volgen en te zien wat normaal gezien strikt beperkt blijft tot de research- en werkkamers van de archeologen.

opgravingen_largo_corrado_ricci

De opgraving vindt plaats in de noordoostelijke hoek van het Forum van de Vrede, vlakbij de zogenaamde ‘Colonnacce’.

Dit gebied heeft een eeuwenlange geschiedenis van stedelijke gelaagdheid doorgemaakt die dit archeologische onderzoek aan het licht wil brengen.

Bezoekers zijn vandaag 27 juli welkom, evenals op de woensdagen 3, 10 en 31 augustus, telkens van 15 tot 16 uur. Vooraf aanmelden is nodig, via tel. 06 06 08 (dagelijks van 9 tot 19 uur).

Tentoonstelling over paus Adrianus VI in de Maurits Sabbebibliotheek in Leuven

25 juli 2022

In de Maurits Sabbebibliotheek in Leuven opent vandaag een kleine tentoonstelling over paus Adrianus VI. De expo is gratis te bezoeken tot 3 oktober 2022. De toegang is gratis.

Er is een bezoekersgids in het Nederlands en het Engels beschikbaar. De curatoren van deze expo zijn Nathalie Roland en Michiel Verweij die beiden eerder al instonden voor de tentoonstelling Ovidius in metamorfose, die eind 2019, begin 2020 te zien was in de Leuvense Universiteitsbibliotheek.

adrianus_VI (15)

500 jaar geleden, op 9 januari 1522, werd de gewezen Leuvense hoogleraar Adrianus Florensz van Utrecht onverwacht tot paus gekozen. In het anderhalve jaar dat zijn pontificaat zou duren, probeerde hij een begin te maken met een hervorming van de Curie in Rome en met een antwoord op de Reformatie van Maarten Luther. Bij testament stichtte hij in 1523 het Pauscollege in Leuven, dat recent prachtig werd gerestaureerd.

In de tentoonstelling in de Maurits Sabbebibliotheek worden de schijnwerpers gericht op Adrianus’ jarenlange activiteit in Leuven, op de geschriften die hieruit voortkwamen, alsook op zijn korte pontificaat in Rome, meer bepaald op de kwestie van Luther en Adrianus’ verhouding tot Desiderius Erasmus. Er worden een veertigtal objecten tentoongesteld.

De Maurits Sabbebibliotheek is een onderzoeksbibliotheek van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen (KU Leuven) en een erfgoedbibliotheek waar historisch belangrijke stukken worden bewaard. Volgens de American Theological Library Association is het de grootste theologische bibliotheek ter wereld met jaarlijks meer dan 100.000 bezoekers.

We laten hierna curator dr. Michiel Verweij aan het woord, die in de inleiding van de bezoekersgids het leven en de carrière van Adrianus VI uitstekend samenvat. De tekst biedt tevens een goede informatieve achtergrond voor wie de tentoonstelling wil bezoeken.

adrianus_VI (3)
Canaglia brutta e ria
Ch’ha fatto un papa senza saper come,
Fiammingo, mai non visto e senza nome.

Canaille, lelijk gespuis,
kiest een paus en weet niet wat het doet,
een Vlaming, nooit gezien en anoniem.’

Met deze niet al te vriendelijke woorden gaf een anonieme Romein uiting aan zijn gevoelens onmiddellijk na het eind van het conclaaf dat op 9 januari 1522 Adrianus VI tot paus gekozen had. Afgezien van zijn overduidelijke irritatie, zat de auteur van dit epigram er niet helemaal naast: Adrianus was fiammingo, mai visto e senza nome.

Adrianus werd geboren op 2 maart 1459 in Utrecht in het huidige Nederland. Zijn vader was een ambachtsman, niet arm, maar ook niet echt rijk. Zoals zo velen van zijn medepoorters had hij geen familienaam. Vandaar dat Adrianus altijd tekende met Adrianus Florencii ‘Adrianus, zoon van Floris’ of Adrianus de Traiecto ‘Adrianus van Utrecht’.

Vergeleken met de adellijke Romeinse families en de even adellijke Borgia’s uit het Spaanse Valencia, die in Rome de dienst uitmaakten, had Adrianus geen naam of stamboom om trots op te zijn: hij was inderdaad senza nome.

Hij was eveneens Fiammingo, al kan dat voor ons moeilijk zijn om meteen te begrijpen. Wij zijn zo gewend dat Adrianus de ‘enige Nederlandse paus’ of zelfs ein deutscher Papst genoemd wordt dat het adjectief fiammingo ‘Vlaams’ in deze context vreemd klinkt.

Maar in dit geval had de anonieme auteur het bij het rechte eind: de inwoners van de Lage Landen die aan het begin van de 16de eeuw een aparte en onderscheiden eenheid begonnen te vormen op basis van de Bourgondisch-Habsburgse dynastie, werden generaliserend in Italië Fiamminghi en in Spanje Flamencos genoemd.

Er bestond nog geen scheiding tussen Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden en deze termen hebben tot aan het eind van de 16de eeuw zelfs geen betekenis. Het territorium van de Nederlanden was grotendeels deel van het Heilige Roomse Rijk en Adrianus kan zichzelf op grond daarvan als Germanus hebben beschouwd, maar hij heeft vermoedelijk nooit een voet in het huidige Duitsland gezet.

Wie hem een Duitse paus noemt, suggereert ‘Duits’ in de moderne betekenis en dat maakt deze aanduiding problematisch. Moderne nationale grenzen dienen buiten historische beschrijvingen te blijven: ze zijn vaak te veel beladen met nationale (of zelfs nationalistische) sentimenten.

adrianus_VI (11)

Fiammingo dus. Adrianus’ vader stierf toen de toekomstige paus nog een jongen was, maar hij liet blijkbaar genoeg geld na om voor zijn zoon het bezoek aan een Latijnse school mogelijk te maken. Aangezien Utrecht op dat moment geen befaamde school had, ging Adrianus naar de IJsselstreek, oostelijk van Utrecht, meer bepaald naar Zwolle.

Vanaf de 14de eeuw was de IJsselstreek de basis geweest van de Devotio Moderna, de Moderne Devotie, een beweging die een meer praktische vroomheid nastreefde en onder meer een dagelijks gewetensonderzoek eiste.

Hoewel Adrianus nooit formeel tot een van de groepen die uit de Moderne Devotie voortkwamen, behoord heeft, onderging hij wel de invloed van deze beweging en sommige gewoonten en ideeen zouden hem zijn hele leven bij blijven.

Adrianus bleek een briljante leerling en hij kon zijn studie verderzetten. De dag dat hij de Brabantse universiteitsstad Leuven binnentrok, was waarschijnlijk de meest beslissende stap, het cruciale moment in zijn hele leven. Adrianus zou altijd eerst en vooral iemand van de universiteit, van Leuven zijn.

Op 1 juni 1476 werd Adrianus officieel in het register van de Leuvense universiteit ingeschreven. Twee jaar later, in 1478, zou hij als primus, als nummer 1, voor het examen van de faculteit van de Artes slagen, de faculteit waaraan iedereen zijn studie moest beginnen. Een duidelijk teken van zijn briljante intellectuele capaciteiten.

Adrianus studeerde vervolgens theologie: dertien jaar later, in 1491, behaalde hij de graad van doctor. In 1490 was hij al begonnen om colleges te geven in de faculteit van de theologie: hij zou dat blijven doen totdat andere bezigheden te veel tijd vergden.

In feite werd Adrianus van Utrecht de leidende theoloog van Leuven en de docent van de belangrijkste Leuvense theologen die in het begin van de 16de eeuw tegen Maarten Luther en zijn partijgenoten in het strijdperk zouden treden.

De Maurits Sabbebibliotheek, de bibliotheek van de Leuvense faculteit van theologie, bewaart in haar rijke verzameling een autograaf handschrift van Adrianus’ werken: een commentaar op boek IV van de Sententiae van Petrus Lombardus en zijn Quaestiones quodlibeticae.

adrianus_VI (4)

In 1497 werd Adrianus benoemd tot deken van het kapittel van de Leuvense Sint-Pieterskerk: dat maakte hem niet alleen de vicekanselier van de universiteit, maar ook de hoogste kerkelijke autoriteit in de stad. In het handschrift dat zo net ter sprake kwam, staan ook verscheidene toespraken en preken die Adrianus in deze hoedanigheden hield.

Van tijd tot tijd verzamelde hij de Leuvense geestelijkheid voor devotie-oefeningen en vermanende woorden. Dat werd niet altijd vriendelijk onthaald; bij een gelegenheid spoorde Adrianus een kanunnik aan met zijn maitresse te breken. Het resultaat was een poging om de toekomstige paus met arsenicum in zijn kool te vergiftigen, maar, zoals u zult hebben vermoed, overleefde Adrianus deze poging.

De 15de en 16de eeuw zijn bekend vanwege de opeenhoping van prebenden, de benoemingen tot kanunnik, kapelaan of andere functies om zuiver financiële redenen. Deze opeenhoping van functies, benoemingen en rijkdom was een van de gesels van de Kerk en tegelijk een van de voornaamste bezigheden van de Romeinse administratie.

Adrianus nam hieraan deel, maar in bescheiden mate. Het kerkelijk recht voorzag de mogelijkheid om drie prebenden te genieten in absentia, dus zonder dat de persoon in kwestie de functie daadwerkelijk uitoefende: Adrianus zou dit aantal streng respecteren en zelfs een prebende opgeven als er zich een andere (interessantere) aandiende.

Het was trouwens gebruikelijk dat uit dit soort benoemingen de salarissen van de Leuvense professoren werden betaald: het volledige kapittel van Sint-Pieter in Leuven bestond uit hoogleraren.

adrianus_VI (18)

Afgezien van zijn prebende in Sint-Pieter was Adrianus onder meer nog rector van de kerk van het Groot Begijnhof in Leuven (een functie die hij overigens daadwerkelijk waarnam) en pastoor van Goedereede (Zuid-Holland). Vergeleken met zijn meeste collega’s was Adrianus een voorbeeld van gematigdheid.

Hij verwierf evenwel voldoende rijkdom om een fraai huis in de Leuvense ‘s-Meiersstraat te kopen waarin hij per testament een college voor arme studenten theologie zou stichten. Dit college, het Pauscollege, bestaat nog steeds, zij het in een herbouw uit de 18de eeuw. (foto boven en onder).

Aan het begin van de 16de eeuw was Adrianus één van de leidende figuren van de universiteit geworden en zijn intelligentie en persoonlijke integriteit begonnen ook elders aandacht te trekken.

In 1506 overleed Filips de Schone, hertog van Bourgondië, plotseling op veel te jonge leeftijd. Zijn opvolger, Karel, was zes jaar en de regering werd waargenomen door zijn grootvader Maximiliaan van Habsburg die zijn dochter Margaretha van Oostenrijk als landvoogdes aanstelde.

De nieuwe landvoogdes was een opmerkelijke dame, zeer gecultiveerd, die van haar hof in Mechelen een echt intellectueel en cultureel centrum zou maken.

In 1506 nodigde Margaretha Adrianus uit om één van haar raadsheren te worden en in 1507 belastte ze Adrianus met een deel van de opvoeding van de troonopvolger, meer bepaald met diens intellectuele vorming in Latijn en godsdienst.

Aanvankelijk vonden deze lessen plaats in het oude kasteel van de hertogen van Brabant in Leuven, de zogenaamde Keizersberg, maar spoedig verhuisde Karel naar Mechelen en moest Adrianus volgen.

In feite zouden Adrianus’ activiteiten aan het hof hem steeds meer opslorpen en hem minder tijd gunnen voor de universiteit en zijn studie.

adrianus_VI (19)

Toen Karel 15 was, vond hij een unieke manier om zijn leermeester kwijt te raken: hij zond Adrianus op een diplomatieke missie naar Spanje. Karels moeder was de Spaanse prinses Juana van Castilie en het Spaanse deel van de erfenis werd beheerd door Karels andere grootvader, Ferdinand van Aragon.

Deze had inmiddels een respectabele leeftijd bereikt en had een duidelijke voorkeur voor Karels broer Ferdinand als opvolger in de Spaanse bezittingen. Karel zelf was hier aanzienlijk minder enthousiast over en hij stuurde Adrianus nu naar Spanje om de Spaanse erfenis voor hem zelf veilig te stellen.

Na enkele ongeduldige brieven van Karel bereikte Adrianus zijn doel in het begin van januari 1516: geen moment te vroeg, want Ferdinand van Aragon overleed op 23 januari 1516. Karel was tevreden, maar voorlopig moest Adrianus hem ter plaatse vervangen.

Op dat moment werd Spanje bestuurd door een machtige minister, kardinaal Jimenez de Cisneros (1436-1517). Adrianus was enkel een universiteitsprofessor.

Hij was een man senza nome en kon nauwelijks verwachten dat hij zich zou kunnen doorzetten tegenover Cisneros, kardinaal, aartsbisschop van Toledo, primaat van Spanje, grootinquisiteur van Castilië, kortom, één van de machtigste mannen van het land.

adrianus_VI (17)

Adrianus was een verstandig man en hij besloot zijn aandacht te bepreken tot zuiver kerkelijke aangelegenheden. Op hetzelfde moment wist de Habsburgse lobby in Rome de ene na de andere benoeming voor hem in de wacht te slepen, zodat Adrianus snel steeg in de kerkelijke hiërarchie.

In 1516 werd hij bisschop van Tortosa en grootinquisiteur van Aragon: het jaar daarop werd hij op de uitdrukkelijke wens van Karel V tot kardinaal gecreëerd (met de SS. Giovanni e Paolo op de Celio als titelkerk).

Dit kardinaalschap werd onderhandeld door de Habsburgse agent of procurator in Rome, Willem van Enckenvoirt. Van Enckenvoirt werd in 1464 geboren in het Brabantse Mierlo en is in Rome geattesteerd vanaf 1489. Hij werd daar procurator en pauselijke notaris met een zeker succes en werd met name ingezet door de Habsburgers. Hij zou Adrianus’ rechterhand in Rome zijn.

Men heeft vaak gesuggereerd dat beiden elkaar vanuit Leuven kenden, maar er is geen enkel bewijs dat Van Enckenvoirt ooit in Leuven gestudeerd heeft. Adrianus’ pontificaat mag dan wel een sterke Leuvense touch hebben gehad, het was geen Leuvense samenzwering.

Na Cisneros’ dood in 1517 nam Adrianus de zaken over. Hij ontving Karel in Spanje toen deze zijn territoria in bezit nam, maar toen hij in 1519 naar Aken vertrok om de keizerskroon van het heilige Roomse Rijk veilig te stellen, bleef Adrianus achter in een land in beroering. Beroering die spoedig zou overgaan in een echte opstand, die van de Spaanse Comuneros.

Volledig aan zichzelf overgelaten volgde Adrianus een unieke strategie: hij wachtte geduldig, terwijl hij zelf een uiterst sober leven leidde (bij gebrek aan middelen en omdat hij geen geld van de Spanjaarden wilde eisen om niet nog meer verzet te kweken).

Na enige tijd ontstond er een scheuring tussen de hoge adel en de steden: Adrianus reageerde en kon de opstand onderdrukken. De Leuvense professor was een succesvol heerser geworden…

adrianus_VI (14)

In dezelfde tijd vroeg een andere kwestie zijn aandacht. In 1517 had Maarten Luther in Wittenberg zijn 95 stellingen gepubliceerd die snel een ruime verspreiding hadden gevonden.

De Leuvense theologen die al jaren gewerkt hadden rond het belang van de sacramenten, met name dat van de biecht, voelden zich gedwongen om te reageren. Zij zouden de eersten zijn die bepaalde stellingen van Luther als ketters zouden veroordelen, eerder zelfs dan paus Leo X.

Maar voor ze hiertoe overgingen vroegen ze de mening van hun Keulse collega’s en van Adrianus, hun oude ongekroonde leider. Adrianus antwoordde dat hij het volkomen met hen eens was, maar dat ze wel Luther correct moesten citeren.

In 1520 werd de eerste veroordeling van Luther in Leuven gedrukt, met Adrianus’ antwoord als de eerste tekst. Adrianus kan Luther uit het oog hebben verloren, want hij had dringender zaken aan zijn hoofd: de Fransen waren Spanje binnengevallen in een late poging om de opstandelingen hulp te bieden en hij wachtte hen op in Gasteiz-Vitoria. Op dat moment evenwel veranderde Fortuna ieders plannen.

adrianus_VI (13)

Op 30 november 1521 dronk paus Leo X, de grote mecenas van de Hoge Renaissance in Rome, een glas wijn dat bitter smaakte. De volgende dag, 1 december, werd de paus dood in zijn bed gevonden. Was hij vergiftigd? We weten het niet, maar het zou kunnen.

Het onvermijdelijke gevolg van het overlijden van een paus is het conclaaf om zijn opvolger te kiezen en een conclaaf was in die dagen onvermijdelijk een uiterst delicaat en moeilijk proces waarin een kluwen van politieke argumenten, persoonlijke veten en kerkelijke kwesties amper een gelegenheid bood om snel tot een resultaat te komen.

Dat was precies wat er rond Nieuwjaar 1522 gebeurde. De tegenstellingen werden gecompliceerd door de verdeeldheid tussen kardinalen die de Franse koning ondersteunden en de kardinalen die de keizer begunstigden. Geen kandidaat was in staat om de vereiste meerderheid op zich te verenigen. Er ontstond een complete patstelling.

Dan, op 9 januari 1522, stelde kardinaal Giuliano de’Medici, de toekomstige paus Clemens VII, voor om een afwezige kardinaal te kiezen die niet ‘verbrand’ was: Adrianus van Utrecht. De volgende stemronde zag het Habemus papam en Adrianus was verkozen.

adrianus_VI (2)

Waarom kozen ze nu deze man, Fiammingo, mai visto e senza nome? Om te beginnen genoot Adrianus een reputatie van geleerdheid en vroomheid, eigenschappen die een paus nooit misstaan.

Vervolgens had hij een band met de keizer, inderdaad, maar hij had net met succes een opstand bedwongen en hierdoor aangetoond dat hij een geschikte regent was. Omdat het pausschap destijds ook het bestuur van een groot deel van Midden-Italie inhield, was dit zeker een punt in het voordeel van Adrianus.

Bovendien was Adrianus al 62, wat betekende dat men er redelijkerwijs van kon uitgaan dat zijn pontificaat niet al te lang zou duren, zodat de kardinalen het in de tussentijd konden eens worden over de vraag wie nu de echte opvolger van Leo X zou worden.

Op dit moment waren er twee problemen: hoe moest men de nieuwe paus van zijn verkiezing op de hoogte brengen? En: hoe moest de paus naar Rome komen? Een eerste delegatie vanwege de kardinalen kwam niet ter bestemming: slechts de tweede delegatie was in de gelegenheid Adrianus te spreken en hem de fundamentele vraag te stellen, namelijk of hij de verkiezing aannam.

Zo kwam het dat Adrianus pas een maand na zijn verkiezing van zijn nieuwe status op de hoogte werd gebracht, wat betekende dat hij zo ongeveer de laatste was die dit nieuws bereikte. De koning van Frankrijk was razend en weigerde hem te erkennen tot hij gekroond was.

Maar ook na zijn aanvaarding kon Adrianus niet onmiddellijk naar Rome vertrekken. Hij moest zijn functie van gouverneur beëindigen en hij had graag zijn oud-leerling Karel V nog een keer gezien.

Dan waren er nog praktische zaken. Welke route zou de nieuwe paus volgen? Koning Frans I van Frankrijk blokkeerde praktisch de landroute door Zuid-Frankrijk, zodat een weg over zee zich opdrong.

Maar hier bedreigden Moorse piraten het verkeer en zowat het laatste dat christelijk Europa op dat moment kon gebruiken, was een gekidnapte paus.

Bovendien: om over zee te reizen heb je schepen nodig en om schepen te hebben heb je geld nodig en Adrianus had niets van dit alles. Een paus kan niet in een roeiboot reizen: hij dient toch te worden vergezeld door een kleine vloot. De Genuezen, de Venetianen, zelfs Karel V beloofden schepen, maar niemand hield zich aan die belofte. Het werd mei en Adrianus was nog steeds in Tarragona.

Pas half augustus kon Adrianus echt naar Rome vertrekken. In elke havenplaats die men aandeed, verraste Adrianus het gezelschap en de stad in kwestie door meteen naar de plaatselijke kerk te gaan om er te bidden. Een paus die eerst aan godsdienst dacht? Mai visto.

Eind augustus 1522 kwam Adrianus dan in Rome aan en werd op 31 augustus 1522 in de Sint-Pieter gekroond. Het nieuwe pontificaat kon eindelijk van start gaan.

Adrianus zag zichzelf geconfronteerd met drie grote problemen, nog afgezien van wat hij zelf zou willen nastreven. Om te beginnen: de politieke situatie. In de vroege 16de eeuw ontstond de politieke constellatie die Europa zou domineren tot 1945 en die gekenmerkt werd door de oppositie (vaak gewapend) tussen Frankrijk en Habsburg (waarbij dat laatste na 1870 opgevolgd werd door Duitsland).

In zekere zin had Adrianus zelf geholpen dat deze constellatie tot stand kwam toen hij de Spaanse erfenis voor Karel V bedong. Met Spanje, de Nederlanden, Milaan, het Duitse Rijk en de Franche-Comte in Habsburgse handen voelde Frankrijk zich (niet geheel ten onrechte) omcirkeld, ingesloten en bedreigd.

Adrianus volgde een verrassende lijn in deze kwestie: hij wilde alle Europese vorsten verzoenen tegen probleem nummer 2: de bedreiging die uitging van het Ottomaanse rijk dat snel terreinwinst boekte in de Balkan.

adrianus_VI (1)

Adrianus slaagde hier niet in. De jeugdige vorsten die Europa beheersten, Hendrik VIII van Engeland, Frans I van Frankrijk en Karel V waren allemaal even onhandelbaar als gevreesd kon worden en na pogingen om een algemeen verbond tegen de Turken vormen, ontdekte Adrianus dat een van de kardinalen met de Franse koning tegen hem samenzwoer.

De Soderini-samenzwering leidde er onvermijdelijk toe dat Adrianus de kant koos van Karel V, Hendrik VIII en Venetie tegen Frankrijk. Ook in de Turkse kwestie slaagde Adrianus niet in wat hij probeerde te bereiken. Er zou geen Europese coalitie tegen de Turken komen en de onenigheid in het Westen zou resulteren in de verovering van Hongarije na de slag bij Mohacs in 1526 en het beleg van Wenen in 1529.

Er was een andere morele autoriteit, Erasmus, die steeds weer de Europese vorsten aanmaande de rangen aaneen te sluiten tegen de Turken en hun onderlinge disputen te vergeten zoals het goede christenen betaamde. Niemand luisterde, behalve Adrianus.

Een andere kwestie interesseerde Adrianus waarschijnlijk meer dan de wereldlijke politiek. De Hervorming van Luther kende een snelle verspreiding. Eigenlijk entten zich allerlei tegenstellingen op de Lutherse kwestie. Daardoor ontstond een radicalisering en polarisatie die buiten ieders controle lagen.

Wie Luthers werken uit 1520 leest ziet dat de tijd voor verzoening al voorbij was. Belangrijker nog: alle energie leek gefocust op de tegenstelling zelf, onder het beruchte principe: ‘Wie niet voor ons is, is tegen ons!’ Wie een hervorming binnen de katholieke Kerk zou durven voorstellen, werd automatisch bij de Lutherse rebellen gerangschikt.

Hoe moet een paus die toch inderdaad bepaalde hervormingen wilde realiseren, te werk gaan? Dat Adrianus bepaalde hervormingen wenste is duidelijk. Vele intellectuelen in Noordwest-Europa wensten dat. Een morele hervorming, een beter onderlegde geestelijkheid, een oprecht godvruchtige en religieuze houding: dat waren min of meer Adrianus’ ideeën, zoals zal blijken uit het befaamde document dat hij ontwierp.

Tegelijkertijd was Adrianus stevig verankerd in bepaalde laatmiddeleeuwse manieren van denken, met name over het belang van de sacramenten voor de weg naar verlossing of liever: als een methode om mensen te helpen op hun weg naar de verlossing.

Zoals ik boven al gezegd heb, waren de Leuvense theologen (naar het voorbeeld van Adrianus) al enige tijd vooral bezig met pastorale theologie, vooral in verband met de biecht, terwijl Luther niet overtuigd was van het belang van deze sacramenten en zijn leer van de redding baseerde op zijn sola fides-leer.

Adrianus zou nooit een Lutheraan, laat staan een Calvinist zijn geweest, zoals sommige personen in Nederland wel eens willen suggereren. Ze baseren zich daarbij op het oude stereotiepe idee van Nederland als een protestantse natie (ook al vormen de katholieken al sinds de jaren 1930 de grootste religieuze groep).

Maar Adrianus stond in ieder geval wel afkerig tegenover de verwereldlijkte leefwijze van een aantal geestelijken of van de carriere-geestelijken. Het is duidelijk dat hij Luther als een bedreiging zag en dat hij het met zijn stellingen niet eens was.

Bovendien had de rijksdag van Worms in 1521 Luther veroordeeld. Deze veroordeling moest nu nog geïmplementeerd worden: dat was één van de hoofdonderwerpen op de rijksdag van Neurenberg die in de herfst van 1522 samenkwam.

Adrianus werd vertegenwoordigd door Francesco Chieregati. De officiële brief van de paus die Chieregati in de rijksdag voorlas, ging alleen over het Turkse probleem: de situatie aan de Hongaarse grens was alarmerend en Adrianus smeekte de Duitse vorsten en steden om hulp te sturen. Wat ze niet zouden doen.

Terwijl Chieregati in Neurenberg was, stuurde Adrianus hem een ander document, een prive-instructie over de manier waarop hij te werk moest gaan en wat hij moest zeggen. Het is een opmerkelijk document.

Nadat Adrianus de redenen heeft opgesomd waarom de vorsten zich tegen Luther zouden moeten keren, aangezien deze alle autoriteit (de hunne inbegrepen) onmogelijk maakt, keurig behandeld in verschillende punten, genummerd van 1 tot 7, keert hij naar andere onderwerpen. Of liever: hij mijmert over de interne situatie van de Kerk en schrijft dan:

Scimus in hac Sancta Sede aliquot iam annis multa abominanda fuisse, abusus in spiritualibus, excessus in mandatis et omnia denique in perversum mutata. Nec mirum si aegritudo a capite in membra, a summis pontificibus in alios inferiores praelatos descenderit. Omnes nos (id est praelati) et ecclesiastici declinavimus, unusquisque in vias suas, nec fuit iam diu qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. Quamobrem necesse est ut omnes demus gloriam Deo et humiliemus animas nostras ei videatque unusquisque nostrum unde ceciderit et se potius quilibet iudicet quam a Deo in virga furoris sui iudicari velit. Qua in re, quod ad nos attinet, polliceberis nos omnem operam adhibituros ut primum curia haec, unde forte omne hoc malum processit, reformetur. Ut sicut inde corruptio in omnes inferiores emanavit, ita etiam ab eadem sanitas et reformatio omnium emanet. Ad quod procurandum nos arctius obligatos reputamus, quanto universum mundum huiusmodi reformationem avidius desiderare videmus. Nos, uti alias tibi dixisse credimus, pontificatum hunc nunquam ambivimus, immo quantum in nobis fuit, longe maluissemus privatam vitam agere et in sancto otio Deo servire. Et profecto pontificatum ipsum plane recusassemus, nisi Dei timor et sincerus electionis nostrae modus necnon schismatis ex recusatione nostra imminentis metus nos acceptare illum coegisset.

‘Wij weten dat in deze Heilige Stoel al gedurende enkele jaren veel verwerpelijk is geweest, misbruik in geestelijke zaken, overdaad in benoemingen, kortom alles in het tegendeel verkeerd. En het is geen wonder dat de ziekte van het hoofd af naar de ledematen, van de pausen naar de andere, lagere, geestelijken is afgegleden. Wij allen, dat wil zeggen: kerkvorsten en geestelijken, zijn afgeweken, ieder op zijn eigen weg, en al lang was er niemand die iets goeds deed, absoluut niemand. Daarom is het nodig dat wij allen eer bewijzen aan God en onze ziel verootmoedigen, dat ieder van ons ziet waar hij gevallen is en dat hij zich liever zelf beoordeelt dan dat hij zich door God met de roede van zijn toorn laat oordelen. Hierin moet u, voor zover het onszelf betreft, beloven dat wij alle moeite zullen doen om eerst deze Curie, vanwaar misschien heel dit kwaad voortkomt, te hervormen. Zoals daarvandaan het bederf naar alle lagere niveaus is doorgelekt, zo ook zou van hetzelfde punt de genezing en de hervorming van alles moeten doordringen. Wij achten ons des te meer verplicht om dit te bewerkstelligen als we zien hoezeer de hele wereld een dergelijke hervorming dringend wenst. Wij hebben u eerder al gezegd, menen wij, dat wij dit pausschap nooit hebben geambieerd: veel liever, voor zover het van ons zou afhangen, zouden we een teruggetrokken leven leiden en in heilige rust God dienen. We zouden zelfs dit pausschap hebben geweigerd als niet de eerbied voor God en de oprechte wijze van onze verkiezing en de vrees voor een schisma dat door onze weigering dreigde, ons had verplicht de keuze te aanvaarden.’

Mai visto! Gezien de zeer weloverwogen structuur van het eerste deel van dit document neig ik ertoe te veronderstellen dat de Instructio (zoals dit stuk meestal wordt aangeduid) niet is opgesteld door een secretaris, maar door de paus zelf.

Nooit eerder had een paus erkend dat er misstanden waren en nooit zou een paus dit hierna doen tot Johannes Paulus II in de aanloop van het Jubeljaar 2000 of Benedictus XVI toen het schandaal van het seksueel misbruik in de Kerk naar buiten kwam. Beiden zouden trouwens verwijzen naar Adrianus en zijn Instructio.

De reacties waren evenwel niet wat Adrianus gehoopt had. De Katholieken waren verbijsterd: hoe was het mogelijk dat zelfs de paus erkende dat de tegenpartij wel eens een punt zou kunnen hebben? Tegelijk waren de Protestanten enthousiast: als zelfs de paus zegt dat er iets fout is, waarom zouden ze dan nog in de schoot van de Kerk terugkeren?

De tijd voor een positieve reactie, voor een interne hervorming van de (katholieke) Kerk, was nog niet aangebroken. Maar Adrianus was de eerste die probeerde een antwoord te formuleren: morele hervorming, verbetering van de opleiding van de geestelijken, een soberder leven voor de geestelijkheid in het algemeen en voor de hogere echelons in het bijzonder.

adrianus_VI (12)

Aan het begin van augustus 1523 werd Adrianus ziek. Hij zou niet herstellen. Ondanks geruchten van het tegendeel, is het duidelijk dat hij door een natuurlijke doodsoorzaak overleed op 14 september 1523.

Aanvankelijk werd hij begraven in de oude Sint-Pieter, maar in 1532 werd zijn graf overgebracht naar de S. Maria dell’Anima, waar zijn schitterende grafmonument nog altijd te zien is.

Fiammingo, mai visto e senza nome. Fiammingo was Adrianus zeker en dat op verschillende manieren. Zijn morele en intellectuele achtergrond was dat van de IJsselsteden en van de Leuvense universiteit.

Hij was een professionele theoloog met weinig gevoel voor de literaire beweging van het Humanisme of voor de cultuur van de klassieke oudheid. Hij was ook Fiammingo in de zin dat zijn nauwste medewerkers voornamelijk uit de Nederlanden afkomstig waren, vaak met een band met de Leuvense universiteit.

Willem van Enckenvoirt is hiervan het meest prominente voorbeeld. Van Enckenvoirt was Adrianus’ enige kardinaal en hij was verantwoordelijk voor het grafmonument in de S. Maria dell’Anima. Adrianus’ secretaris, Dirk van Heeze of Theodoricus Hezius, was een andere waardige vertegenwoordiger die vermoedelijk dichter bij Adrianus stond dan Van Enckenvoirt.

Hezius keerde naar de Nederlanden terug en werd kanunnik in Luik. Zamen met andere gewezen collega’s realiseerde hij de stichting van het college voor theologiestudenten in Adrianus’ eigen huis in Leuven. Dit Pauscollege is misschien Adrianus’ eigen monument, het gedenkteken dat hij gewenst zou hebben. Niet een gigantisch graf zoals Julius II had gewenst, maar een college, een studiehuis, voor studenten. Mai visto. 

Vaak wordt het pontificaat van Adrianus VI op een negatieve manier beoordeeld. Hij was geen typische renaissancepaus, hij gaf geen opdracht tot grote kunstwerken, hij veroverde niet half Italië. Hij regeerde slechts anderhalf jaar, maar hij deed dingen die geen enkele paus ooit had gedaan.

De moed om fouten toe te geven en verbetering en hervorming van de Kerk te wensen is een blijvend getuigenis van een innerlijke glorie die pas in de laatste 25 jaar echt aandacht heeft gekregen. Fiammingo, mai visto, senza nome.

Adrianus VI. De Leuvense paus
Tot 3 oktober 2022

Gratis toegang
Inkomhal Maurits Sabbebibliotheek
Charles Deberiotstraat 26 in 3000 Leuven (België)

Openingsuren:
van 9 tot 18 uur (weekdagen)
van 9 tot 12 uur (zaterdag)

https://bib.kuleuven.be/msb/over/nieuws-events/berichten/adrianusvideleuvensepaus

Nieuwe staking bij Ryanair treft 13.000 passagiers

23 juli 2022

Door een staking van de piloten en het cabinepersoneel bij de Ierse luchtvaartmaatschappij Ryanair worden in België vandaag en morgen een tachtigtal vertrekkende en aankomende vluchten geschrapt.

Vanop Brussels Airport worden verspreid over zaterdag en zondag in totaal twintig vluchten afgeschaft. In Charleroi gaat het om ruim zestig vluchten.

Daardoor zullen meer dan 13.000 passagiers gedwongen zijn een andere vlucht te boeken of hun reis te annuleren. Een aantal vluchten kunnen wel doorgaan omdat ze met een niet-Belgische bemanning vliegen.

ryanair4

De Belgische regering roept getroffen reizigers op om een schadevergoeding te eisen van Ryanair.

De luchtvaartmaatschappij kan zich volgens de Belgische staatssecretaris voor Consumentenbescherming Eva De Bleeker niet beroepen op overmacht.

Werkgevers moeten volgens de rechter stakingen kunnen opvangen. Reizigers kunnen hun geld terugkrijgen of een andere vlucht boeken en daarbovenop een vergoeding van 250, 400 of 600 euro krijgen, zegt de staatssecretaris.

Omdat Ryanair de beslissing pas zo laat heeft bekendgemaakt (minder dan twee weken op voorhand) heb je bovendien recht op een extra compenstatie.

Die loopt van 250 tot zelfs 600 euro per passagier, afhankelijk van de afstand van je vlucht. Die compensatie kan wel gehalveerd worden als Ryanair erin slaagt om je op een andere vlucht te zetten waarvan het aankomstuur niet te veel afwijkt van je oorspronkelijke aankomstuur, laat Laura Clays van de consumentenorganisatie Test Aankoop weten.

Laatste dag voor Festa de’ Noantri in Trastevere

23 juli 2022

In de Romeinse wijk Trastevere eindigt vandaag het jaarlijkse Festa de’ Noantri. Tijdens dit evenement dat al bijna vijf eeuwen wordt gevierd, tonen de inwoners van Trastevere gedurende een ruime week wie volgens hen de echte Romeinen zijn.

Het is een feest vol kleur, muziek, theater en folklore, met uitbundig versierde en verlichte eetkraampjes dat echter een religieuze oorsprong heeft en waarbij een Madonnabeeld met een geheimzinnige afkomst de hoofdrol speelt.

festa_di_noantri (1)

De voorbije dagen werd gesmuld van porchetta, watermeloen en streekgerechten werd genoten van een concert of theatervoorstelling op Piazza Santa Maria in Trastevere.

Het Festa de’ Noantri lokt duizenden mensen. De sfeer is uitbundig, maar het wordt pas echt gezellig wanneer je door Romeinen mee op sleeptouw wordt genomen en daarbij oprechte belangstelling toont voor de Romeinse geschiedenis, meer bepaald die van Trastevere.

Noantri is dialect (Romanesco of Romanaccio) voor noi altri, waarbij de inwoners van Trastevere de buitenwereld vooral duidelijk willen maken dat zij echt wel “anders” zijn dan de Romeinen die elders in de stad wonen.

Het Romanesco kreeg in de negentiende eeuw een literaire vorm in de sonnetten van onder meer Giuseppe Gioachino Belli (1791-1863) en Trilussa (pseudoniem van Carlo Alberto Salustri (1871-1950). Niet toevallig staan hun standbeelden in Trastevere.

Het eigenlijke Romanesco, dat in de stad Rome en de onmiddellijke omgeving wordt gesproken, verschilt enigszins van de andere Romanesco-dialecten die je in heel Lazio terugvindt en nog door ongeveer 2 miljoen mensen worden gebruikt.

Het huidige Romanesco is een levendige straattaal die zich permanent ontwikkelt met karakteristieke uitdrukkingen, scheldwoorden, afkortingen en grappen.

festa_di_noantri (13)

Maar terug naar het feestgedruis in Trastevere. Je zou het niet meteen vermoeden wanneer je ’s nachts de feestvierders bezig ziet, maar het immens populaire feest heeft een religieuze oorsprong.

Volgens de overlevering zou het Festa de’ Noantri ontstaan zijn in 1535. In dat jaar vonden vissers na een zware storm een cederhouten Mariabeeldje op de oevers van de Tiber.

De ‘Madonna Fiumarola’ (van de rivier) werd geschonken aan de karmelieten van de kerk San Crisogono in Trastevere, één van de eerste parochiekerken van Rome.

Het beeld kreeg een plaats in de San Giovanni Battista dei Genovesi en de Madonna werd al snel uitgeroepen tot patrones van Trastevere. Tot 1890 bevond het beeld zich in een speciaal gebouwde kapel.

Toen die werd afgebroken werd de Madonna overgebracht naar de Sant’ Agata aan Largo San Giovanni de Matha, waar het tegenwoordig permanent wordt bewaard.

Bij speciale gelegenheden, zoals het Festa de’ Noantri, wordt de Madonna echter tijdelijk verplaatst naar de grotere San Crisogono.

Het spreekt vanzelf dat het Madonnabeeld nog steeds een prominente rol speelt tijdens het volksfeest. Bij de start van het Festa dei Noantri wordt het beroemde beeld in een processie door de straten van Trastevere gedragen.

festa_di_noantri (11)

De optocht wordt geopend met een reusachtig kruis, gevolgd door de leden van de diverse broederschappen, gekleed in hun historische kostuums.

Sommige genootschappen zijn vrij recent ontstaan, anderen zoals bijvoorbeeld de Arciconfraternita di Santa Maria dell’Orto zijn zeer oud en ontstonden al in de vijftiende eeuw.

Het is een zeer grote eer om het grote baldakijn met de Madonna te mogen helpen dragen maar het is een zware taak. De dragers beschikken over een schouderkussen onder hun kleding om het gewicht een paar uur lang te kunnen torsen.

De processie stopt wel bij een aantal buurtkerken, waardoor de dragers toch even kunnen rusten. Er wordt even stilgestaan bij de S. Maria della Luce, de S. Giovanni Battista dei Genovesi, de S. Maria dell’Orto, de S. Francesco Ripa en de S. Pasquale.

festa_di_noantri (3)

Het acht dagen durende feest wordt afgesloten met een andere processie die zich ditmaal afspeelt op de Tiber en waarbij de afkomst van de Madonna wordt herdacht.

Dat gebeurt dit jaar op zaterdag 23 juli, waarbij de optocht omstreeks 19 uur start aan de Engelenburcht en rond 20 uur arriveert aan de Ponte Garibaldi. De opgegeven uren kunnen enigszins afwijken.

De Madonna wordt (zonder het zware baldakijn) vooraan in een bootje geplaatst en wordt zo naar Trastevere gevoerd. Enkele andere bootjes begeleiden het beeld.

In de middeleeuwen begon de ceremonie vanaf Porto di Ripetta, waar een grote trap gemakkelijk toegang gaf tot de rivier.

Die typische haven ging echter verloren tijdens de indamming van de Tiber, waarbij de rivier aan beide zijden werd begrensd door enorme kaaimuren. Alleen de (naam van de) Via di Ripetta herinnert nog aan deze verdwenen haven.

De inscheping en het klaarmaken van de boten gebeurt tegenwoordig in de buurt van Villa Giulia in het noorden van de stad, waar de rivier gemakkelijk te naderen is.

festa_di_noantri

De officiële processie begint bij Ponte Sant’Angelo. Er zijn mensen die de boten langs de oevers proberen te volgen, maar je kan de scheepjes ook zien voorbijvaren aan de Ponte Giuseppe Mazzini, de Ponte Principe Amedeo of de Ponte Vittorio Emanuele II.

De meeste mensen staan echter liever op uitkijk bij of in de buurt van Ponte Sisto, waar je de processie niet alleen prachtig ziet naderen maar ze vervolgens, net vóór het Tibereiland, ook ziet afmeren vlakbij Ponte Sisto.

Daarna wordt het beeld naar de Santa Maria in Trastevere gebracht om in alle vroegte, op maandagochtend om 7 uur, alweer processiegewijs, terug te keren naar de vaste standplaats in de Sant’ Agata, en dit tot volgend jaar juli.

www.festadenoantri.it

festa_di_noantri (7)

Burgemeester van Rome pleit voor gratis openbaar vervoer

22 juli 2022

Roberto Gualtieri, de burgemeester van Rome, stelt voor om vanaf dit najaar in Rome het openbaar vervoer gratis of bijna gratis te maken.

Hij verwijst naar soortgelijke projecten in Spanje en Duitsland. Volgens Gualtieri is er vanuit de staat geld beschikbaar om dat te kunnen financieren.

Op vragen over hoeveel geld het zou gaan, of de maatregel tijdelijk zou zijn en hoelang de staat die steun zou kunnen blijven bieden, ging hij niet in.

atacbus(3)

Het valt nog af te wachten in hoeverre het voorstel realistisch en haalbaar is, zeker nu Italië zich volop in een nieuwe politieke crisis bevindt. Daardoor dreigt het land in stormachtig economisch weer terecht te komen.

Bovendien kampt de openbare vervoersmaatschappij ATAC nog altijd met een torenhoge schuldenberg en een verouderde vloot. Het bedrijf is al jaren verlieslatend en bouwde in het verleden meer dan een miljard euro aan schulden op.

Gualtieri ziet het gratis openbaar vervoer als concrete hulp voor werknemers met een laag inkomen en gepensioneerden. Meer mensen op het openbaar vervoer zou volgens hem ook een bijdrage leveren aan de strijd tegen de klimaatverandering.

Mario Draghi neemt ontslag, dit najaar vervroegde verkiezingen

21 juli 2022

Premier Mario Draghi trok vanochtend naar Palazzo del Quirinale om voor de tweede keer in een week tijd zijn ontslag aan te bieden aan president Sergio Mattarella. Die maakte het ontslag wat later officieel bekend in een korte boodschap.

Het ontslag van Draghi volgde na een woelige dag gisteren in de Senaat, waar de ontslagnemende premier nog wel een meerderheid heeft, maar het hem uiteindelijk niet lukte om de eenheid onder de coalitiepartijen te herstellen. Dat was voor de premier een voorwaarde om aan te blijven.

mattarella_ontslag_draghi

De regering gaat nu in lopende zaken en de president bereidt zich voor om het parlement te ontbinden. Op 25 september volgen vervroegde verkiezingen.

Draghi was premier sinds februari 2021 en heeft al die tijd gratis gewerkt. Hij weigerde van bij het begin elke vergoeding voor zijn hele ambtsperiode als premier.

Bij zijn aantreden verklaarde Draghi zich nooit eerder in zijn carrière zo emotioneel betrokken te hebben gevoeld als bij zijn huidige job en er alles aan te zullen doen om het land uit de gezondheidscrisis te leiden en de economie te herstellen.

Vorige week had Draghi ook al zijn ontslag aangeboden nadat coalitiepartner M5S of de Vijfsterrenbeweging (MoVimento 5 Stelle) weigerde een pakket steunmaatregelen voor gezinnen en ondernemers ter waarde van 26 miljard euro goed te keuren. Ook de plannen voor een afvalverbrandingsoven in Rome werden tegengewerkt door de M5S.

Het ontslag van Draghi werd toen door president Sergio Mattarella geweigerd. De premier kreeg de opdracht om toch nog een poging te doen om zijn regering van nationale eenheid te redden.

De voorbije dagen kreeg Draghi de steun van talrijke consumenten- en ondernemersverenigingen, vakbondsleiders en tienduizenden gewone Italianen die de premier opriepen om aan te blijven. Meer dan 1.300 burgemeesters tekenden een oproep aan Draghi om zijn post niet te verlaten.

Dit signaal is ongezien en niet te negeren, zei Draghi tijdens zijn toespraak, waarmee hij zich bereid verklaarde om zijn regering een tweede kans te geven. Weliswaar op voorwaarde dat alle regeringspartijen hun steun zouden geven.

De Vijfsterrenbeweging had echter al laten weten dat ze zich zouden onthouden bij een nieuwe vertrouwensstemming en de M5S-parlementsleden stemden woensdag inderdaad niet mee.

De twee rechtse partijen die deel uitmaken van de coalitie, Lega en Forza Italia, wilden alleen in de regering blijven zonder de Vijfsterrenbeweging aan boord.

Ze riepen Draghi op om een nieuwe regering te vormen zonder Giuseppe Conte, de leider van de Vijfsterrenbeweging. Dat zag Draghi niet zitten, waardoor de Lega en Forza Italia zich eveneens van de stemming onthielden.

Draghi haalde met 95 ja-stemmen en 38 nee-stemmen nog steeds een meerderheid, maar talrijke senatoren stemden dus niet mee. De premier trok daaruit zijn conclusies en stapte opnieuw naar president Mattarella om nogmaals zijn ontslag aan te bieden.

sergio_mattarellaSergio Mattarella

De reageerde naar verluidt behoorlijk boos en zou tijdens een persoonlijk onderhoud met Draghi het onverantwoordelijke gedrag van de Vijfsterrenbeweging, de partij die de politieke crisis heeft uitgelokt, scherp hebben veroordeeld.

In zijn toespraak vanochtend hekelde ook Draghi de Vijfsterrenbeweging omdat ze met hun profileringsdrang de eenheid binnen de regering hebben ondermijnd. De Lega van Matteo Salvini en Forza Italia van Silvio Berlusconi kregen van Draghi het verwijt politieke spelletjes te spelen.

mario_draghi (1)Mario Draghi

Er komen nu vervroegde verkiezingen. Die zouden normaal pas plaatsvinden in het voorjaar van 2023. Nu zullen de Italianen al op 25 september naar de stembus moeten.

Dat is een lastige periode omdat het land in het najaar zijn begroting nog moet opstellen en goedkeuren. Als dat niet gebeurt dreigt de derde economie van de Europese Unie te ontsporen.

Italië maakte zich klaar voor de ontvangst van ruim 200 miljard euro steungeld uit Europa. Dat financiële hulppakket dreigt nu op de lange baan te worden geschoven wat een langdurig uitstel zou betekenen voor talrijke projecten die in diverse steden al volop worden voorbereid.

Los daarvan zijn er de woelige internationale economische strubbelingen, de stijgende inflatie, de energiecrisis en andere gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Italië kampt momenteel ook met de ergste droogte in zeventig jaar, een probleem dat vooral de Italiaanse landbouw treft.

Daar komt nog bij dat heel wat sectoren, waaronder het toerisme, na twee rampzalige coronajaren nog steeds moeizaam bezig zijn uit de diepe financiële en economische put te kruipen.

Het is, zoals Draghi eerder al zei, echt geen moment om het land nog dieper in de problemen te duwen.

Burgemeesters vragen Mario Draghi om op post te blijven

20 juli 2022

Vandaag weten we waarschijnlijk of de regering kan voortwerken en vooral of premier Mario Draghi er nog zin in heeft. Draghi gaf vorige week zijn ontslag bij president Sergio Mattarella nadat coalitiepartner M5S (de Vijfsterrenbeweging) weigerde een vertrouwensstemming te steunen.

Mattarella weigerde het ontslag en verzocht de premier om na te gaan of verder regeren met een gewijzigde coalitie mogelijk is. Draghi (74) lijkt er echter niet veel zin meer in te hebben.

De voorbije dagen hebben al meer dan 1.300 burgemeesters een open brief getekend waarin de premier wordt opgeroepen om op zijn post te blijven en zijn hervormingsagenda voort te zetten. Ook vakbondsleiders en werkgeversorganisaties deden al een dergelijke oproep.

De open brief is een initiatief van de burgemeesters van Rome, Milaan, Firenze, Venetië, Genua, Bari, Bergamo, Pesaro, Asti, Turijn en Ravenna.

mario_draghi (5)

Met ongeloof en bezorgdheid kijken we naar deze regeringscrisis, veroorzaakt door onverantwoord gedrag van een deel van de meerderheid. Onze steden, verzwakt door de pandemie en door de oorlog, hoge energieprijzen en inflatie gedwongen tot ongekende inspanningen om de economie op peil te houden, kunnen zich vandaag geen crisis veroorloven. Dat zou het land immobiliseren en verdelen, terwijl we nu actie, geloofwaardigheid en ernst nodig hebben, aldus de burgemeesters.

Mario Draghi heeft tot nu toe ons land op het internationale toneel op een gezaghebbende manier vertegenwoordigd en heeft Italië opnieuw waardigheid en status bezorgd, zowel politiek en institutioneel. Draghi heeft er dapper voor gekozen om geen genoegen te nemen met het numerieke vertrouwen in het parlement, maar vraagt het oprechte en loyale politieke vertrouwen te eisen van alle partijen die hem vanaf het begin hebben gesteund.

Sommigen weigeren dat nu. Toch vragen wij aan de premier om door te gaan. Ook vragen we alle parlementsleden om na te denken over het algemeen belang en het landsbelang boven hun eigen interne problemen te stellen. Ze hebben hierin een gigantische verantwoordelijkheid die rechtstreeks ingrijpt in het toekomstige leven van de Italiaanse gezinnen en bedrijven. Meer dan ooit is stabiliteit, zekerheid en samenhang nodig om de transformatie van het land en onze steden voort te zetten, besluiten de Italiaanse burgemeesters.

Nieuwe hittegolf op komst in Italië

19 juli 2022

Rome stuurt nogmaals een hittewaarschuwing uit nu blijkt dat alweer een nieuwe intense hittegolf onderweg is naar Italië.

Die wordt aangedreven door een hogedrukgebied of anticycloon die hete luchtstromen uit Noord-Afrika naar Europa stuurt.

De nieuwe golf komt eraan nadat Portugal zopas al een hitterecord van 46,3 °C registreerde. De komende dagen zullen de temperaturen in grote delen van Italië stijgen tot 40 °C of meer.

temperatuur_hitte_thermometer

Wat nu op ons afkomt, zal wellicht één van de meest intense hittegolven in de recente Europese geschiedenis zijn, verklaren weervoorspellers.

De hittegolf zou tot 4.800 m hoog kunnen reiken, wat meteorologen bezorgd maakt omdat daardoor ook het ‘eeuwige’ ijs en de sneeuw in de hoge berggletsjers zou kunnen smelten.

hitte_rome