Romeinse sarcofaag ontdekt in hartje Londen

Posted in Romenieuws on 23 juli 2017 by romenieuws

Tijdens werkzaamheden in het centrum van Londen werd een sarcofaag van ongeveer 1600 jaar oud opgegraven. De stenen grafkist bevonden zich enkele meters onder de grond op een bouwwerf. Het gaat vermoedelijk om de laatste rustplaats van een rijke aristocraat uit de Romeinse tijd.

Archeologen waren echter teleurgesteld na de vondst: de kist was eeuwen geleden blijkbaar al eens geopend, vermoedelijk door grafrovers, en was gevuld met aarde. Wetenschappers hopen toch nog enkele archeologisch waardevolle aanwijzigingen te ontdekken.

De sarcofaag wordt overgebracht naar het Museum of London. Daar gaan experts de overgebleven botten en de aarde in de kist testen, om te achterhalen hoe oud de vondst precies is. Delen van Groot-Brittannië maakten gedurende honderden jaren deel uit van het Romeinse Rijk. De Romeinse bezetting eindigde in de vijfde eeuw na Christus.

Een pleintje met drie kerken

Posted in Romenieuws on 22 juli 2017 by romenieuws

Het kleine en weinig opmerkelijke Piazza Santa Caterina della Rota, is een pleintje dat wordt begrensd door de Via di Monserrato, de Via in Caterina en de Via di San Girolamo della Carità. In de onmiddellijke en beperkte omgeving van dit kleine stukje Rome bevinden zich maar liefst drie kerkgebouwen.

De in 1869 herbouwde Chiesa di San Tommaso di Canterbury dateert oorspronkelijk uit de twaalfde eeuw en is gewijd aan de in de kathedraal van Canterbury vermoorde aartsbisschop en kanselier Thomas Becket (1118-1170). Becket verbleef enige tijd in het aan deze kerk grenzende hospitium dat tijdens de achtste eeuw gesticht werd om Engelse en Schotse pelgrims te helpen.

Op nummer 45, net naast de kerk, bevindt zich het Engels college dat hier sinds 1362 gevestigd is. Het gaat er prat op de oudste Engelse instelling in het buitenland te zijn. Onder meer de Britse dichter van ‘Paradise Lost’, John Milton (1608-1674) was hier te gast in 1638.

Aan de overkant ligt rechts de tijdens de twaalfde eeuw gebouwde Santa Caterina della Rota (van het wiel) wat uiteraard verwijst naar het martelaarschap van Catherina van Alexandrië (gestorven in 307) die in één keer vijftig heidense wijsgeren zou bekeerd hebben. Zij behoort tot de populairste heiligen van de Middeleeuwen. Doorheen de geschiedenis is haar oorspronkelijk Griekse biografie uit de zesde eeuw zeer verweven geraakt met volksverhalen en nieuwe legenden.

Catharina kwam volgens de oudste overlevering uit een roemrijk patriciërsgeslacht en was de dochter van Costus, de gouverneur van Alexandrië. Ze kende alle werken van Plato uit haar hoofd toen ze nog maar vijftien was. Ze was Jezus met hart en ziel toegedaan, en beloofde hem haar maagdelijkheid. Nauwelijks had ze dat gedaan, of keizer Maxentius werd verliefd op haar. Na haar weigering om na zijn echtgenote de tweede dame aan het hof te worden, wilde hij haar dwingen haar geloof af te zweren onder bedreiging met gruwelijke folteringen.

Ook stuurde hij vijftien ‘heidense’ filosofen en wijsgeren op haar af om haar te bekeren, maar in plaats van Catharina te bekeren tot het heidendom, werden de geleerden tijdens de discussie met Catharina zelf bekeerd tot het Christendom. Daarop wilde de keizer haar laten verpletteren met een rad waarop scherpe ijzeren punten waren gemonteerd.

Maar in plaats van Catharina brak echter het rad, naar verluidt getroffen door de bliksem. Maxentius wilde haar vervolgens laten verbranden, maar het vuur waaide uiteen en verbrandde niet Catharina maar de beulen. Uiteindelijk lukte het dan toch haar te onthoofden. Uit haar halswond stroomde echter een speciaal vocht dat sterke geneeskrachtige eigenschappen bezat en de stad van de pest bevrijdde.

Met dergelijke wapenfeiten is een heiligverklaring natuurlijk verzekerd. Het lichaam van Catharina werd door engelen naar de Sinaïberg gebracht, waar het omstreeks het jaar 800 door pelgrims teruggevonden werd. Het was volgens de legende nog steeds in bijzonder goede staat. Naast de berg werd later het naar Catharina vernoemde klooster gebouwd.

Even terug naar ons pleintje. Interessant is de aan de derde zijde gelegen San Girolamo della Carità . Een eerste kerk werd hier gebouwd op de plaats waar de heilige Hiëronymus of San Girolamo (347-419) rond 380 zou gewoond hebben. Samen met Augustinus en Ambrosius behoort hij tot de grootste kerkvaders van het westen. Paus Damasus gaf hem de opdracht een Latijnse bijbelvertaling te schrijven, later gekend als de Vulgaat wat betekent ‘algemeen verspreid’.

Vandaag is de in 405 beëindigde tekst nog steeds een referentiewerk voor de katholieke Kerk. De eerste bijbelvertaling in het Nederlands gebeurde tien eeuwen later in 1360/62 door Petrus Naghel, de prior van het kartuizerklooster in het Vlaams-Brabantse Herne.

De heilige wordt gewoonlijk voorgesteld als een heremiet in de woestijn, samen met een leeuw waarvan hij de poot verzorgd heeft. Minder geweten is dat hij naar de woestijn vluchtte om te ontsnappen aan de roddel die ontstaan was toen hij naar verluidt logeerde bij een inhalige dame die hem onderdak had gegeven.

De San Girolamo della Carita werd verscheidene malen herbouwd, tot uiteindelijk deze barokkerk werd gerealiseerd, ditmaal met een gevel die werd ontworpen door Carlo Rainaldi (1611-1691). De kerk heeft een mooi interieur met enkele prachtige kapellen. Het hoogaltaar uit 1659 werd eveneens getekend door Carlo Rainaldi. Het altaarstuk is een kopie van een werk van Domenichino. Het origineel werd door Napoleon geroofd maar is later teruggekeerd naar Rome en hangt nu in de Vaticaanse pinacotheek.

Bijzondere aandacht verdient de Spada-kapel, de eerste kapel rechts, dus direct links bij het binnenkomen via de zijingang. Deze kapel uit 1660 met een kleurige marmeren muurbekleding, en waar zich uiteraard de graven van de familie Spada bevinden, zou volgens vele gidsen en naslagwerken één van de laatste werken van Borromini (1599-1667) zijn, maar uit recent onderzoek blijkt dat het een ontwerp is van Cosimo Fanzago (1591-1678).

Dat doet uiteraard geen afbreuk aan de meesterlijke wijze waarop hier gebruik werd gemaakt van een zeer beperkte ruimte en welke fraaie technieken hier werden toegepast. Let bijvoorbeeld op de onvoorstelbaar prachtige en meesterlijke bewerking van het marmer en andere steensoorten. We verduidelijken even.

De klassieke balustrade die vooraan de kapel afsluit heeft plaatsgemaakt voor twee geknielde engelen met houten vleugels die samen iets vasthouden dat op het eerste gezicht lijkt op een gestreepte lap stof. Bij aanraking kan je echter vaststellen dat het een stuk jaspis is, een tot het kwarts behorende ondoorzichtige steensoort, een halfedelsteen met een beperkte glans. Het is slechts één voorbeeld van wat hier werd uitgevoerd.

Vele studenten brengen hier jaarlijks in opdracht van hun leerkrachten een aantal verplichte momenten door om hun visie over de kunstwereld een beetje te verruimen.

Let ook op het vijftiende-eeuwse houten kruis in de volgende kapel net naast de ingang. Links van het hoogaltaar bevindt zich een zwaar gedecoreerde kapel uit 1710, opgedragen aan Filippo Neri (1515-1595). De verlichting bevindt zich links.

Gedurende dertig jaar woonde deze heilige in het bij deze kerk horende klooster. In zijn kloostercel werd overigens een hoogst merkwaardig record gevestigd: daar kwamen regelmatig vier heren bij elkaar die later alle vier heilig werden verklaard. Het waren Filippo Neri zelf, Carolus Borromeus, Ignatius van Loyola en Felix van Cantalice.

Nieuwe kleinere aardbeving zorgt voor paniek in Amatrice

Posted in Romenieuws on 22 juli 2017 by romenieuws

Een aardbeving heeft vanochtend de inwoners van het gebied rond het Italiaanse stadje Amatrice de stuipen op het lijf gejaagd. De jongste aardschok had een kracht van 4,2 op de schaal van Richter en het epicentrum bevond zich nabij Amatrice. In augustus vorig jaar werden door een aardbeving grote delen van de stad vernield en kwamen 299 mensen om. Het is dus te begrijpen dat de schrik er bij de bevolking goed inzit. Ditmaal was er gelukkig geen schade en zijn er geen gewonden. Bevingen in dit gebied zijn doorgaans ook voelbaar tot in Rome. Sinds de verwoestende aardbeving op 24 augustus worden regelmatig nieuwe kleinere schokken gevoeld in de regio die de bevolking elke keer opnieuw schrik aanjagen. De mensen leven er permanent in angst voor een nieuwe aardschok. Eind oktober vorig jaar was er nog een grotere aardbeving die onder meer de stad Norcia zwaar trof. Ondertussen klaagt de bevolking in de getroffen regio over het traag aanslepende tempo van de wederopbouw.

Tiberius en de triomf van het Romeinse keizerrijk

Posted in Romenieuws on 20 juli 2017 by romenieuws

Drieëntwintig jaar lang regeerde keizer Tiberius over Rome, van 14 tot 37. Willemijn van Dijk schetst in het boek ‘De opvolger’ een meeslepend portret van zijn leven. Ondanks zijn unieke positie in de geschiedenis van het Romeinse rijk heeft Tiberius altijd aan de zijlijn van de historische belangstelling gestaan. Hij was de tweede keizer van Rome, de opvolger van Augustus, en tegelijk de eerste man in de geschiedenis die de macht over het Romeinse rijk (dat reikte van het noorden van Afrika tot de zuidelijke Nederlanden en van Spanje tot aan Syrië) erfde.

Daarmee consolideerde hij de nieuwe staatsvorm die zijn adoptievader stichtte: het keizerschap. Een succesverhaal dat nog eeuwen zou voortduren. Het boek neemt je mee naar  het turbulente Rome omstreeks het begin van de jaartelling: van de exorbitante levensstijl van de Romeinse elite tot het politieke gekonkel in de senaat, van het straatrumoer tot het verraad en de machtswellust van de familie die nog een halve eeuw over Rome zou heersen.

Willemijn van Dijk (1984) is oudhistoricus en schrijver. Daarnaast schoolde ze zich in de Itaaliaanse taal en literatuur. Eerder verscheen van haar Via Roma.

De opvolger
Tiberius en de triomf van het Romeinse keizerrijk
Auteur: Willemijn van Dijk
Afmetingen: 18 x 216 x 136 mm
Gewicht: 291 g
ISBN 13 978 902 633 232 6
Prijs: 18,99 euro

Eerste uitspraak in Mafia Capitale-proces

Posted in Romenieuws on 20 juli 2017 by romenieuws

In Rome gebeurde een eerste uitspraak in het megaproces rond de hoofdstadmaffia, de zogenaamde ‘Mafia Capitale’, een bende die Rome jarenlang corrumpeerde en de stad minstens een miljard euro heeft gekost.  Twee leidende figuren kregen lange celstraffen. Massimo Carminati moet voor twintig jaar de gevangenis in, zijn compaan Salvatore Buzzi negentien jaar. De bendeleiders kunnen nog wel in beroep gaan tegen de veroordeling.

De eenogige Carminati is een voormalig extreemrechtse terrorist. De 59-jarige Milanees heeft een zwaar crimineel verleden. Hij was lid van de Banda della Magliana, een crimineel netwerk dat in de jaren ’70 en ’80 in Rome opereerde. Carminati was er toen actief als huurmoordenaar. Hij behoorde ook tot de extreemrechtse groep die in 1980 een bomaanslag pleegde op het treinstation van Bologna en 85 doden maakte. Nochtans werd de man nooit voor meer dan een gewone overval veroordeeld.

Salvatore Buzzi (62) zat eerder in de gevangenis voor moord, maar behaalde in de cel een diploma en kreeg presidentiële gratie. Hij richtte na zijn celstraf de sociale coöperatieve ’29 juni’ op. Die hielp ex-gedetineerden zoals hijzelf aan een job. Verschillende jaren was ’29 juni’ één van de belangrijkste sociale bedrijven van Italië. Daarom kon het ook meedingen naar opdrachten van de stad Rome. Toen Buzzi en Carminati elkaar ontmoetten, was dat het begin van een bloeiende samenwerking, waarbij het Romeinse stadsbestuur en topambtenaren systematisch gecorrumpeerd werden. De Mafia Capitale-bende werd eind 2014 opgerold.

Het opzienbarende proces tegen maar liefst 46 beklaagden uit de onderwereld, de lokale politiek en leidende figuren uit de zakenwereld begon in 2015. Volgens de aanklacht maakten ze allen deel uit van een corruptienetwerk, dat al jaren allerlei interessante en lucratieve overheidsopdrachten onderling regelde. De stad Rome betaalde daardoor veel te veel geld of gaf geld uit voor opdrachten die zeer slecht, met gebrekkig materiaal of zelfs helemaal niet werden uitgevoerd. Medeplichtige ambtenaren kregen smeergeld om de zaken op hun beloop te laten.

De criminele groep hield zich vooral bezig met winstgevende zaken zoals afvalbeheer, de opvang van vluchtelingen en het onderhoud van openbaar groen en wegen, sectoren waarmee veel overheidsgeld is gemoeid. Onder de aangeklaagden bevinden zich dan ook vooral leidinggevenden van asielcentra, afvalbewerkingsbedrijven, onderhoudsbedrijven voor parken en andere semi-publieke ondernemingen.

De eerste uitspraak tegen de hoofdverdachten van de wijdverbreide corruptiezaak werd bijgewoond door Virginia Raggi, de burgemeester van Rome. Het knoeien met gemeenschapsgeld heeft de stad naar schatting 1 miljard euro gekost, al menen sommigen dat dit bedrag nog aan de lage kant ligt en dat het werkelijke verlies veel hoger is omdat het corruptieschandaal al veel langer aan de gang zou geweest zijn dan algemeen wordt aangenomen.

Toen de Mafia Capitale-zaak bekend raakte, ging een schokgolf door Italië, een land dat nochtans wel wat gewend is als het over corruptie en de macht van de georganiseerde misdaad gaat. Het proces is het belangrijkste sinds ‘Mani Pulite’ (Schone Handen), de operatie waarbij in het begin van de jaren ‘90 zowat de helft van de Italiaanse parlementsleden in opspraak kwamen omdat ze smeergeld aannamen.

Aanzienlijk aantal branden in Italië gelinkt aan maffia

Posted in Romenieuws on 19 juli 2017 by romenieuws

De brandweer moest de voorbije dagen in Italië al meer dan duizend keer uitrukken om branden te blussen. Vooral in de regio’s Lazio (Rome) en Campania (Napels) is de situatie op een aantal plaatsen dramatisch. Vooral in Castelfusano bij Ostia aan de kust van Rome moesten al enkele zware branden worden bedwongen. In Toscane veroorzaken de bosbranden rookwolken boven toeristenstranden in onder meer Copalbio en Grosseto. In vier weken tijd is in Italië venveel bosoppervlakte vernietigd door brand als in heel 2016. Volgens milieuorganisaties heeft de overheid niet krachtdadig genoeg opgetreden. De burgemeester van Rome, Virginia Raggi, spreekt van een ramp voor het milieu. Waarnemers achter het waarschijnlijk dat de georganiseerde misdaad achter een aanzienlijk aantal van de branden zit.

De politie sloot gisteren voor de derde keer deze maand de weg van Rome naar de kust bij Ostia voor alle verkeer. Telkens was een brand in het pijnbomenbos van Castelfusano de oorzaak. Het bos ligt vlak bij Ostia. De brand leek ditmaal zo dichtbij te komen dat strandgasten een veilig heenkomen zochten. De burgemeester van Rome klaagde over een gebrek aan blusvliegtuigen en blushelikopters. Die zijn er echter wel, maar die kunnen wegens een gebrek aan onderhoud al maanden niet meer vliegen. Bovendien is het rampenplan van Rome al vele jaren niet meer aangepast aan de actuele omstandigheden. Daarnaast is de baas van de dienst burgerbescherming wegens corruptie opzij geschoven, waardoor de verantwoordelijkheid bij de politie komt te liggen.

Italië verliest ieder jaar bossen en natuurgebieden door branden. De jongste decennia is het aantal branden echter flink afgenomen. In 2000 ging nog 114.000 ha verloren, vorig jaar ‘slechts’ 27.000 ha. Dit jaar loopt het echter opnieuw fout. Alleen al vorige week ging meer dan 26.000 ha natuurgebied in rook op. Dat is dus ongeveer evenveel als de schade in heel 2016.

Het is momenteel weliswaar extreem warm in Italië en het heeft al maanden niet meer geregend, maar van de meeste branden wordt vermoed dat ze zijn aangestoken. Maandag werden vier personen opgepakt op verdenking van brandstichting. Het zou niet voor het eerst zijn dat in Italië brandstichters aan het werk zijn. Tot aan het begin van deze eeuw was het de brandstichters er meestal om te doen bouwgronden te verkrijgen. De regering vaardigde echter een wet uit dat bos- en natuurgebied vijftien jaar na een brand geen andere bestemming mochten krijgen, waardoor een einde kwam aan die praktijken.

In Napels ligt de situatie echter anders. Bos- en natuurgebieden die afbranden worden wat later door de maffia gebruikt als illegale vuilnisstorten. Voor de maffia is het een winstgevende zaak als er een heleboel openbare ruimte vrijkomt. Het is algemeen bekend dat de afvalverwerking in Napels gelieerd is met de maffia.

In Rome wordt de groenvoorziening grotendeels uitbesteed aan derden. Het proces rond het mafia capitale-schandaal (waarvan de uitspraak overigens morgen wordt verwacht) maakte duidelijk dat dit soort verschuivingen van stedelijke werkzaamheden vaak dekmantels waren van de georganiseerde misdaad. Sindsdien is het onderhoud van parken en bossen op het grondgebied van Rome vrijwel stilgevallen. Het vermoeden bestaat dan ook dat de branden in Rome opzettelijk werden aangestoken om de stad te dwingen nieuwe aanbestedingen uit te schrijven.

Europese architectuurprijs voor Città del Sole in Rome

Posted in Romenieuws on 11 juli 2017 by romenieuws

Recent werden in Brussel de eerste European Architecture Awards uitgereikt, onderscheidingen die op termijn moeten uitgroeien tot zeg maar de Oscars voor architecten in heel Europa. De bekroning van de beste architecturale nieuwbouwprojecten van Europa is een initiatief van Archi-Europe en Realty, een Belgische vastgoedevent voor professionelen. Een speciale prijs voor het meest duurzame en innovatieve project ging naar het Romeinse architectenbureau Labics dat deze prijs wegkaapte met het fraaie project Città del Sole.

Città del Sole is een stadsvernieuwingscomplex rond de Via della Lega Lombarda in Rome waar wonen, werken en winkelen elkaar kruisen. Een oud pakhuis van vervoersmaatschappij ATAC uit 1939 werd in de periode 2007-2016 getransformeerd in een modern geheel bestaande uit woningen, kantoren, detailhandel en een openbare bibliotheek.

Vervoersmaatschappij ATAC beschikt op vele locaties in de stad nog over oude en vaak leegstaande depots, opslagplaatsen, voormalige terminals, magazijnen en werkplaatsen. Sommige hebben architecturale erfgoedwaarde. Het oorspronkelijke pakhuis in de jaren ’30 van de vorige eeuw werd ontworpen door Guido Guidi en Innocenzo Sabatini en werd gebouwd door IACP.

Het stadsbestuur van Rome heeft een overeenkomst met ATAC om waar mogelijk dergelijke gebouwen geleidelijk in te vullen en te transformeren in nuttige ruimte maar tegelijk ook de huidige openbare vervoersinfrastructuur in de omgeving aan te passen, te vernieuwen of te verbeteren.

Vele panden bevinden zich immers in de zone tussen de historische stad en de verder gelegen randgebieden, precies omdat ook het openbaar vervoer destijds op deze plaatsen een knooppunt voor trams had gevestigd. Vandaag is dat vaak nog zo, maar is de infrastructuur verouderd of sluit ze moeilijker aan op meer moderne vervoersystemen zoals de metro.

Het ATAC-gebouw waar het Città del Sole-complex werd opgetrokken, stond in de nabijheid van de toenmalige wijk Tiburtino II, en omvatte 5.200 m² kantoorgebouwen en magazijnen. Aanpalend bevond zich een groot plein van 4.600 m² dat werd gebruikt bij het maneuvreren en keren van de voertuigen.

Het Romeinse architectenkantoor Labics won in 2007 een architectuurwedstrijd met een ontwerp om deze oude site om te vormen tot een modern stedelijk geheel. De hele wijk had omwille van de uitstekende ligging aan de rand van het stadscentrum een stevig groeipotentieel maar een zwakke identiteit.

Niet alleen het stedelijke gebied in de omgeving moest worden herontwikkeld, er moest ook een mix van nieuwe functies komen in de vorm van kantoor- en winkelruimte en wooneenheden. Het bestaande busdepot moest worden geïntegreerd. Labics moest dus niet alleen een nieuw centrum voor de lokale gemeenschap creëren, maar ook het profiel van de hele wijk als overgangspunt verbeteren met een bevoorrechte toegang tot het stadscentrum.

Het opvallende staaltje van moderne architectuur is ontworpen als een verbinding tussen de Via della Lega Lombarda en de Via Arduino. Ook de openbare ruimte in de omgeving werd heringericht en vormt nu een overgangszone tussen het plangebied en de rest van de stad maar fungeert tevens als een ontmoetingsplaats voor de bewoners van het complex en de andere buurtbewoners.

De filosofie van Labics is dat steden eerder als een reeks objecten moeten worden gebouwd. De openbare ruimte mag niet worden beschouwd als ‘overtollige grond of ruimte’ maar moet volledig worden geïntegreerd met de ingebouwde elementen. Zo kan de kelderruimte bv. de draagstructuur vormen voor hoge loopbruggen die dan weer nieuwe toegangswegen vormen. Dit creëert een complexe openbare ruimte, die ook bezoekers en voorbijgangers als waardevol en rijk ervaren.

Op het gelijkvloers omvat het project handelsruimtes en een openbare bibliotheek. Op de eerste verdieping bevinden zich kantoren en openbare ruimte. Boven dit gebied zijn drie gebouwen als het ware ‘opgehangen’: eentje waarin eveneens kantoren werden ondergebracht en twee voor residentieel gebruik.

De eerste woontoren beschikt over kleine en middelgrote flats, het tweede gebouw bevat luxe duplex appartementen en is bekleed met aluminiumpanelen die fungeren als een flexibele en verstelbare zonwering, waardoor het uitzicht van de gevel door het spelen met schaduwen en diepte regelmatig wijzigt.