Europese Open Monumentendagen in Rome

23 september 2021

Ook Rome neemt op zaterdag 25 en zondag 26 september deel aan de Giornate Europee del Patrimonio (GEP), de Europese Open Monumentendagen. Dat gebeurt onder meer met een aantal gratis rondleidingen en activiteiten in de stadsmusea, op archeologische vindplaatsen, monumenten in de omgeving en op vele andere culturele plekken.

De Europese Open Monumentendagen 2021, gepromoot door de Raad van Europa en de Europese Commissie en in Italië georganiseerd door het Ministerie van Cultuur (MIC), vinden al sinds 1991 met succes jaarlijks plaats in alle Europese landen.

Het volledige programma vind je op deze link.

monumentendagen2021
Reserveren is verplicht via 060608 en is mogelijk tot alle beschikbare plaatsen zijn ingevuld (voor de individuele activiteiten, elke dag van 9 tot 19 uur), met uitzondering van de activiteiten bij Villa di Massenzio.

Om toegang tot de musea en archeologische sites te verkrijgen en om deel te kunnen nemen aan rondleidingen of activiteiten moet je een Covid-19 Groene Pas of een gelijkwaardig internationaal vaccinatiebewijs kunnen tonen, samen met je identiteitskaart of paspoort. Alle deelnemers moeten een temperatuurscan ondergaan. Het gebruik van een mondmasker is overal verplicht.

Gratis online lezing over de camee van Constantijn

22 september 2021

Twee keer per maand houdt een conservator van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een livestream-lezing over één van de topstukken uit de collectie.

Op zondag 26 september van 14 tot 15 uur vertelt Ruurd Halbertsma, conservator collectie Klassieke wereld, over de grote camee van de Romeinse keizer Constantijn.

De Senaat en het Volk van Rome schonk hem deze versierde steen na zijn overwinning op de usurpator Maxentius in 312 na Chr.

Het is alleen de vraag of de nieuwe keizer wel zo tevreden was met dit soort geschenken, vanwege de propagandistische inhoud. Via de chatfunctie kan je vragen stellen die na afloop van de lezing worden beantwoord.

camee_constantijn

Iedereen kan deze topstukkenlezing gratis volgen. Je hoeft geen extra programma’s te downloaden of te installeren op je computer.

Na aanmelding ontvang je een link, waarmee u via de browser op uw pc, laptop, tablet of smartphone de lezing kunt volgen. De uitzending is vanaf een kwartier voor aanvang online.

Meld je hier aan voor deze gratis online lezing

Restauratie Serra Moresca in Villa Torlonia bijna voltooid

21 september 2021

De langdurige restauratiewerken in het museumpark Villa Torlonia zijn bijna voltooid. Inwoners en toeristen zullen binnenkort eindelijk ook het zogenaamde Moresca-gedeelte, met de fraaie gerestaureerde serre en de Moorse toren kunnen bezoeken, samen met de vlakbij gelegen kunstmatige grot die Alessandro Torlonia hier in de eerste helft van de negentiende eeuw liet bouwen. Eind november moet alles klaar zijn om de eerste bezoekers te ontvangen.

De Serra Moresca-structuur werd weer net zo ingericht als prins Torlonia die destijds voor ogen had. De ingrijpende restauratie werd gebaseerd op het originele ontwerp. Zelfs de oorspronkelijke planten en boomsoorten keren terug.

Het wordt een ruimte voor educatie in verband met natuur en groen maar die ook zal worden gebruikt voor de organisatie van evenementen zoals tentoonstellingen, recepties of concerten.

moresca(3)

Met het openstellen van de indrukwekkende Serra Moresca is bijna een einde gekomen aan de langdurige restauratie van Villa Torlonia en de aanpalende gebouwen en het omringende park.

De stad kocht het hele domein in 1977 maar het zou duren tot de jaren ’90 van de vorige eeuw vooraleer een omvangrijk restauratieprogramma werd gestart.

De voorbije jaren volgden heel wat grootschalige werken elkaar op, al verliepen niet alle projecten altijd even snel dan gepland.

Achtereenvolgens gebeurden er restauraties aan het Casina delle Civette, het Casino dei Principi, het zuidelijke deel van het park, de Villino Rosso, de Limonaia, de Villino Medievale, het Casino Nobile, de Scuderie Vecchie, het noordelijke gedeelte van het park, het theater, de Torre Moresca en nu dus ook de befaamde Serra waar de werkzaamheden binnen een drietal maanden afgerond zullen zijn.

moresca(13)

De restauratie van het Moresca-gedeelte bleek uiteindelijk nog één van de moeilijkste projecten te zijn van het hele Villa Torlonia-restauratieprogramma.

Tussen 2007 en 2013 werd een eerste en belangrijke herstellingsfase uitgevoerd. Het complex verkeerde toen in zeer slechte staat, zodanig zelfs dat een tijdlang werd getwijfeld of het wel mogelijk was om het gebouw te redden.

De daken van de serre waren volledig ingestort, een groot deel van het fraaie polychrome glas was verdwenen en alle meubels bleken spoorloos. Een gespecialiseerd bedrijf begon na een nieuwe aanbesteding uiteindelijk toch aan het restauratietraject.

De opdracht was het zo getrouw mogelijk herstellen van de oorspronkelijke structuur, het uitvoeren van eventuele herbouwingen op basis van documenten en plannen uit de beginperiode en gebaseerd op analyses van de restanten van het gebouw.

De documentatie die werd gebruikt om het uiterlijk van de ruimtes te reconstrueren omvatte historische foto’s en iconografieën, evenals de getuigenis van Giovan Battista Cecchetelli, die meer vertelt over hoe de omgeving van de serre er destijds uitzag, met beplantingen van onder meer palmen, agaves en aloë.

Precies dezelfde soorten als toen worden vandaag opnieuw aangeplant, zij het met één verschil. Terwijl ze in de negentiende eeuw in de vaste grond rond de serre werden geplaatst, zullen ze nu worden geplant in grote bassins van cortenstaal, voorzien van wielen, zodat de planten bij tentoonstellingen, conferenties of andere evenementen kunnen worden verplaatst.

De restauratie van de serre omvatte zowel het structurele als het decoratieve deel, waardoor het hele complex nu zijn oorspronkelijke pracht terugkrijgt. De kostprijs voor het opknappen van alleen dit deel van het Villa Torlonia-domein bedroeg bijna 5 miljoen euro.

De ingrepen die nu nog aan de gang zijn of die zeer binnenkort gaan gebeuren, hebben vooral betrekking op de inrichting van de ruimte zodat die in gebruik kan worden genomen als vast onderdeel van de Musei di Villa Torlonia.

Het huidige afwerkingsproject voorziet ook in de restauratie van de fontein in de interne ruimte van de serre en de plaatsing van de technische apparatuur die nodig is om het publiek te ontvangen.

De ontvangstruimte voor het publiek zal worden ingericht met speciaal ontworpen meubilair dat vervaardigd is uit gietijzer zodat het overeenstemt met de stijl en structuur van het gebouw.

Bijzondere aandacht werd besteed aan de verlichting van de ruimte, al wordt het moeilijk om de natuurlijke lichtinval van overdag ook ’s avonds en ’s nachts te evenaren.

moresca(6)

Architect Maria Cristina Tullio begeleidt deze laatste fase die volgende maandag 6 september begint, 66 dagen zal duren en nog eens 290.000 euro van het budget zal opslorpen. De opening voor het publiek is gepland in de week tussen 19 en 26 november 2021.

Het Moorse complex, een meesterwerk van eclecticisme, met de aangrenzende kunstmatige grot, waarvan slechts enkele grote rotsuitlopers en sporen van een riviertje dat zich binnenin bevond, overblijven, maar die een goed idee geven van hoe groots en spectaculair het was, werd omstreeks 1839 ontworpen door de Venetiaanse architect Giuseppe Jappelli (1783-1852) en gebouwd tussen 1835 en 1845.

Dat gebeurde in opdracht van prins Alessandro Torlonia die een gedeelte van zijn domein aan de Via Nomentana wilde inrichten als een soort negentiende-eeuws speel- en pretparkje, typisch voor de rijke families uit die tijd, die elkaar voortdurend probeerden te overbluffen met de meest uiteenlopende en aparte zaken op het vlak van kunst en architectuur.

Giuseppe Jappelli was een visionaire architect die zich liet inspireren door de Moorse kastelen in Spanje, een land waar hij echter nooit was geweest. De gebouwen in dat land kende hij alleen maar van een oud prentenboek over Arabische bouwstijlen in Spanje.

Aanvankelijk wilde Jappelli een soort Indische pagode bouwen. Een schets van dat ontwerp is bewaard gebleven en bevindt zich in de bibliotheek van Padua. In Rome ontwierp hij het complex op aandringen van prins Torlonia dus uiteindelijk toch in Moorse stijl, waarbij hij zich liet inspireren door het Alhambra in Granada.

De bouw was een delicate operatie, vooral door de talrijke details die de architect wilde integreren. Zo werden de monumentale Moorse ramen gemaakt door een Romeinse vakman die zich baseerde op de oorspronkelijke ontwerpen in Spanje en daarvoor zelfs speciaal met de hand geblazen glas liet importeren uit Duitsland.

moresca(5)

De serre zelf is een prachtig tuinpaviljoen met een pepperino structuur en waar veelvuldig gebruik is gemaakt van ijzer, gietijzer en de voormelde prachtige polychrome ramen. Ook het dak en de dakspanten werden voor de restauratie opnieuw ontworpen, maar zijn eveneens gebaseerd op het originele model.

Jappelli was zich destijds goed bewust van het innovatieve gebruik van gietijzer, waarmee hij al had geëxperimenteerd in de Villa Treves in Padua.

De architect was iemand die de komst van nieuwe technologieën nauwlettend in de gaten hield, dat blijkt wel uit verschillende van zijn studies en projecten voor gebouwen die als serres worden gebruikt en voor het toen vernieuwende gebruik van gietijzeren structuren.

De serre was bedoeld om exotische en zeldzame planten in onder te brengen, maar ook om er spectaculaire evenementen te houden, zoals onder meer blijkt uit de aanwezigheid van een half verborgen compartiment in de grote zaal, bedoeld om er een orkest te laten plaatsnemen.

Het interieur van de Serra puilt uit van de rariteiten, waaronder een valse bakstenen muur, gordijnen die een trompe l’oeil blijken te zijn en een mysterieuze fonteinnimf die de bezoekers lijkt uit te dagen.

De Moorse Toren was daarentegen gereserveerd voor meer intieme en exclusieve privébijeenkomsten met slechts enkele deelnemers die werden uitgenodigd door de prins.

Op de bovenste verdieping bevindt zich een weelderige eetzaal, gekenmerkt door grote ramen met gietijzeren kozijnen en gekleurd glas en wanden die rijkelijk versierd zijn met polychroom stucwerk.

De toren zelf kan meteen dienen als decor voor een goochelshow. Langs de wenteltrap, bekleed met de originele decoratie met witte stippen op een beige achtergrond, zie je eerst het ingenieuze mechanisme dat werd ontworpen om via een soort liftsysteem rijke buffetten met voedsel vanuit de keuken tot bij de gasten op het prachtige Moorse dakterras te brengen.

Deze diners op het Moorse terras in Villa Torlonia, waarbij het mechanisme een overvloedig gedekte tafel uit de vloer omhoog kon laten komen om de gasten van de prins te verrassen en te imponeren, waren destijds veelbesproken bij de Romeinse elite.

De toren bestaat uit drie kamers op evenveel niveaus: een kleine kamer op de eerste verdieping, een tweede die dienst deed als keuken en een kleine zaal op de derde.

Buiten is er een ijzeren ladder die naar een terras leidt. De buitenzijde van de toren was beschilderd om op die manier stenen en metselwerk na te bootsen. Aan de binnenzijde waren de muren geel geverfd.

De ronde of hoefijzervormige ramen hebben gietijzeren frames met Moorse motieven waarin gekleurd glas was ingewerkt. De eetkamer heeft een zeshoekige vorm, eveneens met Moorse decoraties.

Het stucwerk van de kamer is uitgevoerd in zilver met een blauwe achtergrond. De ramen waren bekleed met kolommen en kobaltblauw met zilverkleurige arabesken. Gebrandschilderd glas versierde de kamer.

Aan elke vensterbank van de kamer bevonden zich kleine aquaria met vissen. Zowel de vloer als het plafond waren verfraaid met fresco’s. Achter de muren waren er zitplaatsen, bekleed met dure stoffen.

moresca(17)

Tussen de toren en de serre had Jappelli in 1840 ook een kunstmatige grot gebouwd, ondersteund door structuren in hout en stucwerk, die vandaag niet meer bestaan, met vijvertjes en hangende houten paden (die eveneens slechts gedeeltelijk bewaard zijn gebleven).

In de grot bevinden zich namaak stalactieten en stalagmieten, bedekt met mossen en andere planten. De kleine meertjes, riviertjes en houten hangbruggen werden zo goed mogelijk in ere hersteld.

Ook deze plek, de Nymphae Loci, was bedoeld om de gasten van de prins te verbazen. De toegang tot de grot, dicht bij de serre is nauwelijks zichtbaar waardoor de prins er telkens opnieuw in slaagde om zijn gasten plots in een andere wereld onder te dompelen.

Een deel van deze grot werd jammer genoeg in het begin van de vorige eeuw gesloopt en is onherroepelijk verloren. Tussen 1905 en 1908 werden werken uitgevoerd aan zowel de serre als de toren. Daarbij verdwenen onder meer ook de twee marmeren leeuwen aan de ingang van het gebouw en diverse schilderingen.

Een ander opmerkelijk bouwwerk in het park is de zogenaamde Tempel van Saturnus, bestaande uit de pronaos en vier Dorische granieten zuilen. De vegetatie verbergt het onvoltooide achterste gedeelte.

Ook deze tempel werd gebouwd in opdracht van Alessandro Torlonia, in navolging van de tempels uit de oudheid. Het is een realisatie uit 1836 van Giovan Battista Caretti die zich liet inspireren door de Tempel van Aesculapius die Antonio en Mario Asprucci tussen 1785 en 1792 aan het meertje in Villa Borghese hadden gebouwd.

Het fronton heeft een decoratie in terracotta die werd vervaardigd door Rinaldo Rinaldi, een leerling van Antonio Canova. Het thema is ‘De allegorie van het menselijke leven en de tijd die zegeviert over vreugde, kunst en cultuur’.

Het personage in het midden van de voorstelling is de God van de Tijd, Saturnus, die de zeis tussen een slang en een leeuw vasthoudt. Ernaast bevinden zich figuren die de vier jaargetijden voorstellen.

Aan de zijkanten van het gebouw bevinden zich afgietsels van enkele hoogreliëfs waarvan de originelen worden bewaard in het Palazzo dei Conservatori van de Capitolijnse Musea.

Boven het portaal zien we een reliëf in terracotta uit het einde van de achttiende eeuw met als onderwerp Bacchus met een wijnstok; aan de zijkanten zie je twee gepleisterde theatrale maskers. De bustes die het timpaan bekroonden zijn verloren gegaan.

In oude gravures zien we voor de tempel ronde tafels staan, misschien werden die ooit gebruikt voor bijeenkomsten in openlucht of picknicks. Vandaag zijn ze in ieder geval verdwenen. Deze Saturnustempel in Villa Torlonia heeft nog een restauratiebeurt nodig.

www.museivillatorlonia.it

Een kort filmpje over Villa Torlonia

Meer informatie en reservaties

Bredere voetpaden voor de Via del Tritone

20 september 2021

We hadden het al eerder over de opvallende stroomversnelling waarmee het zogenaamde kasseienplan van de stad Rome na lang talmen plots in een stroomversnelling geraakt is. De komende gemeenteraadsverkiezingen zijn daar natuurlijk niet vreemd aan. Na de eerder uitgevoerde heraanleg van de Via dei Due Macelli, maakt nu ook een gedeelte van de bekende en drukke Via del Tritone een metamorfose mee.

trito(1)

Positief voor de lege stadskas van Rome is dat de kosten voor deze werkzaamheden, net als die in de Via dei Due Macelli, worden gedragen door het winkelcentrum Rinascente Roma dat gevestigd is in een enorm pand op de hoek van beide straten.

Een studie van de stedelijke dienst Mobiliteit en Transport wees uit dat het zeker nuttig zou zijn om langs een aantal belangrijke commerciële plekken in de stad zowel de trottoirs als de rijbanen aan te passen, waarbij dan vooral aandacht wordt besteed aan de uitbreiding van de voetgangersruimte.

trito(4)

Dergelijke zones moeten ook de toegankelijkheid en het comfort verhogen voor blinden, rolstoelgebruikers en voetgangers die minder goed te been zijn. De straat blijft wel toegankelijk voor auto’s en het openbaar vervoer.

Concreet wordt de voetgangerszone verdubbeld in oppervlakte. Naast meer meer veiligheid voor de inwoners en toeristen, zal die grotere comfortzone ook de commerciële uitstraling van de winkel vergroten.

Samen met de ingreep aan de Via del Tritone wordt ook de Via della Stamperia (die in de richting van de Trevifontein loopt) aangepakt, waar de sanpietrini of Romeinse kasseitjes allemaal worden vernieuwd en netjes heraangelegd.

trito(6)

Volgens burgemeester Raggi staat het stadsbestuur altijd open voor de mogelijkheid om een partnerschap af te sluiten met privé-investeerders die het openbare domein willen verfraaien. La Rinascente beet de spits af en voor de megawinkel betekent de ingreep zeker een meerwaarde.

Sinds de heropening van Rinascente Roma in oktober 2017, dat niet alleen verhuisde naar een nieuwe locatie maar ook fors uitbreidde, is het in de Via del Tritone en omgeving merkbaar drukker geworden.

trito(5)

In een enorm pand met een oppervlakte van 14.000 m² verspreid over acht verdiepingen kunnen modebewuste Romeinen en toeristen hun kooplustige hartje ophalen in het complex waar in ongeveer 1.300 kleinere winkelunits zowat alle bekende topmerken ter wereld gegroepeerd zijn.

Behalve het zeer grote aanbod aan mode-artikelen kunnen bezoekers ook genieten van vier restaurants en een panoramisch terras met eetgelegenheid. Wat het gebouw extra aantrekkelijk maakt is dat je onder het gelijkvloers, op -1, een uniek stukje Rome uit de oudheid aantreft.

trito(3)

Rinascente Roma bewijst dat de komst van een dergelijk megawinkelcentrum in hart van de stad echt wel een verschil kan maken om de aantrekkelijkheid van het winkelgebied te vergroten.

Vóór die tijd was de Via del Tritone op economisch vlak een beetje in slaap gesukkeld. Na de komst van de gigantische Rinascente-winkel kwam de straat weer tot leven en openden in de omgeving zelfs nieuwe winkels.

trito(2)

Foto’s: Sovrintendenza Capitolina

Rome houdt van dieren

19 september 2021

De meeste Romebezoekers zullen wel het opvangcentrum voor katten kennen, dat zich jaren geleden vestigde aan de rand van de archeologische Area Sacra-site op Largo di Torre Argentina.

Wat veel minder mensen weten is dat Rome sinds 2005 een behoorlijke strenge wetgeving heeft als het om dieren gaat. In Italië is het waarschijnlijk de enige stad die zoveel aandacht schenkt aan dieren.

Italië heeft uiteraard nationale wetten voor dierenrechten en handhaaft tevens de Europese wettelijke normen voor dierenwelzijn, maar elke regio in het land is verantwoordelijk voor het schrijven van zijn eigen wetgeving voor het houden van huisdieren.

dieren_rome_katten_honden (2)

Reeds in 2005 haalde Rome de internationale media door de strengste dierenrechtenwetten van het land in te voeren. In een besluit van 59 punten verbond het stadsbestuur van Rome zich ertoe de rechten en de veiligheid van alle huisdieren, van honden tot goudvissen, te beschermen.

Zo moeten hondenbezitters volgens het decreet hun huisdieren minstens één keer per dag uitlaten en mogen ze geen choke- en shock-halsbanden gebruiken. Honden- en kattenbezitters mogen om cosmetische redenen de staart van hun huisdier niet knippen.

Dierenwinkels mogen geen huisdieren tonen of gebruiken in etalages. Goudvissen moeten in speciale aquaria worden gehouden. Ronde kommen zijn verboden omdat wetenschappers ontdekten dat ze niet genoeg water bevatten om een vis de zuurstof te geven die hij nodig heeft.

dieren_rome_katten_honden (7)

Hoewel er aanvankelijk twijfel bestond hoe en of de nieuwe wetten zouden worden gehandhaafd, zagen aanhangers het als een ethische houding voor Rome en een monumentale stap in de goede richting voor de voorstanders van meer welzijn voor huisdieren.

We moesten een sterk signaal afgeven. Huisdieren zijn geen objecten. Het bezit van een huisdier is een plezier, maar het is ook een plicht. Verantwoord eigenaarschap is de enige manier om wreedheid te bestrijden, verklaarde dierenrechtenactiviste Cristina Bedini destijds aan de LA Times.

Sinds 2005 is het Romeinse reglement voor het houden van dieren nog een paar keer bijgesteld en verfijnd. Toch doken sindsdien nog regelmatig wantoestanden op.

Zo ontstonden doorheen de jaren verschillende zware incidenten met de traditionele Romeinse paardenkoetsen, de zogenaamde botticelle of carrozzelle.

De paarden moesten vaak urenlang rondsjokken in de hitte van de binnenstad. Soms werd een paard slachtoffer van het drukke autoverkeer en werd het dier aangereden door een auto.

Er zijn jaren discussies aan voorafgegaan, maar pas vorig jaar werd een strenge wet gestemd waardoor de toeristische koetsen niet meer in het stadscentrum mogen rondrijden.

bottecel(23)

In Rome waren eind vorig jaar nog 44 koetsiers actief. Alle paardenkoetsen zouden worden verplaatst naar de drie grootste parken in de stadsrand.

Dierenliefhebbers in Rome reageerden dan ook met ontzetting op een beslissing van de Raad van State die het nieuwe stadsreglement om voortaan de toeristische paardenkoetsen te bannen uit het stadscentrum terugschroefde.

De uitspraak is ook slecht nieuws voor burgemeester Virginia Raggi. Die had bij haar aantreden vijf jaar geleden al beloofd dat de botticelle uit het centrum zouden verdwijnen.

Begin oktober zijn er nieuwe gemeenteraadsverkiezingen en hoewel ze zelf niets te maken heeft met de uitspraak van het hooggerechtshof, dreigt ook deze zaak haar stemmen te kosten.

In 2017 haalde een vrouw in Rome de internationale krantenkoppen omdat ze van haar baas betaald verlof had afgedwongen om voor haar zieke hond te kunnen zorgen. Haar salaris ontving ze echter pas na een lange juridische strijd.

dieren_rome_katten_honden (8)

Ze won de discussie met haar werkgever toen haar advocaat de stedelijke wet op de verwaarlozing van dieren aanhaalde, die aan eigenaars van dieren een boete tot 10.000 euro oplegt wanneer ze hun huisdier achterlaten en er niet voor zorgen.

Die opmerkelijke uitspraak van de rechtbank werd door dierenrechtenactivisten beschouwd als een monumentale overwinning omdat de rechter de Romeinse dieren eigenlijk op hetzelfde wettelijk niveau stelde als zorgbehoevende kinderen of familieleden.

De uitspraak was ook een belangrijk precedent, omdat anderen voortaan ook betaalde vakantie kunnen inroepen om voor hun huisdier te zorgen.

Een dierenrechtenwet die in 2012 werd goedgekeurd bepaalt dat ‘een verbod op het houden van honden, katten en andere huisdieren in huurappartementen in heel Italië onwettig is’. Met andere woorden: een huisbaas kan je niet verbieden om een huisdier te hebben.

Begin dit jaar ontstond in Rome echter een rel omdat bleek dat in de standaardcontracten van al de gebouwen die het Vaticaan in Rome verhuurt uitdrukkelijk staat vermeld dat er in geen geval huisdieren mogen worden gehouden.

Het huurreglement dateert uit 1976 en wordt gebruikt voor de duizenden huurcontracten voor Vaticaanse eigendommen, appartementen en gebouwen die worden verhuurd op het grondgebied van Rome.

De clausule die het houden van dieren expliciet verbiedt is dus in strijd met de geldende wetgeving in Italiê. De kwestie is nog steeds niet opgelost.

dieren_rome_katten_honden (5)

De bekende wijkplaats voor katten op Largo di Torre Argentina kampt overigens ook met problemen. Het kattenasiel is eigenlijk illegaal, maar wordt al sinds de oprichting in 1993 gedoogd.

Het heeft echter niet veel gescheeld of de kattenpopulatie moest ophoepelen nu de hele site volgend voorjaar wordt opengesteld voor bezoekers. Het stadsbestuur heeft na de nodige discussies echter verzekerd dat de dieren kunnen blijven waar ze zijn.

Er is wel een probleem ontstaan door de beperkte aanwezigheid van buitenlandse toeristen sinds het uitbreken van de viruspandemie in maart 2020. De viruscrisis heeft immers ook voor de kattenkolonie op Largo di Torre Argentina financiële gevolgen.

Tot aan het begin van de pandemie doneerden bezoekers regelmatig wat geld aan het kattenasiel, maar die financiële bron is sinds de virusuitbraak helemaal opgedroogd.

De vrijwilligers besteden het geld dat ze van dierenliefhebbers ontvangen aan voedsel voor de katten en kleine onderhoudswerken op hun wijkplaats.

Met het geld wordt ook een sterilisatieprogramma voor de kattenpopulatie gefinancierd, al lukt het nog steeds niet om dat bij elke zwerfkat te doen.

Nochtans is dat een behoorlijk zekere manier om de katten een lang en vredig leven, beschermd tegen tal van ziektes te garanderen.

Onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat een gesteriliseerde kat in de Romeinse kolonie gemiddeld vijftien jaar leeft. Niet behandelde zwerfkatten houden het in het beste geval vijf jaar uit.

Het hoge sterftecijfer bij de Romeinse katten wordt veroorzaakt door virale ziektes die door de katten onderling worden overgedragen. Sinds het ontstaan van het kattenasiel werden al meer dan 30.000 katten gesteriliseerd.

dieren_rome_katten_honden (1)

Tijdens de verplichte lockdowns van het voorbije anderhalf jaar konden de vrijwilligers wel voor de dieren blijven zorgen. Maar de soms gulle donaties van de vele kattenliefhebbers die hier voorbijwandelen hebben ze dus moeten missen.

Al storten sommige weldoeners ook weleens een bedrag via overschrijving. De langdurige afwezigheid van toeristen heeft hun zaak echter geen goed gedaan.

De jongste jaren is ook het aantal katten geleidelijk gedaald. Momenteel ‘wonen’ er op de Area Sacra nog ongeveer 60 dieren. Ooit liepen hier 550 katten rond.

Sinds het begin van de viruscrisis werden ook veel minder nieuwe zwerfkatten binnengebracht. In 2019 arriveerden nog 130 nieuwe dieren, in 2020 nog maar 75. Die vonden bijna allemaal een nieuwe thuis.

Iedereen die hier een kat wil adopteren moet aantonen dat hij of zij van plan is zich serieus te engageren voor het dier en het een geschikte leefomgeving te bezorgen.

De dierenrechtenorganisatie LAV is gevestigd in Rome. De vereniging lag aan de basis van talloze dierenrechtenwetten, waaronder wetten tegen dierenmishandeling en dierproeven. De organisatie heeft in het hele land 56 afdelingen, het hoofdkantoor bevindt zich in Rome.

Viale Regina Margherita, 177 – 00198 Rome
Tel 06 446 13 25
info@lav.it

https://www.lav.it/sedi/roma

https://www.lav.it/

https://www.iolibero.org/

https://www.gattidiroma.net/

Vaticaan verkoopt shirts van eigen voetbalploeg

18 september 2021

Sinds kort worden in de (museum)winkels van Vaticaanstad shirts, petjes en rugzakken van het eigen voetbalteam verkocht. Je kan ze ook online bestellen. Al moet je in dat geval er wel de verzendingskosten bij tellen.

Het officiële voetbalshirt van Vaticaanstad is verkrijgbaar in de maten XS, S, M en L en kost 37 euro. Een petje kan je bemachtigen voor 15 euro en een Vaticaanse rugzak kost 27 euro. De helft van de opbrengst gaat naar het goede doel.

calciovat(1)

Het is amper bekend, maar het Vaticaan heeft al een voetbaltraditie van zowat 500 jaar. Nu ja, voetbal. Je zou het kunnen beschouwen als een (verre) voorloper van het hedendaagse voetbal en rugby.

Op 7 januari 1521 organiseerden de toenmalige Pauselijke Staten onder het goedkeurende oog van paus Leo X (1513-1521) voor het eerst zo’n wedstrijd.

Voor de introductie van het moderne voetbal zoals we dat vandaag kennen, moest echter nog gewacht worden tot na de Tweede Wereldoorlog, al werden omstreeks 1900 nu en dan al competities georganiseerd.

calciovat(2)

In 1947 ging voor het eerst een echt voetbaltornooi met vier teams van start. Maar het initiatief werd al gauw stopgezet omdat er regelmatig gevechten uitbraken tussen de supporters…

Sinds 1966 is er ook een voetbalploeg van de Vaticaanse Musea en ook de Zwitserse gardisten hebben al jaren een eigen ploeg, die nu en dan ook aan internationale competities, vooral dan in Zwitserland, deelneemt.

Ondanks die voetbaltraditie is Vaticaanstad één van de enige soevereine staten ter wereld die geen lid is van de internationale voetbalorganisatie FIFA (Fédération Internationale de Football Association).

calciovat(3)

Dat is eigenlijk opmerkelijk omdat Vaticaanstad acht voetbalploegen heeft en er sinds 1972 ook een officiële voetbalcompetitie wordt georganiseerd.

Er bestaat ook een amateurcompetitie waarin verschillende teams het tegen elkaar opnemen. Sinds 2007 wordt de Clericus Cup gespeeld, een jaarlijkse internationale voetbalcompetitie met teams van rooms-katholieke priesters en seminaristen van de pauselijke colleges in Rome.

Van Augustus tot Constantijn

17 september 2021

De geschiedenis van het Romeinse Rijk
aan de hand van tien keizers

Recent verscheen het boek ‘Van Augustus tot Constantijn’. Daarin vertelt auteur Barry Strauss op toegankelijk wijze de complexe geschiedenis van Rome. Hij doet dat aan de hand van tien portretten van de meest tot de verbeelding sprekende figuren, de Romeinse keizers.

Alle tien keizers – Augustus, Tiberius, Nero, Vespasianus, Trajanus, Hadrianus, Marcus Aurelius, Septimus Severus, Diocletianus en Constantijn – vertegenwoordigen een belangrijke periode van het ooit zo machtige wereldrijk.

augustus_constantijn

Ook de invloedrijke vrouwen in de keizerlijke families passeren in dit boek de revue: van moeders en dochters tot echtgenotes en maitresses.

Met deze tien beknopte fascinerende biografieën maakt historicus Barry Strauss de geschiedenis van de klassieke oudheid toegankelijk voor een groter publiek.

Hij toont de totstandkoming van de bloeiende Romeinse cultuur en daarmee ook van de hedendaagse westerse wereld, want de invloed van het Romeinse rijk is nog steeds terug te vinden in onder andere de westerse talen, de rechtspraak en de architectuur.

Barry Strauss (1953) is hoogleraar geschiedenis aan Cornell University. Hij is auteur, eindredacteur van de boekenreeks ‘The Princeton History of the Ancient World’ en columnist. ‘Van Augustus tot Constantijn’ is zijn eerste titel die in het Nederlands verschijnt.

Van Augustus tot Constantijn
Auteur: Barry Strauss
Taal: Nederlands
Aantal pagina’s: 400
Geen illustraties
Uitgeverij: Omniboek
Verschijningsdatum eerste druk: 7 september 2021
EAN: 9789401918022
Prijs: 29,99 euro
Ook beschikbaar als eBook (14,99 euro)

De eerste pagina’s van het boek kan je hier lezen

Het Rome dat Dante heeft gezien

16 september 2021

Deze week is het precies 700 jaar geleden dat de beroemde Italiaanse dichter, schrijver en kortstondig politicus Dante Alighieri in Ravenna overleed.

S.P.Q.R.-clublid Sandrina Bokhorst heeft ter gelegenheid van het herdenkingsjaar Dante700 een mooie nieuwe online lezing gemaakt waarin ze Rome bekijkt door de ogen van Dante: ‘Rome 1300: het Rome dat Dante heeft gezien.’

Deze online ezing of webinar behandelt in een levendige presentatie talrijke thema’s aan de hand van veel foto- en filmmateriaal, waarin inhoud, humor en inspiratie hand in hand gaan.

De online lezing is mee te maken op vrijdag 17 en dinsdag 21 september, telkens om 20 uur en op zaterdag 2 oktober om 16 uur. De lezing duurt ongeveer 95 minuten, een pauze inbegrepen.

Inschrijven kan via deze link. Leden van S.P.Q.R. genieten van een uitzonderlijke korting en betalen slechts 10 euro (in plaats van 16 euro) en kunnen daarvoor gebruik maken van de kortingscode ‘SPQR’.

dante_sandrina

Dante Alighieri, de vader van de Italiaanse taal, kennen we natuurlijk allemaal vanwege zijn tragische verbanning uit zijn geboortestad Firenze of Florence. Maar Rome werpt een lange schaduw over zijn leven en werken.

Want het is in Rome dat Dante voor het eerst van zijn verbanning hoort. Hij is daar op missie voor zijn geboortestad, maar die missie was al bij voorbaat kansloos. Sterker nog, het is niet duidelijk waarom de andere delegatieleden al in november 1301 terugkeerden naar Firenze, maar Dante nog in Rome bleef hangen.

Was dat op verzoek van de paus, wilde hij zelf nog wat langer in Rome blijven om nog wat materiaal te verzamelen? Feit is dat zijn antagonist, paus Bonifacius VIII een geleerd man was, die de grootste bibliotheek van Europa had.

1300 geldt als een voorlopig hoogtepunt in die geschiedenis van Rome. Rome is een religieus, politiek en cultureel wereldcentrum. Dat nieuwe zelfvertrouwen, die ambitie vertaalt zich in iedere steen, ieder gebouw, ieder ritueel van het pausdom.

Bonifacius VIII was als geen andere paus voor hem de exponent van de universele macht van de paus, hij vond dat ook de keizer zich aan hem diende te onderwerpen.

Daar was Dante het niet mee eens: die wilde de macht delen, op een verstandige manier, zonder overigens het gezag van de paus te ontkennen.

De paus zetelde in die tijd in het Patriarchium, het gebied rond de Sint-Jan van Lateranen. Nu is dat een troosteloze anonieme ruimte zonder enige echte reden er te verblijven.

In Dante’s tijd was dit het centrum van de pauselijke heerschappij, en een komen en gaan van diplomaten, juristen, ambtenaren, toeristen – en Dante.

De stad waarin Dante rondwandelde, was bezaaid met herinneringen aan de klassieke oudheid. Daarin was Rome totaal anders dan Firenze.

Monumenten, hoewel onbegrepen, stonden nog overeind, en de herinnering aan de macht van de Romeinse keizers diende als onderbouwing voor de claims van de paus.

Op verschillende plekken in zijn La Divina Commedia (De Goddelijke Komedie) verwijst Dante ook naar de oudheid: voor hem is Rome de stad die God heeft gewild om er de paus in te huisvesten.

Het Romeinse Rijk is de enige mogelijke voedingsbodem voor het Christendom geweest, en hét model voor iedere beschaafde vorm van bestuur. In La Divina Commedia komen dan ook heel wat antieke Romeinen voor.

In Rome is het thema van zonde, boetedoening en vergeving bijna tastbaar aanwezig in de talloze martelaarskerken. En dat is het centrale thema van het meesterwerk La Divina Commedia. De vorm van dit allegorische epos is die van een pelgrimstocht. Die waren in het leven van de middeleeuwer een alledaagse realiteit.

Sterker nog: de paus had in 1300 het eerste heilige jaar in de geschiedenis uitgeroepen. Mogelijk dat ook Dante, als diep gelovig man, in 1300 in Rome is geweest om een pelgrimage te maken naar de meeste heilige plekken van het Christendom in West-Europa: de graven van Petrus en Paulus.

De beloning voor zo’n pelgrimage was dan ook exceptioneel: een volledige aflaat. Dat is eigenlijk een enkele reis Paradijs. Geen wonder dat velen die tocht ondernamen.

dansan(2)

Voor hen was Rome niet zomaar een stad, maar stond de Eeuwige stad voor de hoop op de verlossing. Rome was de spiegel van de hemel op aarde, dichterbij dan dat kon je op aarde niet bij de hemel komen. En dat was ook te zien in de ongekende artistieke productie van die laatste jaren van de dertiende eeuw.

De Divina Commedia staat vol van verwijzingen naar de fysieke plekken, maar vooral de metafysische betekening van Rome. Maar wat kunnen we nu nog terugzien van die stad van 1300? En kunnen we ons via de monumenten en kerken verplaatsen in de mindset van de middeleeuwse bezoeker van de Eeuwige stad?

Bij beschrijvingen van de geschiedenis van Rome wordt soms wat al te snel over de middeleeuwen heen gewandeld, en dat beeld behoeft correctie.

Rome was op een andere manier dan Firenze, en in tegenstelling tot het populaire beeld, een levendige dynamische stad, met moderne uitdagingen.

En ergens is 1300 ook het begin van het einde. Want al vrij snel daarna veranderde alles door de verhuizing naar Avignon van het pauselijk hof.

www.toursinrome.nl/piazzaroma.html

Volgende fase van restauratieproject Mausoleum van Augustus begonnen

15 september 2021

Zoals bekend opende dit voorjaar in Rome voor het eerst in vele jaren het Mausoleum van Augustus opnieuw voor publiek bezoek. De werkzaamheden in en rond het ronde graf van de eerste keizer van Rome zijn echter nog lang niet voltooid. Het stadsbestuur en de Fondazione TIM hebben zopas het akkoord voor de verdere afwerking van het mausoleum en de omgeving officieel bekrachtigd.

Het Mausoleum van Augustus is sinds 1 maart weer toegankelijk voor het publiek, nadat het in 2007 werd gesloten voor de start van een archeologisch onderzoek dat voorafging aan een groot en, zo zou blijken, langdurig herstel- en restauratieproject.

mausoleum_augustus_opening (2)

De restauratie van het al vele jaren verwaarloosde mausoleum zou uiteindelijk inderdaad vele jaren aanslepen. De verschillende voorbereidende studies bleven elkaar opvolgen en de start van de werkzaamheden werd steeds opnieuw uitgesteld.

Het hele project had al in 2014 (naar aanleiding van de 2000ste verjaardag van het overlijden van keizer Augustus) moeten voltooid zijn, maar toen moesten de werkzaamheden nog beginnen. Uiteindelijk werd de restauratie in mei 2017, na heel wat problemen en financiële perikelen, toch in gang gezet.

Nu de eerste fase van de restauratie is uitgevoerd (kostprijs 4.275.000 euro (waarvan 2 miljoen werd betaald door het Ministerie van Cultuur en 2.275.000 euro door de stad Rome) is inmiddels de volgende fase van de werkzaamheden reeds gestart. Die omvatten de verdere voltooiing van de museumroute en de herontwikkeling van Piazza Augusto Imperatore.

De Fondazione Telecom Italia Mobile (TIM) stelde bovenop het restauratiebedrag nog eens 6,5 miljoen euro ter beschikking. Dankzij de inbreng van die forse som werd de Fondazione TIM de bevoorrechte partner voor de verdere praktische uitbouw en exploitatie van het complex. Die werkzaamheden zijn nu aan de gang.

Het telecombedrijf gooit er heel wat technologie tegenaan en zal onder meer uitpakken met augmented reality, multimedia, 3D-reconstructies en andere digitale snufjes om de geschiedenis van het mausoleum te tonen aan het publiek dat als het ware een virtuele tijdreis doorheen de geschiedenis van het monument kan maken. Ook het museumtraject in het monument wordt nog uitgebreid.

Mausoleum Augustus

Voorts wordt werk gemaakt van de omgevingsaanleg. De plannen daarvoor werden getekend door architect Francesco Cellini, die met zijn team reeds in 2006 de internationale ontwerpwedstrijd had gewonnen die de stad Rome, toen nog geleid door burgemeester Walter Veltroni, had gelanceerd.

In juni werd tijdens werken op het plein een cippus uit de tijd van keizer Claudius ontdekt. Op Piazza Augusto Imperatore werden ook reeds de busterminals verplaatst en zullen heel wat parkeerplaatsen worden geschrapt om bezoekers beter te laten genieten van het plein.

Dat plein heeft er eigenlijk nooit als dusdanig uitgezien en dat gaat in de toekomst veranderen. Romeinen zijn nooit enthousiast over het schrappen van parkeerplaatsen, maar het stadsbestuur omschrijft de ingreep als ‘het optimaliseren van de bruikbaarheid van het gebied’.

Vanaf de zijde van de Via dei Pontefici komt een belvederetrap die de bezoekers naar de top voert. Aan de kant van de Via Tomacelli biedt een koffiebar uitzicht op het monument.

Het Mausoleum van Augustus is vandaag nog steeds het grootste cirkelvormige grafmonument uit de oudheid, groter zelfs dan de oorspronkelijke graftombe van keizer Hadrianus, de huidige Engelenburcht of het Castel Sant’Angelo.

Vanaf 32 v. Chr. liet Octavianus, de latere keizer Augustus, op het noordelijke Marsveld, toen nog een enorme open vlakte tussen de Tiber en de Via Flaminia, een familiegraf bouwen.

Het mausoleum werd in 28 v. Chr. ingehuldigd, Augustus was toen pas 34 jaar. De officiële naam van het complex was tumulus Juliorum, de tumulus of graftombe van de Juliërs.

mausoleum_augustus_opening (1)

Een ticketje voor het mausoleum moet je vooraf online reserveren en dat is niet gemakkelijk omdat de toegangskaartjes met tussentijden van twee maanden ter beschikking komen en doorgaans zeer snel zijn uitverkocht. Tot eind dit jaar blijft de toegang tot het mausoleum gratis voor inwoners van Rome.

Vlak tegenover het mausoleum bouwt de juweliersgroep Bulgari momenteel een vijfsterrenhotel. Dat moet in 2022 de deuren openen. Gasten kijken dan vanuit hun kamer uit op één van de best bewaarde monumenten uit de oudheid.

www.mausoleodiaugusto.it

Een filmpje over het Mausoleum van Augustus

Standbeeld van Romeinse keizer Hadrianus ontdekt in Turkije

14 september 2021

Archeologen hebben in de stad Aydin, in het westen van Turkije, een zeldzaam standbeeld van de Romeinse keizer Hadrianus ontdekt. Het beeldhouwwerk is 2,5 m hoog en dateert uit de tweede eeuw na Christus.

De ontdekking in Aydin gebeurde tijdens opgravingen bij het oude parlementsgebouw. Vermoedelijk werd het beeld omstreeks het jaar 120 in zes delen naar de streek gebracht.

aydin

In 2007 ontdekte het archeologisch team van de KU Leuven op de site van Sagalassos in de regio Pisidië, ongeveer 110 kilometer ten noorden van Antalya in Turkije, een soortgelijk keizerbeeld.

Na de restauratie zal het beeld waarschijnlijk in het Aydin-museum worden tentoongesteld.