Italië beleefde het droogste jaar van de voorbije twee eeuwen

Posted in Romenieuws on 14 december 2017 by romenieuws

Het zal waarschijnlijk niet het enige land in Europa zijn, maar Italië mag 2017 alleszins nu al in de geschiedenisboeken noteren als het droogste jaar sinds 1800. Vrijwel elke maand was de hoeveelheid regen veel lager dan gemiddeld. Dat blijkt uit de pas gepubliceerde cijfers van het Consiglio Nazionale delle Ricerche (CNR), de instelling voor klimaatonderzoek in Rome. In maart viel er 56% minder neerslag, in augustus zelfs 82% en in oktober 79%. Ook de gemiddelde temperatuur lag dit jaar 1,3° C boven het gemiddelde.

De officiële cijfers van het CNR bevestigen wat de Italianen al vele maanden weten: het was een bijzonder droog en warm jaar met de ene hittegolf na de andere. In augustus werd in de regio’s Lazio en Umbrië de noodtoestand afgekondigd. In Rome leek het er een tijdje op dat het drinkwater gerantsoeneerd zou worden en dat de vele fonteinen in de stad zouden worden drooggelegd. De droogte was weliswaar erg maar niet dramatisch en de alarmerende berichten omtrent de wateraanvoer hadden vooral te maken met politieke spelletjes.

Het water in het Meer van Bracciano, een belangrijk reservoir voor Rome en omgeving, stond op een bepaald moment wel heel laag.  De droogte en de hitte zorgden ook voor talrijke bosbranden, al hadden die niet allemaal een natuurlijke oorzaak. De weersomstandigheden in Italië gaan de komende maanden wel gevolgen hebben voor de land- en wijnbouw.

De wijnoogst van 2017 is, gemeten in kwantiteit, alleszins de slechtste in jaren. De Italiaanse wijnproductie zou met liefst 24% terugvallen tot 47,2 miljoen hectoliter. In Sicilië zou de productie met ruim een derde kelderen. Desondanks blijft Italië de grootste wijnproducent ter wereld, een heel eind vóór Frankrijk. Over de kwaliteit van de wijn valt nog niets te zeggen. Dat kan met een beetje geluk nog goed meevallen en zullen we de komende maanden ongetwijfeld vernemen.

Advertenties

Het universum na Einstein

Posted in Romenieuws on 14 december 2017 by romenieuws

In het MAXXI in Rome is de tentoonstelling ‘Gravity. Immaginare l’Universo dopo Einstein’ begonnen. In 1917 publiceerde Albert Einstein een artikel waardoor de toenmalige denkbeelden over ruimte, tijd en de kosmos volledig op hun kop werden gezet en de theorieën die tot dan door wetenschappers waren bedacht radicaal veranderden. Honderd jaar na deze publicatie wijdt het MAXXI een tentoonstelling aan Einstein, de man die het hedendaagse denken vermoedelijk het meest heeft beïnvloed. De expo groeide uit tot een lusthof voor liefhebbers van sterrenkunde en ruimtevaart maar ook de moderne kunst wordt in dit museum nooit vergeten. De tentoonstelling is te bezoeken tot 29 april 2018.

Het project is het resultaat van een tot dusver ongeziene samenwerking tussen het museum met het Italiaanse Ruimtevaartagentschap, het Nationaal Instituut voor Nucleaire Fysica en de Argentijnse kunstenaar Tomás Saraceno voor het artistieke gedeelte. Want het MAXXI (Museo nazionale delle Arti del XXI secolo of het Nationaal museum voor kunsten van de XXI eeuw) blijft bovenal een museum voor moderne kunst. Al bewijst deze tentoonstelling dat in dit verband wonderlijke kruisbestuivingen mogelijk zijn.

‘Gravity. Immaginare l’Universo dopo Einstein’ vertelt het verhaal van de ontwikkeling van de relativiteitstheorie vanaf 1905 en de daaropvolgende jaren en koppelt deze aan de kennis en het begrip die we vandaag hebben van het universum. Door de betrokkenheid van internationale kunstenaars komt het wetenschappelijke luik niet in de verdrukking, maar brengt de tentoonstelling op een nooit geziene wijze hulde aan Einstein, een wetenschapper die onze kennis, perceptie en het imaginaire van het heelal radicaal heeft veranderd.

Om dat te tonen wordt geen moeite gespaard. Artistieke en wetenschappelijke installaties, meeslepende, iconische opstellingen en simulaties van experimenten proberen de bezoeker dichter bij de essentie van de wetenschappelijke innovaties te krijgen die werden geïntroduceerd door Einstein. Eén van de blikvangers is een exacte replica van de sonde Cassini-Huygens, die tientallen jaren door de ruimte reisde, asteroïdengordels doorkruiste, doorheen zeeën van vloeibaar methaan op de Saturnusmaan Titan vloog en uiteindelijk de stormen van de planeet Saturnus zelf doorkruiste.

De missie van de ruimtesonde Cassini-Huygens was een diepgaande studie van Saturnus en zijn manen. De sonde is opgehangen als eyecatcher in de onthaalruimte van het MAXXI, samen met Aeroke, een installatie van kunstenaar Tomás Saraceno die bestaat uit twee enorme spiegelende ballonnen die geluiden oppikken en de bezoekers van Gravity verwelkomen.

Cassini werd op 15 oktober 1997 gelanceerd en was tot dan één van de grootste, zwaarste en meest complexe interplanetaire sondes die werden gebouwd. Cassini was meer dan 6,8 m hoog en 4 m in doorsnede. De hoofdsonde woog 2.150 kg, inclusief 365 kg instrumenten, de kleinere deelsonde Huygens was 350 kg zwaar. De sonde had een thermo-elektrische radio-isotopengenerator aan boord om de apparatuur van energie te voorzien.

Cassini bereikte Saturnus op 1 juli 2004. Op de ruimtesonde waren twaalf verschillende instrumenten gemonteerd, op de Huygenssonde zes. Met deze instrumenten werden 27 verschillende wetenschappelijke waarnemingen verricht. Tijdens de missie werden de magnetosfeer en de atmosfeer van Saturnus onderzocht. Naast Saturnus zelf stonden ook de manen van Saturnus in de belangstelling. Vooral Titan had de aandacht, omdat organische moleculen een groot deel van de atmosfeer van deze maan uitmaken; wellicht lijkt deze omgeving in zekere mate op de situatie zoals die vier miljard jaar geleden op de aarde bestond, omstreeks de tijd dat het leven ontstond.

Op 9 maart 2006 werd bekendgemaakt dat op foto’s die de Cassini-ruimtesonde van de Saturnusmaan Enceladus maakte, vloeibaar water zichtbaar is dat uit geisers spuit. Dit was een grote verrassing voor de wetenschappers die tot dan toe hadden aangenomen dat Enceladus een ijzige wereld was zonder water in vloeibare vorm. De ontdekking leidde tot speculatie over mogelijk (primitief) leven op Enceladus. Op 4 maart 2009 ontdekte Cassini een kleine maan in één van de buitenste ringen van Saturnus. In 2010 overleefde Cassini twee gevaarlijke scheervluchten langs Enceladus.

Op 15 september 2017 kwam er na 20 jaar een eind aan de missie van Cassini. De ruimtesonde was door haar brandstofvoorraad heen, waarna werd besloten het tuig gecontroleerd te laten neerstorten. Cassini verdampte op 15 september in de atmosfeer van Saturnus. Inmiddels was de sonde 294 keer om Saturnus heen gevlogen en had bijna een half miljoen foto’s gemaakt.

Cassini is genoemd naar de Italiaanse astronoom Giovanni Domenico Cassini (1625-1712), die de scheiding in de ringen van Saturnus en tevens vier nieuwe manen ontdekte. Huygens verwijst naar de Nederlandse natuurkundige en astronoom Christiaan Huygens (1629-1695), die de ware aard van de ringen en Titan ontdekte.

Gravity. Immaginare l’Universo dopo Einstein
Praktische informatie

Patrimonium Belgisch Historisch Instituut in Rome wordt overgedragen aan de Academia Belgica

Posted in Romenieuws on 13 december 2017 by romenieuws

De Belgische federale ministerraad heeft de overdracht goedgekeurd van het patrimonium van het Belgisch Historisch Instituut in Rome (BHIR) aan de Academia Belgica (AB), het centrum voor geschiedenis, kunsten en wetenschappen in Rome. Tegelijk wordt het BHIR ontbonden.

Sinds 1902 buigt het Belgisch Historisch Instituut te Rome zich over de studie van de geschiedenis van Italië en Rome van de oudheid tot heden en hun relaties met onze gewesten, met bijzondere aandacht voor de Europese dimensie. Naar aanleiding van het huwelijk van de Belgische prinses Marie-José met de Italiaanse kroonprins Umberto, werd in 1930 de Nationale Stichting Prinses Marie-José (NSPMJ) opgericht ter ondersteuning van kunsthistorisch onderzoek. Op dat moment ontstond het plan om een Belgische academie op te richten waarin deze twee organisaties eveneens zouden zetelen. De Academia Belgica  werd gesticht in 1939 en vestigde zich in een nieuw gebouw, waar ook het Belgisch Historisch Instituut in Rome en de Nationale Stichting Prinses Marie-José hun onderdak vonden.

Na de organisatie van talrijke gezamenlijke activiteiten, hebben de Academia Belgica, het Belgisch Historisch Instituut in Rome en de Nationale Stichting Prinses Marie-José beslist om hun missies en activiteiten te integreren in één stichting van openbaar nut. Deze fusie ligt in lijn met de filosofie van het Belgische regeerakkoord, en neemt de vorm aan van een integratie van het BHIR en de Nationale Stichting Prinses Marie-José in de Academia Belgica.

In samenspraak met de betrokken instellingen werd een ontwerp van nieuwe statuten van de Academia Belgica uitgewerkt. Deze statuten bieden een evenwicht tussen de belangen van de verschillende instellingen en vrijwaren ook de belangen van de federale overheid. De drie instellingen willen de fusie doorvoeren op 1 januari 2018. De Belgische staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid Zuhal Demir zal hiervoor de nodige wetgevende en reglementaire initiatieven nemen.

Koordwandelaar steekt Tiber over

Posted in Romenieuws on 12 december 2017 by romenieuws

De Italiaanse artiest Andrea Loreni heeft zondagavond (vermoedelijk als eerste ooit) de Tiber in Rome overgestoken, wandelend over een koord die op zowat 20 m hoogte was gespannen.  De afstand tussen beide oevers bedroeg ongeveer 135 m.  De act vond plaats tussen de Ponte Vittorio Emanuele II en de Ponte Sant’Angelo. De wind, de regen en de verwarrende reflecties van de vele ledlampjes die ook nog eens weerspiegelden in het water maakten zijn tocht er niet gemakkelijker op, maar Loreni werkte zijn tocht netjes af, met enkel een balanceerstok in de hand.

De stunt maakte deel uit van het programma rond de BiennaleMArteLive, een jaarlijks kunst- en cultuurfestival in Rome dat dit jaar plaatsvond van 5 tot 10 december. Andrea Loreni heeft al een volgende koordwandeling gepland, namelijk in Matera, de stad in Basilicata die beroemd is vanwege zijn grotkerken en de vele sassi, woningen die al sinds de prehistorie in de bergen werden uitgehakt en waarin tot 1952 nog zowat 15.000 mensen woonden.

De in Turijn geboren Andrea Loreni (1975) die ooit nog filosofie studeerde, daarna bij de circusschool in Londen terechtkwam en nog later actief werd als straatartiest heeft vanop grote hoogte koorddansen zijn beroep gemaakt. In 2011 vestigde hij het Italiaanse record koordwandelen. Het filmpje met Andrea Loreni’s tocht over de Tiber kan je hier bekijken of downloaden.

Na Hannibal nam de hoeveelheid Spaans zilver in Romeinse munten fors toe

Posted in Romenieuws on 9 december 2017 by romenieuws

Nieuw wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat het verlies van Hannibal weerspiegeld werd in de munten die de Romeinen na de Tweede Punische Oorlog sloegen. Dat schrijft de website scientias.nl. Onderzoekers trekken die conclusie nadat ze zeventig Romeinse munten bestudeerden die dateren uit de tijd tussen 310 en 101 v. Chr. Het onderzoek wijst uit dat er verschillen zijn tussen de munten die vóór en na 209 v. Chr. gemaakt werden. Die verschillen betreffen vooral de verhoudingen tussen specifieke loodisotopen.

Vóór de oorlog zien we dat de Romeinse munten gemaakt werden van zilver afkomstig uit dezelfde bronnen als de munten die geslagen werden door Griekse steden in Italië en Sicilië. De loodisotopen in de munten komen overeen met die van zilvermijnen en metallurgische producten uit de Egeïsche regio. Maar de overwinning op Carthago leidde tot enorme betalingen aan Rome, bovendien kreeg Rome de beschikking over veel van de rijke Spaanse zilvermijnen. Vanaf 209 voor Christus zien we dat het grootste deel van de Romeinse munten geochemische kenmerken vertonen die horen bij Iberisch zilver.

De enorme toestroom van Iberisch zilver veranderde de Romeinse economie en stelde Rome in staat om een supermacht te worden. We weten dit van de verhalen van Livius en Polybius en anderen, maar de studie voorziet archeologen van hedendaags wetenschappelijk bewijs voor de opkomst van Rome. Wat onze studie laat zien, is dat het verlies van Hannibal en de opkomst van Rome weerspiegeld wordt in de munten van het Romeinse Rijk. Na 209 voor Christus duikt in de munten veel meer Spaans zilver op.

Tijdens de Tweede Punische Oorlog namen Rome en Carthago het tegen elkaar op. Namens Carthago bedacht Hannibal een (in theorie) geniaal plan om de Romeinen een lesje te leren. Hij zou met een groot leger waaronder enkele tientallen olifanten de Italianen vanuit de Alpen aanvallen. De tocht door de Alpen was zwaar: vele soldaten en dieren zouden het leven hebben gelaten. Met het overgebleven leger wist Hannibal de Romeinen echter hard te treffen. Maar uiteindelijk trok de grote veldheer toch aan het kortste eind. En de oorlog resulteerde dan ook in de Romeinse verovering van het Iberische Schiereiland, waardoor de Romeinen gaandeweg de controle kregen over de Spaanse zilvermijnen.

Toekomstige wandelingen met S.P.Q.R. in Rome

Posted in Romenieuws on 8 december 2017 by romenieuws

* Vrijdag 19 januari 2018 van 10 u. tot 13 u. – Algemene kennismakingswandeling in Rome doorheen het historische stadscentrum. Voor beginners. Maximum 6 deelnemers. Gratis voor clubleden. Niet-leden: 10 euro. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op info@spqr.be.

* Zaterdag 20 januari 2018 van 10 u. tot 13 u. – Bezoek aan Trastevere en de Janiculum-heuvel in Rome. Maximum 6 deelnemers. Gratis voor clubleden. Niet-leden: 10 euro. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op info@spqr.be.

* Vrijdag 4 mei 2018 van 15 u. tot 18 u. – Algemene kennismakingswandeling in Rome doorheen het historische stadscentrum. Voor beginners. Maximum 6 deelnemers. Gratis voor clubleden. Niet-leden: 10 euro. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op info@spqr.be.

* Zaterdag 5 mei 2018 van 10 u. tot 13 u. – Bezoek aan Trastevere en de Janiculum-heuvel in Rome. Maximum 6 deelnemers. Gratis voor clubleden. Niet-leden: 10 euro. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op info@spqr.be.

* Dinsdag 8 mei 2018 van 15 u. tot 18 u. – Algemene kennismakingswandeling in Rome doorheen het historische stadscentrum. Voor beginners. Maximum 6 deelnemers. Gratis voor clubleden. Niet-leden: 10 euro. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op info@spqr.be.

* Woensdag 9 mei 2018 van 10 u. tot 13 u. – Bezoek aan Trastevere en de Janiculum-heuvel in Rome. Maximum 6 deelnemers. Gratis voor clubleden. Niet-leden: 10 euro. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op info@spqr.be.

* Donderdag 10 mei 2018 van 13.30 tot ca. 17.30 u. – Rondleiding in Rome, met onder meer Piazza Navona, het Pantheon, Sant’Ignazio, de Trevifontein, de Spaanse Trappen en het Altaar van de Vrede van Augustus. Maximaal 10 deelnemers. Aan de gids betaal je een vrije bijdrage. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op hugo@spqr.be. Meer informatie: www.romemetgids.be.

* Vrijdag 11 mei 2018 van 9.30 tot ca. 17.30 u. – Rondleiding in Rome, met onder meer Forum Romanum, Colosseum, San Clementebasiliek, Capitoolplein, Vittoriano en de Zuil van Trajanus. Maximaal 10 deelnemers. Aan de gids betaal je een vrije bijdrage. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op hugo@spqr.be. Meer informatie: www.romemetgids.be.

* Zaterdag 12 mei 2018 van 9.00 tot ca. 13 u. – Rondleiding in Rome: Sint-Pietersplein, Sint-Pietersbasiliek en de Engelenburcht. Maximaal 10 deelnemers. Aan de gids betaal je een vrije bijdrage. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op hugo@spqr.be. Meer informatie: www.romemetgids.be.

* Zondag 13 mei 2018 van 9.30 tot ca. 13 u. – Rondleiding in Rome: onbekende parels aan de oostzijde van het centrum: o.a. Sant’Andrea al Quirinale, San Carlino, het Museo Nazionale Romano en de Thermen van Diocletianus. Maximaal 10 deelnemers. Aan de gids betaal je een vrije bijdrage. Aanmelden via mail (met vermelding van datum) op hugo@spqr.be. Meer informatie: www.romemetgids.be.

DEZE WANDELKALENDER WORDT
REGELMATIG AANGEVULD.

Voor alle activiteiten van S.P.Q.R. klik hier.

Tombe Barberini voor het eerst toegankelijk voor bezoekers

Posted in Romenieuws on 6 december 2017 by romenieuws

In het Parco archeologico delle Tombe di via Latina (Via dell’Arco di Travertino 151) vind je een aantal van de belangrijkste funeraire complexen van de buitenwijken van Rome. Het park kan vrij worden bezocht maar sinds kort is de bezoekersroute uitgebreid en worden op de tweede zaterdag en de vierde zondag van de maand geleide bezoeken aangeboden aan enkele tombes. Het bezoek aan de Valerii- en Pancrazi-tombe is uitgebreid naar de zogenaamde sepolcro Barberini, genoemd naar de laatste aristocratische familie die eigenaar was van dit hele gebied.

Deze tombe van Barberini is voor het eerst toegankelijk voor het publiek. Naast het gelijkvloers kan je ook de eerste verdieping bezoeken. Er kunnen maximaal 24 mensen mee met een groep, in de tombe kunnen slechts zes personen tegelijk naar binnen. Een begeleid bezoek duurt ongeveer een uur. Er zijn afzonderlijke tarieven en bezoekuren voor individuele bezoekers en groepen. De praktische informatie vind je onderaan dit bericht.

Uniek aan deze archeologische vindplaats is dat hier nog steeds de sfeer hangt van het oude Romeinse platteland. We kunnen ons meteen voorstellen hoe de omgeving er eeuwen geleden uitzag; heel veel kan er niet veranderd zijn. De site omvat een gedeelte van de oude Via Latina en talrijke grafmonumenten langs deze route die fungeren als historische getuigen uit de Republikeinse tijd tot de Middeleeuwen.

De eerste opgravingen en ontdekkingen in dit gebied werden uitgevoerd tussen 1857 en 1858 door Lorenzo Fortunati, een leraar met een passie voor archeologie. De Via Latina liep van Rome naar het zuiden, om uiteindelijk bij Casilinum (nabij Capua) over te gaan in de Via Appia (de beroemde weg van Rome naar Brindisi). Ruim 800 m voorbij de Porta Capena boog de Via Latina links af van de Via Appia (Antica), om vervolgens door de Porta Latina (in de Aureliaanse Muur) de stad te verlaten.

Het gebied tussen de Via Appia en de Via Latina werd volledig ingenomen door graftombes, die zich voortzetten langs een deel van het tracé buiten de Aureliaanse Muur. De eerste elf mijlen (ongeveer 20 km) van de Via Latina waren kaarsrecht, wat wijst op militair gebruik. Vermoedelijk is de weg aangelegd in de eerste helft van de vierde eeuw v. Chr. Volgens Titus Livius liep hij in 334 v. Chr. al tot Cales (het huidige Calvi Risorta in Campania).

De tombe van Barberini dateert uit de tweede helft van de tweede eeuw na Chr. Ze ziet eruit als een bakstenen gebouw van twee verdiepingen en bevat een ondergrondse grafkamer. Binnen zijn fraaie fresco’s ontdekt, geschilderd op een rode achtergrond, met gevleugelde cupido’s, bloemen, planten, dieren en mythologische figuren. Dit graf is het enige gebouw in de omgeving dat sinds de oudheid vrijwel ongewijzigd bewaard bleef omdat het vele eeuwen lang door lokale landbouwers werd gebruikt als stal of opslagplaats.

De voorbije twee jaar werd 250.000 euro geïnvesteerd om het gebouw te beveiligen, te restaureren en opnieuw toegankelijk te maken door het in de loop van de tijd ingestorte vloerniveau te herstellen en door een trap te plaatsen waardoor de bovenverdieping eveneens opnieuw bereikbaar was. Er werd ook aangepaste verlichting geïnstalleerd. Via metalen roosters werd het binnenvolume van het monument zichtbaar gemaakt.

De studie van de fresco’s en het stucwerk in deze tombe stelde de archeologen in staat om zowat het hele decoratieve gamma dat gebruikelijk was bij de Romeinse begrafenisrituelen in de oudheid samen te stellen. Binnenkort zal op de site van Capo di Bove (Via Appia Antica) een video te zien zijn die de geschiedenis van de Barberini-tombe toont, samen met de uitgevoerde herstelwerkzaamheden en met driedimensionale reconstructies van de monumenten op de Via Latina.

Vlakbij, aan de overzijde, bevindt zich ook de zogenaamde tombe van de Valerii, omstreeks 1860 herbouwd om de rijk versierde onderaardse begraafplaats te beschermen. Het oorspronkelijke monument dateert uit de periode 160-170 na Chr. en was volledig bedekt met witte marmeren platen. Het interieur bevat fraaie versierde medaillons in wit stucwerk.

Tegenover het graf van de Valerii staat dit van de Pancrazi, uit het einde van de eerste eeuw na Chr. Deze tombe kreeg zijn naam door twee inscripties die verwijzen naar de Pancratii. De eerste grafkamer is versierd met vloermozaïeken en fresco’s langs de gewelven en in de lunetten van de basisbogen. De tweede bevat eveneens fresco’s en versierde gewelven. In het midden van de kamer bevindt zich een grote sarcofaag van Grieks marmer.

Praktische informatie

Boek een geleid bezoek

De archeologische site aan de Via Latina is vanuit het centrum van Rome vlot te bereiken met het openbaar vervoer: er zijn verschillende buslijnen (halte Arco di Travertino) of je maakt gebruik van de metro, lijn A (richting Anagnina, halte Arco di Travertino).