Archive for 15 november 2022

De vergeten stad

15 november 2022

Het inspirerende verleden van Forum Hadriani

Forum Hadriani (het huidige Voorburg in Nederland, genoemd naar keizer Hadrianus) lag aan de noordgrens van het Romeinse Rijk.

Het was met Nijmegen de enige nederzetting in Nederland die Romeinse stadsrechten kreeg. In 2021 werd de Nederlandse limes, waar Forum deel van uitmaakt, uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed.

Auteur Tom Buijtendorp promoveerde op de vergeten stad Forum Hadriani, waar dank zij het grondwater etensresten, schoenen, wagenwielen en wijnvaten bewaard bleven.

Uit de klei doemt het nieuwe mysterie op waarom keizer Hadrianus hier zijn eerste stad stichtte, met een raadselachtig ontwerp. Het biedt een nieuw perspectief op het inspirerende verleden van Forum Hadriani.

forum_hadriani

De onlangs als Unesco Werelderfgoed erkende stad Forum Hadriani bij Voorburg was lang een vergeten stad.

De stad bleef lang onbekend omdat deze in vergelijking met andere Romeinse steden pas laat door archeologen als zodanig herkend is, en er boven het maaiveld niets van bewaard bleef.

Recente opgravingen en vooral herbestudering van oud onderzoek, toonde dat onder het maaiveld een archeologische schat ligt.

Dit was de eerste stad die keizer Hadrianus stichtte. Daarmee geeft deze site ons een uniek inkijkje in zijn nieuwe beleid dat grote invloed had op de ontwikkeling van het Romeinse Rijk.

Bovendien bleven door bijzondere omstandigheden resten bewaard die doorgaans verloren gaan, wat een zeldzaam inkijkje biedt in het dagelijkse bestaan. De goed bewaarde stadsresten vormen de basis van de tijdreis die in dit boek wordt gemaakt.

Forum Hadriani is één van de weinige Romeinse steden in Noordwest-Europa waarvan de plattegrond voor een flink deel valt te reconstrueren.

Een groot deel ligt in zandgrond waarin zelfs vergane resten van leemwanden voor archeologen als een zwarte pentekening herkenbaar bleven.

Het hoge grondwater conserveerde vergankelijke resten die elders verloren gingen, van houten kades en voedselresten tot de inkt in een inktpot en de laatste schoenmode.

forum_hadriani3Forum Hadriani op de
Tabula Peutingeriana of Peutingerkaart.

De herontdekking van de stad bracht het volgende mysterie met zich mee: terwijl keizer Trajanus zijn Forum Traiani in hartje Rome bouwde, stichtte opvolger Hadrianus zijn even grote Forum Hadriani in een verre uithoek van het Romeinse Rijk en gaf hij het stadsplan een mysterieuze draai ten opzichte van de aanwezige nederzetting die hij afbrak. Waarom deed hij dat?

Na uitwerking van de oude opgravingsgegevens waarop hij promoveerde, gaat Tom Buijtendorp in dit boek op zoek naar de mogelijke symbolische en filosofische betekenis achter de keuzes van de artistieke en tegendraadse keizer.

Tom Buijtendorp neemt de lezer mee naar het Forum Hadriani en het Rome van Hadrianus met opmerkelijke aanwijzingen in het Pantheon, de Engelenburcht en Hadrianus’ wereldberoemde villa.

Het boek is opgevat als een virtuele tijdreis, struinend door de straten, opgehouden in de kroeg en een jonge inwoonster recht in de ogen kijkend.

Geïnspireerd door de filosofische interesse van zowel Hadrianus als Marcus Aurelius, die dankzij Hadrianus later ook keizer werd, koos de auteur voor een filosofisch getinte wandeling door de tijd.

hadrianus

Aangevuld met oude bronnen zoals de Vitruviusmens, leest De vergeten stad als een tijdreis naar een andere, wonderlijke wereld.

Het is een spannend avontuur waarin Buijtendorp op fascinerende wijze Romeinse archeologie en filosofie combineert. Een reis die uitnodigt na te denken over ons eigen leven en geluk.

De stad geeft een beeld van het soort omgeving waarin Romeinse filosofen hun werk schreven. Bovendien voegt Forum Hadriani inhoudelijk iets toe.

Het stadsontwerp van Hadrianus vestigt de aandacht op de maatschappelijke dimensie van de Romeinse filosofie, het geluk van de samenleving als geheel.

Dat aspect is sterk onderbelicht in de recente aandacht voor de zeer praktische Romeinse filosofie waarin het vooral over persoonlijk levensgeluk lijkt te gaan.

De reis doorheen de tijd in dit boek brengt de oude wijsheid breder tot leven, persoonlijk en maatschappelijk, met een accent op de praktische betekenis in het heden.

romeinse_rijk_hadrianus

Tom Buijtendorp (1962) werkte jarenlang als journalist voor ‘NRC Handelsblad’ en ‘Quote’ en was werkzaam als stragetisch adviseur in het bedrijfsleven. Hij promoveerde aan de VU op een proefschrift over Forum Hadriani.

Hij publiceert regelmatig over archeologie, historie en bestuur. Eerdere boeken van hem zijn onder meer De gouden eeuw van de Romeinen in de Lage Landen, Het jaar 117, Brittenburg en Caesar in de Lage Landen.

De vergeten stad
Het inspirerende verleden van Forum Hadriani
Auteur: Tom Buijtendorp
Uitgeverij: Omniboek
Eerste druk: 6 oktober 2022
Aantal pagina’s: 256
Geen illustraties
Afmetingen: 215 mm x 141 mm x 18 mm
Gewicht: 438 g
ISBN / EAN 9789401917957
Prijs: 23,99 euro
Prijs e-book: 9,99 euro