De verloren geschiedenis van Rome

In het Museo di Roma Palazzo Braschi is een tentoonstelling begonnen die de bezoeker toelaat om een stukje van de ‘verloren’ geschiedenis van Rome tussen de zesde en de veertiende eeuw te herontdekken. Roma Medievale. Il volto perduto della città is te bezoeken tot 5 februari 2023.

Door de pracht van de vele renaissancepaleizen, de mooie pleinen, de barokke kerken en de talrijke oude monumenten, wordt het middeleeuwse Rome vaak onterecht verwaarloosd en lijkt het slechts sporadisch op te duiken in de vorm van een imposante toren, een klokkentoren, in een klooster of in een decoratie.

roma_medievale (1)

De Romeinse periode tussen de zesde en de veertiende eeuw is bij velen minder bekend, maar toch speelde de stad ook in die tijd een centrale rol in het christelijke en middeleeuwse Europa, zowel voor de eenvoudige pelgrims die de heilige plekken in Rome bleven bezoeken, als voor koningen en keizers.

Talloze reizigers waren bezield door de wens om in contact te komen met de eerste getuigenissen van het christendom en met de relieken van martelaren die terug te vinden waren in de basilieken of catacomben.

roma_medievale

Bovendien maakte de aanwezigheid van de pauselijke zetel de stad tot een politieke bestemming van primair belang, het centrum van complexe politieke en diplomatieke verwevenheid.

De tentoonstelling beslaat dezelfde tijdspanne die loopt van de zesde tot de veertiende eeuw, van de tijd van paus Gregorius de Grote tot de aankondiging van het eerste Heilige Jaar in 1300.

Ze is opgebouwd in negen hoofdthema’s die met behulp van meer dan 160 artefacten een nieuw licht werpen op het uiterlijk van een stukje Rome dat nog steeds bestaat, zij het vaak verborgen.

De vele kunstvoorwerpen, mozaïeken, documenten, beelden, fresco’s en andere objecten werden ter beschikking gesteld door een zestigtal bruikleengevers, waaronder binnen- en buitenlandse musea, religieuze instellingen en openbare en particuliere instellingen.

roma_medievale (4)

De bezoeker wordt meegenomen naar de belangrijkste historische, architecturale en artistieke plekken van het middeleeuwse Rome, via de meest iconische plaatsen, zoals basilieken en paleizen, maar ook dankzij de reconstructie van de stad die, vergeleken met deze middeleeuwse periode, vandaag grondig gewijzigd is.

Zo is er van de oude havens langs de Tiber amper iets overgebleven, maar waren ze destijds voor de inwoners levensbelangrijk en bruiste de omgeving van de rivier van het stadsleven en de activiteiten.

De realiteit van de Romeinse middeleeuwen wordt ook uitgediept door stil te staan bij de prestigieuze opdrachten die kunstenaars en ambachtslieden in deze periode kregen van pausen en kardinalen.

roma_medievale (10)

Hun activiteiten hebben doorheen de eeuwen zeker bijgedragen aan de fascinatie die talrijke bezoekers zelfs tot vandaag koesteren voor de stad Rome.

De bezoeker ontdekt het belang van enkele van de meest iconische plaatsen van het middeleeuwse Rome, zowel vanuit religieus als politiek oogpunt, zoals het enorme complex van Lateranen, de eerste christelijke basiliek, de kathedraal van Rome en de zetel van de pausen tijdens de middeleeuwen.

Natuurlijk ontbreekt ook de Sint-Pietersbasiliek niet, de plaats van het graf van Petrus en reeds vele eeuwen een bedevaartsoord voor heel christelijk Europa.

Er is ook aandacht voor de twee andere belangrijke basilieken, de San Paolo fuori le Mura (Sint-Paulus buiten de muren), als herinnering aan de apostel Paulus en de Santa Maria Maggiore, als bewaker van de relikwieën van de kerststal en de eerste basiliek gewijd aan de Maagd Maria.

Het zijn monumenten die vandaag grondig zijn veranderd, maar waarvan middeleeuwse overblijfselen van fundamenteel belang bewaard zijn gebleven.

roma_medievale (7)

Een belangrijk deel van de tentoonstelling is gewijd aan de bevoorrechte relatie die doorheen de eeuwen is geweven tussen de stad en het pausdom.

Rome en de pausen hebben altijd een complexe relatie gehad. In de middeleeuwen werden de stad en haar pausen vaak in één woord genoemd. Beiden identificeerden zich met elkaar.

Zo kan de bezoeker kennismaken met de meest representatieve pausen uit die tijd , zoals Gregorius de Grote, Leo III, Innocentius III en Bonifatius VIII, protagonisten van sleutelmomenten uit de Middeleeuwen.

roma_medievale (8)

In de grote zaal van het museum treed je in de voetsporen van de middeleeuwse liturgie en kan je een soort tijdreis maken in de heilige ruimte van een middeleeuwse kerk waarin talrijke voorwerpen worden getoond, zoals fresco’s, liturgisch meubilair en kostbare reliekschrijnen.

Het is ook een gelegenheid om dieper in te gaan op enkele specifieke aspecten, zoals de Romeinse volksdevotie, waarbij vooral wordt gefocust op de talrijke Maria-iconen die vandaag nog steeds in de kerken van de stad worden bewaard.

roma_medievale (2)

Een burger, een pelgrim of een bezoeker die door de straten van het middeleeuwse Rome liep, zag een heel andere stad dan degene die we vandaag kennen.

De tentoonstellingsroute biedt twee stedelijke ‘intermezzo’s’ die, dankzij de hulp van gravures en tekeningen, het verloren middeleeuwse gezicht van de stad gedeeltelijk herstellen.

De expo toont dus niet alleen de plaatsen van aanbidding en macht, maar wil ons ook doen nadenken over hoe de Romeinen leefden in de middeleeuwen.

Een reeks kleine maar kostbare voorwerpen, onder meer afkomstig uit de Crypta Balbi, vertellen de bezoekers verhalen uit het dagelijkse leven.

roma_medievale (9)

De tentoonstelling eindigt met een belangrijk historisch aspect. Al in de tweede eeuw voor Christus vestigde de joodse gemeenschap, de oudste ter wereld, zich in Rome.

De joden bleven voortdurend in de stad wonen en bereikten vooral in de dertiende eeuw een cultureel hoogtepunt, ook omwille van de vele internationale uitwisselingen die toen gebeurden.

Rome is zowel op politiek, economisch, religieus als cultureel vlak altijd een centrum geweest waar diverse culturelen zich verstrengelden en samenleefden. Al verliep dat niet altijd even vlot.

Roma Medievale. Il volto perduto della città
Middeleeuws Rome. Het verloren gezicht van de stad
Tot en met 5 februari 2023

Museo di Roma Palazzo Braschi
Piazza di San Pantaleo 10
Piazza Navona 2

Dinsdag tot en met zondag van 10 tot 19 uur
24 en 31 december: tot 14 uur
Laatste toegang een uur voor sluiting
1 januari: gesloten

Tickets:

https://museiincomuneroma.vivaticket.it/it/tour/museo-di-roma/2386

De catalogus werd uitgegeven door De Luca Editori d’Arte

Layout 1

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.