Sicilië is eerste regio die weer strengere Covid-maatregelen invoert

20 november 2021

Hoewel Italië momenteel het in vergelijking met de meeste Europese landen nog relatief goed doet inzake het aantal virusbesmettingen, kijkt de overheid toch met enige vrees naar de feestmaand december. Dat is een periode waarin vele Italianen massaal gaan winkelen.

De verwachting is dat verschillende regio’s in de komende dagen of weken weer strengere maatregelen zullen aankondigen om het virus in de drukke kerstperiode zo weinig mogelijk verspreidingskansen te geven.

covidmap_18nov_2021Bron: https://www.ecdc.europa.eu/en

De eerste regio die dat doet is Sicilië. De regionale president Nello Musumeci verplicht de bevolking vanaf vandaag tot minstens 31 december mondmaskers te dragen in drukke buitengebieden.

Al wie ouder is dan 12 jaar moet altijd een mondmasker bij zich hebben ​​en het op drukke publiek toegankelijke plaatsen ook dragen.

mondmaskerplicht

Reizigers uit Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zullen bij aankomst in Sicilië ook verplichte Covid-19-testen moeten ondergaan.

Deze laatste maatregel is nu al van kracht voor reizigers die uit de Verenigde Staten, Malta, Portugal, Spanje, Frankrijk, Griekenland en Nederland komen of er in de voorbije 14 dagen zijn geweest.

In Italië woedt momenteel een fel debat over een voorstel waarbij coronavirusbeperkingen alleen zouden gelden voor degenen die niet zijn gevaccineerd.

Romeins militair materieel uit Eerste Punische Oorlog ontdekt

20 november 2021

Op de plaats waar in 241 v. Chr. de Slag om de Egadische Eilanden plaatsvond, werden vier gigantische bronzen rammen van oorlogsschepen, tientallen artefacten en Romeins militair materieel ontdekt. De befaamde militaire actie leidde tot de overwinning van Rome op Carthago tijdens de Eerste Punische Oorlog.

De Isole Egadi of Egadische Eilanden, ook weleens Aegatische Eilanden genoemd, zijn een groep kleine bergachtige eilanden in de Middellandse Zee voor de noordwestkust van Sicilië ter hoogte van de stad Trapani.

Egadische_eilanden

Tot de vondsten behoren ook tientallen loden slingerkogels, gebruikt als dodelijke projectielen in gevechten, verschillende bronzen helmen en wangstukken en Romeinse en Hellenistische Griekse munten.

De scheepsrammen, elk met een gewicht van ruim 200 kg, zijn teruggevonden in Romeinse wrakken die in 241 v. Chr. voor de kust van Sicilië zijn gezonken. Oorspronkelijk waren ze bevestigd aan de boeg van oorlogsschepen.

De rammen hebben aan elke kant drie bladen die zouden gebruikt zijn om de houten rompen van vijandelijke schepen te versplinteren. Waarschijnlijk probeerden de vijandelijke schepen elkaar in de volle breedte te rammen.

De schade die de rammen vertonen laten vermoeden dat ze ook effectief gebruikt zijn en werden ingezet bij de gewelddadige en letterlijke botsingen tussen de beide legers.

De rammen werden gebruikt tegen de Carthaagse vloot tijdens de Slag om de Egadische eilanden die een einde maakte aan de Eerste Punische Oorlog. Dat conflict werd uitgevochten in de wateren rond Sicilië en Noord-Afrika, duurde 23 jaar en staat bekend als de langste zeeoorlog uit de oudheid.

Volgens de Griekse historici Polybius en Diodorus van Sicilië vond de strijd plaats in de wateren rond de Egadische eilanden op 10 maart 241 v. Chr. Ze suggereren dat de Romeinen er tijdens dat gevecht in slaagden vijftig Carthaagse schepen tot zinken te brengen.

scheepsrammen (3)

Er zouden toen zeventig vaartuigen buitgemaakt zijn. De Feniciërs zouden er op hun beurt in geslaagd zijn dertig Romeinse schepen te vernietigen en er een vijftigtal te beschadigen. Men denkt dat de vloten van beide legers oorspronkelijk ongeveer 200 schepen telden.

De Carthaagse vloot werd geleid door Hanno, de zoon van Hannibal, die eerder steun had verleend aan de militaire commandant Hannibal Gisco tijdens het Romeinse beleg van Agrigentum. De Romeinse strijdkrachten stonden onder bevel van praetor Quintus Valerius Falto.

De overwinning in de strijd is volgens historici te danken aan de grotere maneuvreerbaarheid van de Romeinse vaartuigen, waardoor ze de schepen van hun tegenstander konden rammen.

Ook zouden de stormrammen van de Romeinse vloot van betere kwaliteit zijn geweest. Zo dragen de Romeinse rammen inscripties die bevestigden dat de wapens gemaakt waren in overeenstemming met de hoge Romeinse technische normen.

scheepsrammen (4)

Er wordt aangenomen dat de Romeinen hun masten en ankers overboord hebben gegooid om hun schepen – die met roeispanen konden worden voortbewogen – lichter te maken voordat ze de Carthaagse vloot aanvielen.

Daarentegen waren de Carthaagse schepen beladen met voorraden die ze van plan waren te lossen in de belegerde havens van Drepana (het huidige Trapani) en Lilybaeum (tegenwoordig Marsala) voordat ze de Romeinse vloot aanvielen.

De rest van de Carthaagse vloot slaagde erin te vluchten dankzij een verandering van de windrichting. De Romeinen waren, nadat ze hun masten, zeilen en tuig hadden achtergelaten, niet in staat om van deze wind te profiteren en konden de vluchters niet volgen.

Bij zijn aankomst in Carthago werd Hanno geëxecuteerd voor zijn falen. In de nasleep van de strijd drong Carthago aan op vrede, waarbij het Sicilië overgaf aan de Romeinse controle.

De zeeslag tussen de Romeinse en Carthaagse schepen werd uitgevochten op 10 maart 241 v. Chr., temidden van de Egadische eilanden Favignana, Levanzo en Marettimo. De cruciale strijd maakte een einde aan de langdurige Eerste Punische Oorlog, die werd uitgevochten om de controle over Sicilië tussen Rome en aartsrivaal Carthago.

Auteurs uit de oudheid vertellen over de omvang van de strijd, waarbij honderden schepen elkaar ramden terwijl de Carthaagse troepen probeerden door de Romeinse linie te breken om het Carthaagse leger op het vasteland van Sicilië te bereiken en te bevoorraden.

scheepsrammen (5)

De Romeinse overwinning voorzag Rome van zijn eerste overzeese gebied (Sicilië) en de controle over het centrale Middellandse Zeegebied. Daarna zouden nog twee Punische oorlogen volgen.

Het archeologische onderzoeksgebied omvatte 270 km², waarvan ongeveer 12 km² wordt beschouwd als de zone waar de belangrijkste gevechten zich concentreerden. Het heeft jaren gekost om de bodem in kaart te brengen.

Daarvoor werd onder meer een autonoom onderwatervoertuig ingezet dat de zeebodem afspeurde met sonarapparatuur. Vondsten werden vanop het onderzoeksschip Hercules van nabij bekeken en geïnspecteerd met een op afstand bestuurbaar onderwatervoertuig.

Het archeologische onderzoek werd geleid door de Soprintendenza del Mare Regione Siciliana (Valeria Li Vigni), de RPM Nautical Foundation (een Amerikaanse non-profitorganisatie) en de Society for the Documentation of Submerged Sites (SDSS).

De onderwateroperaties werden verzorgd door dr. Timmy Gambin en de Universiteit van Malta. De belangrijkste archeologen zijn William Murray, Peter Campbell en David Ruff van de RPM Nautical Foundation en Ferdinando Maurici en Francesca Oliveri van de Soprintendenza del Mare.

scheepsrammen (1)

Het onderzoek werd zestien jaar geleden gelanceerd door Sebastiano Tusa. Sinds het begin van de onderzoekscampagne werden in totaal al 25 rammen van oorlogsschepen boven water gehaald.

Vóór dit project waren er slechts twee van dergelijke scheepsrammen bekend uit de oudheid, waardoor deze marinewapens tot de zeldzaamste militaire artefacten uit de oudheid behoren. Het onderzoek wordt in 2022 voortgezet.

Websites:

RPM Nautical Foundation

Soprintendenza del Mare

Nieuwe Italiaanse munt herdenkt moord op anti-maffiarechters

19 november 2021

Italie brengt volgend jaar een speciaal muntstuk van 2 euro op de markt ter ere van Giovanni Falcone en Paolo Borsellino. Die twee rechters werden dertig jaar geleden door de maffia vermoord met een autobom.

De herdenkingsmunt is ontworpen door Valerio De Seta en is gebaseerd op de beroemde foto van Tony Gentile van de twee rechters die goede vrienden waren en binnen een paar maanden na elkaar werden vermoord.

falcone_borsellino

Er zullen drie miljoen exemplaren worden geslagen van deze speciale munt die op 2 januari 2022 gewoon als wettig betaalmiddel in omloop komt.

Italië, maar ook de andere Europese landen, brengen regelmatig zo’n herdenkingsmunt op de markt. Die zijn geliefd bij heel wat verzamelaars.

euromunt_rome_hoofdstad

Dit jaar kwam er bijvoorbeeld met een speciale munt naar aanleiding van de 150ste verjaardag van Rome als hoofdstad van Italië. Er werd ook een speciale 2 euro-munt gemaakt om alle mensen in de gezondheidssector te bedanken.

euromunt_zorgsector

Falcone werd op 23 mei 1992 vermoord bij een bomaanslag op de snelweg A29 nabij de stad Capaci. Falcone’s vrouw en drie politieagenten kwamen eveneens om bij de explosie. Een paar maanden later, op 19 juli 1992, werd ook Borsellino samen met vijf politieagenten gedood door een autobom in Palermo.

De dood van beide rechters leidde tot grote publieke verontwaardiging en een nooit geziene klopjacht op de Siciliaanse maffia. De aanslagen gaven zuurstof aan operatie Mani Pulite (Schone Handen), die onderzoeksrechter Antonio di Pietro al eerder in gang had gezet.

De emoties liepen zo hoog op dat na de aanslagen verscheidene maffiosi berouw toonden en zich kwamen aangeven in ruil voor bescherming of verminderde gevangenisstraf.

Boog van Janus na 28 jaar weer toegankelijk voor publiek

18 november 2021

Na een langdurig verblijf in de steigers en na een restauratiebeurt is de Boog van Janus (de Arco di Giano of Ianus Quirinus) weer geopend voor het publiek. Het monument aan de Via del Velabro dat omstreeks 346 na Chr. werd gebouwd is ontdaan van alle vuil en onkruid dat erop woekerde. De boog was 28 jaar niet toegankelijk. Het is de enige overgebleven ‘quadrifons’-boog in Rome.

De heropening is te danken aan de samenwerking tussen het stadsbestuur en de Fondazione Alda Fendi – Esperimenti, die vlakbij de boog de kunstgalerij Rhinoceros en het gastronomische restaurant Caviar Kaspia Roma openhoudt.

boog_janus (10)

Op 27 juli 1993 werd de porticus van de vlakbij gelegen kerk San Giorgio in Velabro volledig vernield door een aanslag die werd uitgevoerd met een bomauto die door de maffia tot vlakbij de ingang van de kerk was gereden en vervolgens tot ontploffing werd gebracht.

In de kerk worden foto’s van deze vernielingen getoond. De duizenden fragmenten van de vernielde portiek werden bij elkaar gepuzzeld en nauwkeurig gerestaureerd. Wie op archiefbeelden ziet hoe de porticus verwoest was, is verbaasd dat de restauratie zo goed is gelukt.

De boog van Janus werd niet rechtstreeks getroffen door de ontploffing, maar bleef sindsdien wel gesloten voor het publiek. Rond het monument werd een hoog hek geplaatst.

Vanaf 13 november zal de Boog van Janus elke zaterdag van 10 tot 14 uur gratis toegankelijk zijn en vanaf de laatste zondag van maart elke zaterdag van 16 tot 20 uur.

De Boog van Janus vormde de formele toegang tot het Forum Boarium dat gelegen was tussen deze boog en de Tiber. Het is een zogenaamde quadrifons triomfboog, met vier gelijke zijden.

Het is de enige van dit type in Rome die bewaard is gebleven. Hij is gebouwd op een vierkante basis van 12 m en is ongeveer 16 m hoog.

‘Quadrifons’ verwijst naar quadrivium, de vier gevels op een kruispunt. Janus was de Romeinse god van de poorten en bruggen, maar de naam voor de boog is pas na de Romeinse tijd bedacht.

De configuratie met vier fronten en vier bogen herinnerde aan de oude Romeinse god Janus (Ianus Quadrifons) die vroeger werd afgebeeld met vier gezichten. Later werd Janus doorgaans afgebeeld met slechts twee gezichten.

In de Romeinse mythologie was Janus de god van het begin en het einde, van het openen en het sluiten. De deur (ianua) droeg daarom zijn naam. Ook januari, de eerste maand van het jaar, is genoemd naar Janus. Hij was de god van begin en einde, die het verleden en de toekomst kende.

De god werd ook aangeroepen bij het begin van het zaai- en oogstseizoen, evenals bij huwelijken en geboortes. Als god van poorten werd Janus ook beschouwd als de god die de hemelpoort opende of sloot. Bij alle offers en gebeden werd hij het eerst, zelfs nog vóór Jupiter, genoemd, omdat zonder hem de hemelpoort gesloten zou blijven voor gebeden.

Ook de Janiculusheuvel (Gianicolo) in Trastevere ontleent zijn naam aan Janus. Op deze heuvel bevond zich naar verluidt ooit een heiligdom voor deze god.

De boog vormde een overdekte passage op een kruispunt en gaf tevens enige bescherming aan de veehandelaars. De Boog van Janus dateert uit een decadente periode, het begin van de vierde eeuw.

De constructie werd omstreeks 356 na Chr. neergezet in opdracht van keizer Constantinus II, ter ere van zijn vader Constantijn De Grote (306-337). De oorspronkelijke naam was dan ook Arcus divi Constantini, de boog van de vergoddelijkte Constantijn.

Het is één van de weinige gebouwen uit zijn regeerperiode, samen met de naar hem genoemde basiliek op het Forum Romanum en zijn triomfboog naast het Colosseum.

Op het Forum Romanum beperkte de tempel van Janus zich tot een klein huisje waarvan de toegang slechts gesloten mocht worden als in het hele rijk vrede heerste. Ten tijde van Augustus zou dit tweemaal gebeurd zijn.

De boog is gebouwd met baksteen en bekleed met marmer, dat afkomstig was van oudere monumenten. In alle vier de zijden zijn twee rijen met halfronde nissen, 48 in totaal, waarin zich ooit beelden hebben bevonden.

Iedere nis werd vroeger geflankeerd door twee kleine zuilen, een stijlelement uit de vierde eeuw. De sluitstenen van de bogen waren versierd met goddelijke figuren.

Op de noordelijke en oostelijke zijden zijn nog de afbeeldingen van Minerva en Roma te zien. Aan de buitenzijde zie je twee rijen met drie, nu lege, nissen die door consolezuilen worden omlijst.

Op de vier sluitstenen van de grote bogen werden reliëfs aangebracht met de figuren van de zittende Roma en Juno, en de staande Minerva en Ceres.

boog_janus (1)

De bovenliggende attiek werd in 1830 gesloopt toen men de restanten van de middeleeuwse versterkte toren verwijderde die door de machtige familie Frangipani tijdens de dertiende eeuw bovenop de Boog van Janus was gebouwd. Die toren maakte deel uit van een fort dat de Frangipani hier eerder hadden neergezet.

Ter vervanging van de oorspronkelijke attiek is nu een laag enigszins piramidevormig dak geplaatst. Een attiek is een verhoging boven de kroonlijst van een gevel, die vaak het dak aan het oog onttrekt en op zijn beurt weer ter versiering is aangebracht. Soms worden ook beelden in de attiek geplaatst.

De Boog van Janus Quadrifons ligt bovenop een vertakking van de Cloaca Maxima, de hoofdriool en het irrigatiekanaal van het oude Rome.

Die riool kan je zien als je het pleintje oversteekt naar de huizen schuin tegenover de San Giorgio in Velabro-kerk, ter hoogte van de boog.

In de tuin achter het hek, behorend tot het huisnummer 3, zie je een stuk van deze Cloaca Maxima. Het hek is steeds gesloten, maar wat verderop zie je deze riool in de Tiber stromen.

Deze kanalisatie uit het oude Rome is nog steeds in gebruik en loopt over het vroegere Velabrum en mondt uit in de Tiber naast de moderne Ponte Palatino.

De riolering diende oorspronkelijk om het moerassige Forum Romanum en Velabrum droog te leggen, maar bood geen bescherming tegen de veelvuldige overstromingen van de Tiber.

Pas toen men na de grote brand van Rome in 64 na Chr. het niveau van het Velabrum verhoogde, was men beter beschermd.

Blijkbaar bood de ligging bij de onberekenbare Tiber meer voor- dan nadelen, want het Velabrum zou een belangrijke rol blijven spelen in het economische leven van het oude Rome.

Amerikaanse toeristen dringen illegaal binnen in het Colosseum

17 november 2021

De politie van Rome heeft twee jonge Amerikaanse toeristen opgepakt en hen een boete van 800 euro gegeven voor het illegaal betreden van het Colosseum.

Voorbijgangers zagen in de vroege ochtend omstreeks 5.30 uur beweging ter hoogte van de tweede ring van het amfitheater. Iedere Romein weet dat het Colosseum op dat vroege uur nog niet open is en de alerte burgers verwittigden meteen de politie.

Colosseum (1)

De agenten kwamen meteen ter plaatse, maar troffen in het Colosseum niemand meer aan. In de Via dei Fori Imperiali konden ze echter wel twee Amerikaanse toeristen van respectievelijk 24 en 25 jaar onderscheppen.

Het tweetal gaf meteen toe dat ze waren binnengedrongen in het monument, louter om de sensatie te ervaren om een biertje te kunnen drinken in het wereldberoemde Colosseum.

Er is geen schade toegebracht aan het erfgoed, maar de Amerikanen kregen meteen een boete van 800 euro opgelegd omdat ze zich wederrechtelijk toegang tot het Flavische amfitheater hadden verschaft.

Strengere coronaregels voor taxi’s en openbaar vervoer

17 november 2021

Vergeleken met de gevolgen die het stijgende aantal Covid-19-besmettingen in België en Nederland veroorzaken, staat Italië er momenteel nog relatief goed voor.

Maar het land is het grote aantal coronadoden van het voorbije anderhalf jaar nog niet vergeten. Nu het aantal Covid-19-infecties ook in Italië weer begint te stijgen, worden alvast op het openbaar vervoer strengere regels toegepast.

De groene pas of het internationale vaccinatiebewijs voor bezoekers is al op vele plekken ingeburgerd. Het certificaat toont of de houder is ingeënt, negatief getest of hersteld is van Covid-19.

coronapaspoort covidscan (4)

Een nieuw decreet scherpt enkele coronaregels aan. De groene pas is nog steeds niet vereist om het lokale openbaar vervoer te kunnen gebruiken.

Bij controles op zwartrijden moet het personeel bij voorkeur echter wel mondmaskers van het FFP2-type gebruiken. Minstens één keer per dag moet het volledige voertuig (bus of tram) ontsmet worden.

Voor langeafstands- en interregionale treinreizen wordt voortaan strenger toegezien op het gebruik van de coronapas. Vooraleer ze aan boord mogen worden de kaartjes, het coronapaspoort en de identiteit van de passagiers gecontroleerd.

Dat moet zeker in de drukkere stations, zoals Roma Termini en, nogal vaag omschreven in het nieuwe decreet, “zoveel mogelijk” ook in andere vertrekstations.

Tot nu toe gebeurde de controle van de coronapas samen met de ticketcontrole door het boordpersoneel op de trein zelf.

Als een passagier tijdens de reis aan boord symptomen vertoont die wijzen op een mogelijke virusbesmetting, kunnen zowel de gezondheidsautoriteiten als de spoorwegpolitie de trein doen stoppen voor een noodinterventie.

De betrokken passagier wordt dan van boord gehaald. Indien er op de trein voldoende vrije ruimte beschikbaar is kan de passagier in kwestie ook worden afgezonderd tot bij aankomst op de bestemming.

Als zo’n interventie effectief moet gebeuren, dient de treinwagon in dat geval ook ontsmet te worden vooraleer die weer in gebruik mag worden genomen.

coronapaspoort covidscan (3)

Taxi’s en NCC-bedrijven (Noleggio con Conducente, wagens die worden verhuurd met chauffeur) krijgen eveneens beperkingen opgelegd.

Voortaan mogen slechts twee passagiers op de achterbank van de auto zitten. Als ze tot hetzelfde gezin behoren mag er wel een extra persoon plaatsnemen, of zelfs meer als het om een groter taxibusje gaat.

Måneskin krijgt prijs voor beste rocksong op uitreiking MTV Europe Music Awards

16 november 2021

Er lijkt voorlopig nog geen einde te komen aan de zegetocht van de Romeinse muziekgroep Måneskin, die eerder dit jaar het Eurovisiesongfestival wonnen.

Nadat de voormalige straatmuzikanten uit Rome amper twee weken geleden nog als het voorprogramma van de Rolling Stones op het podium stonden in Las Vegas, vielen ze zopas tijdens de uitreiking van de MTV Music Awards in Boedapest andermaal in de prijzen.

De muziekband ontving in Hongarije de prijs voor de beste rocksong. Geen geringe prestatie als je weet dat de vier andere genomineerden niet de minste waren: Coldplay, Foo Fighters, Kings of Leon, The Killers en Imagine Dragons.

maneskin_mtv

Op de jaarlijkse MTV Europe Music Awards worden de beste acts en prestaties uit de internationale en Europese rockscène bekroond. Måneskin is de eerste Italiaanse band ooit die een prijs won in de categorie ‘Best Rock’.

Na de uitreiking brachten ze voor een uitzinnig publiek hun hitsingle Mamamia. De band kreeg al felicitaties van het Ministerie van Cultuur.

Måneskin, dat uitpakt met een mix van punk-funk en glamrock, werd vijf jaar geleden in Rome opgericht en bestaat uit zanger Damiano David, bassist Victoria De Angelis, gitarist Thomas Raggi en drummer Ethan Torchio.

Vier jaar geleden stonden ze nog in de Romeinse straten, waar ze voor een handvol muntjes muziek speelden voor toeristen en het winkelende publiek.

Horti Lamiani herleven in het nieuwe Museo Ninfeo

16 november 2021

In Rome is het gloednieuwe Museo Ninfeo geopend. Onder een groot kantoorgebouw uit de negentiende eeuw op de Esquilijn in Rome werden de voorbije jaren de restanten van een luxueuze villa opgegraven waar onder andere de keizer Caligula en Claudius hebben gewoond en veel later ook Septimius Severus zijn privéverblijf had.

Rond de villa bevond zich een enorme en luxueuze tuin, de Horti Lamiani. Het nieuwe museum zal voorlopig enkel op zaterdag en zondag toegankelijk zijn na reservatie.

Tijdens de opgravingen die de voorbije jaren plaatsvonden werden honderdduizenden kleine en grotere artefacten ontdekt en werden het keizerlijke verblijf en de aanpalende tuin zo goed mogelijk in kaart gebracht.

De belangrijkste en interessantste ontdekkingen worden nu getoond in het nieuwe Ninfeo-museum. Vorig weekend zette het museum al eens de deuren open voor een gratis kennismaking, maar vanaf 6 november kan je er elke zaterdag en zondag terecht mits reservatie.

Het kantoorgebouw waaronder de voorbije jaren voor het eerst sinds de negentiende eeuw opnieuw gegraven werd, bevindt zich aan Piazza Vittorio Emanuele 78.

Het gaat om het kantoor van Enpam (Ente Nazionale di Previdenza ed Assistenza dei Medici e degli Odontoiatri), een nationale stichting die bijstand en sociale verzekeringen biedt aan dokters en tandartsen.

Dat is de reden waarom een museumbezoek voor die twee beroepsgroepen gratis is. Enpam draagt het museum overigens op aan alle medici en verzorgend personeel die tijdens het vervullen van hun plicht zelf bezweken zijn aan het Covid-19-virus.

De opgraving van dit gedeelte van de Horti Lamiani heeft meer dan 100.000 fragmenten van aardewerk opgeleverd, samen met 42.000 marmeren artefacten, 90.000 beschilderde stenen en een enorme hoeveelheid andere vondsten, waaronder geverfd gips, mozaïeken, botten van dieren, oesters en schelpen. Er zijn buitengewoon fraaie voorwerpen bij waarvan sommigen nog ongelooflijk goed bewaard bleven.

museo_ninfeo (5)

In totaal werd de voorbije jaren onder meer 30.000 kubieke meter grond gezeefd en doorzocht. De voorbije jaren waren hieri 35 archeologen en acht restaurateurs, ingenieurs, architecten en grafische ontwerpers vrijwel permanent aan het werk.

Dankzij de goede samenwerking met Enpam kon ter plaatse een laboratorium worden ingericht, waardoor de studie en het onderzoek van het materiaal meteen kon beginnen. De archeologen konden daardoor veel tijd besparen omdat de vondsten niet telkens moesten worden ingepakt en getransporteerd naar elders.

Deze vondsten, die met veel geduld werden geanalyseerd, bestudeerd en soms weer in elkaar moesten worden gepuzzeld, geven een stukje prijs van de eeuwenoude geschiedenis van de Esquilijn.

De museumbezoeker ontdekt welk voedsel hier werd gegeten en maakt kennis met de voorwerpen die in het dagelijks leven door de bewoners van de villa werden gebruikt. Ook de keramieken potten, schalen en pannen die dienden voor het koken, bereiden en bewaren van voedsel worden getoond.

Zo werden amforen opgegraven die ooit wijn, olie en gefermenteerde vis hebben bevat, afkomstig uit alle hoeken van de Middellandse Zee. De vele decoratieve afbeeldingen en marmerstijlen laten zien hoe het interieur doorheen ce eeuwen veranderde en werd aangepast aan nieuwe smaken en nieuwe trends.

Uitzonderlijk was ook de vondst van vier kommen met op de bodem nog de resten van de kleurpigmenten die voor het schilderen werden gebruikt.

Tijdens de opgravingen doken regelmatig verrassingen op. Op een hete ochtend in augustus werden twee marmeren vrouwenhoofden ontdekt. Na het verwijderen van de aarde en het vuil waarin ze eeuwenlang hadden gelegen, kwamen langzaam de fysionomische details van de hoofden tevoorschijn.

De twee gezichten met de ingevallen ogen waren maskers uit het Griekse theater, door de uitdrukkingen op hun gelaat herkenbaar als karakters van de tragedie en schijnbaar gevangen in een kreet van angst.

Op de hoofden werden zelfs nog sporen van de oorspronkelijke kleuren teruggevonden: blauw in de ogen en rood in het haar. De maskers hebben wellicht gediend als muurdecoratie.

Dat het museum op deze plek kan openen, is uitsluitend te danken aan de goede wil van Enpam, dat de enorme kelderruimte van haar gebouw ter beschikking stelt. Het nieuwe museum heeft een oppervlakte van meer dan 1.000 m².

museo_ninfeo (1)

Slechts een kleine selectie van de vele honderdduizenden gevonden artefacten worden getoond in het nieuwe Museo Ninfeo. Het gaat om ongeveer 3.000 tentoongestelde objecten, vergezeld van reconstructies en video’s. In dertien secties brengen ze op een suggestieve manier het leven in het voormalige villacomplex weer tot leven.

Het villacomplex van de Horti Lamiani was tot de negentiende eeuw alleen bekend uit literaire bronnen, maar door de ontdekking van de enorme ondergrondse archeologische site aan Piazza Vittorio Emanuele kon die plek intussen met absolute zekerheid worden geïdentificeerd.

De Horti waren geïnspireerd op de koninklijke paleizen van het Hellenistische Oosten. Het waren gebouwen versierd met kostbaar marmer en standbeelden afgewisseld met groene ruimtes, tempels, tuinen, pleinen en bosjes.

De luxe en de vele verfijnde decoraties gaven deze ruimtes een aspect van pracht en heiligheid, waar de aanwezigheid van wilde dieren en exotische planten een droomlandschap vervolledigden.

Het museumcircuit leidt de bezoekers langs de overblijfselen van een groot plein met een nymphaeum en toont de versieringen die complex sierden, de voorwerpen die hier werden gebruikt en maakt duidelijk welke planten en dieren in de tuin aanwezig waren.

Reeds in de zestiende eeuw werden in deze omgeving al enkele belangrijke ontdekkingen gedaan. Die vondsten zijn tegenwoordig te zien in de Capitolijnse Musea.

Ook in de negentiende eeuw werden een aantal belangrijke delen van dit luxeueuze gebouwencomplex uit de oudheid effectief blootgelegd. De ontdekte kamers bleken versierd met fresco’s, kostbaar marmer en met edelstenen ingezette bronzen platen.

Daarnaast werden ook toen al een groot aantal artefacten, mozaïekvloeren en fraaie beelden aangetroffen. De meeste van die vondsten kwamen eveneens terecht in de Capitolijnse Musea, zoals enkele grote marmeren vloeren en heel wat beeldhouwwerken.

De Esquilijnse Venus en de beeldengroep van keizer Commodus (foto hieronder) als Hercules met twee tritons zijn wellicht de meest bekende vondsten die in het verleden op deze plek gebeurden.

museo_ninfeo (4)

Na de opgravingen in de negentiende eeuw werden de restanten van de gebouwen uit de oudheid weer begraven en werd er een groot kantoor bovenop gebouwd. Dat is het pand waarin Enpam vandaag is gehuisvest. Bijna vier jaar geleden begon een nieuwe opgravingscampagne.

Archeologen ontdekten ditmaal ook sporen van de eigenlijke horti, een grote tuin met waterfonteinen en overblijfselen van zowel inlandse als exotische dieren die nooit in Rome hebben geleefd en dus naar de stad werden gebracht vanuit andere landen zoals Afrika en het Midden-Oosten.

Er zijn onder meer botten gevonden van herten, maar ook resten van struisvogels, de tand van een beer en de poot van een leeuw. Wilde dieren werden door de Romeinen wel vaker gebruikt tijdens spelen in het Colosseum en het is zeker niet ondenkbaar dat de keizers die op deze plek hebben gewoond hier over een klein privé-amfitheater of een dierenpark beschikten.

Het interieur van de villa was bedekt met rijke fresco’s en complexe polychrome marmeren decoraties. Het gesteente is afkomstig uit zowat het hele Middellandse Zeegebied.

Er werden ook talrijke andere zaken ontdekt, zoals juwelen, edelstenen, munten, een metalen broche van de keizerlijke garde, resten van kleding en zaden van geïmporteerde exotische planten. Die laatste vondst strookt met het idee dat bij de villa een exotisch park was ingericht waarin de wilde dieren wellicht vrij konden rondlopen.

Volgens de archeologen bestaat het ondergrondse gedeelte van het kantoorgebouw uit verschillende complexe archeologische lagen. Zo lijkt de ontdekte tuin destijds ook aangelegd te zijn op verschillende niveaus die met elkaar verbonden waren door een witmarmeren trap. Ook de restanten van die monumentale trap zijn blootgelegd.

museo_ninfeo (2)

De zeer luxueuze villa en de bijhorende tuin waren destijds gebouwd en aangelegd door de rijke senator Lucius Aelius Lamia (43 v. Chr.-33 na Chr.), die zowel onder keizer Augustus als keizer Tiberius belangrijke functies bekleedde.

In het jaar 3 was hij samen met Marcus Servilius consul. In het laatste jaar van zijn leven diende Lamia als praefectus urbi of stedelijke prefect. Na het overlijden van Lamia kwam het landgoed in keizerlijk bezit.

Tiberius deed er niets mee en zo kwam de villa vijf jaar later in de handen van Caligula, die in 37 na Chr. op 24-jarige leeftijd de derde keizer van het Romeinse rijk was geworden. Hij erfde dus als het ware de villa en de bijhorende tuin.

Caligula heeft hoogstwaarschijnlijk zelf een aantal verfraaiingen laten aanbrengen. Het complex was niet zo groot als de latere Domus Aurea van keizer Nero, maar minstens zo luxueus ingericht.

Ook Claudius, de opvolger van Caligula, die op zijn beurt het villacomplex in gebruik nam, heeft verfraaiingen laten aanbrengen. Elke keizer wilde op zijn manier indruk maken door een persoonlijke stempel op het luxueuze verblijf te drukken.

Al het mooie en buitengewone dat de Romeinse cultuur op dat moment had voortgebracht, was terug te vinden in deze villa. Men kan zich goed voorstellen hoe de keizers hun vrije tijd doorbracht in dit prachtige complex, door de exotische tuin wandelden en de vele kunstwerken bewonderden.

Volgens de overlevering zou het lichaam van Caligula, die door zijn eigen lijfwachten in 41 werd vermoord, door zijn zussen naar deze tuinen op de Esquilijn gedragen zijn. Niet alleen omdat de keizer erg veel van die plek hield, maar vermoedelijk ook om te verhinderen dat de bevolking het lijk van de gehate keizer aan stukken zou scheuren.

museo_ninfeo (3)

Na het einde van de oudheid ontvolkte de Esquilijn langzaam en in de middeleeuwen werd het weer een landelijk gebied, gekenmerkt door kleine woonwijken en door velden en moestuinen in de buurt van kerken en kloosters, zoals de Santa Maria Maggiore, de Sant’Eusebio, de Santa Croce in Gerusalemme en de San Giovanni in Laterano.

In de zestiende eeuw evolueerde de omgeving dan weer naar een luxe woonwijk die eigendom was van de belangrijkste Romeinse families, met gebouwen zoals de Villa Altieri en de Villa Palombara.

Nadat Rome de hoofdstad van Italië was geworden, volgde een forse uitbreiding van de toenmalige stad. De zeventiende-eeuwse villa’s werden gesloopt. Uit die tijd dateert nog de zogenaamde Porta Magica op Piazza Vittorio Emanuele II, zowat het enige restant van de toenmalige villa’s.

De nieuwe wijk Umbertino, in de periode tussen 1882 en 1887 ontworpen door de architect Gaetano Koch, werd gebouwd rond Piazza Vittorio Emanuele II, het symbool van de nieuwe koninklijke macht die met de familie Savoye in Rome was gearriveerd.

Museo Ninfeo
Piazza Vittorio Emanuele II nr. 78, Rome

Praktische informatie Museo Ninfeo

Had jij ook graag de foto’s van het nieuwe museum gezien die dit nieuwsbericht illustreren? Dat is voorbehouden aan clubleden van S.P.Q.R. 

Die konden deze beelden reeds eerder bekijken via hun exclusieve dagelijkse en geïllustreerde nieuwsbrief.

Help deze site reclamevrij houden en sluit je aan als lid van onze vereniging van Romevrienden (en -vriendinnen natuurlijk!).

Lees hier hoe je lid kan worden van S.P.Q.R.

Aanmelden als clublid kan je via deze link

Het water stroomt weer in de Fontana delle Pelte op de Palatijn

15 november 2021

Na een kleine 2000 jaar stroomt er weer water in de Fontana delle Pelte op de Palatijn. Bezoekers kunnen zich nu een beter beeld vormen van hoe de fontein eruitzag in de oudheid.

Daarnaast kunnen ze genieten van een unieke multisensorische ervaring. Het geluid van het water wordt begeleid door muziek, met name de hymne aan Venus in de prelude ‘Ascanio in Alba’ van Mozart.

Tegelijk wordt er ook een discreet parfum verspreid. De geuren zullen wijzigen naarmate de seizoenen opschuiven.

Fontana delle Pelte (1)

De fontein kan door middel van een rondleiding worden bezocht op het grondniveau, maar kan ook worden bekeken vanaf het bovenste niveau van de Domus Augustana. Het water blijft dit jaar stromen tot tenminste 30 november. In het voorjaar wordt de fontein opnieuw in werking gesteld.

Tot enkele maanden geleden was de fontein gevuld met aarde. Enkele jaren geleden werden er zelfs nog bloemen in geplant, al ging het toen om een botanisch experiment met soorten die hier ook al in de oudheid groeiden.

Fontana delle Pelte (1)

Water kwam er al vele eeuwen niet meer aan te pas, waardoor de meeste bezoekers zelfs niet beseften dat hier ooit een sprankelende fontein verfrissing bracht.

Het Parco Archeologico del Colosseo wilde daar iets aan doen. Het oorspronkelijke doel, tijdens banketten in de privékamers van het keizerlijke hof van Domitianus (de laatste keizer van de Flavische dynastie, 81-96) verfrissing bieden aan de bewoners en gasten, is weer in ere hersteld.

Het Parco archeologico del Colosseo zet met de Fontana delle Pelte het project voort om de oude fonteinen in het archeologische park weer te activeren, met respect en zorg voor de oude originele structuren.

De bedoeling is om op termijn alle oude en moderne fonteinen op het Forum Romanum en de Palatijn weer te reconstrueren en in werking te stellen. Dat project is begonnen in juni 2019 met de restauratie van het Ninfeo degli Specchi aan de zuid-oostkant van de Horti Farnesiani.

Nu is ook het hydraulische watermechanisme van de fontein hersteld, al waren daarvoor wel wat discreet weggestopte modernere ingrepen nodig.

Het jongste fonteinproject werd uitgevoerd onder leiding van architect en landschapsontwerper Gabriella Strano en die had geluk dat de restauratieploeg gebruik kon maken van een onverwachte ontdekking.

Fontana delle Pelte (2)

Na een ineenstorting eeuwen geleden was de centrale structuur van de fontein niet meer erg stabiel. Tijdens de herstellingswerken werd een ondergronds kanaaltje ontdekt dat in de oudheid het water aanleverde.

Dat maakte het mogelijk om het nieuwe hydraulische systeem voor de werking van de gerestaureerde fontein aan te leggen en volledig in onder te brengen.

Dat gebeurde zoveel mogelijk met de orginele materialen, al is de huidige watertank omwille van de duurzaamheid gemaakt van gepolijst staal. Het water van de fontein circuleert en wordt dus telkens hergebruikt.

Het geheel is gebouwd op een ondergrond van technisch textiel en kan desgewenst zonder problemen weer volledig worden verwijderd.

Op de vier hoeken van de fontein zijn metalen elementen, silhouetten eigenlijk, geplaatst. Die zijn geïnspireerd op de Romeinse kopie van Phidias’ originele bronzen beeld van de gewonde Amazone die wordt bewaard in de Capitolijnse Musea.

Plinius zegt dat het originele beeld werd gemaakt ter gelegenheid van een wedstrijd die omstreeks 425 v. Chr. werd gehouden tussen de belangrijkste kunstenaars van die tijd voor de creatie van het mooiste Amazone-beeldhouwwerk voor het heiligdom van Artemis in Efeze. Een wedstrijd waarbij Polycletus (Polykleitos) als winnaar werd gezien, terwijl Phidias tweede werd.

De Amazone wordt afgebeeld met de pelta (of het oude schild) aan de voet. De naam van de fontein is afgeleid van de kleine elliptische schilden die door de Amazones werden gebruikt.

Fontana delle Pelte (11)

De fontein bevindt zich op een door de gehaaste toeristen minder bezochte plek, in een vierkante binnenplaats (zuilengalerij), die we ons oorspronkelijk moeten voorstellen met een dubbele reeks kolommen gerangschikt over twee verdiepingen en die werden weerspiegeld in het water van de fontein.

Delen ervan zijn vandaag langs de randen te zien. Daaromheen bevonden zich grote gewelfde kamers. De fontein, in het midden van de kamer, was ontworpen als een eilandje om te gebruiken als een triclinium, waar de gasten konden genieten van de koelte van het water dat rondom kabbelde.

Nu stroomt het water er opnieuw en nog wel op de betoverende muziek van Mozart of de hymne aan Venus uit de opera Ascanio in Alba, met een libretto van Giuseppe Parini (1771).

In de scène voor de opera daalt Venus van de strijdwagen, begeleid door Ascanio. Terwijl de Gratiën een hymne voor de godin zingen, vliegt de strijdwagen als een wolk in de lucht.

Die wolken zijn in de huidige installatie letterlijk te nemen. Uit de vier hoeken van de fontein komen geurige dampen vrij die de bezoeker moeten herinneren aan de bij momenten ongetwijfeld wellustige sfeer tijdens de feestjes en eetfestijnen van de keizer.

De geuren die vrijkomen wisselen af volgens het seizoen of zijn op bepaalde dagen verbonden met specifieke archaïsche festivals. Op het lijstje staan voorlopig alvast geuren van de roos, granaatappel, jasmijn en kaneel. Deze geuren werden in de oudheid gebruikt voor religieuze of cosmetische doeleinden.

Fontana delle Pelte (4)

De Romeinen uit de oudheid hadden een echte passie voor water, dat niet alleen werd gebruikt voor voedsel en hygiëne (de thermen of baden werden dagelijks bezocht), maar ook om de woningen en villa’s te verfraaien met verbazingwekkende waterpartijen, fonteinen en nymphaea.

Ondanks deze schijnbare verspilling van massale hoeveelheden water, hadden de Romeinen zoals alle oude beschavingen veel respect voor het water en de zuiverheid ervan.

Ze schreven aan het element een heiligheid toe die in de loop der eeuwen verloren is gegaan. Denk aan de vele nimfen, riviergoden en de rivieren zelf die vaak als goden werden vereerd.

Rome is na vele jaren vertraging begonnen aan bouw van Holocaustmuseum

14 november 2021

Na vele jaren talmen is Rome nu toch begonnen met de bouw van het nieuwe Museo della Shoah of het Holocaustmuseum, dat naast Villa Torlonia aan de Via Nomentana zal worden gebouwd. De architecten van het nieuwe museum zijn Luca Zevi en Giorgio Tamburini.

De realisatie van het nieuwe museum zal ongeveer drie jaar in beslag nemen. Het uitgestrekte domein van Villa Torlonia krijgt er met dit nieuwe museum een attractie bij.

Holocaustmuseum_Torlonia (10)

Het museum zal bestaan uit twee met elkaar verbonden structuren. De eerste ziet eruit als een reusachtige zwarte doos waarop de namen van alle Italiaanse slachtoffers van de holocaust zullen worden getoond. Deze ‘black box’ zal acht verdiepingen tellen, waarvan vier ondergronds.

In de ondergrondse verdiepingen worden ook administratieve kantoren, een conferentiezaal, een boekhandel en een cafetaria ondergebracht. De andere structuur zal de inkomhal en de faciliteiten van het museum huisvesten. Vanaf de ingang van Villa Torlonia zal een lang voetpad worden aangelegd tot aan de toegangshal van het museum.

Holocaustmuseum_Torlonia (1)

Een centrale trap leidt naar het begin van de permanente tentoonstelling. Er komen ook een bibliotheek, een archief en een studiecentrum met onderwijsfaciliteiten dat ook beschikbaar zal zijn voor scholen die het museum bezoeken. Ondergronds worden tevens een aantal parkeerplaatsen voorzien.

Het gebouw is ontworpen door de in Rome gevestigde architect Luca Zevi, de zoon van de beroemde architectuurcriticus Bruno Zevi en mede-ontwerper Giorgio Tamburini. Tullia, de moeder van Luca Zevi, was jarenlang het hoofd van de Italiaans-Joodse gemeenschap in Rome.

Het idee om in Rome een Holocaustmuseum te bouwen leeft al heel lang en overleefde verschillende burgemeesters. De eerste plannen dateren nog uit de tijd van Walter Veltroni, die van 2001 tot 2008 burgemeester van Rome was.

Zoals in Rome niet ongebruikelijk is kreeg het project in het verleden meermaals af te rekenen met talrijke administratieve, bureaucratische en politieke problemen.

In 2012 zag het er eindelijk naar uit dat die opgelost waren en dat de bouw zou kunnen starten. Het museum had toen volgens de planning tegen 2015 moeten openen. Maar door de komst van een nieuw stadsbestuur werd de realisatie alweer voor onbepaalde tijd uitgesteld. Nu zijn de werkzaamheden effectief begonnen.

Holocaustmuseum_Torlonia (8)

Met het Museum van de Holocaust zal Rome toetreden tot het kransje hoofdsteden die reeds een dergelijk museum op hun grondgebied hebben: Jeruzalem, Washington, Berlijn, Londen en Parijs. Het Museo della Shoah moet een museum van nationaal belang worden met een grote educatieve en culturele uitstraling.

Villa Torlonia, het domein waarin het museum wordt gebouwd, was destijds een wijngaard die eigendom was van de machtige familie Colonna.

Markies Giovanni Torlonia kocht het landgoed in 1797 en nam Giuseppe Valadier in dienst die in de periode 1802-1806 eerst de bestaande woning verbouwde. Vanaf 1830 werd het oude pand grotendeels afgebroken en werd de huidige villa gebouwd voor de familie Torlonia.

De vroegere prinselijke villa is vooral bekend als het landhuis waar de Italiaanse dictator Benito Mussolini van 1925 tot 1943 heeft gewoond. Mussolini huurde vanaf 1925 het statige landgoed van de familie Torlonia voor het symbolische bedrag van 1 lire per jaar en woonde er bijna tot het einde van zijn leven.

Holocaustmuseum_Torlonia (9)

De laatste nazaten van de familie Torlonia trokken zich terug in de vlakbij gelegen Casina della Civette, vandaag eveneens een museum.

Mussolini gaf in Villa Torlonia regelmatig feesten voor gasten, maar liet er in het diepste geheim ook twee ondergrondse bunkers aanleggen die hem zouden kunnen beschermen tegen luchtaanvallen en giftige gassen.

Nadat de dictator in 1943 de villa had verlaten, raakte die in verval. Het landgoed werd tegen het einde van de oorlog opgeëist door de Brits-Amerikaanse troepen die het gebruikten van 1944 tot 1947. Uit die periode dateren tevens een hele reeks beschadigingen.

In 1978 kocht de stad Rome het park met de inmiddels erg vervallen panden. Het park werd als wandelgebied opengesteld voor het publiek. Maar drugsverslaafden en vandalen verschaften zich toegang tot de voornaamste villa, het Casino Nobile, waardoor het verval versnelde. In de jaren negentig ging het park dicht en werd begonnen met de restauratie van de gebouwen.

Villa Torlonia is sinds 2007 voor een groot deel in haar vroegere glorie hersteld. Het Casino Nobile herbergt tal van fresco’s en is zeer fraai ingericht. De zalen zijn versierd met stucwerk, marmer, beelden en mozaïekvloeren. De renovatie heeft destijds 5,5 miljoen euro gekost.

Tijdens de renovatiewerken werd nog een vreemde ontdekking gedaan, met name een (vals) Etruskisch graf, dat omstreeks 1840 zou gebouwd zijn, vermoedelijk met de bedoeling er geheime bijeenkomsten te organiseren.

Het zogenaamde graf is nog steeds niet toegankelijk voor bezoekers. De restauratie van de verschillende gebouwen in het domein is nog altijd aan de gang.

Holocaustmuseum_Torlonia

In de ondergrond van het park bevinden zich ook Joodse catacomben uit de derde en vierde eeuw. Die zijn evenmin toegankelijk voor het publiek.

In de grote zalen van het Casino Nobile is een heel klein gedeelte van de particuliere collectie antieke beelden en sculpturen van de familie Torlonia te zien en die alleen al is meer dan de moeite waard. De waarde ervan wordt op 125 miljoen euro geschat.

Behalve het voormelde Museo Casina delle Civette, bevinden zich in het grote domein nog heel wat andere gebouwen, waaronder het Casino dei Principi, een nagemaakte Romeinse tempel gewijd aan Saturnus (nog te restaureren), een serre, een Moors complex (de zogenaamde Torre Moresca), een kunstmatige grot (nog te restaureren) en een nymphaeum.

Holocaustmuseum_Torlonia (13)

In de tuin staan ook twee obelisken. In 1842 wilde Alessandro Torlonia in zijn nieuwe landgoed ook twee obelisken oprichten, één ter herinnering aan zijn vader Giovanni Torlonia en één voor zijn moeder. Alle destijds bekende obelisken van Rome waren afkomstig uit de oudheid en door verschillende pausen opnieuw opgericht.

Omdat er geen antiek exemplaar meer beschikbaar was werd besloten twee nieuwe te laten maken. In de bergen van Baveno (bij Lago Maggiore) liet Torlonia twee grote roze granieten blokken uitkappen en in Milaan bewerken.

In 47 dagen tijd werden de obelisken per schip, via Venetië, de Adriatische Zee, door de straat van Messina, langs Fiumicino de Tiber op en een stukje over de Aniene tot op 3 km afstand van het park gebracht. In Rome heeft Torlonia er vervolgens door een Egyptoloog hiëroglyfen in laten beitelen.

https://tourvirtuale.museivillatorlonia.it/

Simulatiebeelden architectuur:
Luca Zevi en Giorgio Tamburini