Een vrijwel onbekend privémuseum in Rome: de archeologische collectie van de Generali

Onvermijdelijk verbonden met het altijd drukke Piazza Venezia is het middeleeuwse Palazzo Venezia. Je hebt het wellicht al eens bezocht en als dat niet zo is, moet je het binnenkort zeker eens doen. Aan de overzijde van het plein lijkt een moderne kopie te staan van dit eeuwenoude paleis. Het is het hoofdkantoor van Assicurazioni Generali SpA of de Generali Group, meestal gewoon aangeduid als Generali, één van de oudste verzekeringsbedrijven ter wereld.generaliHier bevindt zich sinds 2012 een nauwelijks bekend maar interessant privémuseum dat de archeologische collectie van de Generali toont en waarbij je tegelijk veel te weten komt over de geschiedenis van Piazza Venezia. Het privémuseum, dat deel uitmaakt van een nationaal educcatief project dat zich vooral richt op scholen, werd recent een beetje opgefrist. Iedereen is er welkom, de toegang is zelfs gratis maar je moet om veiligheidsredenen wel verplicht vooraf reserveren.

Het museum beschikt over ruim driehonderd artefacten, vrijwel allemaal afkomstig uit de Romeinse oudheid, tussen de eerste en de vijfde eeuw na Chr. De collectie kreeg als naam Radici del Presente, de roots of wortels van het heden. Eén van de topstukken is een Grieks reliëfbeeld uit de vierde eeuw v. Chr. De archeologische collectie is verspreid over een oppervlakte van ongeveer 700 m².

De meeste artefacten zijn ontdekt in de periode vóór het aanleggen van de fundamenten van het Generali-gebouw aan Piazza Venezia. De archeologische opgravingen werden geleid door Giuseppe Gatti en vonden plaats tussen 14 augustus 1902 en 25 maart 1904. De opgravingen onder het Generali-gebouw brachten heel wat zuilen aan het licht, zowel gebroken als geheel bewaarde, kapitelen, talrijke fragmenten van beelden, gereedschappen, aardewerk, enz.

Vele artefacten waren duidelijk beschadigd door een brand. In principe waren alleen de eerste drie verdiepingen van een insula opgetrokken uit baksteen, de rest was van hout. De bouwmethodes van de insulae lieten veel te wensen over, instortingen en branden kwamen dan ook regelmatig voor. Tussen de vondsten bevonden zich ook talloze fragmenten van funeraire inscripties en sarcofagen, die niet algemeen gangbaar zijn in stedelijke gebieden. Waarschijnlijk zijn ze van elders afkomstig en werden ze ooit gebruikt om het vloerniveau te verhogen. Dat is echter giswerk.

Gatti noteerde dat de gebouwstructuren die ongeveer 7 m onder het wegdek werden blootgelegd behoorden tot een insula, een gebouw met verschillende verdiepingen bestaande uit een aantal appartementen, gebouwd tussen de late tweede en vroege derde eeuw na Christus. De bovenste verdiepingen van dergelijke insulae werden bewoond door de arme burgers en waren meestal aan alle zijden omgeven door smalle straatjes en steegjes.

De insulae zijn een beetje te vergelijken met flatgebouwen, ze hadden drie, vier of vijf etages en waren ten tijde van keizer Augustus ongeveer 20 m hoog. Vlak achter het Vittoriano, onderaan de trap naar de Santa Maria in Aracoeli, zijn nog behoorlijk goed bewaarde resten van een dergelijke insula uit de tweede eeuw na Chr. te zien. Van dit gebouw bleven vijf woonlagen bewaard, waarvan er zich twee onder het huidige straatniveau bevinden en drie erboven. Op de begane grond bevonden zich winkels met een zuilengalerij ervoor. De verdieping erboven was een tussenverdieping boven de winkels.

Op de derde woonlaag bevonden zich drie appartementen. Deze hadden aan de straatkant grote ramen van 2 m hoog en 1,3 m breed. Dit soort appartementen bestond uit verschillende ruimtes rondom een centraal vertrek (medianum) dat aan de straatkant lag. In dit geval ging het waarschijnlijk om redelijk luxueuze appartementen, versierd met fresco’s en andere decoratie. Op de vierde en waarschijnlijk ook op de vijfde woonlaag bevonden zich afzonderlijke kamertjes, waar de armsten waren gehuisvest.

Op de resten van deze insula werd in de middeleeuwen een kerk gebouwd, de San Biagio de Mercatello. Tijdens opgravingen tussen 1928-1930 werd deze kerk echter gesloopt. Wel bleef een Romaans klokkentorentje uit de elfde eeuw bewaard, evenals een apsis met een fresco uit de veertiende eeuw dat de begrafenis toont van Jezus, met Maria en Johannes als toeschouwers.

De huurkamers in de insulae waren doorgaans benauwd en klein. Licht kwam binnen door de open vensters in de voor- en achtermuur maar wanneer die niet waren afgesloten met luiken had de wind vrij spel. Een eigen keuken had men meestal niet, zodat de bewoners hun eten kochten op straat bij een thermopolium (soort snackbar), waar ook warme wijn verkrijgbaar was, bij een openbare keuken of bij één van de vele straatverkopers. Ook toiletten waren meestal niet beschikbaar, zeker niet in bovenverdiepingen, zodat de bewoners gebruik moesten maken van de openbare toiletten. Water haalden de bewoners van een insula bij de fonteinen op straat. De begane grond van de insula was doorgaans gereserveerd voor winkeltjes, werkplaatsen of herbergen.

Maar even terug naar de archeologische collectie van de Generali. Terwijl je in het museum rondwandelt krijg je tegelijk informatie over het Forum van Trajanus dat zich hier vlakbij bevindt, de heuvels van de Campidoglio en de geschiedenis van het Piazza Venezia. Er is tevens heel wat aandacht voor de religieuze gewoontes in het oude Rome, zoals de verering van de huisgoden en de relatie van Rome met het hiernamaals.

Een extraatje is de hier vlakbij gelegen Zuil van Trajanus. Je kan met een camera die gericht is op de zuil  vanuit het Generali-gebouw gedetailleerd inzoomen op de vele afbeeldingen die het verhaal van de veldtochten van Trajanus in Dacië (het huidige Roemenië) vertellen en die rustig op een scherm bekijken.

De tentoonstelling is speciaal ontworpen om de interesse van jongeren voor cultuur en geschiedenis te stimuleren, compleet met 3D-afbeeldingen en informatieve video’s. Tijdens de officiële opening van het museum enkele jaren geleden, werd dan ook benadrukt dat het vooral bestemd was om de jongere generaties te laten kennismaken met het culturele erfgoed en de geschiedenis van Rome en bij uitbreiding Italië .

De ontwikkeling van het Generali-project zou uiteindelijk drie jaar duren. De definitieve goedkeuring voor de bouw werd ondertekend op 23 juli 1902 en Assicurazioni Generali werd in 1903 eigenaar van de grond aan Piazza Venezia waar het latere hoofdkantoor zou worden opgetrokken. De site maakte deel uit van het reconfiguratieproject dat door architect Giuseppe Sacconi was ontworpen voor het Piazza Venezia, een plein waar vooral het monument voor Vittorio Emanuele II moest worden benadrukt.

Sacconi ontwikkelde het idee om het plein zo te ontwerpen dat aan de overzijde van Palazzo Venezia een soortgelijk en bijna identiek gebouw kon worden gerealiseerd, die als het ware elkaar weerspiegelden zodat twee symmetrische en imposante vleugels werden gecreëerd zodat het belangrijke monument voor de koning zich triomfantelijk en in alle grootsheid aan de bezoeker zou presenteren. Het Generali-gebouw werd voltooid in 1906 en geopend in december van hetzelfde jaar ter gelegenheid van het 75-jarige jubileum van Assicurazioni Generali.

In het privémuseum dat je vandaag kan bezoeken worden ook het oorspronkelijke bouwplan van het Generali-gebouw, de met de hand en door de architect getekende blauwdrukken en verscheidene handgeschreven documenten getoond dle belangrijke fases markeren in de constructie van het gebouw. Tevens zijn een heleboel unieke foto’s te zien die in geen enkel ander Romeins archief terug te vinden zijn.

Tijdens de vier jaren die verliepen tussen de sloop van het oude Palazzo Torlonia dat zich op deze plaats bevond en de voltooiing van het nieuwe gebouw werden op regelmatige tijdstippen meer dan honderd foto’s gemaakt. Die kregen allemaal een handgeschreven annotatie op de achterkant om de datum, het gezichtspunt en het onderwerp te certificeren. De beelden verdwenen tientallen jaren in de archieven van Assicurazioni Generali maar werden tevoorschijn gehaald toen de museumplannen concreet werden.

Ook de ruim honderd jaar geleden ontdekte artefacten bleven eigendom van Assicurazioni Generali, die ze al die tijd heeft bewaard. Na een nieuwe restauratie werden de vondsten uit de opgravingen beschikbaar gesteld voor het publiek in een permanente tentoonstelling. De archeologische collectie werd aangevuld met objecten die de Generali doorheen de jaren kon verwerven, onder meer door de aankoop van Palazzo Poli (de Trevifontein is gebouwd tegen de achterzijde van deze palazzo) en een andere verzamelaar antiquiteiten die nog eigendom is geweest van de familie Merolli.

De toegang tot het museum is gratis, reserveren is echter verplicht. Bij reservatie dien je je naam en telefoonnummer te geven. Je kan het museum bezoeken van maandag tot vrijdag van 9 tot 18 uur en op zaterdag van 9 tot 13 uur. Controleer altijd de website voor mogelijke wijzigingen van data en uren.

Rondleidingen zijn mogelijk voor groepen van minimum 10 en maximum 25 personen. Schoolbezoeken aan het museum zijn eveneens mogelijk, maar slechts geschikt voor maximaal 45 tot 50 scholieren, in twee groepen of klassen. De rondleidingen zijn aangepast aan de leeftijd van de bezoekers, dit dien je dus eveneens mee te delen.

Gratis nummer (in Italië): 800 360 622 (werkzaam van maandag tot vrijdag van 9.30 uur tot 18 uur). E-mail: info@radicidelpresente.it.

www.radicidelpresente.it

Hier kan je een filmpje over de bouw van het museum downloaden (MP4-formaat)

Virtuele rondleiding: klik hier

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.