Rome kampt met aanhoudende hitte en droogte

Heel wat Italiaanse regio’s zijn getroffen door de ergste droogte in de voorbije zeventig jaar. Ook in de regio Lazio, de streek rond Rome, is de noodtoestand uitgeroepen. De aanhoudende droogte heeft de kans dat het water in Rome de komende zomer moet gerantsoeneerd worden aanzienlijk vergroot.

Zover is het nog niet, maar in dat geval is het bijvoorbeeld ook mogelijk dat een aantal fonteinen of nasoni worden stilgelegd, al is de waterbesparing die het droogleggen van de drinkwaterfonteintjes zou opleveren erg miniem. Roberto Gualtieri, de burgemeester van Rome, roept inwoners en toeristen op om in geen geval water te verspillen.

Het water in het Meer van Bracciano, een belangrijk reservoir voor Rome maar vooral de omgeving, staat nu al 25 cm lager dan in juni vorig jaar. Een lage waterstand komt in juli en augustus wel vaker voor, maar dat het waterpeil nu al kritiek is, doet alarmbellen rinkelen.

bracciano2

Ook in mei was het echter abnormaal warm en werden temperaturen bereikt die anders pas in augustus worden opgetekend. De voorbije maanden heeft het ook bijzonder weinig geregend. In Rome is sinds het begin van het jaar slechts 137 mm regen gevallen, dat is erg weinig vergeleken met de gemiddelde 357 mm van de voorbije zestien jaar.

De stad Rome onttrekt via Acea ongeveer 8 procent van het nodige water aan het Meer van Bracciano. Ook de Vaticaanse tuinen worden al eeuwenlang bevoorraad door water afkomstig uit het meer van Bracciano.

Dat dient vooral als noodreservoir voor ongeveer zestig steden en dorpen in de omgeving, waaronder Rome. In normale zomers wordt het meer enkele dagen per jaar gebruikt, in erg droge jaren kan dat enkele weken zijn, maar dit jaar wordt al gedurende maanden water onttrokken uit het Lago di Bracciano. Het gebrek aan regen speelt ook hier een rol.

Het grootste slachtoffer in heel Italië lijkt de landbouwsector te worden. Veel landbouwgrond dreigt onbruikbaar te worden. Niet alleen de productie van groenten en fruit en talrijke andere gewassen komt dan in het gedrang, de weersomstandigheden gaan de komende maanden vermoedelijk ook gevolgen hebben voor de wijnbouw.

Niet alleen de rivier de Po in Noord-Italië bevindt zich op het laagste peil van de voorbije zeventig jaar. Vergeleken met dezelfde periode vorig jaar staat ook het waterpeil van de Tiber in Rome nu al een meter lager. In het noorden van Rome is de rivier al zo versmald dat kan worden gewandeld op de oeverplekken waar normaal de rivier rond deze tijd nog fors stroomt.

De daling van de stroomsnelheid van de Tiber wordt veroorzaakt door de verminderde wateraanvoer vanuit de 42 zijrivieren. Daardoor zijn onder meer de overblijfselen van de oude Pons Neronianus (de brug van Nero), vlak naast de huidige Ponte Vittorio Emanuele II, momenteel erg goed zichtbaar.

droogte_tiber_fonteinen (9)

In de vijftiende eeuw stond de Pons Neronianus nog gedeeltelijk overeind. In de eeuwen daarna is de brug echter volledig verdwenen. Bij laag water zijn in de rivier de restanten van een pijler van de oude brug nog te zien. In 1886 werd op vrijwel dezelfde plaats de huidige Ponte Vittorio Emanuele II gebouwd.

droogte_tiber_fonteinen (10)

Het centrumgebied van Rome beschikt over aanzienlijke drinkwaterreserves in de bergen van Rieti en zal de komende weken waarschijnlijk nog gespaard blijven van echte waterschaarste. Op vele andere plaatsen in de stad is de situatie veel kritieker.

droogte_tiber_fonteinen (8)

Een aantal gebieden, zoals Tor Bella Monaca, Torre Angela, Romanina, Spinaceto en Ostia, kampen ook met verouderde waterleidingen. Dat zorgt al langer voor discussies tussen het stadsbestuur van Rome en de regio Lazio, met daartussen de watermaatschappij Acea.

Enkele jaren geleden werden in Rome de nasoni, de befaamde drinkwaterfonteintjes, ook al eens uitgeschakeld wegens een potentieel watertekort. Al was dat eerder een symbolische maatregel. Door de nasoni stil te zetten bespaart Rome slechts 1 procent op het totale watergebruik.

De vele grote pronkfonteinen in de stad, zoals de Trevifontein of Bernini’s Vierstromenfontein op Piazza Navona, gebruiken water dat rechtstreeks via aquaducten uit de oudheid vanuit de bergen naar de stad wordt gebracht.

Een groter probleem is dat vele waterleidingen die vanuit Bracciano richting Rome voeren erg oud zijn en al lange tijd niet meer fatsoenlijk werden onderhouden. Daardoor ontstonden lekken waardoor, afhankelijk van de bronnen, tussen de 25 en 50 procent van het aangevoerde water onderweg gewoon wegsijpelt.

bracciano

Volgens Acea werden de voorbije jaren voortdurend onderhoudswerken uitgevoerd en zou het waterverlies als gevolg van kapotte leidingen de voorbije jaren zijn teruggebracht tot ongeveer 28 procent. Wat nog altijd meer dan een kwart van de aangevoerde voorraad is.

Grote delen van Italië kreunen onder de droogte. Het heeft al maanden niet meer geregend. In de Alpen is deze winter relatief weinig sneeuw gevallen, waardoor ook de waterreserves niet werden aangevuld. De smeltende sneeuw voorziet in de lente ook de Po en haar zijrivieren van water.

De droogte heeft alleen al in het noorden van het land reeds voor meer dan twee miljard euro schade aangericht. Voor heel Italië wordt die nu al geraamd op drie miljard euro. En dan is de zomer eigenlijk nog maar pas begonnen.

De landbouwersvereniging Coldiretti vreest zware gevolgen. De droogteproblemen konden op geen slechter moment opdagen. Net nu heeft Italië eigenlijk al het beschikbare potentieel aan landbouwgronden en voedselproductie nodig om de prijsstijgingen als gevolg van de oorlog in Oekraïne enigszins het hoofd te kunnen bieden.

In Lazio is er door de droogte reeds voor ruim 250 miljoen euro schade aangericht. Er zijn vooral hogere kosten voor het zaaien, voor het gebruik van diesel of elektriciteit voor irrigatie.

Er is gebrek aan de productie van voedergewassen voor boerderijen en er wordt een aanzienlijk inkomsten- en productieverlies verwacht voor groenten en fruit, wijn en olijfolie. Vooral de provincie Viterbo, ten noorden van Rome, is nu al zwaar getroffen door de droogte.

In de streken rond de de vruchtbare Povlakte in Noord-Italie lopen meren leeg en zijn de gewassen in talrijke landbouwgebieden verbrand door de hitte. De rivier de Po staat driekwart lager dan vorig jaar in deze periode.

droogte_tiber_fonteinen (12)

In Lombardije is de provincie Bergamo een van de zwaarst getroffen streken, met 25 gemeenten die het risico lopen om hun drinkwater te moeten rantsoeneren, maar de situatie is kritiek in de hele regio.

De eerste schattingen voor gerst en tarwe wijzen op opbrengstdalingen tot 30 procent. Door het gebrek aan watervoorraden zijn er ook landbouwers die hebben besloten om het zaaien van de tweede oogst op te schorten.

In het oosten van Piemonte werd in elf gemeenten rood alarm geslagen. Daar wordt ‘s nachts het water afgesloten. Waterdistributie gebeurt op verschillende plaatsen met tankwagens. Wat de productie van voeding voor dieren betreft, wordt door een gebrek aan water een daling met 30 procent verwacht, net als voor de productie van graan. In Piemonte zijn ongeveer 10.000 ha rijstvelden ingezaaid, tegenover 220.000 ha vorig jaar. Dat is dus 210.000 ha minder dan normaal.

Ook in de fruitsector worden aanzienlijke verliezen verwacht. In de beroemde wijngaarden komen de wijnstokken langzamer tot groei. Het is nog te vroeg om iets definitiefs te zeggen over de druivenoogst, maar vooralsnog ziet het er niet zo goed uit. De druiven zullen vermoedelijk kleiner zijn en de productie schaarser.

In Ligurië is er vooral schade aan de voedergewassen die bestemd zijn voor geiten, schapen en koeien, maar ook de olijfgaarden en de productie van basilicum voor de klassieke pesto genovese worden aangetast.

In Veneto heeft de gemeente Montebelluna tot nader order het gebruik van drinkwater voor andere doeleinden dan voeding en sanitaire voorzieningen verboden. De productie van knoflook en tarwe krijgt flinke klappen. Courgettes, tomaten, salade, meloenen en watermeloenen dreigen volledig te verdrogen op de velden.

droogte_tiber_fonteinen (14)

In Emilia Romagna wordt de schade die nu al werd toegebracht aan de groenten- en fruitsector geraamd op meer dan 300 miljoen euro. Momenteel is slechts 30 procent van het water beschikbaar dat nodig is voor de bevloeiing van abrikozen, kersen, perziken en pruimen en slechts 12 procent voor peren- en appelbomen. Voor de tarweoogst zal de gemiddelde opbrengst per hectare volgens de verwachting dalen met ongeveer 10 procent.

In Toscane verergert de maandenlange afwezigheid van regen de droogte dagelijks. Alle gemeenten krijgen tot 30 september de opdracht om water alleen voor essentiële hygiënische en huishoudelijke doeleinden te gebruiken. Om gewassen te redden, wordt noodirrigatie toegepast door water te halen uit putten of van elders aan te voeren.

De droogte heeft vooral impact op de groei van zonnebloemen, maïs, tarwe en andere granen, maar ook van olijfbomen, groenten en fruit dat voortijdig begint los te laten van de bomen. Het is nog te vroeg om mogelijke schade aan de wijndruiven vast te stellen.

In Umbrië gaat men ervan uit dat als gevolg van de droogte ongeveer 20 procent graanoogst verloren zal zijn. In de Abruzzen vertoont tarwe een opbrengstdaling van minstens 15 procent, maar ook zonnebloemen, maïs en andere granen, voedergewassen, groenten en fruit hebben het moeilijk.

In Molise heeft de droogte vooral schade veroorzaakt aan de graangewassen aan de Adriatische kust, in de provincie Campobasso. Het verlies wordt geschat tussen de 20 en 30 procent, terwijl in de provincie Isernia de voedergewassen een verlies kennen van meer dan 40 procent.

In Campania daalt de opbrengst van durumtarwe, een tarwesoort met een grote, harde korrel, met ten minste 20 procent. In Calabrië heeft de droogte voor de productie van fruit en olijven geleid tot een gemiddelde daling met 10 procent. Aan de kust zijn er echter verliespieken tot 60 procent. De hele regio is bezorgd over de groei van de citrusvruchten.

in Puglia bedraagt de droogteschade reeds 70 miljoen euro. De regio beschikt over kunstmatige reservoirs, maar die missen 80 miljoen m³ water op de totale mogelijke capaciteit. Er is een opbrengstdaling van 30 procent voor tarwe en haver en 25 procent voor peulvruchten. Ook de olijvenproductie zal naar schatting dalen met 40 procent.

droogte_tiber_fonteinen (7)

In Basilicata zal 40 procent minder graan worden geproduceerd dan vorig jaar, maar voor veevoer loopt het verliespercentage op tot 60 procent. De hoge temperaturen van de afgelopen weken hebben geleid tot problemen met de grootte van het fruit en een productieverlies van ongeveer 20 procent.

Op Sicilië zijn er door de aanhoudende hitte en droogte zelfs met moderne irrigatiesystemen problemen om de citrusbomen van water te voorzien. Daarnaast staan ook talrijke akkers droog en dreigen de gewassen te verbranden. Er wordt gewerkt met noodirrigatie, maar dat kost veel geld. Vlak na de coronacrisis zijn die centen er niet.

Op Sardinië wordt de verzengende hitte nog verergerd door een sprinkhanenplaag. Miljoenen sprinkhanen hebben al ongeveer 30.000 ha landbouwgewassen verwoest. Als de sprinkhanen hun tempo volhouden, bestaat het risico dat binnen enkele weken 50.000 ha aan productie zal vernietigd zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.