Reconstructie van de Basilica Ulpia volop bezig in Rome

30 januari 2023

In Rome zijn de werkzaamheden om een stukje van de Basilica Ulpia op het Forum van Trajanus te reconstrueren volop aan de gang. Enkele ontbrekende gedeeltes worden met moderne technieken gereconstrueerd.

De kostprijs van het project wordt geraamd op 1,5 miljoen euro en de rekening zal worden betaald door de in Oezbekistan geboren Russische zakenman Alisher Usmanov. Hieronder zie je een simulatiebeeld van hoe dit deeltje van de basilica er in de toekomst zal uitzien.

basilica_ulpia_trajanus (7)

Het initiatief voor dit project werd bijna tien jaar geleden genomen door de toenmalige burgemeester Ignazio Marino die steun kreeg van de Oezbeekse magnaat Alisher Usmanov die verliefd is op Rome. Het plan was om een stukje van Basilica Ulpia weer op te richten.

Voor de reconstructie wordt gebruik gemaakt van anastylosis, een archeologische term voor een reconstructietechniek waarbij een verwoest gebouw of monument zoveel mogelijk wordt hersteld met gebruikmaking van de originele architectonische elementen. Al valt er in het geval van de Basilica Ulpia niet zo heel veel te recupereren, want vrijwel alle oorspronkelijke bouwmaterialen zijn verdwenen.

Bezoekers moeten na de gedeeltelijke reconstructie een beter beeld krijgen van de enorme ruimte die het gebouw destijds innam. Er zal ook een gereconstrueerde architraaf worden geplaatst op de grijze granieten kolommen die omstreeks 1930 weer werden opgericht.

De constructie zal ongeveer 23 m hoog worden. De werkzaamheden worden uitgevoerd door een aantal bedrijven onder leiding van de Romeinse aannemer Società Appalti Costruzioni (SAC) die de jongste jaren in Rome talrijke grote projecten realiseerde.

basilica_ulpia_trajanus (9)

Het Forum van Trajanus bestond van west (kant Piazza Venezia) naar oost uit de tempel van Trajanus, twee bibliotheken met daartussen de zuil van Trajanus, de Basilica Ulpia en Piazza del Foro, dat afgesloten was met de boog van Trajanus.

Als we vandaag vanaf de Via dei Fori Imperiali of, nog beter, vanaf de Via Alessandrina, in de richting van de zuil van Trajanus kijken, zien we twee rijen van twaalf heropgerichte zuilen die behoorden tot de voormelde Basilica Ulpia. Oorspronkelijk waren er vier rijen van telkens 22 zuilen. Je ziet vandaag dus slechts de helft van de oorspronkelijke breedte van de basilica.

De snelle ontwikkeling van Rome had tot gevolg dat op het einde van de eerste eeuw na Chr. het bestuurlijke, politieke, administratieve en juridische centrum van Rome alweer te klein was geworden.

Toen bouwde Trajanus van 106 tot 113 na Chr. zijn forum, een immens complex dat door hem werd ingehuldigd op 1 januari 112, de zuil volgde op 13 mei 113. De Basilica Ulpia werd op dezelfde dag als het forum ingewijd. Het volledige complex zou echter pas in 143 voltooid raken.

basilica_ulpia_trajanus (6)

Het was het laatste grote forum dat in Rome gebouwd werd. Het werd ontworpen door de beroemde architect Apollodorus van Damascus die ook de thermen van Trajanus bouwde op het terrein van Nero’s Domus Aurea, en de brug over de Donau construeerde. Die zou Trajanus in staat stellen om de Daciërs te verslaan.

Het plein was aan drie zijden omgeven door colonnades. Hier hing een grote fries, waarop de Dacische oorlog stond uitgebeeld. Aan de achterzijde van de basilica bevonden zich een Griekse en een Latijnse bibliotheek.

Daartussen stond de Zuil van Trajanus die vanaf de eerste verdieping van de basilica kon bezichtigd worden. Een vijfde en laatste deel van het forum, de voormelde Tempel van Trajanus, werd na de dood van de keizer door zijn opvolger Hadrianus toegevoegd.

basilica_ulpia_trajanus (10)

Ten noorden van het plein bevond zich een enorm administratief-commercieel complex, gekend als de Markten van Trajanus. Dit administratieve complex annex winkelcentrum uit de oudheid werd gelijktijdig met het forum gebouwd, maar hoort daar eigenlijk niet bij.

De ingang van het forum lag aan de verdwenen licht gebogen oostzijde (kant van het Colosseum), de lange noord- en de zuidzijde hadden elk een exedra, waarvan er nog één zichtbaar is en evenwijdig loopt met de halfronde gevel van de Markten van Trajanus.

basilica_ulpia_trajanus (8)

Van dat alles is slechts weinig behouden gebleven, alleen de beroemde zuil van Trajanus is nog steeds prominent aanwezig en ook het marktencomplex zelf is nog behoorlijk bewaard.

De bouw van het Forum van Trajanus werd bekostigd met de buit van de oorlog tegen Dacië, maar de Basilica Ulpia werd door Trajanus uit eigen zak betaald. Ze werd genoemd naar Trajanus’ gens of familieclan Ulpius.

De grote Basilica Ulpia werd onder meer gebruikt voor rechtszittingen en het afkondigen van wetten. Ook vond in een deel van het gebouw het vrijlatingsritueel van slaven plaats en werd er handel gedreven.

Doordat de Basilica Ulpia werd afgebeeld op verschillende Romeinse munten is bekend hoe het gebouw er ongeveer heeft uitgezien. Het was een vijfschepig complex, met aan beide lange zijden een grote apsis. Het gebouw was 176 m lang en 59 m breed. Daarmee was dit destijds de grootste basilica van Rome.

basilica_ulpia_trajanus (11)

Ter vergelijking: de oppervlakte van de basilica overtrof deze van de huidige San Paolo fuori le Mura (Sint-Paulus buiten de Muren) die met zijn 120 m op 60 m een stuk kleiner is. Toch blijft het moeilijk om zich vandaag een idee te vormen van de grootsheid van de basilica uit de oudheid.

De centrale ingang lag aan het grote plein en was gebouwd in de vorm van een triomfboog met drie doorgangen. Boven op deze grote centrale doorgang stond een beeldengroep van de keizer in een vierspan, begeleid door twee soldaten of beelden van Victoria.

Op de beide kleinere doorgangen aan weerszijden stond een tweespan geflankeerd door oorlogstrofeeën. De portiek aan de voorzijde had een plat dak waarop beelden van Dacische krijgers stonden.

Het middenschip was twee verdiepingen hoog en voorzien van een galerij die via trappenhuizen bereikt kon worden. Hier hing een groot marmeren fries, waarop gevleugelde overwinningsgodinnen stonden afgebeeld. De vloer was gedecoreerd met een mozaïek van paars- en groengeaderd en geel marmer.

basilica_ulpia_trajanus (12)

De zuilen van het middenschip waren op de begane grond gemaakt van grijs Egyptisch graniet, en op de eerste verdieping van groengeaderd Karystisch marmer. De kleinere zuilen van de zijbeuken waren van Cipollino marmer gemaakt. Alle zuilen waren Korinthisch.

Het middenschip was vermoedelijk van de vloer tot het plafond ongeveer 25 m hoog. Inclusief het dak wordt de totale hoogte van het gebouw geschat op bijna 30 m of wellicht nog hoger.

Het dak was voorzien van vergulde bronzen dakpannen. De achterzijde van de basilica bestond uit een muur van tufstenen blokken, die het gebouw, dat verder alleen op zuilen steunde, de nodige stevigheid gaven.

basilica_ulpia_trajanus (4)

De Basilica Ulpia lag een meter hoger dan Piazza del Foro, de aflijning is nog duidelijk te zien. Drie treden van geel marmer voerden naar de ingang, ook daarvan zien we nog enkele stenen. Het inwendige van de basilica werd door vier zuilenrijen met een totaal van 96 zuilen in vijf schepen verdeeld. De inplanting van de zuilen is nog goed zichtbaar.

Boven de zuilen bevond zich nog een verdieping met kleinere zuilen. De hele vloer was geplaveid met lunamarmer, terwijl het dak uit bronzen platen bestond. In het midden van de vroegere basilica is de oorspronkelijke betegeling nog deels aanwezig. Bas-reliëfs versierden de hoge kroonlijst boven de fries.

De basilica had aan beide zijden een halfronde uitbouw of exedra, de noordelijke die zich op de plaats van het huidige restaurant Ulpia bevond, heette ‘atrium libertatis’, de hal van de vrijheid. Hier vond de ceremonie plaats van de vrijlating van slaven.

In deze muur waren vier doorgangen naar het plein achter de basilica waar de Griekse en Romeinse bibliotheek en de zuil van Trajanus stonden. Grote ramen aan de bovenzijde zorgden voor voldoende licht in het gebouw.

basilica_ulpia_trajanus (5)

In de middeleeuwen werd de Basilica Ulpia, net als het Forum van Trajanus, bijna helemaal afgebroken om de kostbare bouwmaterialen elders te hergebruiken. Een aantal zuilen van het middenschip zijn later opgegraven en zoals verteld in het begin van de jaren ’30 van de vorige eeuw op hun oorspronkelijke plaats gereconstrueerd. Het zijn die kolommen die we vandaag zien.

Verspreid op het terrein liggen nog een aantal andere fragmenten van het gebouw. Op deze plek werden ook twee gedeeltelijke standbeelden van Trajanus als generaal en magistraat teruggevonden. Deze worden tentoongesteld in het nabijgelegen Mercati di Traiano Museo dei Fori Imperiali.

Voor de aanleg van het volledige forum moest een complete heuvelrug tussen de Quirinalis en de Capitolinus afgegraven worden. Archeologen hebben lang gezocht naar de plaats waar deze enorme massa grond naartoe gevoerd werd, maar tevergeefs.

Men veronderstelt dat er een moeras in de nabijheid van Rome mee werd drooggelegd. De zuil van Trajanus geeft door zijn hoogte van honderd Romeinse voet, bijna 30 m, precies de hoogte aan van de afgegraven heuvel. Let even op de bomen links van de Torre delle Milizie achter de Markten van Trajanus en vergelijk het hoogteverschil.

Complete Romeinse stad ontdekt in Egypte

29 januari 2023

Op het grondgebied van de Egyptische stad Luxor zijn de resten ontdekt van een complete Romeinse stad uit de tweede en derde eeuw na Christus. Dat maakt het Egyptische Ministerie van Toerisme en Oudheden bekend.

Luxor is vandaag een belangrijke toeristische bestemming door de vele archeologische sites in de omgeving. Deze bezienswaardigheden dankt Luxor vooral aan het feit dat het vroeger onder de naam Thebe de hoofdstad was van Opper-Egypte.

Door de nieuwe vondst zou het toerisme in Luxor in de toekomst nog belangrijker kunnen worden. De Romeinse stad situeert zich op de oostelijke oever van de Nijl, in de buurt van de Luxortempel.

luxor

Volgens Mostafa Waziri, de secretaris-generaal van de Egyptische Hoge Raad van Oudheden, gaat het om de oudste en belangrijkste stad uit de Romeinse oudheid die tot nu toe in Egypte werd ontdekt.

Archeologen konden reeds een aantal residentiële en andere gebouwen opgraven. De archeologische opgravingscampagne zal worden voortgezet.

De aanwezigheid van de Romeinen in de streek was uiteraard al langer bekend. In de omgeving werden eerder al metaalateliers met werktuigen blootgelegd en Romeinse koperen en bronzen munten opgegraven.

Het Rome van de Republiek. Het verhaal van de archeologie

29 januari 2023

Op de derde verdieping van Palazzo Caffarelli in de Capitolijnse Musea is de tentoonstelling La Roma della Repubblica. Il racconto dell’Archeologia (Het Rome van de Republiek. Het verhaal van de archeologie) aan de gang. De expo is te bezoeken tot 24 september 2023.

Het is het tweede deel van de grote tentoonstellingscyclus Il Racconto dell’Archeologia, waarvan we in 2018 op dezelfde locatie de expo La Roma dei Re (Het Rome van de Koningen) konden meemaken. Die werd toen wegens groot succes verlengd tot 2 juni 2019.

republiek_expo (9)

Door de coronaperikelen liet het volgende deel van deze tentoonstelling wat langer dan gepland op zich wachten, maar nu is het dus zover. Nu het ergste Covid-leed achter de rug lijkt, riskeerde de Direzione Musei Archeologici e Storico-artistici het om uit te pakken met het tweede luik van de cyclus.

Dat was al dus al eerder gepland, maar Rome heeft na het uitbreken van de pandemie in februari 2020 en de opeenvolgende lockdowns en de strenge coronamaatregelen, veel culturele achterstand en schade opgelopen. Die wordt momenteel volop ingehaald.

De tentoonstelling werd ondergebracht in het steeds vaker gebruikte Palazzo Caffarelli al Campidoglio. Die laatste toevoeging wordt vaak gegeven om het gebouw te onderscheiden van de andere paleizen die de familie Caffarelli in Rome bezat, waaronder het Palazzo Vidoni Caffarelli aan de Via del Sudario en het Palazzo Della Porta Negroni Caffarelli aan de Via dei Condotti.

Het palazzo staat op de zuidwestkant van het Capitool en doet tegenwoordig dienst als een vleugel van de Capitolijnse Musea. Hier bevindt zich ook een bar met een panoramisch uitzicht.

De tentoonstellingscyclus zet de verschillende belangrijke fases van de geschiedenis van Rome in de kijker, illustreert en reconstrueert de gebruiken, de ideologieën en de vaardigheden uit die periode.

republiek_expo (2)

Ze verduidelijkt hoe de contacten met de verschillende gebieden en volkeren in de omgeving verliepen, hoe de gemeenschappen die toen in Rome leefden, op sociaal en cultureel vlak met elkaar omgingen en hoe de verhoudingen tussen mannen en vrouwen waren.

De tentoonstelling maakt uitgebreid gebruik van de resultaten van het meest recente archeologisch onderzoek in het noordoostelijke deel van de Palatijnse heuvel en de Veliaheuvel, ter hoogte van de Boog van Titus.

Er wordt ook geput uit de jongste onderzoeksresultaten van het Sant’Omobono-gebied en het Forum Boarium. De ontdekkingen, gegevens en bevindingen die deze onderzoeken opleverden, worden tijdens deze tentoonstellingscyclus voor het eerst gepresenteerd aan het publiek.

Aan de tentoonstelling wordt meegewerkt door verschillende Italiaanse musea en binnen- en buitenlandse universiteiten. Vele kunstvoorwerpen werden nog nooit aan het publiek getoond. Ze komen uit de gigantische opslagruimtes van de stad of werden ontdekt tijdens recente opgravingen.

De tentoonstelling in Palazzo Caffarelli illustreert, door middel van een reeks thema’s en archeologische contexten, de kenmerken en transformaties van de Romeinse samenleving in de loop van vijf eeuwen, van de vijfde tot het midden van de eerste eeuw v. Chr.

republiek_expo (4)

Er worden ongeveer 1.800 bronzen, stenen, terracotta en marmeren artefacten getoond. In vele gevallen gaat het om vondsten die na lang en complex onderzoek opnieuw werden gereconstrueerd, waarvan de originele kleuren werden teruggehaald en waarmee bezoekers nu voor het eerst kunnen kennismaken.

Het zeer hoge artistieke niveau uit deze periode komt voornamelijk tot uiting in de artefacten van terracotta. De Romeinse kunst bereikt in die periode een zeldzame hoogte, iets wat uitstekend wordt geïllustreerd door de bijzonder fraaie en buitengewone beelden van de Via Latina.

republiek_expo

Een grote ruimte is gewijd aan het thema religie, waar zowel de officiële tempelgebruiken als de volksdevotie uit die tijd aan bod komen. Dit laatste wordt uitgedrukt in votiefoffers of votiefdepots waarbij één of meer voorwerpen worden tentoongesteld of gedeponeerd op een heilige plaats voor religieuze doeleinden. Dergelijke voorwerpen werden over het algemeen gemaakt om in de gunst te komen bij goden en om bovennatuurlijke krachten op te wekken.

Andere offergaven werden zeer waarschijnlijk beschouwd als geschenken aan de godheid, niet gekoppeld aan een specifieke behoefte. Hoewel sommige offergaven blijkbaar werden gedaan in afwachting van de vervulling van een bepaalde wens, was het soms gebruikelijker om te wachten tot de wens effectief werd vervuld vooraleer het offer uit dankbaarheid te brengen, waarvoor dan de meer specifieke term ex-voto kan worden gebruikt.

republiek_expo (3)

De tentoonstelling besteedt ook aandacht aan de organisatie van de stedelijke infrastructuur en de huisvestingsaspecten, terwijl de zelfverheerlijking van de aristocratie en de belangrijkste opkomende families worden voorgesteld in grafmonumenten.

Ten slotte wordt de ontwikkeling van de ambachtelijke productie van naderbij bekeken. De Romeinse technieken en productiemethodes beperkten zich in de vijfde en de vierde eeuw v. Chr. tot de lokale regio.

Aan het einde van de derde eeuw v. Chr. begonnen vele productiesystemen echter gestandaardiseerde vormen aan te nemen, waardoor de Romeinse producten een veel bredere verspreiding begonnen te kennen.

La Roma della Repubblica. Il racconto dell’Archeologia
Van 13 januari tot en met 24 september 2023
Capitolijnse musea
Palazzo Caffarelli (derde verdieping)
Piazza del Campidoglio
Elke dag van 9.30 tot 19.30 uur
Laatste toegang een uur voor sluitingstijd
Gesloten op 1 mei
Informatie: tel. 06 06 08 (dagelijks van 9 tot 19 uur)

https://museiincomuneroma.vivaticket.it/it/tour/musei-capitolini/2381

republiek_capitolini

Dit jaar op 9 en 10 september opnieuw Caesarfeesten in Velzeke

28 januari 2023

Belangrijk nieuws uit het kleine Oost-Vlaamse dorp Velzeke. Na een kwarteeuw worden dit jaar opnieuw Caesarfeesten georganiseerd. Die zullen plaatsvinden op zaterdag 9 en zondag 10 september.

Bezoekers mogen zich verwachten aan een Romeins legioen met re-enactmentgroepen en honderden figuranten, demonstraties, tentenkampen met oude ambachten en gladiatorengevechten.

In het Archeocentrum zijn er tentoonstellingen, workshops en kinderactiviteiten. De feesten moeten een hoogtepunt worden van re-enactment en experimentele archeologie. Bovendien zal deze gratis uitstap de liefde voor geschiedenis aanwakkeren.

De Caesarfeesten ontstonden in de negentiende eeuw. Het nog jonge België pakte toen graag uit met figuren uit de geschiedenis waarop het land trots kon zijn. Velzeke begon toen om de 25 jaar Caesarfeesten te organiseren.

reenactment

De editie in 1998 regende volledig uit, maar lokte toch nog 20.000 bezoekers naar Velzeke. In dat jaar werd ook een standbeeld van Julius Caesar op het dorpsplein ingehuldigd.

Tijdens de regering van keizer Augustus werd in Velzeke een Romeins legerkamp gebouwd dat in de Gallo-Romeinse periode (eerste en tweede eeuw na Christus) uitgroeide tot een vicus op het kruispunt van de heirbaan Boulogne-Asse-Tongeren en de heirbaan Velzeke-Bavay. Er zijn in de streek verschillende sporen uit die (Gallo-)Romeinse tijd teruggevonden.

Lufthansa tekent intentieverklaring voor toetreding tot ITA Airways

28 januari 2023

De Duitse luchtvaartgroep Lufthansa komt een stapje dichter bij de geplande overname van luchtvaartmaatschappij ITA Airways, de opvolger van het failliete Alitalia.

Lufthansa en het Italiaanse Ministerie van Financiën hebben zopas een intentieverklaring getekend voor de toetreding van Lufthansa tot ITA Airways. Daardoor kan de Duitse maatschappij exclusieve onderhandelingen starten met de Italiaanse staat die de enige eigenaar is van ITA Airways.

Lufthansa zou mikken op een minderheidsbelang van 40 tot 45 procent in de Italiaanse maatschappij, maar de kans is groot dat het in de toekomst tot een volledige overname komt.

In Italiaanse media wordt gesproken over een bedrag van 250 tot 300 miljoen euro. Daarmee zou Lufthansa 45 procent van ITA Airways in handen krijgen.

ita_airways (2)

De regering van Mario Draghi zag meer heil in een privatisering, waarbij ITA Airways zou worden verkocht aan de Frans-Nederlandse luchtvaartcombinatie Air France/KLM en het Amerikaanse Delta Airlines. Bij die deal zou het eveneens Amerikaanse investeringsfonds Certares het grootste deel  financieren.

De nieuwe regering van Giorgia Meloni zag dat anders. Ook minister van Economie Giancarlo Giorgetti zag liever Lufthansa komen dan Air France/KLM en de Amerikanen.

lufthansa

Een alliantie met of een overname van ITA Airways zou Lufthansa in Italië heel wat opleveren. Dankzij Rome-Fiumicino ligt dan de weg open voor extra lange afstandsvluchten naar Afrika en Zuid-Amerika. In 2003 nam Lufthansa ook al de Italiaanse regionale luchtvaartmaatschappij Air Dolomiti volledig over.

ITA Airways ontstond uit het puin van Alitalia, dat in 2017 over de kop ging. De maatschappij was al sinds 2002 verlieslatend en ook de jaren daarvoor waren niet al te florissant. De Italiaanse regering hield de maatschappij nog tot oktober 2021 in de lucht, waarna ze werd vervangen door de afgeslankte opvolger ITA Airways.

Romeinse politieagenten zoeken tal van uitvluchten om geen straatdienst te moeten doen

28 januari 2023

Het korps van de lokale politie in Rome telt ongeveer zesduizend agenten. Duizend daarvan beschikken over een doktersbriefje waarin staat dat ze ongeschikt zijn om op straat te patrouilleren of ’s nachts te werken. Daardoor vallen ze terug op binnendienst en administratief kantoorwerk.

De ene uitvlucht is al wat creatiever dan de andere, zo kon de krant La Repubblica achterhalen. Sommigen beweren dat ze slechts een beperkt aantal minuten kunnen rechtstaan. Anderen zeggen dat ze geen politiepet kunnen verdragen omdat ze kaal zijn.

Er zijn ook agenten met te weinig longinhoud om op een fluitje te kunnen blazen. Enkele politiemensen zeggen vlakaf dat ze allergisch zijn voor het uniform. Dat wordt allemaal gestaafd door medische attesten.

polizia2

Romeinen beweren al jaren dat er te weinig politie op straat is en dat lijkt nu bevestigd te worden. Het gebrek aan politiecontrole vertaalt zich ook in het zeer grote aantal verkeersongevallen. In Rome vielen vorig jaar ongeveer 150 doden in het verkeer.

De vorige burgemeester Virginia Raggi vond in 2017 al dat er snel agenten moesten bijkomen, maar Rome zat toen zoals steeds krap bij kas. Uiteindelijk kreeg de stad financiële steun van de regering voor de aanwerving van 500 agenten.

De respons was een groot succes. Meer dan 38.000 kandidaten kwamen zich aanmelden. Maar slechts 161 van hen slaagden in de toelatingsproef.

Burgemeester Gualtieri verklaarde in een reactie dat Rome de komende jaren 1.500 nieuwe agenten in dienst wil nemen.

Italië haalt gestolen artefacten ter waarde van 18,4 miljoen euro terug uit Amerika

27 januari 2023

Italië heeft zestig kostbare gestolen artefacten gerecupereerd uit de Verenigde Staten. Daaronder een fresco uit de eerste eeuw, afkomstig van de archeologische site van Herculaneum. De lading heeft een waarde van 20 miljoen dollar, omgerekend ongeveer 18,4 miljoen euro.

De archeologische schatten, die uit Italië waren gesmokkeld en illegaal in de Verenigde Staten waren verkocht, werden recent gepresenteerd op het hoofdkantoor van het Ministerie van Cultuur in Rome.

De artefacten waren in Italië geplunderd door grafrovers of schattenjagers, de zogenaamde tombaroli, en kwamen, al dan niet met vervalste certificaten, terecht in zowel privécollecties als musea en bij veilinghuizen.

artefacten_micFoto: Ministero della Cultura

Er is veel geld gemoeid met de smokkel en handel in dergelijke roofkunst. Als gevolg van het strafrechtelijke onderzoek kreeg een belangrijke kunsthandelaar een levenslang verbod om antiquiteiten te kopen of te verkopen.

De gestolen kunstvoorwerpen werden teruggevonden dankzij de samenwerking tussen de officier van justitie van New York County en het Comando Carabinieri Tutela Patrimonio Culturale (TPC).

Dat is een gespecialiseerde eenheid van de Italiaanse politie die zich bezighoudt met misdaden die te maken hebben met kunst en de illegale handel in en opgravingen van archeologische voorwerpen.

De Italiaanse minister van Cultuur, Gennaro Sangiuliano, omschreef de repatriëringsoperatie als een groot succes en loofde de inspanningen van het team om de illegale handel in nationaal erfgoed te bestrijden.

salvata

Vorig jaar opende in Rome het Museo dell’Arte Salvata (Museum van geredde kunst), dat in afwisselende collecties kunstvoorwerpen en archeologische schatten toont die door de Italiaanse politie werden gerecupereerd uit het buitenland.

Het Museo dell’Arte Salvata is ondergebracht in de Aula Ottogona, de achthoekige hal in de Thermen van Diocletianus, beter bekend als het voormalige Planetarium van de stad Rome, niet ver van het treinstation Termini.

Het museum maakt deel uit van het netwerk van het Museo Nazionale Romano dat naast de Thermen van Diocletianus ook nog de Crypta Balbi, het Palazzo Altemps en het Palazzo Massimo omvat.

De getoonde collectie wijzigt regelmatig. Het principe is immers dat elk werk moet terugkeren naar zijn plek van herkomst of naar een museum in de buurt ervan.

Museo dell’Arte Salvata
Aula Ottagona del Museo Nazionale Romano
Via Giuseppe Romita 8, Rome
https://museonazionaleromano.beniculturali.it/

Sint-Pietersbasiliek opent kunstnijverheidsschool voor opleiding jonge ambachtslieden

26 januari 2023

De Fabbrica di San Pietro of kerkfabriek van de Sint-Pietersbasiliek in Rome, de instelling die verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud van het gebouw en ook toeziet op de restauratie en decoraties van de basiliek, opent een kunstnijverheidsschool.

De eerste lichting cursisten, twaalf jonge mannen en acht vrouwen afkomstig uit Italië, Peru, Duitsland en Wit-Rusland, zullen in de nieuwe school voor ambachten worden opgeleid door de beste vakmensen van de Sint-Pietersbasiliek.

koepelsanpietro(3)

Jonge steenhouwers, marmerbewerkers, stukadoors, decorateurs en timmerlieden kunnen er in kortere of langere opleidingen alle vaardigheden leren die nodig zijn om de Vaticaanse basiliek te onderhouden en te behouden.

De selectie van de kandidaten gebeurde door middel van een test en een individueel interview. Er werd ook rekening gehouden met persoonlijke motivaties. Alle deelnemers wilden zich trainen in oude beroepen, die tegenwoordig voor veel van hun leeftijdsgenoten onaantrekkelijk lijken.

De opleidingen duren gemiddeld zes maanden en zijn gratis. Het bijwonen van zowel de theoretische en praktische lessen is verplicht.

Leerlingen krijgen er de kans om onder leiding van ervaren ambachtslui de stiel te leren. Ze krijgen ook de kans om vertrouwd te raken met de modernste technologieën. Het aantal studenten wordt beperkt tot maximaal 20.

sanpietro (2)

Gedurende de gehele duur van de cursus logeren de studenten in de residentiële Villa Aurelia van de Congregatie van de Priesters van het Heilig Hart, niet ver van de basiliek.

De cursisten hebben allemaal een diploma van de middelbare school en een achtergrond in technisch of artistiek onderwijs. De jongsten kozen voor de Fabbrica di San Pietro School of Arts and Crafts voordat ze op zoek gaan naar een job of beginnen aan universitaire studies.

Anderen zijn universiteitsstudenten die, op advies van hun professoren, hebben gevraagd om een opleiding te krijgen van de Vaticaanse specialisten.

sanpietro

De praktische opleiding van de aspirant-ambachtslieden zal gebeuren in de ateliers van de Fabbrica di San Pietro, waar ze samen met de ervaren vakmensen van de Sint-Pietersbasiliek kunnen oefenen.

Informatie over de inschrijving voor de volgende selectie kan worden verkregen door te schrijven naar de secretaris van de school: scuola.artiemestieri@fsp.va of artiemestieri@fsp.va.

Al meer dan vijf eeuwen is de Fabbrica di San Pietro een centrum van zeer gespecialiseerde kennis, in staat om de creativiteit en vaardigheid te stimuleren van kunstenaars en ambachtslieden die zich voortdurend inzetten om te voldoen aan de specifieke behoeften van een uniek gebouw zoals de Sint-Pietersbasiliek, verklaarde kardinaal Mauro Gambetti, de voorzitter van de Fabbrica di San Pietro.

koepelsanpietro(8)

Uit de archieven weten we dat de Fabbrica di San Pietro 250 jaar geleden reeds een gespecialiseerd opleidingscentrum oprichtte. Sinds het einde van de achttiende eeuw werden daar gratis lessen gegeven aan jonge ambachtslieden uit heel Rome.

De school was ’s nachts en op feestdagen geopend om de cursisten de kans te geven om overdag nog wat te werken. Zo kregen verschillende generaties ambachtslieden een schat aan technische kennis en vaardigheden overgeleverd van de oudere medewerkers. Vandaag kiest de school ervoor om de overdracht van deze praktische kennis opnieuw te versterken.

Het archief van de Fabbrica di San Pietro werd nog niet zo heel lang geleden opengesteld voor onderzoekers en wetenschappers. Het archief bestaat uit meer dan honderd kasten met talloze documenten. Naast elkaar geplaatst, bezetten ze een ruimte van ongeveer 2 km lang.

sanpietro (1)

De papieren omvatten duizenden contracten, bonnetjes, plannen, aanvragen, getuigenissen, aantekeningen, projecten, kwitanties en correspondentie van talrijke kunstenaars die ooit meewerkten aan de basiliek, zoals Michelangelo en Rafaël en die een schat aan informatie opleveren over het praktische dagelijkse leven van de betrokken kunstenaars.

Het archief bevindt zich sinds 1984 in de basiliek. Van de zestiende eeuw tot heden, is het vele malen van locatie veranderd. Het bevond zich eerst in de oude sacristie, werd vervolgens ondergebracht in de basiliek, toen zelfs buiten het Vaticaan, in een poging het te redden van Napoleontische plunderingen en keerde dan terug naar de basiliek.

Tussen 1960 en 1982 slaagde abt Cipriano Cipriani er met veel geduld in om het archief te inventariseren. De eerste inventaris, waaraan hij meer dan twintig jaar heeft gewerkt, werd vervolgens enkele keren herzien en uitgebreid en vormde uiteindelijk de basis voor de huidige digitale zoektools.

Definitief groen licht voor metrolijn tussen Colosseum en Piazza Venezia

25 januari 2023

Er gingen heel veel discussies aan vooraf, er waren talrijke financiële problemen en lange tijd zag het ernaar uit dat de nog steeds in aanbouw zijnde metrolijn C niet verder zou geraken dan het Colosseum. Tot de plannen weer uit de koelkast werden gehaald en de discussies werden voortgezet.

Recent was al duidelijk geworden dat burgemeester Gualtieri gewonnen was voor de voortzetting van de C-lijn en nu is ook de regering overtuigd. Het Ministerie van Transport keurde zopas het project en het economische kader definitief goed.

In de begroting is 2 miljard euro ingeschreven om het Romeinse metroproject voort te zetten. Daardoor belet niets meer de komst van de derde metrolijn tot in het hart van de stad.

Ook het verdere traject van metro C is nu voorlopig veiliggesteld. Volgens de planning zou de C-lijn na Piazza Venezia, ook nog haltes en stations moeten krijgen aan de Chiesa Nuova (Santa Maria in Vallicella), San Pietro, Risorgimento, Ottaviano (een knooppunt met lijn A) en aan het eindpunt, Clodio-Mazzini.

metropo(6)

Aan de derde metrolijn van Rome wordt al vele jaren gebouwd. Het project liep veel vertraging op, vooral door onverwachte belangrijke archeologische vondsten, maar ook door administratieve en financiële problemen.

Roma Metropolitane ging in vereffening. Het budget werd halfweg het traject al met meer dan een miljard euro overschreden. Daardoor hing de toekomst van de halte en het metrostation Venezia jarenlang aan een zijden draadje.

De in maart vorig jaar aangestelde buitengewone commissaris Maria Lucia Conti die in het metrodossier orde op zaken moet stellen, tekende op 9 december al een verordening waarmee hij een gewijzigd ontwerp voor het nieuwe station Colosseo goedkeurde.

Dat zou volgens de al vaak opgeschoven planning moeten openen in februari 2025. Rome wil het station in ieder geval klaar hebben vóór het komende Vaticaase Jubeljaar in 2025. Dat had men ook graag gezien voor het station Venezia, maar dat zal onmogelijk zijn.

Inmiddels is ook beslist dat de (lange) naam van het nieuwe station Colosseo-Fori Imperiali (of Fori Imperiali-Colosseo) er niet komt. De nieuwe halte zal in de toekomst gewoon Colosseo heten, net zoals vandaag.

veneziametro(2)

De voorbereidingen van het metroproject begonnen reeds in 1990, al zou de aanbesteding voor de bouw van de C-lijn uiteindelijk pas volgen in februari 2006. Niet alleen de aanloop naar het project, ook de werken zelf kenden veel problemen, en niet alleen door de vertragingen omwille van de voortdurende archeologische vondsten.

Er waren vooral discussies over de financiering en de enorme budgetoverschrijdingen. Sinds het bouwproject in gang werd gezet, zijn de kosten gestegen van 1,9 miljard euro (het oorspronkelijke ramingsbedrag) naar meer dan 5 miljard euro. Bovendien is het is het project nog lang niet voltooid.

In 2014 beschuldigde de Italiaanse Rekenkamer het consortium dat de metro aanlegt van verregaande en onverantwoorde budgetoverschrijdingen die waren gebeurd bij de aanleg van het gedeelte Pantano-Centocelle.

Het was maar één van de vele onregelmatigheden die later aan het licht zouden komen. De rechtbank oordeelde dat tussen 2006 en 2010 meer dan 360 miljoen euro aan overheidsgeld werd verspild en dat het systeem blijkbaar bedoeld was om vertragingen te belonen.

De voorzitter van de rechtbank omschreef de aanleg van de nieuwe metrolijn als het duurste en langzaamste project voor openbare werken ter wereld. Op dit moment is ongeveer 19 km van de nieuwe C-lijn in gebruik. Ze wordt bediend met zelfrijdende metrotreinen en omvat 22 stations.

Titus Livius tussen handschrift en gedrukt boek

24 januari 2023

Titus Livius tussen handschrift en gedrukt boek. Lectuur van de beroemdste Romeinse historicus in de 15de en begin 16de eeuw.

Dat is de titel van een lezing die classicus Michiel Verweij geeft op zaterdag 28 januari 2023 van 11 tot 12.30 uur in zaal Concert, Kunstberg 28 in 1000 Brussel.

De toegangsprijs bedraagt 5 euro, gratis toegang op vertoning van een studentenkaart. Tickets kunnen nu reeds worden gekocht via deze link.

ab_urbe_condita_titus_livius

Titus Livius is – samen met Tacitus – de grootste Romeinse geschiedschrijver. Zijn beroemde ‘Ab Urbe Condita’ verhaalt de geschiedenis van Rome vanaf het begin tot 9 v. Chr., maar slechts een kwart van het geheel bleef bewaard.

In deze lezing wordt ingegaan op de handschriften en vroegste drukken uit de verzamelingen van de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR), die (delen van) Livius’ werk hebben overgeleverd, in het Latijn en in vertaling.

Michiel Verweij is classicus en werkt sinds 2004 als wetenschappelijk medewerker bij de KBR. Hij is gespecialiseerd in de geschiedenis van het humanisme in de Nederlanden en is auteur van talrijke publicaties waaronder het boek ‘Ovidius. Het verhaal van een dichter’.

Op regelmatige basis verzorgt hij voor onze vereniging S.P.Q.R. de bij classici zeer populaire nieuwsbrief ‘Avonturen met opschriften’.